Giáo Trình Hệ Thống Thông Tin Quản Lý

Giáo trình nghiên cứu hệ thống thông tin quản lý, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Lê Thị Phương
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp Quảng Ninh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thông Tin
• Đề tài: Giáo Trình Hệ Thống Thông Tin Quản Lý Dành Cho Sinh Viên Đại Học
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Quảng Ninh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: HỆ THỐNG THÔNG TIN TRONG THƢƠNG MẠI TOÀN CẦU
• 1.1. Vai trò của HTTT trong thƣơng mại
• 1.2. Quan điểm về HTTT
• 1.3. Các phƣơng pháp tiếp cận hiện đại với HTTT
• 1.4. HỢP TÁC VÀ THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TOÀN CẦU
• 1.5. Quá trình kinh doanh và HTTT
• 1.6. Các hệ thống cộng tác
• 1.7. Chức năng của HTTT trong thƣơng mại
• 1.8. HTTT, TỔ CHỨC VÀ CHIẾN LƢỢC
• 1.9. Các tổ chức và HTTT
• 1.10. HTTT tác động đến các tổ chức và doanh nghiệp
• 1.11. Sử dụng HTTT để đạt đƣợc lợi thế cạnh tranh
• 1.12. HẠ TẦNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
• 1.13. Hạ tầng cơ sở
• 1.14. Các thành phần của hạ tầng cơ sở
• 1.15. Xu thế của nền tảng phần cứng đƣơng đại
• 1.16. Xu thế của nền tảng phần mềm đƣơng đại
• 1.17. Truyền thông và mạng trong thƣơng mại
• 1.18. CÁC QUY TẮC CỦA THƢƠNG MẠI THÔNG MINH: CƠ SỞ DỮ LIỆU VÀ QUẢN TRỊ THÔNG MINH
• 1.19. Sắp xếp dữ liệu trong môi trƣờng tệp truyền thống
• 1.20. Phƣơng pháp cơ sở dữ liệu để quản lý dữ liệu
• 1.21. Sử dụng cơ sở dữ liệu để cải thiện hiệu suất kinh doanh và ra quyết định
• 1.22. Quản lý nguồn dữ liệu
• 1.23. ỨNG DỤNG DOANH NGHIỆP
• 1.24. Các hệ thống doanh nghiệp
• 1.25. Các hệ thống quản lý chuỗi cung ứng
• 1.26. Các hệ thống quản lý quan hệ khách hàng
• 1.27. Ứng dụng doanh nghiệp: cơ hội và thách thức
• 1.28. THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ - THỊ TRƢỜNG SỐ, HÀNG HÓA SỐ
• 1.29. Thƣơng mại điện tử và Internet
• 1.30. Thƣơng mại và công nghệ
• 1.31. Các nền tảng di động
• 1.32. Xây dựng thƣơng mại điện tử
• 1.33. XÂY DỰNG HTTT
• 1.34. Hệ thống là thay đổi tổ chức theo kế hoạch
• 1.35. Tổng quan về phát triển hệ thống
• 1.36. Phƣơng pháp xây dựng hệ thống thay thế
• 1.37. Phát triển ứng dụng cho doanh nghiệp số

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Hệ Thống Thông Tin Quản Lý

Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý là tài liệu quan trọng dành cho sinh viên đại học, cung cấp kiến thức cơ bản về cách thức hoạt động của hệ thống thông tin trong quản lý. Tài liệu này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về các khái niệm cơ bản mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để áp dụng vào thực tiễn. Hệ thống thông tin quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao hiệu quả quản lý trong các tổ chức.

1.1. Khái niệm về Hệ Thống Thông Tin Quản Lý

Hệ thống thông tin quản lý (HTTTQL) là một tập hợp các phần mềm, phần cứng và quy trình nhằm thu thập, xử lý và phân phối thông tin cần thiết cho việc ra quyết định trong tổ chức. HTTTQL giúp cải thiện khả năng quản lý và tối ưu hóa quy trình làm việc.

1.2. Vai trò của Giáo Trình trong Đào Tạo

Giáo trình này cung cấp cho sinh viên những kiến thức nền tảng về công nghệ thông tin và quản lý, giúp họ phát triển tư duy phân tích và giải quyết vấn đề trong môi trường kinh doanh hiện đại.

II. Thách thức trong Việc Ứng Dụng Hệ Thống Thông Tin Quản Lý

Mặc dù hệ thống thông tin quản lý mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc ứng dụng chúng trong thực tế cũng gặp không ít thách thức. Các tổ chức thường phải đối mặt với vấn đề về chi phí đầu tư, đào tạo nhân lực và sự thay đổi trong quy trình làm việc. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời để đảm bảo hiệu quả của hệ thống.

2.1. Chi phí Đầu Tư và Bảo Trì

Chi phí đầu tư cho hệ thống thông tin có thể rất cao, bao gồm chi phí phần mềm, phần cứng và bảo trì. Các tổ chức cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định đầu tư vào HTTTQL.

2.2. Đào Tạo Nhân Lực

Đào tạo nhân lực là một yếu tố quan trọng để đảm bảo hệ thống thông tin hoạt động hiệu quả. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để sử dụng hệ thống một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Xây Dựng Hệ Thống Thông Tin Quản Lý Hiệu Quả

Để xây dựng một hệ thống thông tin quản lý hiệu quả, các tổ chức cần áp dụng các phương pháp hiện đại và linh hoạt. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp tối ưu hóa quy trình phát triển và triển khai hệ thống.

3.1. Tiếp Cận Định Hướng Dữ Liệu

Phương pháp này tập trung vào việc thu thập và phân tích dữ liệu để đưa ra quyết định. Nó giúp tổ chức hiểu rõ hơn về nhu cầu và hành vi của khách hàng.

3.2. Tiếp Cận Định Hướng Quy Trình

Phương pháp này chú trọng vào việc tối ưu hóa quy trình làm việc trong tổ chức. Bằng cách cải tiến quy trình, tổ chức có thể nâng cao hiệu quả và giảm thiểu chi phí.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Hệ Thống Thông Tin Quản Lý

Hệ thống thông tin quản lý đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ quản lý doanh nghiệp đến giáo dục và y tế. Những ứng dụng này không chỉ giúp cải thiện hiệu suất làm việc mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.1. Ứng Dụng trong Doanh Nghiệp

Trong doanh nghiệp, HTTTQL giúp quản lý thông tin khách hàng, hàng tồn kho và quy trình sản xuất, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu chi phí.

4.2. Ứng Dụng trong Giáo Dục

Trong lĩnh vực giáo dục, HTTTQL hỗ trợ quản lý thông tin sinh viên, khóa học và tài nguyên học tập, giúp cải thiện trải nghiệm học tập cho sinh viên.

V. Kết Luận và Tương Lai của Hệ Thống Thông Tin Quản Lý

Hệ thống thông tin quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý và tối ưu hóa quy trình làm việc. Tương lai của HTTTQL sẽ tiếp tục phát triển với sự xuất hiện của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, mở ra nhiều cơ hội mới cho các tổ chức.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Công Nghệ

Công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn sẽ tiếp tục định hình cách thức hoạt động của hệ thống thông tin quản lý, giúp tổ chức đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn.

5.2. Tác Động Đến Quản Lý Doanh Nghiệp

Sự phát triển của HTTTQL sẽ tạo ra những thay đổi lớn trong cách thức quản lý doanh nghiệp, từ việc ra quyết định đến tối ưu hóa quy trình làm việc.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ (TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC)

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý do tác giả Lê Thị Phương biên soạn, được phát hành năm 2019 bởi Khoa Công nghệ Thông tin – Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh (trực thuộc Bộ Công Thương). Tài liệu được biên soạn phục vụ công tác giảng dạy và học tập cho sinh viên trình độ đại học thuộc khối ngành Công nghệ thông tin và Quản lý kinh tế.

[KHỐI NỀN TẢNG]             [KHỐI ỨNG DỤNG TỔ CHỨC]         [KHỐI CÔNG NGHỆ & PHÁT TRIỂN]
- Bản chất Thông tin & HT   - Phân cấp: TPS - MIS - DSS - ESS - Hạ tầng CNTT & ITIL / OSI
- 4 Tiếp cận: Tiến trình/   - HTTT chức năng & Cộng tác     - CSDL & Quản trị thông minh
  Dữ liệu/Cấu trúc/Đối tượng- Lợi thế cạnh tranh tổ chức    - Ứng dụng ERP/SCM/CRM & TMĐT
                                                            - Xây dựng HTTT cho DN số

Về mặt vị trí chương trình, môn học đóng vai trò cầu nối giữa kỹ thuật công nghệ thông tin và khoa học quản trị kinh doanh. Mục tiêu học tập cốt lõi của giáo trình bao gồm:

• Trang bị hệ thống khái niệm chuẩn mực về dữ liệu, thông tin, lý thuyết hệ thống và các thành phần cấu thành hệ thống thông tin (HTTT).
• Phân loại và hiểu rõ cơ chế vận hành của các hệ thống thông tin đặc thù trong doanh nghiệp (TPS, MIS, DSS, ESS).
• Nắm vững kiến trúc hạ tầng phần cứng, phần mềm, mạng truyền thông và các nền tảng công nghệ đương đại (Điện toán đám mây, Ảo hóa, Mô hình ITIL).
• Hiểu rõ tiến trình phân tích, thiết kế, triển khai ứng dụng doanh nghiệp tích hợp (ERP, CRM, SCM) và các quy trình phát triển hệ thống trong nền kinh tế số.

Cấu trúc giáo trình gồm 8 chương, tiếp cận từ tổng quan vĩ mô (vai trò HTTT trong thương mại toàn cầu), đi sâu vào kiến trúc tổ chức – hạ tầng công nghệ, và kết thúc ở các ứng dụng doanh nghiệp cùng phương pháp luận xây dựng hệ thống. Điểm đặc sắc của giáo trình là sự kết hợp chặt chẽ giữa mô hình hóa lý thuyết (sơ đồ dòng dữ liệu DFD, quan hệ thực thể, phân rã chức năng) với các trường hợp triển khai thực tế của các tổ chức quốc tế (như Citibank, Dell, Sears Roebuck, Intrawest).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai theo tiến trình logic gồm 8 chương chuyên đề:

Chương 1: HTTT trong thương mại toàn cầu
Chương 2: Hợp tác và thương mại điện tử toàn cầu
Chương 3: HTTT, tổ chức và chiến lược
Chương 4: Hạ tầng công nghệ thông tin
Chương 5: Các quy tắc của thương mại thông minh: Cơ sở dữ liệu và quản trị thông minh
Chương 6: Ứng dụng doanh nghiệp
Chương 7: Thương mại điện tử - Thị trường số, hàng hóa số
Chương 8: Xây dựng HTTT
    (Phát triển hệ thống, Thay đổi tổ chức theo kế hoạch, Phương pháp xây dựng thay thế)

• Chương 1: Hệ thống thông tin trong thương mại toàn cầu: Trình bày lịch sử phát triển HTTT qua các giai đoạn từ 1959 đến nay; định nghĩa bản chất của thông tin và hệ thống; phân tích 4 phương pháp tiếp cận hiện đại:
  1. Tiếp cận định hướng tiến trình (Process-oriented): Tập trung vào xử lý, dữ liệu đi kèm ứng dụng.
  2. Tiếp cận định hướng dữ liệu (Data-oriented): Tách dữ liệu khỏi xử lý, tổ chức cơ sở dữ liệu tập trung.
  3. Tiếp cận định hướng cấu trúc (Structured-oriented): Phân rã từ trên xuống (top-down), mô đun hóa hệ thống.
  4. Tiếp cận định hướng đối tượng (Object-oriented): Đóng gói dữ liệu và xử lý, kế thừa và tái sử dụng qua ngôn ngữ mô hình hóa UML.
• Chương 2: Hợp tác và thương mại điện tử toàn cầu: Khái quát đặc điểm thời đại thông tin và kinh tế số; phân loại HTTT theo nghiệp vụ và mục đích đầu ra (DBS, DSS, ES, TPS, ISCA). Trình bày cơ chế của hệ thống cộng tác (quản lý nội dung, phân quyền, kiểm soát phiên bản, luồng công việc trên Microsoft SharePoint, Google Docs) và phân loại quyết định (có cấu trúc, phi cấu trúc).
• Chương 3: HTTT, tổ chức và chiến lược: Phân tích cấu trúc phân cấp HTTT trong tổ chức:
  • Cấp tác nghiệp: Hệ thống xử lý giao dịch (TPS) với chu trình xử lý (Thu thập, Chỉnh sửa, Chính xác, Thao tác, Lưu trữ, Sản sinh tài liệu) hỗ trợ xử lý đơn hàng, mua hàng, kế toán.
  • Cấp quản lý: Hệ thống thông tin quản lý (MIS) kết xuất báo cáo định kỳ/ngoại lệ/chi tiết; Hệ thống hỗ trợ quyết định (DSS) với giao diện tương tác GUI và mô hình phân tích toán học.
  • Cấp chiến lược: Hệ thống hỗ trợ điều hành (ESS) tích hợp dữ liệu vĩ mô và giao diện đồ họa cao cấp.
  • Chiến lược cạnh tranh: Sử dụng HTTT để đa dạng hóa sản phẩm (sáng kiến thẻ ATM năm 1977 của Citibank, lắp ráp tùy biến của Dell) và đa dạng hóa tập trung (phân tích hành vi dữ liệu khách hàng của Sears Roebuck).
• Chương 4: Hạ tầng công nghệ thông tin: Định nghĩa hạ tầng theo chuẩn ITIL Foundation; phân tích mối liên kết với 3 tầng đầu mô hình OSI; cấu trúc 5 thành phần hạ tầng (Software, Desktop devices, Servers, Storage devices, Networks). Phân tích kiến trúc lưu trữ (DAS, NAS, SAN) và xu hướng công nghệ (BYOD, ảo hóa, tính toán lưới, điện toán đám mây IaaS/PaaS/SaaS).
• Chương 5: Các quy tắc của thương mại thông minh: Cơ sở dữ liệu và quản trị thông minh: So sánh việc sắp xếp dữ liệu môi trường tệp truyền thống với phương pháp tiếp cận cơ sở dữ liệu; khai thác dữ liệu phục vụ ra quyết định và cải thiện hiệu suất.
• Chương 6: Ứng dụng doanh nghiệp: Khảo sát các hệ thống ứng dụng quy mô lớn gồm Hệ thống doanh nghiệp (Enterprise Systems/ERP), Quản lý chuỗi cung ứng (SCM), và Quản lý quan hệ khách hàng (CRM).
• Chương 7: Thương mại điện tử – Thị trường số, hàng hóa số: Tác động của Internet đối với mô hình kinh doanh; nền tảng thương mại di động và quy trình xây dựng website thương mại điện tử.
• Chương 8: Xây dựng HTTT: Tổng quan về vòng đời phát triển hệ thống; quản lý sự thay đổi tổ chức; các phương pháp xây dựng hệ thống thay thế cho doanh nghiệp số.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

   [ĐẦU VÀO - INPUT]               [XỬ LÝ - PROCESSING]             [ĐẦU RA - OUTPUT]
- Thu thập dữ liệu nghiệp vụ     - Tính toán nhóm chỉ tiêu        - Báo cáo định kỳ / ngoại lệ
- Thông tin môi trường ngoài     - Chuẩn hóa & lưu trữ CSDL       - Mệnh lệnh, chỉ thị điều hành
- Giao dịch từ đối tác/khách hàng- Phân tích mô hình toán học     - Thông tin cung cấp ra thị trường

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết và nguyên lý khoa học qua các khía cạnh:

• Lý thuyết hệ thống tổng quát: Định nghĩa hệ thống qua bộ ba Input – Processing – Output; phân loại hệ thống mở/kín; nhận diện 4 kiểu liên kết phần tử (tuyến tính, ngược, phân kỳ, hội tụ).
• Bản chất của thông tin quản lý: Phân tách thông tin theo 3 cấp quản trị:
  • Thông tin chiến lược: Khái quát, lấy từ bên ngoài, phục vụ chính sách dài hạn.
  • Thông tin chiến thuật: Tổng hợp định kỳ, phục vụ cấp quản lý phòng ban.
  • Thông tin điều hành: Chi tiết, liên tục, phát sinh từ hoạt động tác nghiệp hàng ngày.
• Khung chuẩn quản trị dịch vụ CNTT (ITIL Foundation): Các nguyên tắc thiết kế hạ tầng đáp ứng 6 đặc tính kỹ thuật: Productive (Hiệu suất), Manageable (Dễ quản lý), Highly available (Sẵn sàng 24/7/365), Adaptable (Thích ứng linh hoạt), Affordable (Chi phí phù hợp), Secure (An toàn bảo mật).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Lựa chọn phần cứng và kiến trúc lưu trữ phù hợp (DAS, NAS, SAN); phân biệt các mô hình dịch vụ đám mây (IaaS, PaaS, SaaS); đọc hiểu cấu trúc phân lớp mạng OSI; quản trị cấu trúc dữ liệu và mô hình hướng đối tượng (UML).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích quy trình luồng công việc (tuần tự, song song); mô hình hóa sơ đồ dòng dữ liệu (DFD); phân loại và đánh giá quyết định quản trị (có cấu trúc hoặc phi cấu trúc).
• Kỹ năng thực hành nghiệp vụ (Practical competencies): Vận hành các bước trong chu trình xử lý giao dịch TPS; thiết lập và điều phối dự án trên nền tảng cộng tác (Microsoft SharePoint, Google Docs) qua 4 giai đoạn chuẩn: Khởi tạo $\rightarrow$ Lên kế hoạch $\rightarrow$ Thực hiện $\rightarrow$ Đóng gói.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

[DIỄN GIẢI QUY TRÌNH]            [NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG]            [THỰC HÀNH MÔ HÌNH HÓA]
- Phân rã Top-down               - Citibank (Thẻ ATM 1977)          - Lập sơ đồ DFD cho TPS
- Chu trình xử lý giao dịch      - Dell (Cấu hình PC qua Web)       - Thiết lập SharePoint site
- Quy chuẩn khung ITIL           - Intrawest & Sears Roebuck        - Phân loại báo cáo MIS/DSS

Phương pháp sư phạm (Pedagogical Approach)

Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận từ trên xuống (Top-down) và mô hình hóa trực quan:

• Kết hợp giữa lý thuyết tổ chức kinh tế và kiến trúc công nghệ thông tin.
• Sử dụng hệ thống sơ đồ kỹ thuật chi tiết (mô hình tổng quát HTTT, sơ đồ DFD của hệ thống tính lương, mô hình tương tác TPS – MIS – DSS – ESS).
• Chuyển tải các khái niệm trừu tượng thành quy trình hóa với bảng biểu và tiêu chí so sánh cụ thể (ví dụ: bảng tiêu chí đánh giá đặc điểm cộng tác viên, bảng quy trình 4 giai đoạn quản lý dự án).

Phân tích tình huống thực tế (Case Studies)

Nội dung lý thuyết được đối chiếu trực tiếp qua các trường hợp doanh nghiệp thực tế:

1. Ngân hàng Citibank (1977): Trường hợp áp dụng máy rút tiền tự động (ATM) và thẻ tín dụng đầu tiên nhằm tạo lợi thế cạnh tranh và định hình lại dịch vụ ngân hàng bán lẻ.
2. Tập đoàn máy tính Dell: Trường hợp khai thác Internet để bán hàng trực tiếp và lắp ráp máy tính theo đúng cấu hình khách hàng tùy chọn.
3. Công ty bán lẻ Sears Roebuck: Trường hợp phân tích dữ liệu hành vi của 60 triệu chủ thẻ tín dụng để cá nhân hóa chiến dịch tiếp thị và bán chéo sản phẩm.
4. Hãng điều hành trượt tuyết Intrawest (Bắc Mỹ): Trường hợp thu thập dữ liệu đa kênh để phân loại khách hàng thành 7 nhóm hành vi, từ đó triển khai tiếp thị video email tự động.
5. Hãng tàu thủy sản xuất thép: Trường hợp ứng dụng Hệ thống ước tính hành trình (Voyage-Estimating System) để giải bài toán tối ưu hóa chi phí, tốc độ và lợi nhuận vận chuyển tải trọng than, dầu, quặng.

Bài tập thực hành và phương pháp đánh giá

• Bài tập thực hành: Yêu cầu người học phân tích quy trình nghiệp vụ (nhận đơn hàng, kiểm soát tồn kho, lập hóa đơn); thiết lập luồng công việc phê duyệt (tuần tự, song song) trên hệ thống SharePoint; phân loại các mẫu báo cáo quản trị (định kỳ, ngoại lệ, chi tiết).
• Phương pháp đánh giá:
  • Đánh giá quá trình: Kiểm tra khả năng hiểu và phân loại các loại hình HTTT, nhận diện thành phần hạ tầng phần cứng/phần mềm.
  • Đánh giá kết thúc: Giải quyết bài tập tình huống phân tích hệ thống và thiết kế mô hình luồng thông tin giải quyết bài toán quản trị.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Danh mục	Nội dung tích hợp trong giáo trình	Ứng dụng thực tiễn / Ví dụ
Hạ tầng CNTT & Chuẩn quản trị	Tích hợp định nghĩa và nguyên tắc của khung ITIL Foundation; đối chiếu hạ tầng với 3 tầng vật lý/mạng của Mô hình OSI.	Chuẩn hóa quy trình vận hành trung tâm dữ liệu, đảm bảo tiêu chuẩn sẵn sàng 24/7/365.
Công nghệ Điện toán & Lưu trữ	Phân loại các mô hình lưu trữ DAS, NAS, SAN; tích hợp xu hướng Ảo hóa, Tính toán lưới (Grid Computing) và Điện toán đám mây.	Phân định rõ 3 mô hình triển khai dịch vụ đám mây: IaaS, PaaS, SaaS.
Chuyển đổi số & Thiết bị di động	Cập nhật xu hướng sử dụng thiết bị cá nhân tại công sở (BYOD – Bring Your Own Device); chuyển dịch sang kinh tế số (Digital Economy).	Thiết lập môi trường làm việc ảo (Virtual Workspace) và các cuộc họp trực tuyến (Virtual Meetings).
Hệ thống liên kết doanh nghiệp	Khảo sát các giao thức trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) và hệ thống tích hợp khách hàng (CIS).	Tự động hóa giao dịch giữa các chuỗi cung ứng toàn cầu không phụ thuộc rào cản địa lý.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

[SINH VIÊN ĐẠI HỌC]             [GIẢNG VIÊN ĐÀO TẠO]            [CHUYÊN VIÊN & TỰ HỌC]
- Ngành CNTT, HTTT              - Làm đề cương môn học          - Business Analyst (BA)
- Ngành QTKD, TMĐT, Kế toán     - Thiết kế bài tập case study   - Quản trị viên hệ thống
- Học kỳ cơ sở ngành            - Xây dựng đề thi đánh giá      - Quản lý vận hành doanh nghiệp

1. Sinh viên trình độ đại học:
   • Ngành đào tạo: Công nghệ thông tin, Hệ thống thông tin quản lý, Khoa học máy tính, Quản trị kinh doanh, Thương mại điện tử, Kế toán doanh nghiệp.
   • Giai đoạn đào tạo: Sinh viên năm thứ 2 hoặc năm thứ 3 thuộc khối kiến thức cơ sở ngành hoặc chuyên ngành.
   • Kiến thức tiên quyết: Tin học đại cương, Nguyên lý quản trị học, Cơ sở dữ liệu căn bản.
2. Giảng viên chuyên ngành:
   • Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính khóa môn Hệ thống thông tin quản lý.
   • Khai thác hệ thống sơ đồ DFD, bảng phân loại chức năng và các case study doanh nghiệp để biên soạn bài giảng lý thuyết và bài tập thảo luận nhóm.
3. Người tự học và chuyên viên thực tế:
   • Phù hợp cho chuyên viên phân tích nghiệp vụ (Business Analyst - BA), nhân viên quản trị hệ thống nội bộ, hoặc cán bộ quản lý điều hành cần hệ thống hóa kiến thức về tích hợp ứng dụng CNTT trong doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho sinh viên trình độ đại học thuộc cả hai nhóm ngành kỹ thuật (Công nghệ thông tin, Hệ thống thông tin) và kinh tế (Quản trị kinh doanh, Thương mại điện tử, Kế toán). Ngoài ra, tài liệu phù hợp cho chuyên viên phân tích quy trình nghiệp vụ cần tài liệu tham chiếu bài bản.

2. Cần kiến thức nền nào để tiếp thu tốt nội dung?

Người học cần hoàn thành các học phần đại cương bao gồm: Tin học cơ sở (hiểu biết về phần cứng, hệ điều hành, mạng máy tính), Quản trị học đại cương (hiểu cấu trúc tổ chức và các cấp quản lý), và kiến thức nhập môn về Cơ sở dữ liệu.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này là gì?

Giáo trình không thuần túy giảng dạy kỹ thuật lập trình hay lý thuyết quản trị đơn lẻ, mà tập trung giải quyết bài toán tích hợp: cách thức công nghệ thông tin (TPS, MIS, DSS, ESS, CSDL, Cloud) hỗ trợ quy trình tác nghiệp, cải thiện chất lượng quyết định và tạo lợi thế cạnh tranh cho tổ chức.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên bám sát lộ trình 8 chương: nắm vững bản chất khái niệm ở Chương 1-2, phân tích kỹ chu trình TPS và các mô hình báo cáo MIS/DSS/ESS ở Chương 3, liên hệ với cấu trúc hạ tầng ở Chương 4, sau đó tự giải các bài tập tình huống thực tế (Citibank, Dell, Intrawest) để rèn luyện tư duy phân tích hệ thống.

5. Giáo trình cung cấp những công cụ trực quan nào hỗ trợ việc học?

Tài liệu tích hợp hệ thống sơ đồ khối tổng quát, sơ đồ dòng dữ liệu (DFD), bảng đối chiếu tiêu chuẩn ITIL/OSI, bảng phân loại quy trình dự án 4 giai đoạn, và các cấu trúc luồng công việc trên hệ thống cộng tác SharePoint.

---

Kết luận

Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý (Lê Thị Phương, 2019) cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong vận hành và quản trị tổ chức. Giá trị học thuật cốt lõi của tài liệu nằm ở tính chuẩn hóa về mặt phân loại hệ thống (TPS, MIS, DSS, ESS), sự mạch lạc trong phương pháp luận phát triển (tiến trình, dữ liệu, cấu trúc, đối tượng), và việc cập nhật kịp thời các tiêu chuẩn hạ tầng hiện đại (ITIL, Ảo hóa, Điện toán đám mây).

Lộ trình học tập đề xuất cho người học là tiếp cận tuần tự từ nguyên lý hệ thống tổng quát, nghiên cứu kiến trúc phân tầng quản trị, khảo sát hạ tầng công nghệ, và kết thúc bằng việc phân tích thiết kế ứng dụng doanh nghiệp. Giáo trình là nguồn tư liệu học thuật nền tảng phục vụ công tác đào tạo đại học và nghiên cứu ứng dụng hệ thống thông tin trong môi trường kinh tế số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ CÔNG THƢƠNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP QUẢNG NINH KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Lê Thị Phƣơng GIÁO TRÌNH HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ DÙNG CHO TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC QUẢNG NINH - 2019 Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý MỤC LỤC CHƢƠNG 1. HỆ THỐNG THÔNG TIN TRONG THƢƠNG MẠI TOÀN CẦU. Vai trò của HTTT trong thƣơng mại. Quan điểm về HTTT.

Các phƣơng pháp tiếp cận hiện đại với HTTT. HỢP TÁC VÀ THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TOÀN CẦU. Quá trình kinh doanh và HTTT. Các hệ thống cộng tác.

Chức năng của HTTT trong thƣơng mại. HTTT, TỔ CHỨC VÀ CHIẾN LƢỢC. Các tổ chức và HTTT. HTTT tác động đến các tổ chức và doanh nghiệp.

Sử dụng HTTT để đạt đƣợc lợi thế cạnh tranh. HẠ TẦNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN. Hạ tầng cơ sở. Các thành phần của hạ tầng cơ sở.

Xu thế của nền tảng phần cứng đƣơng đại. Xu thế của nền tảng phần mềm đƣơng đại. Truyền thông và mạng trong thƣơng mại. CÁC QUY TẮC CỦA THƢƠNG MẠI THÔNG MINH: CƠ SỞ DỮ LIỆU VÀ QUẢN TRỊ THÔNG MINH.

Sắp xếp dữ liệu trong môi trƣờng tệp truyền thống. Phƣơng pháp cơ sở dữ liệu để quản lý dữ liệu. Sử dụng cơ sở dữ liệu để cải thiện hiệu suất kinh doanh và ra quyết định. Quản lý nguồn dữ liệu.

ỨNG DỤNG DOANH NGHIỆP. Các hệ thống doanh nghiệp. Các hệ thống quản lý chuỗi cung ứng. Các hệ thống quản lý quan hệ khách hàng.

Ứng dụng doanh nghiệp: cơ hội và thách thức. THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ - THỊ TRƢỜNG SỐ, HÀNG HÓA SỐ. Thƣơng mại điện tử và Internet. Thƣơng mại và công nghệ.

Các nền tảng di động. 113 1 Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý 7. Xây dựng thƣơng mại điện tử. XÂY DỰNG HTTT.

Hệ thống là thay đổi tổ chức theo kế hoạch. Tổng quan về phát triển hệ thống. Phƣơng pháp xây dựng hệ thống thay thế. Phát triển ứng dụng cho doanh nghiệp số.

127 2 Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý CHƢƠNG 1. HỆ THỐNG THÔNG TIN TRONG THƢƠNG MẠI TOÀN CẦU 1. Vai trò của HTTT trong thƣơng mại Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, các doanh nghiệp mọc lên ngày càng nhiều. Điều này đã tạo ra cho các doanh nghiệp những áp lực cạnh tranh cực kỳ lớn.

Chính vì vậy, doanh nghiệp luôn cần phải nắm bắt chính xác và kịp thời xu hƣớng, dòng chảy của xã hội để tránh bị thụt lùi, lạc hậu. Trong đó, hệ thống thông tin (HTTT) đóng một vai trò rất lớn vào việc giúp doanh nghiệp phát triển và tạo đƣợc vị thế trên thị trƣờng.  Lịch sử phát triển của các HTTT - Các năm 1959-1960 - Xử lý dữ liệu:  Các hệ thống xử lý dữ liệu điện tử  Xử lý giao dịch, lƣu giữ các hồ sơ kinh doanh  Các ứng dụng kế toán truyền thống. - Các năm 1960-1970 - Tạo báo cáo phục vụ quản lý:  Các HTTT quản lý.

Quản trị các báo cáo theo mẫu định trƣớc, chứa các thông tin hỗ trợ cho việc ra quyết định. - Các năm 1970-1980 - Hỗ trợ quyết định:  Các hệ thống hỗ trợ quyết định. Hỗ trợ tiến trình ra quyết định quản lý cụ thể theo chế độ tƣơng tác. - Các năm 1980-1990 - Hỗ trợ chiến lược và hỗ trợ người dùng cuối:  Các hệ thống tính toán cho ngƣời dùng cuối.

Hỗ trợ trực tiếp về tính toán cho công việc của ngƣời dùng cuối và hỗ trợ sự cộng tác trong nhóm làm việc.  Các HTTT điều hành, cung cấp thông tin có tính quyết định cho quản lý cấp cao.  Các hệ thống chuyên gia: tƣ vấn có tính chuyên gia cho ngƣời dùng cuối dựa trên cơ sở tri thức.  Các HTTT chiến lƣợc.

Các sản phẩm và dịch vụ chiến lƣợc nhằm đạt lợi thế cạnh tranh. - Các năm 1990-2000 và đến nay - kinh doanh điện tử (KDĐT) và thƣơng mại điện tử (TMĐT).  Các hệ thống KDĐT và TMĐT liên mạng.  Các xí nghiệp nối mạng và các hoạt động KDĐT và TMĐT trên Internet, intranet, extranet và các mạng khác.

HTTT nằm ở trung tâm của hệ thống tổ chức là phần tử kích hoạt các quyết 3 Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý định (mệnh lệnh, chỉ thị, thông báo, chế độ tác nghiệp, v. Việc xây dựng HTTT hoạt động hiệu quả là mục tiêu của các tổ chức.  Vai trò của HTTT trong thƣơng mại 1) Gia tăng hiệu suất: Công nghệ hiện đại có thể tăng đáng kể hiệu suất và năng suất của công ty bạn. HTTT cũng không ngoại lệ.

Các tổ chức trên toàn thế giới dựa vào họ để nghiên cứu và phát triển các cách mới để tạo doanh thu, thu hút khách hàng và hợp lý hóa các nhiệm vụ tốn thời gian. 2) Tiết kiệm thời gian và chi phí: Với một HTTT, doanh nghiệp có thể tiết kiệm thời gian và tiền bạc trong khi đƣa ra quyết định thông minh hơn. Các bộ phận nội bộ của một công ty, chẳng hạn nhƣ tiếp thị và bán hàng, có thể giao tiếp tốt hơn và chia sẻ thông tin dễ dàng hơn. 3) Giảm mắc lỗi Vì công nghệ này đƣợc tự động hóa và sử dụng các thuật toán phức tạp, nó làm giảm lỗi của con ngƣời.

Hơn nữa, nhân viên có thể tập trung vào các khía cạnh cốt lõi của một doanh nghiệp thay vì dành hàng giờ để thu thập dữ liệu, điền vào giấy tờ và phân tích thủ công. 4) Thu thập thông tin nhanh chóng Nhờ HTTT hiện đại, các thành viên trong nhóm có thể truy cập lƣợng dữ liệu khổng lồ từ một nền tảng. Ví dụ: họ có thể thu thập và xử lý thông tin từ các nguồn khác nhau, chẳng hạn nhƣ nhà cung cấp, khách hàng, kho hàng và đại lý bán hàng, với một vài cú click chuột.1: Vai trò chính của HTTT quản lý doanh nghiệp 4 Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý 1. Quan điểm về HTTT 1.

Thông tin  Khái niệm - Có rất nhiều cách hiểu và định nghĩa về thông tin, thậm chí ngay các từ điển cũng không thể có một định nghĩa thống nhất. - Theo từ điển Oxford English Dictionary thì cho rằng: “Thông tin là điều mà người ta đánh giá hoặc nói đến; là tri thức, tin tức". - Theo một số từ điển khác thì đơn giản đồng nhất thông tin với kiến thức: "Thông tin là điều mà người ta biết" hoặc "thông tin là sự chuyển giao tri thức làm tăng th m sự hiểu biết của con người" v,v. - Nguyên nhân của sự khác nhau trong việc sử dụng thuật ngữ này chính là do thông tin không thể sờ mó đƣợc.

Ngƣời ta bắt gặp thông tin chỉ trong quá trình hoạt động, thông qua tác động trừu tƣợng của nó. - Từ Latin “Information” (thông tin) có hai nghĩa. Một, nó chỉ một hành động rất cụ thể là tạo ra một hình dạng (forme). Hai, tuỳ theo tình huống, nó có nghĩa là sự truyền đạt một ý tƣởng, một khái niệm hay một biểu tƣợng.

Tuy nhiên cùng với sự phát triển của xã hội, khái niệm thông tin cũng phát triển theo. - Trên quan điểm triết học: Thông tin là sự phản ánh của tự nhiên và xã hội (thế giới vật chất) bằng ngôn từ, ký hiệu, hình ảnh v.hay nói rộng hơn bằng tất cả các phƣơng tiện tác động lên giác quan của con ngƣời. - Theo định nghĩa thông thường: Thông tin là sự phản ánh sự vật, sự việc, hiện tƣợng của thế giới khách quan và các hoạt động của con ngƣời trong đời sống xã hội. Thông tin hình thành trong quá trình giao tiếp: một nguời có thể nhận thông tin trực tiếp từ ngƣời khác thông qua các phƣơng tiên thông tin đại chúng, từ các ngân hàng dữ liệu, hoặc từ tất cả các hiện tƣợng quan sát đƣợc trong môi trƣờng xung quanh.

 Ví dụ: Doanh thu tháng 10 của 1 công ty là 100 triệu đồng, tháng 11 là 85 triệu đồng Tháng 11 công ty hoạt động không hiệu quả (Thông tin luôn mang ý nghĩa và gồm nhiều giá trị dữ liệu).  Các dạng thông tin - Thông tin viết: Là dạng thông tin thƣờng gặp trong hệ thông tin. Nó thƣờng thể hiện trên giấy, trên màn hình của máy tính, các dữ liệu thể hiện các thông tin này có thể có cấu trúc hoặc không.  Ví dụ: Một bức thƣ tay của của một ứng viên vào 1 vị trí tuyển dụng không có cấu trúc, song cần phải có các thông tin “bắt buộc” (Họ t n, địa chỉ, văn bằng,.

Hoặc: Một hóa đơn có cấu trúc xác định trƣớc gồm những dữ liệu bắt buộc (tham chiếu khách hàng, tham chiếu sản phẩm. 5 Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý - Thông tin nói: Dạng thông tin này là phƣơng tiện khá phổ biến giữa các cá thể và thƣờng gặp trong HTTT kinh tế - xã hội. Đặc trƣng của loại thông tin này là phi hình thức và thƣờng khó xử lý. Vật mang thông tin thƣờng là hệ thống điện thoại.

- Thông tin hình ảnh: Là dạng thông tin thƣờng xuất phát từ các thông tin khác của hệ thống hoặc từ các nguồn khác. Ví dụ: Bản vẽ 1 số chi tiết nào đó của ô tô có đƣợc từ số liệu của Phòng nghiên cứu thiết kế. - Thông tin khác: Một số các thông tin có thể cảm nhận qua một số giai đoạn nhƣ xác giác, vị giác, khứu giác không đƣợc xét trong HTTT quản lý.  Lưu giữ thông tin Thông tin đƣợc lƣu trữ trên nhiều dạng vật liệu khác nhau nhƣ đƣợc khắc trên đá, đƣợc ghi lại trên giấy, trên bìa, trên băng từ, đĩa từ.

 Thông tin quản lý Thông tin quản lý là những dữ liệu đƣợc xử lý và sẵn sàng phục vụ công tác quản lý của tổ chức. Có 3 loại thông tin quản lý trong một tổ chức: - Thông tin chiến lược: là thông tin sử dụng cho chính sách dài hạn của tổ chức, chủ yếu phục vụ cho các nhà quản lý cao cấp khi dự đoán tƣơng lai. Loại thông tin này đòi hỏi tính khái quát, tổng hợp cao. Dữ liệu để xử lý ra loại thông tin này thƣờng là từ bên ngoài tổ chức.

Đây là loại thông tin đƣợc cung cấp trong những trƣờng hợp đặc biệt. - Thông tin chiến thuật: là thông tin sử dụng cho chính sách ngắn hạn, chủ yếu phục vụ cho các nhà quản lý phòng ban trong tổ chức. Loại thông tin này trong khi cần mang tính tổng hợp vẫn đòi hỏi phải có mức độ chi tiết nhất định dạng thống kê. Đây là loại thông tin cần đƣợc cung cấp định kỳ.