Giáo trình giáo dục môi trường cho trẻ mầm non in lần thứ 3 phần 2

Giáo trình giáo dục môi trường mầm non (lần 3, phần 2). Tài liệu hữu ích giúp trẻ khám phá, bảo vệ môi trường xung quanh một cách sinh động, dễ hiểu.

• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm
• Chuyên ngành: Giáo Dục Môi Trường
• Đề tài: Quá Trình Giáo Dục Môi Trường Ở Trường Mầm Non
• Loại tài liệu: Giáo trình

Mục lục chi tiết

• 3. Chương 3: QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG Ở TRƯỜNG MẦM NON
• 3.1. Mục đích giáo dục môi trường cho trẻ mầm non
• 3.2. Nhiệm vụ giáo dục môi trường cho trẻ mầm non
• 3.3. Nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non
• 3.3.1. Cơ sở xác định nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non
• 3.3.1.1. Căn cứ vào mục tiêu giáo dục môi trường cho trẻ mầm non
• 3.3.1.2. Căn cứ vào đặc điểm lứa tuổi và khả năng nhận thức của trẻ mầm non
• 3.3.1.3. Căn cứ vào chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non
• 3.3.2. Nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non
• 3.3.2.1. Lĩnh vực 1: Môi trường sinh vật (động vật, thực vật)
• 3.3.2.2. Lĩnh vực 2: Môi trường nước (nước ngầm, nước sông hồ, nước biển)
• 3.3.2.3. Lĩnh vực 3: Môi trường không khí
• 3.3.2.4. Lĩnh vực 4: Môi trường đất (đất, cát, sỏi, đá, các khoáng sản.)
• 3.3.2.5. Lĩnh vực 5: Môi trường kinh tế - xã hội (MT đô thị - nông thôn, MT gia đình, MT sản xuất, MT học đường, MT chính trị - xã hội, MT văn hoá - giáo dục, MT văn hoá - lịch sử)

Tóm tắt

I. Khám phá giáo trình giáo dục môi trường mầm non tái bản

Giáo trình giáo dục môi trường cho trẻ mầm non, trong lần tái bản lần thứ 3, là một tài liệu quan trọng do Nhà xuất bản Giáo dục phát hành, tuân thủ theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tài liệu này không chỉ là một sách tham khảo cho giáo viên mầm non mà còn là một công cụ sư phạm toàn diện, đặt nền móng cho việc hình thành ý thức môi trường từ những năm đầu đời. Mục tiêu cốt lõi của giáo trình là trang bị cho trẻ những biểu tượng ban đầu về môi trường sống, mối quan hệ giữa con người và tự nhiên, và các kỹ năng bảo vệ môi trường cơ bản. Quá trình này được thiết kế để phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và khả năng nhận thức của trẻ. Việc giáo dục bắt đầu từ việc cung cấp tri thức, hình thành xúc cảm, tình cảm tích cực, và sau đó tạo điều kiện cho trẻ trải nghiệm, luyện tập các hành vi đúng đắn. Tài liệu nhấn mạnh rằng các mục tiêu về tri thức, thái độ và kỹ năng có mối liên quan mật thiết và cần được phát triển đồng bộ. Để đạt được điều này, giáo trình đề ra các nhiệm vụ cụ thể, từ việc tạo cơ hội cho trẻ tiếp cận môi trường, khám phá thế giới xung quanh, đến việc rèn luyện các kỹ năng sống cho bé mẫu giáo thông qua các hoạt động đa dạng. Đây là một học liệu mầm non thiết yếu, giúp phát triển nhận thức cho trẻ một cách tự nhiên và hiệu quả.

1.1. Mục đích cốt lõi của giáo trình giáo dục môi trường

Mục đích chính của giáo trình giáo dục môi trường cho trẻ mầm non là hình thành một hệ thống kiến thức, thái độ và kỹ năng nền tảng. Cụ thể, giáo trình hướng tới việc xây dựng cho trẻ các biểu tượng ban đầu về môi trường sống, mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Trẻ cần hiểu được trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ môi trường. Song song đó, tài liệu tập trung vào việc hình thành các kỹ năng sống cho bé mẫu giáo liên quan đến bảo vệ và gìn giữ môi trường, chẳng hạn như thói quen tiết kiệm năng lượng hay phân loại rác thải. Các mục tiêu này không tách rời mà liên kết chặt chẽ với nhau, bắt đầu từ việc cung cấp tri thức, khơi gợi cảm xúc tích cực, và cuối cùng là tạo cơ hội để trẻ thực hành, trải nghiệm các hành vi thân thiện với môi trường.

1.2. Các nhiệm vụ trọng tâm trong chương trình giảng dạy mới

Để cụ thể hóa mục đích giáo dục, giáo trình đề ra các nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, tạo cơ hội tối đa để trẻ được tiếp cận trực tiếp với môi trường tự nhiên và xã hội. Thứ hai, hỗ trợ trẻ khám phá khoa học về môi trường xung quanh dựa trên kinh nghiệm và khả năng riêng của từng lứa tuổi. Thứ ba, tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm thực tế thông qua các hoạt động bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non đa dạng, chẳng hạn như trồng cây xanh. Thứ tư, khuyến khích trẻ chia sẻ hiểu biết, suy nghĩ và cảm xúc về các vấn đề môi trường. Cuối cùng, sử dụng các hoạt động phong phú tại trường mầm non để rèn luyện kỹ năng, hành vi và thói quen bảo vệ môi trường một cách bền vững.

II. Thách thức khi xây dựng nội dung giáo dục môi trường

Việc xác định nội dung cho giáo trình giáo dục môi trường cho trẻ mầm non đòi hỏi một cơ sở khoa học vững chắc và phải đối mặt với nhiều thách thức. Nội dung không thể được xây dựng một cách tùy tiện mà phải dựa trên ba trụ cột chính. Thứ nhất, nó phải bám sát mục tiêu giáo dục đã đề ra: trang bị tri thức, hình thành thái độ và rèn luyện kỹ năng. Do đó, các nội dung phải bao quát bốn lĩnh vực lớn: môi trường sống, mối quan hệ người-môi trường, ô nhiễm và bảo vệ môi trường. Thứ hai, nội dung phải tuyệt đối phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng nhận thức của trẻ mầm non. Trẻ ở độ tuổi này nhận thức thế giới thông qua cảm nhận trực tiếp và tư duy trực quan, gắn liền với cảm xúc. Vì vậy, tài liệu dạy học về môi trường cần được thiết kế theo hướng tích hợp, giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách tổng thể. Thách thức ở đây là làm sao để các khái niệm phức tạp trở nên gần gũi và dễ hiểu. Thứ ba, nội dung phải tương thích với chương trình khung giáo dục mầm non hiện hành, vốn được cấu trúc theo chủ đề. Điều này đòi hỏi giáo viên phải biết cách khai thác và lồng ghép các kiến thức môi trường một cách tự nhiên, hợp lý vào các chủ đề sẵn có, đảm bảo tính hệ thống và không gây quá tải cho trẻ.

2.1. Căn cứ vào mục tiêu giáo dục môi trường toàn diện

Cơ sở đầu tiên để xác định nội dung là mục tiêu giáo dục toàn diện, bao gồm tri thức, thái độ và hành vi. Nội dung phải đảm bảo cung cấp kiến thức nền tảng về bốn mảng chính: môi trường sống của con người, mối quan hệ tương tác giữa con người và môi trường, các vấn đề về ô nhiễm, và các biện pháp bảo vệ môi trường. Việc lựa chọn nội dung cụ thể trong từng mảng phải nhằm thực hiện hóa mục tiêu cuối cùng là hình thành một công dân có ý thức môi trường ngay từ nhỏ.

2.2. Tích hợp nội dung phù hợp với đặc điểm lứa tuổi trẻ

Trẻ mầm non có đặc điểm nhận thức mang tính tổng thể, tư duy trực quan và gắn liền với cảm xúc. Do đó, nội dung giáo dục không thể trình bày một cách khô khan, trừu tượng. Thay vào đó, tài liệu dạy học về môi trường cần được tích hợp vào các hoạt động thực tiễn, gần gũi. Ví dụ, việc dạy trẻ về thiên nhiên phải thông qua quan sát trực tiếp cây cỏ, con vật. Việc dạy về ô nhiễm phải bắt nguồn từ những hiện tượng trẻ có thể thấy như rác thải hay khói bụi. Thách thức lớn nhất là chuyển hóa các kiến thức khoa học thành những bài học sinh động, vừa sức với trẻ.

2.3. Bám sát chương trình khung giáo dục mầm non của Bộ

Nội dung giáo dục môi trường phải được lồng ghép một cách khéo léo vào chương trình khung giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Chương trình này được xây dựng theo các chủ đề (gia đình, thực vật, động vật...). Giáo viên cần phân tích từng chủ đề để xác định các nội dung môi trường có thể khai thác, đảm bảo tính tự nhiên và logic. Ví dụ, trong chủ đề "Thực vật", có thể lồng ghép kiến thức về lợi ích của cây xanh, sự cần thiết của việc trồng cây xanh và chăm sóc cây. Việc tích hợp này giúp kiến thức môi trường không bị tách rời mà trở thành một phần hữu cơ của chương trình học.

III. Hướng dẫn 5 lĩnh vực nội dung giáo dục môi trường cốt lõi

Để hệ thống hóa kiến thức, giáo trình giáo dục môi trường cho trẻ mầm non chia nội dung thành năm lĩnh vực cụ thể, giúp giáo viên dễ dàng xây dựng kế hoạch giảng dạy. Lĩnh vực đầu tiên là môi trường sinh vật, tập trung vào việc dạy trẻ về thiên nhiên, cụ thể là thế giới động vật và thực vật. Trẻ học về sự đa dạng sinh học, mối quan hệ giữa con người và sinh vật, và tầm quan trọng của việc bảo vệ chúng. Lĩnh vực thứ hai là môi trường nước, giúp trẻ hiểu về vai trò của nước, các nguồn nước, vấn đề ô nhiễm và cách tiết kiệm năng lượng (nước). Lĩnh vực thứ ba là môi trường không khí, giới thiệu về các hiện tượng thời tiết, tầm quan trọng của không khí sạch và tác hại của ô nhiễm không khí. Lĩnh vực thứ tư là môi trường đất, cung cấp kiến thức về đất, cát, sỏi, đá, vai trò của đất trong đời sống và các hành vi gây ô nhiễm đất. Cuối cùng, lĩnh vực thứ năm là môi trường kinh tế - xã hội, bao gồm các môi trường gần gũi như gia đình, trường học, đô thị - nông thôn. Lĩnh vực này giúp trẻ hiểu về các mối quan hệ xã hội, các quy tắc ứng xử văn minh và trách nhiệm giữ gìn không gian sống chung. Mỗi lĩnh vực đều được cấu trúc rõ ràng từ việc nhận biết, tìm hiểu mối quan hệ, nhận diện vấn đề ô nhiễm đến các hành động bảo vệ cụ thể.

3.1. Lĩnh vực 1 Khám phá khoa học về môi trường sinh vật

Trong lĩnh vực này, trẻ được tìm hiểu về thế giới động, thực vật. Nội dung tập trung vào sự thích nghi của sinh vật với môi trường sống, sự đa dạng sinh học, và mối quan hệ giữa con người với sinh vật. Trẻ học cách nhận biết các loài cây, con vật quen thuộc, hiểu rằng chúng là cơ thể sống cần được chăm sóc. Các hoạt động bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non trong lĩnh vực này bao gồm trồng cây xanh, chăm sóc vườn trường, cho vật nuôi ăn, và phê phán những hành vi gây hại cho động, thực vật.

3.2. Lĩnh vực 2 3 Giáo dục về môi trường nước và không khí

Nội dung giáo dục về môi trường nước và không khí tập trung vào việc hình thành các khái niệm cơ bản và các thói quen tốt. Đối với môi trường nước, trẻ tìm hiểu về các nguồn nước, vai trò của nước đối với sự sống, nguyên nhân gây ô nhiễm và các biện pháp bảo vệ nguồn nước. Một trong những kỹ năng sống cho bé mẫu giáo quan trọng được rèn luyện là thói quen sử dụng nước tiết kiệm. Đối với môi trường không khí, trẻ được làm quen với các hiện tượng thời tiết, hiểu rằng không khí sạch là cần thiết cho hô hấp và các hoạt động của con người có thể làm ô nhiễm không khí, từ đó hình thành ý thức giữ gìn vệ sinh chung.

3.3. Lĩnh vực 4 5 Môi trường đất và kinh tế xã hội

Lĩnh vực môi trường đất giúp trẻ nhận biết các loại đất, đá, cát và vai trò của chúng. Trẻ học về các nguyên nhân gây ô nhiễm đất như vứt rác bừa bãi và các hành động bảo vệ như phân loại rác thải, không xả rác ra môi trường. Lĩnh vực môi trường kinh tế - xã hội là một điểm mới, giúp trẻ hiểu về môi trường sống gần gũi nhất: gia đình, trường lớp, cộng đồng. Nội dung xoay quanh việc hình thành các hành vi văn minh nơi công cộng, giữ gìn đồ dùng, đồ chơi, và tôn trọng các công trình văn hóa, di tích lịch sử. Đây là nền tảng để xây dựng một lối sống hài hòa với xã hội và môi trường.

IV. Bí quyết các phương pháp giáo dục môi trường hiệu quả

Để truyền tải nội dung một cách hiệu quả, giáo trình giáo dục môi trường cho trẻ mầm non nhấn mạnh việc áp dụng các phương pháp sư phạm tích cực, phù hợp với lứa tuổi. Các phương pháp này được phân loại dựa trên mục tiêu tác động: nâng cao tính tích cực nhận thức, kích thích xúc cảm, và tạo mối liên hệ giữa các hoạt động. Nhóm phương pháp nâng cao tính tích cực nhận thức bao gồm phân tích, mô hình hóa, đặt câu hỏi, và đặc biệt là thí nghiệm, trải nghiệm. Các phương pháp này giúp trẻ chủ động khám phá khoa học, tự mình tìm ra tri thức thay vì tiếp thu một cách thụ động. Nhóm phương pháp kích thích xúc cảm tích cực sử dụng trò chơi, các yếu tố mới lạ, bất ngờ và hài hước để tạo ra một môi trường học tập vui vẻ, hứng thú. Khi trẻ có cảm xúc tích cực, quá trình ghi nhớ và hình thành thái độ đúng đắn sẽ hiệu quả hơn. Nhóm phương pháp thực hành, lao động như trồng cây xanh, dọn dẹp vệ sinh, làm đồ dùng tái chế... là con đường ngắn nhất để biến kiến thức thành kỹ năng và hành vi cụ thể. Việc phối hợp linh hoạt các nhóm phương pháp này là chìa khóa để xây dựng các giáo án giáo dục môi trường thành công, giúp trẻ không chỉ hiểu mà còn yêu quý và muốn bảo vệ môi trường.

4.1. Nhóm phương pháp nâng cao tính tích cực nhận thức

Các phương pháp này tập trung vào việc kích thích tư duy và khả năng tự tìm tòi của trẻ. Phương pháp phân tích giúp trẻ nhận ra các dấu hiệu, đặc điểm của sự vật. Mô hình hóa (sử dụng sơ đồ, biểu đồ đơn giản) giúp trẻ hệ thống hóa kiến thức. Khuyến khích trẻ đặt câu hỏi là cách thúc đẩy sự tò mò, ham hiểu biết. Đặc biệt, phương pháp thí nghiệm và trải nghiệm cho phép trẻ trực tiếp tương tác, quan sát sự biến đổi của sự vật, hiện tượng, từ đó rút ra kết luận một cách tự nhiên. Đây là những công cụ hữu hiệu để phát triển nhận thức cho trẻ.

4.2. Cách thức kích thích xúc cảm tích cực với môi trường

Để hình thành tình yêu với thiên nhiên, việc tạo ra xúc cảm tích cực là vô cùng quan trọng. Trò chơi (học tập, vận động, sáng tạo) là phương pháp hàng đầu vì nó biến việc học thành niềm vui. Việc đưa vào các yếu tố mới lạ, bất ngờ như một món đồ chơi mới, một vị khách đặc biệt, hay một chuyến đi thực tế sẽ tạo ra sự hứng khởi. Sử dụng các yếu tố hài hước như những câu chuyện, bài thơ vui nhộn cũng giúp tạo ra không khí học tập thoải mái. Khi trẻ cảm thấy vui vẻ, chúng sẽ cởi mở hơn trong việc tiếp nhận kiến thức và hình thành thái độ trân trọng môi trường.

4.3. Phương pháp thực hành lao động và trải nghiệm thực tế

Lý thuyết phải đi đôi với thực hành. Các hoạt động lao động đơn giản như chăm sóc cây, vệ sinh lớp học, phân loại rác thải là những bài học thực tế nhất. Thông qua lao động, trẻ hiểu được giá trị của công sức và có trách nhiệm hơn với môi trường xung quanh. Các hoạt động này không chỉ rèn luyện kỹ năng mà còn giúp trẻ trải nghiệm cảm xúc của người lao động, từ đó tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp. Đây là phương pháp cốt lõi để biến ý thức môi trường thành hành động cụ thể.

V. Ứng dụng Lồng ghép giáo dục môi trường vào hoạt động

Điểm ưu việt của giáo trình giáo dục môi trường cho trẻ mầm non là hướng dẫn chi tiết cách lồng ghép, tích hợp nội dung vào tất cả các hình thức hoạt động tại trường mầm non, thay vì tách thành một môn học riêng lẻ. Các hoạt động bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non được triển khai một cách tự nhiên và toàn diện. Trong hoạt động học tập có chủ đích, nội dung môi trường được tích hợp vào các giờ học như khám phá khoa học, tạo hình, văn học. Trong hoạt động vui chơi, các góc chơi (góc thiên nhiên, góc xây dựng, góc đóng vai) được thiết kế để trẻ thực hành các kỹ năng như chăm sóc cây cối, sử dụng vật liệu tiết kiệm, hay đóng vai các nhân vật có hành vi bảo vệ môi trường. Hoạt động ngoài trời là cơ hội vàng để trẻ tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên, thực hiện các hoạt động như quan sát, lao động, thí nghiệm. Hoạt động tham quan (công viên, trang trại, di tích) giúp mở rộng hiểu biết thực tế. Ngay cả trong sinh hoạt hàng ngày như giờ ăn, giờ vệ sinh, giờ đón trả trẻ, các thói quen như giữ gìn vệ sinh, tiết kiệm năng lượng (điện, nước) cũng được rèn luyện. Cách tiếp cận này giúp kiến thức và kỹ năng môi trường thấm sâu vào nếp sống của trẻ một cách bền vững.

5.1. Tích hợp qua hoạt động học tập và vui chơi có chủ đích

Trong các giờ học, giáo viên có thể lồng ghép nội dung môi trường một cách hợp lý. Ví dụ, giờ tạo hình có thể sử dụng vật liệu tái chế; giờ văn học có thể kể những câu chuyện về tình yêu thiên nhiên. Trong hoạt động vui chơi tại các góc, trẻ được thực hành các kỹ năng sống cho bé mẫu giáo. Góc thiên nhiên là nơi trẻ trực tiếp trồng cây xanh và chăm sóc chúng. Góc xây dựng khuyến khích trẻ sử dụng vật liệu tiết kiệm. Góc sách truyện trưng bày các sách có nội dung về môi trường. Cách làm này giúp trẻ học mà chơi, chơi mà học một cách hiệu quả.

5.2. Lồng ghép qua hoạt động ngoài trời và các chuyến tham quan

Hoạt động ngoài trời và tham quan là những hình thức giáo dục trực quan sinh động nhất. Sân trường, vườn trường là phòng thí nghiệm tự nhiên để trẻ quan sát sự phát triển của cây cối, côn trùng. Các chuyến tham quan công viên, vườn bách thú hay trang trại giúp trẻ mở rộng tầm mắt và có những trải nghiệm thực tế không thể có trong lớp học. Qua đó, trẻ hiểu sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, củng cố tình yêu và ý thức môi trường.

5.3. Giáo dục ý thức môi trường qua các sinh hoạt hàng ngày

Thói quen được hình thành từ những việc làm lặp đi lặp lại hàng ngày. Do đó, việc giáo dục môi trường qua chế độ sinh hoạt là vô cùng quan trọng. Giáo viên cần làm gương và hướng dẫn trẻ các hành vi cụ thể: tắt điện khi ra khỏi phòng, vặn vòi nước vừa đủ, bỏ rác đúng nơi quy định, giữ gìn vệ sinh cá nhân và khu vực chung. Bằng cách biến các hành vi bảo vệ môi trường thành một phần của nếp sống, nhà trường sẽ góp phần hình thành nên những thói quen tốt bền vững cho trẻ.

VI. Kết luận Giá trị của giáo trình cho giáo viên mầm non

Cuốn giáo trình giáo dục môi trường cho trẻ mầm non tái bản lần thứ 3 không chỉ là một tài liệu chuyên môn mà còn là một cẩm nang sư phạm toàn diện, thực tiễn. Nó cung cấp một khung lý thuyết vững chắc, từ mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung đến các phương pháp và hình thức tổ chức cụ thể. Đối với giáo viên, đây là một sách tham khảo cho giáo viên mầm non vô giá, giúp họ tự tin xây dựng các giáo án giáo dục môi trường sáng tạo và hiệu quả. Tài liệu đã hệ thống hóa một lĩnh vực giáo dục quan trọng nhưng còn khá mới mẻ, giúp chuẩn hóa và nâng cao chất lượng giảng dạy trên cả nước. Giá trị lớn nhất của giáo trình là hướng đến việc xây dựng một thế hệ tương lai biết sống hài hòa với thiên nhiên, có đủ kiến thức, thái độ và kỹ năng để trở thành những công dân có trách nhiệm với môi trường. Việc đầu tư vào giáo dục môi trường từ lứa tuổi mầm non chính là sự đầu tư bền vững nhất cho tương lai của hành tinh. Giáo trình này là một công cụ đắc lực để hiện thực hóa mục tiêu cao cả đó, góp phần tạo nên một thế hệ "mầm non xanh" cho đất nước.

6.1. Tổng kết giá trị cốt lõi của giáo trình tái bản lần 3

Giá trị cốt lõi của giáo trình nằm ở tính hệ thống, khoa học và thực tiễn. Nó cung cấp một lộ trình giáo dục môi trường rõ ràng, từ lý thuyết đến thực hành, phù hợp với chương trình khung giáo dục mầm non. Tài liệu giúp giải quyết những khó khăn mà giáo viên thường gặp phải khi triển khai nội dung này, như tích hợp vào đâu, dạy như thế nào. Bằng cách đưa ra các ví dụ và hướng dẫn cụ thể, cuốn sách trở thành một người bạn đồng hành tin cậy, giúp nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên mầm non trên cả nước.

6.2. Hướng tới xây dựng một thế hệ mầm non có ý thức xanh

Mục tiêu xa hơn của giáo trình là góp phần xây dựng một thế hệ tương lai có ý thức môi trường sâu sắc. Những bài học về tiết kiệm năng lượng, phân loại rác thải, hay tình yêu với thiên nhiên được gieo mầm từ hôm nay sẽ nảy nở thành những hành động có trách nhiệm trong tương lai. Giáo dục mầm non là giai đoạn vàng để hình thành nhân cách và thói quen. Do đó, việc trang bị cho trẻ tình yêu và ý thức bảo vệ môi trường ngay từ bây giờ là một nhiệm vụ cấp thiết và đầy ý nghĩa, và giáo trình này chính là công cụ hiệu quả để thực hiện sứ mệnh đó.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC PHẦN VÀ GIÁO TRÌNH: QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG Ở TRƯỜNG MẦM NON

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

• Môn học và vị trí trong chương trình đào tạo: Học phần "Giáo dục môi trường cho trẻ mầm non" (với nội dung trọng tâm là Quá trình giáo dục môi trường ở trường mầm non) thuộc khối kiến thức nghiệp vụ sư phạm chuyên ngành trong chương trình đào tạo Cử nhân ngành Giáo dục Mầm non. Học phần giữ vai trò trang bị cơ sở lý luận, phương pháp luận và kỹ năng thiết kế, tổ chức các hoạt động tích hợp giáo dục môi trường vào toàn bộ chế độ sinh hoạt của trẻ tại trường mầm non.
• Mục tiêu học tập (Learning outcomes): Sau khi hoàn thành học phần, sinh viên có khả năng:
  • Xác định mục đích và cụ thể hóa thành 5 nhiệm vụ giáo dục môi trường trong các hoạt động sư phạm mầm non.
  • Phân tích cơ sở khoa học để xác định nội dung giáo dục môi trường theo 5 lĩnh vực phân loại của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP).
  • Vận dụng hệ thống phương pháp giáo dục môi trường (nhóm nâng cao tính tích cực nhận thức, cảm xúc, liên kết hoạt động và điều chỉnh biểu tượng).
  • Thiết kế và triển khai 4 hình thức tổ chức giáo dục môi trường cơ bản: hoạt động học tập, hoạt động ngoài trời, hoạt động tham quan và chế độ sinh hoạt hằng ngày phù hợp với các nhóm tuổi (mẫu giáo bé, mẫu giáo nhỡ, mẫu giáo lớn).
• Cấu trúc và cách tiếp cận: Giáo trình tiếp cận theo mô hình giáo dục tích hợp lấy trẻ làm trung tâm, cấu trúc nội dung đi từ cơ sở lý luận bản chất môi trường, quy luật nhận thức lứa tuổi mầm non đến quy trình thiết kế hoạt động và thực thi nghiệp vụ sư phạm.
• Điểm đặc sắc của giáo trình: Giáo trình chuẩn hóa nội dung giáo dục môi trường theo khung phân loại sinh thái học lấy con người làm trung tâm của UNEP (2000), đồng thời xác lập tiến trình 3 giai đoạn nhận thức (Khảo sát – Hình thành khái niệm – Ứng dụng) gắn với cấu trúc chủ đề giáo dục mầm non.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung chương trình được cấu trúc thành 6 đơn vị kiến thức logic:

1. Mục đích và 5 nhiệm vụ giáo dục môi trường: Mục đích hướng đến 3 thành tố (hình thành biểu tượng, xây dựng ý thức trách nhiệm, rèn luyện kỹ năng/hành vi/thói quen bảo vệ môi trường). 5 nhiệm vụ gồm: tạo cơ hội tiếp cận môi trường; hỗ trợ khám phá theo kinh nghiệm cá nhân; tạo điều kiện trải nghiệm đa dạng; thúc đẩy chia sẻ nhận thức và cảm xúc; sử dụng các hoạt động để rèn luyện thói quen.
2. Cơ sở xác định nội dung giáo dục môi trường: Dựa trên 3 căn cứ khoa học: Căn cứ vào 4 mục tiêu nội dung lớn (Môi trường sống, Mối quan hệ con người – môi trường, Sự ô nhiễm môi trường, Bảo vệ môi trường); Căn cứ vào đặc điểm nhận thức trực quan – hành động, trực quan – hình tượng của trẻ; Căn cứ vào tính tích hợp và tính mở của chương trình giáo dục mầm non theo chủ đề.
3. Nội dung giáo dục môi trường theo 5 lĩnh vực của UNEP (2000):
   • Lĩnh vực 1 - Môi trường sinh vật (động vật, thực vật): Sự thích nghi, tính đa dạng và thống nhất sinh học, mối quan hệ hữu sinh với con người, hậu quả khai thác quá mức và kỹ năng chăm sóc, bảo vệ.
   • Lĩnh vực 2 - Môi trường nước: Tính chất vô sinh, chu trình chuyển hóa trạng thái (lỏng, hơi, rắn), vai trò đối với sự sống, nguyên nhân ô nhiễm từ sinh hoạt/sản xuất và biện pháp tiết kiệm nước.
   • Lĩnh vực 3 - Môi trường không khí: Yếu tố lý học (nhiệt độ, bức xạ, gió) và hóa học ($O_2, CO_2, N_2, O_3$), các hiện tượng hiệu ứng nhà kính, mưa axit, suy giảm tầng ozon và biện pháp giảm thiểu khí thải/bụi.
   • Lĩnh vực 4 - Môi trường đất: Đất, cát, sỏi, khoáng sản, nguyên nhân ô nhiễm do hóa chất nông nghiệp/chất dẻo, hiện tượng thoái hóa xói mòn đất và kỹ năng vệ sinh, cải tạo đất.
   • Lĩnh vực 5 - Môi trường kinh tế - xã hội: Nhận thức về bản thân, các ngành nghề (đặc biệt nghề làm sạch môi trường), công trình văn hóa - lịch sử, quy tắc giao tiếp văn hóa và nếp sống văn minh.
4. Quy trình khai thác nội dung theo chủ đề: 3 bước triển khai: Phân tích chủ đề $\rightarrow$ Xác định nội dung $\rightarrow$ Cụ thể hóa qua 3 giai đoạn nhận thức (Khảo sát, Hình thành khái niệm, Ứng dụng), được minh họa chi tiết qua chủ đề "Thực vật".
5. Hệ thống phương pháp giáo dục môi trường: Phân loại gồm phương pháp truyền thống (trực quan, dùng lời, thực hành) và phương pháp chuyên biệt (phát triển nhận thức, kích thích cảm xúc, liên kết hoạt động, điều chỉnh biểu tượng).
6. Các hình thức tổ chức giáo dục môi trường: Giáo dục qua hoạt động học tập (2 nhóm giờ học trực tiếp và tích hợp), hoạt động ngoài trời (phân hóa lao động theo độ tuổi), hoạt động tham quan (tự nhiên, sản xuất, văn hóa) và chế độ sinh hoạt hằng ngày.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết nền tảng: Mô hình sinh thái học lấy con người làm trung tâm của UNEP (2000); lý thuyết phát triển nhận thức lứa tuổi mầm non (chuyển tiếp từ tư duy hình tượng sang tư duy sơ đồ); hiện tượng lưu giữ hứng thú đối với hoạt động chưa hoàn thiện của A.
• Nguyên tắc sư phạm cốt lõi: Đảm bảo tính tự nhiên, hợp lý, khách quan của logic khám phá chủ đề; đảm bảo tính hệ thống, trọn vẹn của hoạt động; đảm bảo tính vừa sức đối với khả năng tiếp nhận của trẻ.
• Khung năng lực tích hợp: Khung cấu trúc 3 giai đoạn chuyển hóa tâm lý: Tri thức ban đầu $\rightarrow$ Xúc cảm, tình cảm tích cực $\rightarrow$ Hành vi, thói quen bảo vệ môi trường.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng chuyên môn (Technical skills): Thiết kế mạng hoạt động giáo dục môi trường theo chủ đề; xây dựng sơ đồ mô hình hóa môi trường; tổ chức thí nghiệm khoa học đơn giản về nước, không khí, đất; thiết kế đồ dùng dạy học trực quan.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích cấu trúc chủ đề giáo dục mầm non; phân tích đặc điểm tâm sinh lý và mức độ nhận thức của từng độ tuổi; đánh giá và điều chỉnh các biểu tượng môi trường sai lệch ở trẻ.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Điều hành hoạt động lao động trực nhật, chăm sóc góc tự nhiên phân hóa theo độ tuổi (mẫu giáo bé, nhỡ, lớn); quản lý hành vi và an toàn trong tham quan thực địa; tích hợp giáo dục môi trường vào chuỗi sinh hoạt đón trẻ, ăn uống, vệ sinh hằng ngày.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

• Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giảng dạy kết hợp giữa thuyết giảng phân tích khung lý thuyết với phương pháp thực hành tình huống sư phạm (case-based learning) và phương pháp đóng vai mô phỏng (micro-teaching). Tiếp cận lấy người học làm trung tâm, yêu cầu sinh viên trực tiếp thiết kế các sản phẩm dạy học ứng dụng.
• Bài tập và phân tích trường hợp điển hình (Case studies):
  • Phân tích ca sư phạm điển hình: Khai thác nội dung giáo dục môi trường trong chủ đề "Thực vật" qua 3 bước (xác định đặc trưng cơ thể sống $\rightarrow$ tích hợp mối quan hệ cấu tạo - chức năng - môi trường $\rightarrow$ tổ chức hoạt động ứng dụng chăm sóc cây).
  • Phân tích tình huống điều chỉnh biểu tượng nhận thức: Xử lý tình huống trẻ đưa ra các biểu tượng sai lệch hoặc đặt câu hỏi về các vấn đề tự nhiên phức tạp (sự xuất hiện của sự sống, tiến hóa sinh học).
• Bài tập thực hành (Practical exercises):
  • Thiết kế kế hoạch phân công lao động theo 3 độ tuổi: Mẫu giáo bé (nhiệm vụ cá nhân ngắn hạn 1-2 thao tác, làm việc cạnh nhau); Mẫu giáo nhỡ (nhiệm vụ 2-3 ngày theo 2 nhóm độc lập); Mẫu giáo lớn (lập kế hoạch trực nhật góc tự nhiên, lao động tập thể theo quy trình chuỗi thao tác).
  • Xây dựng kịch bản trò chơi học tập với vật liệu tự nhiên (cát, sỏi, nước, lá cây) và trò chơi dùng lời ("Con gì bay?", "Cần - không cần?").
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods):
  • Đánh giá quá trình: Kiểm tra việc thiết kế kế hoạch giáo án tích hợp chủ đề; đánh giá kỹ năng hướng dẫn thí nghiệm và phân tích thao tác lao động trong giờ thực hành mô phỏng.
  • Đánh giá tổng kết: Bài thi kết thúc học phần kiểm tra khả năng phân tích lý luận 5 lĩnh vực môi trường UNEP và năng lực giải quyết tình huống sư phạm thực tế.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Sinh viên nghiên cứu các chủ đề trong Chương trình Giáo dục Mầm non hiện hành; lập bảng đối chiếu nội dung 5 lĩnh vực môi trường của UNEP với các hoạt động học tập; thực hành quan sát, ghi chép nhật ký hành vi bảo vệ môi trường của trẻ tại các cơ sở thực tập mầm non.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Cập nhật so với các quan điểm giáo dục truyền thống: Giáo trình khắc phục lối truyền thụ kiến thức môi trường rời rạc, áp đặt một chiều bằng cách chuyển hóa toàn bộ nội dung giáo dục bảo vệ môi trường thành hệ thống hoạt động tích hợp, gắn liền với bản chất nhận thức của trẻ mầm non.
• Tích hợp các xu hướng học thuật hiện đại:
  • Quan điểm sinh thái học nhân văn: Xây dựng định hướng giáo dục trẻ trở thành "công dân sinh thái", hình thành lối sống hài hòa với thiên nhiên thông qua nếp sống hằng ngày.
  • Tích hợp mô hình nhận thức: Vận dụng lý thuyết chuyển đổi từ tư duy hình tượng sang tư duy sơ đồ để phát triển phương pháp mô hình hóa môi trường (đọc và thiết kế sơ đồ sân chơi, lớp học, góc thiên nhiên).
  • Tận dụng tâm lý học cảm xúc: Ứng dụng quy luật lây lan cảm xúc, yếu tố bất ngờ và yếu tố hài hước mang tính nhân văn nhằm duy trì hứng thú và chuyển hóa tri thức thành xúc cảm tích cực.
• Tính ứng dụng thực tiễn: Toàn bộ kiến thức lý thuyết được cụ thể hóa thành các chỉ dẫn hành động rõ ràng trong đời sống trường mầm non: từ quy trình đón trẻ, tổ chức góc thiên nhiên, kỹ thuật vệ sinh nguồn nước đến việc phân loại rác thải tại lớp học.
• Gắn kết thực tế nghề nghiệp: Thiết lập cơ chế phối hợp ba bên giữa nhà trường, gia đình (cha mẹ làm gương hành vi, cùng viết truyện giáo dục) và cộng đồng địa phương (tham quan cánh đồng, trang trại, di tích lịch sử văn hóa).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên năm thứ 3 và năm thứ 4 hệ Cử nhân ngành Giáo dục Mầm non tại các trường đại học sư phạm, cơ sở đào tạo giáo viên; học viên cao học chuyên ngành Giáo dục học (Giáo dục Mầm non) hoặc Lý luận và Phương pháp Dạy học Mầm non.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng:
  • Tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non (nắm vững đặc điểm nhận thức trực quan và các giai đoạn phát triển tư duy).
  • Giáo dục học mầm non (nắm vững nguyên tắc tổ chức hoạt động và cấu trúc chương trình chăm sóc giáo dục trẻ).
  • Phương pháp tổ chức hoạt động khám phá khoa học về môi trường xung quanh.
• Giảng viên và hướng dẫn sử dụng: Giảng viên sử dụng giáo trình làm khung chuẩn để biên soạn đề cương bài giảng, thiết kế ngân hàng câu hỏi tình huống và định hướng sinh viên thực hiện đồ án môn học về phát triển chương trình giáo dục môi trường.
• Tự học và tài liệu tham khảo: Giáo viên mầm non tại các cơ sở giáo dục sử dụng tài liệu làm cơ sở lý luận và cẩm nang kỹ thuật để phân tích chủ đề, xây dựng môi trường giáo dục sinh thái và chuẩn hóa các quy trình đánh giá hành vi trẻ trong trường mầm non.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào? Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên, học viên cao học ngành Giáo dục Mầm non, đồng thời là tài liệu tham khảo chuẩn mực cho cán bộ quản lý chuyên môn và giáo viên mầm non tại các cơ sở thực hành.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận học phần? Người học cần nắm vững kiến thức về tâm lý học lứa tuổi mầm non (đặc biệt là đặc điểm tư duy trực quan hành động, trực quan hình tượng), sinh lý học trẻ em và lý luận tổ chức các hoạt động chăm sóc - giáo dục mầm non.

3. Điểm khác biệt cơ bản giữa giáo trình này và các tài liệu giáo dục môi trường chung là gì? Giáo trình chuẩn hóa nội dung dựa trên 5 lĩnh vực phân loại của UNEP (2000), tích hợp đồng bộ vào cấu trúc chủ đề giáo dục mầm non và phân hóa kỹ năng sư phạm chi tiết theo 3 độ tuổi (mẫu giáo bé, mẫu giáo nhỡ, mẫu giáo lớn).

4. Phương pháp tự học giáo trình đạt hiệu quả cao nhất là gì? Người học cần đọc kết hợp giữa việc phân tích cơ sở lý luận với việc giải quyết các ca thực hành điển hình (như chủ đề "Thực vật"), đồng thời tự thiết kế các mẫu kế hoạch trực nhật, kịch bản trò chơi và quy trình thí nghiệm thực tế.

5. Giáo trình có tích hợp các tài liệu bổ trợ nào không? Tài liệu liên kết trực tiếp với Chương trình Chăm sóc và Giáo dục Mầm non của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các báo cáo môi trường toàn cầu của UNEP, hệ thống tranh ảnh, sơ đồ mô hình hóa và các văn bản hướng dẫn tiêu chuẩn trường mầm non xanh.

---

Kết luận (150 từ)

• Giá trị cốt lõi của giáo trình: Giáo trình cung cấp hệ thống cơ sở lý luận khoa học, tường minh và các phương pháp sư phạm ứng dụng chuẩn mực về quá trình giáo dục môi trường trong trường mầm non. Văn bản liên kết chặt chẽ giữa 5 lĩnh vực nội dung sinh thái theo báo cáo UNEP (2000) với quy luật phát triển nhận thức và cảm xúc của trẻ em.
• Lộ trình học tập đề xuất: Người học tiếp cận từ việc nắm vững 3 mục đích và 5 nhiệm vụ giáo dục môi trường $\rightarrow$ Nghiên cứu 5 lĩnh vực nội dung và 3 bước khai thác chủ đề $\rightarrow$ Vận dụng hệ thống phương pháp chuyên biệt $\rightarrow$ Thiết kế, triển khai 4 hình thức tổ chức hoạt động theo từng độ tuổi cụ thể.
• Tài liệu bổ trợ nghiên cứu: Báo cáo Môi trường Toàn cầu UNEP (2000), Chương trình Chăm sóc và Giáo dục Trẻ Mầm non, các công trình nghiên cứu tâm lý học mầm non và tài liệu hướng dẫn xây dựng trường học sinh thái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 3 QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG Ở TRƯỜNG MẦM NON MỤC TIÊU Sau khi học xong chương này, sinh viên cần: ~ Nêu được mục đích giáo dục môi trường cho trẻ mâm non và vận dụng để xác định mục đích giáo dục môi trường trong các hoạt động cụ thể ở trường mầm non. — Biết cụ thể hoá mục đích giáo dục môi trường cho trẻ mâm non qua các nhiệm vụ. ~ Phân tích được cơ sở xác định nội dung giáo dục môi trường và xác định được các nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non nói chung và theo lứa tuổi nói riêng. ~ Vận dụng được các phương pháp giáo dục môi trường cho trẻ mâm non và có kĩ năng lựa chọn và sử dụng các phương pháp giáo dục môi trường cho trẻ trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non.

~ Có kĩ năng thiết kế và triển khai các hình thức giáo dục môi trường cho trẻ ở trường mâm non. ~ Biết lựa chọn các điều kiện giáo dục môi trường phù hợp với từng hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non. Mục đích giáo dục môi trường cho trẻ mầm non Giáo dục môi trường cho trẻ mầm non hướng tới các mục tiêu: ~— Hình thành biểu tượng vẻ môi trường sống, mối quan hệ giữa con người và môi trường và việc bảo vệ môi trường phù hợp với lứa tuổi và đặc điểm tâm sinh lí của trẻ. ~ Giáo dục trẻ bước đầu có ý thức quan tâm đến các vấn để môi trường, nhận biết được trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường.

~ Hình thành một số kĩ năng bảo vệ và gìn giữ môi trường, ứng xử tích cực trong việc giải quyết vấn để môi trường, bước đâu có thói quen bảo vệ môi trường phù hợp với lứa tuổi. 4I Các mục tiêu trên có liên quan mật thiết với nhau. Việc hình thành nó được bắt đầu từ cung cấp những trí thức ban đầu vẻ sự vật và hiện tượng xung quanh cho trẻ đến mức có thể hình thành xúc cảm, tình cảm tích cực của trẻ với môi trường. Trên cơ sở đó, tạo điều kiện cho trẻ có cơ hội trải nghiệm, luyện tập hành vị, thói quen đúng trong quan hệ với môi trường xung quanh.

Nhiệm vụ giáo dục môi trường cho trẻ mầm non Mục đích giáo dục môi trường cần dược cụ thể hoá ở các nhiệm vụ sau đây: ~ Tạo cơ hội cho trẻ được tiếp cận với môi trường, với các thành phần cơ bản của nó thông qua các phương tiện giáo dục ở trường mâm non. ~ Giúp trẻ khám phá môi trường xung quanh dựa trên khả năng kinh nghiệm của trẻ ở các lứa tuổi và đặc điểm riêng của mỗi trẻ. ~ Tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm trong môi trường thông qua các hoạt động đa dạng ở trường mầm non. = Tao co hội cho trẻ được chia sẻ hiểu biết, suy nghĩ, xúc cảm, tình cảm với bạn và những người xung quanh vẻ các vấn đẻ môi trường và việc bảo vệ môi trường.

~ Sử dụng các hoạt động đa dạng ở trường mầm non để rèn luyện kĩ năng, hành vi, thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ. Nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non 3. Cơ sở xác định nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non 3. Căn cứ vào mục tiêu giáo dục môi trường cho trẻ mầm non Mục tiêu giáo dục môi trường cho trẻ mầm non là trang bj tri thức, hình thành thái độ, kĩ năng, hành vi.

Do vậy, nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non cũng phải được xác định dựa theo các hướng trên để đảm bảo việc thực hiện các mục tiêu đặt ra. Giáo dục môi trường cho trẻ mâm non sẽ tập trung vào bốn nội dung lớn sau: — Môi trường sống của con người. ~— Mối quan hệ giữa con người và môi trường. ~ Sự ô nhiễm môi trường.

— Bảo vệ môi trường. Căn cứ vào đặc điểm lứa tuổi và khả năng nhận thức của trẻ mầm non Sự phát triển của trẻ diễn ra theo nhiều lĩnh vực có liên quan chặt chẽ với nhau: thể chất, nhận thức, tình cảm, xã hội. Sự phát triển của lĩnh vực này có ảnh hưởng đến sự phát triển của các lĩnh vực khác. Sự phát triển của trẻ diễn ra theo các bước có thể dự đoán trước.

Trong đó, có sự phát triển khác biệt ở từng cá nhân về tốc độ phát triển. Cho nên, giáo viên cân phải lựa chọn nội dung giáo dục cho phù hợp với từng lứa tuổi và từng trẻ riêng biệt. Sự phát triển của trẻ diễn ra liên tục là do sự tương tác giữa trẻ với môi trường. Môi trường có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của trẻ em.

Do vậy, cần sử dụng môi trường làm phương tiện có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của trẻ và giáo dục thái độ đúng cho trẻ trong quan hệ với môi trường. Trẻ mẫu giáo nhận thức thông qua cảm nhận trực tiếp từ các hành động cảm giác, tri giác cụ thể sự vật, hiện tượng trong môi trường. Sự cảm nhận này diễn ra theo kiểu trực giác và tổng thể. Hoạt động tư duy theo kiểu trực quan hành dong và trực quan hình tượng và thường gắn liên với cảm xúc và ý muốn chủ quan.

Do vậy, nội dung giáo dục cân cung cấp cho trẻ theo hướng tích hợp sẽ phù hợp với sự phát triển và đặc điểm nhận thức mang tính tổng thể ở trẻ. Căn cứ vào chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mâm non Trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mẩm non nội dung giáo dục được cấu trúc theo chủ đề. Đó là nội dung hoặc một phân kiến thức mà trẻ có thể tìm hiểu, khám phá theo nhiều cách khác nhau dưới sự tổ chức và hướng dẫn của giáo viên, diễn ra trong một khoảng thời gian thích hợp. Một chủ đề có thể bao gồm một số chủ để nhánh.

Phạm vi kiến thức động của một chủ đề được mở ra rất linh hoạt, không bị khép kín (từ kiến thị lõi sẽ mở rộng, cho phép trẻ tìm hiểu và lĩnh hội tuỳ theo khả năng của lứa tuổi và từng trẻ riêng biệt. Kiến thức trong một chủ điểm thường mang tính tích hợp, nghĩa là, để có được sự hiểu biết đây đủ vẻ một chủ đẻ nào đó, người dạy và người học phải vận dụng trì thức từ các ngành khoa học khác nhau như: tự nhiên, khoa học xã hội, nghệ thuật, sức khoẻ và dinh dưỡng. Do vậy, để xác định nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non, cần phải nắm được hệ thống các chủ điểm có trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ, sự phân bố các chủ đề đó trong suốt năm học và yêu cầu nâng cao dân về nội dung của nó ở các lứa tuổi. Từ đó, sẽ xác định các nội dung giáo dục môi trường có thể khai thác được qua các chủ đẻ.

Dựa vào việc thiết kế mạng hoạt động sẽ xác định nội dung giáo dục môi trường trong các hình thức giáo dục trẻ ở trường mam non. Nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non Trong Báo cáo môi trường toàn cầu của Liên hợp quốc - UNEP, năm 2000 đã chỉ rõ môi trường sinh thái lấy con người làm trung tâm, bao gồm các loại môi trường cụ thể: — Môi trường sinh vật: thực vật, động vật, vi sinh vat, rừng. — Môi trường nước: nước ngầm, nước sông hồ, nước biển. — Môi trường không khí, ánh sáng, khí hậu, thời tiết.

— Môi trường đất, cát, sỏi, đá, các khoáng sản. — Môi trường kinh tế - xã hội: MT đô thị - nông thôn, MT gia đình, MT sản xuất, MT học đường, MT chính trị - xã hội, MT văn hoá - giáo dục, MT văn hoá- lịch sử. Dựa trên quy luật vận động và phát triển của các đối tượng có trong môi trường, mối quan hệ của nó với con người, sự ô nhiễm môi trường do con người tạo ra và sự cần thiết phải bảo vệ môi trường, có thể xác định nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non theo các lĩnh vực trên như sau: 3. Lĩnh vực 1: Môi trường sinh vật (động vật, thực vật) Động, thực vật thuộc thế giới tự nhiên hữu sinh, có vị trí quan trọng trong quá trình phát triển của của cá thể nói riêng và con người nói chung.

Bảo vệ động, thực vật cũng có nghĩa là bảo vệ môi trường sống của con người. Để hình thành thái độ và hành vi tích cực của trẻ với thế giới động vật cần giúp trẻ hiểu rõ bản chất của động, thực vật là cơ thể sống nên có khả năng dinh dưỡng, hô hấp, sinh sản và phát triển để duy trì sự sống của mình. Các loài động, thực vật đều có cấu tạo với đây đủ các bộ phận phù hợp với các chức năng sống khác nhau, có liên quan đến môi trường nơi cư trú của nó và các tác động của con người. Tóm lại, cấu tạo, chức năng, hoạt động sống và môi trường có quan hệ qua lại chặt chẽ trong đời sống sinh vật.

Nội dung giáo dục môi trường cho trẻ mầm non ở lĩnh vực này bao gồm: — Su thích nghỉ của động, thực vật với môi trường sống: Trẻ biết được đặc điểm cấu tạo của động, thực vật; mỗi bộ phận của nó thực hiện các chức năng khác nhau; nó tổn tại ở vị trí thích hợp để có thể sử dụng các điều kiện của môi trường như nước, không khí, ánh sáng, độ ẩm, chất dinh dưỡng. — Sự đa dang sinh học và sự thống nhất của nó: Trẻ biết được: tên gọi, sự khác và giống nhau của nhiều loài động, thực vật dựa vào đặc điểm cấu tạo, chức năng, nhu câu, môi trường sống của mỗi loài; sự phong phú, đa dạng của các loài động, 44 thực vật trong cùng một môi trường sống (có nhiều loại động thực vật khác nhau, chúng có các đặc điểm khác nhau, nhưng cũng có những điểm chung, cùng tồn tại trong một khu vực nhất định. — Mối quan hệ giữa con người với động, thực vật Động, thực vật đem lại nhiều lợi ích cho con người như cung cấp nguồn thức ăn đa dạng với đủ các thành phân dinh dưỡng cân thiết, tạo ra không khí trong lành cần cho sự sống; là nguồn nguyên liệu quý giá để sản xuất ra các vật dụng cần thiết trong đời sống hằng ngày (quần áo, đồ dùng, đồ chơi, dụng cụ học tập.); bảo vệ con người khỏi các tác động của khói bụi, tiếng ồn, chất độc hại, nắng mưa, gió bão, hạn hán, lũ lụt; là thành phần của hệ sinh thái cho nên động thực vật bảo đảm sự cân bằng, phát triển bền vững môi trường tự nhiên.