Chương 1 trình bày khái quát chung về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp: Tổ chức bộ máy kế toán, trang bị cơ sở vật chất phụ vụ công tác kế toán, tổ chức vận dụng chế độ kế toán… Thời gian: 3 giờ Mục tiêu chương: Kiến thức: - Trình bày được các loại hình tổ chức bộ máy kế toán - Trình bày được nội dung tổ chức trang thiết bị cơ sở vât chất, vận dụng chế độ kế toán, kiểm tra kế toán, phân tích hoạt động kinh tế trong doanh nghiệp. Kỹ năng: Nhận biết được loại hình tổ chức công tác kế toán cho từng doanh nghiệp Nội dung chương: 1. TỔ CHỨC BỘ MÁY KẾ TOÁN 1.1 Tổ chức bộ máy kế toán − Tổ chức bộ máy kế toán trong doanh nghiệp phải căn cứ vào: quy mô, địa bàn hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, mô hình tổ chức quản lý và phân cấp quản lý kinh tế tài chính của doanh nghiệp, số lượng và trình độ đội ngũ cán bộ kế toán trong doanh nghiệp. Việc lựa chọn mô hình tổ chức bộ máy kế toán hợp lý, tạo 10 điều kiện thực hiện tốt nội dung công tác kế toán trong doanh nghiệp, nhằm cung cấp đầy đủ kịp thời, chính xác thông tin kế toán cho các đối tượng sử dụng thông tin, phục vụ hữu hiệu công tác quản lý doanh nghiệp.
− Tổ chức bộ máy kế toán bao gồm các nội dung: xác định số lượng nhân viên kế toán, nhiệm vụ của từng nhân viên kế toán, từng bộ phận kế toán, mối quan hệ giữa các bộ phận kế toán và giữa phòng kế toán với các phòng ban khác trong doanh nghiệp. − Doanh nghiệp tổ chức bộ máy kế toán như thế nào phụ thuộc vào việc doanh nghiệp lựa chọn loại hình tổ chức công tác kế toán. Căn cứ vào điều kiện cụ thể của doanh nghiệp, quy mô, địa bàn hoạt động, đặc điểm phân cấp quản lý, phương tiện kỹ thuật thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin mà lựa chọn loại hình tổ chức công tác kế toán thích hợp. − Hiện nay các doanh nghiệp có thể tổ chức công tác kế toán theo những loại hình sau: * Loại hình tổ chức công tác kế toán tập trung: Theo mô hình này, toàn doanh nghiệp chỉ có một phòng kế toán, mọi công việc kế toán dều được thực hiện tại đây.
Các bộ phận trực thuộc không có bộ phận kế toán riêng mà chỉ được hướng dẫn lập hoặc thu thập và kiểm tra chứng từ rồi định kỳ chuyển về phòng kế toán trung tâm. Mô hình này thích hợp với DN vừa và nhỏ quản lý theo cơ chế tập trung một cấp, hoạt động trên địa bàn hẹp, có phương tiện tính toán và truyền tin hiện đại. * Loại hình tổ chức công tác kế toán phân tán: Trong các doanh nghiệp có quy mô lớn, có các đơn vị trực thuộc, tổ chức theo mô hình nhiều cấp, có sự phân cấp quản lý tài chính, các đơn vị trực thuộc hoạt động tương đối độc lập thường áp dụng mô hình tổ chức phân tán. Theo mô hình này, ngoài phòng kế toán trung tâm của công ty các đơn vị trực thuộc còn tổ chức bộ phận kế toán riêng.
Các bộ kế toán này có nhiệm vụ kiểm tra, thu thập xử lý chứng từ ban đầu, hạch toán chi tiết, tổng hợp các nghiệp kinh tế phát sinh tại đơn vị mình rồi định kỳ lập báo cáo gửi về phòng kế toán trung tâm của công ty. Trên cơ sở báo cáo của đơn vị thành viên, phòng kế toán trung tâm lập báo cáo tổng hợp toàn doanh nghiệp. * Loại hình tổ chức công tác kế toán vừa tập trung, vừa phân tán: Các doanh nghiệp có các bộ phận trực thuộc được phân cấp quản lý tài chính và hoạt động tương đối độc lập thường vận dụng đồng thời cả hai mô hình công tác kế toán ở trên. Theo mô hình này, kế toán các bộ phận thường được giao lập chứng từ và hạch toán chi phí phát sinh tại đơn vị mình, các công việc còn lại được thực hiện ở phòng kế toán trung tâm của công ty.
Theo đó, doanh nghiệp tổ chức bộ máy kế toán để tổ chức, chỉ đạo, thực hiện công tác kế toán trong doanh nghiệp. Đơn vị kế toán phải bố trí người làm kế toán trưởng. Trường hợp đơn vị kế toán chưa bố trí được người làm kế toán trưởng thì phải cử người phụ trách kế toán hoặc thuê người làm kế toán trưởng. Kế toán trưởng Kế toán trưởng là chức danh nghề nghiệp được Nhà nước qui định.
Kế toán trưởng có trách nhiệm tổ chức, điều hành toàn bộ công tác hạch toán trong doanh nghiệp. Xuất phát từ vai trò kế toán trong công tác quản lý nên Kế toán trưởng có vị trí quan trọng trong bộ máy quản lý của doanh nghiệp. Kế toán trưởng không chỉ là người tham mưu mà còn là người kiểm tra, giám sát hoạt động của doanh nghiệp, trước hết là các hoạt động tài chính. Thực hiện tốt vai trò kế toán trưởng chính là làm cho bộ máy kế toán phát huy được hiệu quả hoạt động, thực hiện các chức năng vốn có của kế toán.
Với vai trò và quyền hạn của mình, Kế toán trưởng sẽ thực hiện phân công công việc và trách nhiệm cho các kế toán viên. Nội dung hạch toán tại một doanh nghiệp bao gồm nhiều phần hành cụ thể phải được phân công cho nhiều người thực hiện. Mỗi người thực hiện một số phần hành nhất định dưới sự điều khiển chung của kế toán trưởng. Các phần hành kế toán có mối liên hệ với nhau nên việc phân công cần đảm bảo tính khoa học và có sự tác động qua lại để cùng thực hiện tốt các nhiệm vụ kế toán của doanh nghiệp.
Bộ máy kế toán trong doanh nghiệp thường tổ chức thành các phần hành sau: + Phần hành kế toán lao động - tiền lương. + Phần hành kế toán vật tư - tài sản cố định. + Phần hành kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. + Phần hành kế toán thanh toán.
+ Phần hành kế toán tổng hợp (các phần hành kế toán còn lại và lập báo cáo kế toán). Kế toán trưởng xây dựng kế hoạch công tác cho phòng kế toán: Xây dựng kế hoạch công tác là biện pháp quan trọng đảm bảo cho việc thực hiện các phần hành kế toán được trôi chảy, qua đó sẽ kiểm tra được tiến độ thực hiện và điều chỉnh, phối hợp công việc một cách nhanh chóng để tăng cường được năng suất và hiệu quả hoạt động của bộ máy kế toán. TRANG BỊ CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT PHỤC VỤ CÔNG TÁC KẾ TOÁN Cùng với sự phát triển của nền kinh tế làm cho nhu cầu thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin ngày càng khó khăn phức tạp. Mặt khác yêu cầu sử dụng thông tin kế toán ngày càng nhiều, mục đích sử dụng thông tin khác nhau đòi hỏi cung cấp thông tin kế toán hữu ích với chất lượng, khối lượng, nội dung, kết cấu, thời điểm của thông tin theo nhiều mục đích khác nhau.
Vì vậy trong điều kiện kỹ thuật tin học phát triển cao và được ứng dụng rộng, kế toán trưởng doanh nghiệp phải có kế hoạch dần dần áp dụng các phương tiện tính toán thông tin hiện đại vào công tác kế toán, thực hiện áp dụng kế toán trên máy vi tính, đồng thời có kế hoạch bồi dưỡng cán bộ kế toán về trình độ nghiệp vụ cũng như sử dụng thành thạo phương tiện kỹ thuật tính toán hiện đại, từ đó cung cấp kịp thời thông tin cần thiết cho lãnh đạo doanh nghiệp trong quản lý kinh tế, quản lý doanh nghiệp. TỔ CHỨC VẬN DỤNG CÁC CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN 1.1 Tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ kế toán - Khái niệm: Chứng từ kế toán là những giấy tờ và vật mang tin phản ánh nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh và đã hoàn thành làm căn cứ ghi sổ kế toán. - Các chứng từ kế toán đều thuộc loại hướng dẫn (không bắt buộc), doanh nghiệp có thể lựa chọn áp dụng theo biểu mẫu ban hành kèm theo phụ lục số 3 của theo Thông tư 200/2014/BTC hoặc được tự thiết kế phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý của đơn vị nhưng phải đảm bảo cung cấp những thông tin theo quy định của Luật Kế toán và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế. − Doanh nghiệp quy định, hướng dẫn các bộ phận liên quan ghi chép đúng, chính xác, đầy đủ các yếu tố trên chứng từ kế toán.
Tất cả các nghiệp vụ kinh tế - tài chính phát sinh liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp đều phải lập chứng từ kế toán. Chứng từ kế toán phải lập rõ ràng, đầy đủ, kịp thời và chính xác nội dung quy định trên mẫu. Các nghiệp vụ kinh tế - tài chính phát sinh ở nhiều địa điểm, thời điểm khác nhau, liên quan đến nhiều bộ phận khác nhau đòi hỏi kế toán phải quy định, hướng dẫn cách ghi chép trên các chứng từ kế toán một cách cụ thể chi tiết đảm bảo cho các chứng từ kế toán được lập đúng theo yêu cầu của pháp luật và chính sách chế độ kế toán của Nhà nước, làm căn cứ đáng tin cậy để ghi sổ kế toán. − Trình tự luân chuyển chứng từ phải khoa học, phục vụ cho việc ghi sổ kế toán.
Chứng từ kế toán phải được sắp xếp theo nội dung kinh tế, theo trình tự thời gian và được quy định luân chuyển để ghi vào các sổ kế toán theo trình tự hợp lý để thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin theo yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. − Về quy định lưu trữ, bảo quản an toàn chứng từ kế toán của doanh nghiệp phải theo quy định của pháp luật. − Tham khảo Chương II của Luật kế toán, cụ thể từ Điều 17 đến Điều 22. Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán (TKKT) − Hệ thống TKKT là bộ phận cấu thành quan trọng nhất trong toàn bộ hệ thống chế độ kế toán DN.
Ngày 22/12/2014, hệ thống TKKT thống nhất áp dụng cho các doanh nghiệp được Bộ Tài Chính ban hành Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Thông tư 200/2014/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 1/1/2015 hướng dẫn chế độ kế toán áp dụng đối với các doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế.
