Giáo Trình Ergonomic Nghề Bảo Hộ Lao Động Tại Trường Cao Đẳng Dầu Khí

Giáo trình ergonomic cho nghề bảo hộ lao động tại trường cao đẳng dầu khí giúp nâng cao kỹ năng và kiến thức cho sinh viên trong lĩnh vực này.

• Tác giả: Phạm Lê Ngọc Tú
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Hộ Lao Động
• Đề tài: Giáo Trình Ergonomic
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bà Rịa – Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ERGONOMIC
• 1.1. KHÁI NIỆM VỀ ERGONOMIC
• 1.2. VAI TRÒ, Ý NGHĨA CỦA ERGONOMIC TRONG LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
• 2. CHƯƠNG 2: SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU
• 2.1. CÁC NGUYÊN LÝ TRONG SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU
• 2.2. KIỂM TRA ERGONOMIC TRONG SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU
• 3. CHƯƠNG 3: AN TOÀN MÁY VÀ DỤNG CỤ CẦM TAY
• 3.1. CÁC NGUYÊN LÝ ERGONOMIC ĐỐI VỚI MÁY
• 3.2. CÁC NGUYÊN LÝ ERGONOMIC TRONG SỬ DỤNG DỤNG CỤ CẦM TAY
• 4. CHƯƠNG 4: THIẾT KẾ VỊ TRÍ LÀM VIỆC, CHIẾU SÁNG VÀ NHÀ XƯỞNG
• 4.1. CÁC NGUYÊN LÝ ERGONOMIC TRONG THIẾT KẾ VỊ TRÍ LÀM VIỆC
• 4.2. CÁC NGUYÊN LÝ ERGONOMIC TRONG CHIẾU SÁNG
• 4.3. CÁC NGUYÊN LÝ ERGONOMIC VỀ NHÀ XƯỞNG
• 5. CHƯƠNG 5: CÁC TÁC HẠI MÔI TRƯỜNG
• 5.1. CÁC TÁC HẠI MÔI TRƯỜNG LAO ĐỘNG
• 5.2. CÁC NGUYÊN LÝ ERGONOMIC VỀ GIẢM TÁC HẠI ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG LAO ĐỘNG
• 6. CHƯƠNG 6: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG VÀ PHÚC LỢI
• 6.1. CÁC NGUYÊN LÝ ERGONOMIC ĐỐI VỚI PHƯƠNG TIỆN, CÔNG TRÌNH PHÚC LỢI
• 6.2. CÁC NGUYÊN LÝ ERGONOMIC VỀ TỔ CHỨC LAO ĐỘNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Ergonomic Bảo Hộ Lao Động

Giáo trình "Ergonomic Bảo Hộ Lao Động" tại Trường Cao Đẳng Dầu Khí cung cấp kiến thức cơ bản về thiết kế công việc và môi trường làm việc an toàn. Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên các nguyên tắc của ergonomic design nhằm tối ưu hóa hiệu suất lao động và bảo vệ sức khỏe người lao động. Các chương trong giáo trình bao gồm tổng quan về ergonomic, sắp xếp nguyên vật liệu, an toàn máy móc, và tổ chức lao động.

1.1. Khái niệm về Ergonomic trong Bảo Hộ Lao Động

Ergonomic là khoa học nghiên cứu mối quan hệ giữa con người và công việc. Nó giúp thiết kế môi trường làm việc phù hợp với khả năng và giới hạn của con người, từ đó nâng cao hiệu quả lao động và giảm thiểu rủi ro sức khỏe.

1.2. Vai trò của Ergonomic trong Giáo Trình Cao Đẳng

Giáo trình này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn trang bị kỹ năng thực hành cho sinh viên. Việc áp dụng các nguyên tắc bảo hộ lao động trong thiết kế và tổ chức công việc là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho người lao động.

II. Vấn đề và Thách thức trong Ergonomic Bảo Hộ Lao Động

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc áp dụng ergonomic design trong bảo hộ lao động vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nhận thức về tầm quan trọng của ergonomic, sự kháng cự từ người lao động và chi phí đầu tư ban đầu là những rào cản lớn. Cần có sự thay đổi trong tư duy và hành động để cải thiện tình hình.

2.1. Thiếu Nhận Thức về Ergonomic

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của an toàn lao động và ergonomic. Điều này dẫn đến việc không đầu tư đúng mức vào thiết kế môi trường làm việc an toàn.

2.2. Chi Phí Đầu Tư Ban Đầu

Việc áp dụng các giải pháp ergonomic thường đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu cao. Nhiều doanh nghiệp ngần ngại trong việc chi tiền cho các thiết bị và công nghệ mới, mặc dù lợi ích lâu dài là rất rõ ràng.

III. Phương Pháp và Giải Pháp Ergonomic Hiệu Quả

Để giải quyết các thách thức trong việc áp dụng ergonomic, cần có các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc đào tạo nhân viên, cải tiến quy trình làm việc và sử dụng công nghệ mới là những bước quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu suất mà còn bảo vệ sức khỏe người lao động.

3.1. Đào Tạo Nhân Viên về Ergonomic

Đào tạo nhân viên về các nguyên tắc kỹ thuật an toàn và ergonomic là rất cần thiết. Điều này giúp họ nhận thức được tầm quan trọng của việc thiết kế công việc an toàn và hiệu quả.

3.2. Cải Tiến Quy Trình Làm Việc

Cải tiến quy trình làm việc để giảm thiểu các yếu tố gây căng thẳng và mệt mỏi cho người lao động. Việc này bao gồm sắp xếp lại không gian làm việc và tối ưu hóa các công cụ sử dụng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Ergonomic trong Ngành Dầu Khí

Ngành dầu khí là một trong những lĩnh vực có nhiều rủi ro về an toàn lao động. Việc áp dụng các nguyên tắc ergonomic trong thiết kế và tổ chức công việc có thể giúp giảm thiểu tai nạn lao động và nâng cao hiệu suất làm việc. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện ergonomic có thể dẫn đến tăng năng suất và giảm chi phí y tế.

4.1. Nghiên Cứu Tình Huống trong Ngành Dầu Khí

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các nguyên tắc bảo hộ lao động trong ngành dầu khí đã giúp giảm thiểu tai nạn lao động. Các công ty đã đầu tư vào thiết kế công việc và đào tạo nhân viên để nâng cao an toàn.

4.2. Kết Quả Nâng Cao Năng Suất

Việc cải thiện ergonomic không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn nâng cao năng suất lao động. Các công ty trong ngành dầu khí đã ghi nhận sự gia tăng hiệu quả làm việc sau khi áp dụng các giải pháp ergonomic.

V. Kết Luận và Tương Lai của Ergonomic trong Bảo Hộ Lao Động

Tương lai của ergonomic trong bảo hộ lao động là rất hứa hẹn. Với sự phát triển của công nghệ và nhận thức ngày càng cao về tầm quan trọng của an toàn lao động, việc áp dụng các nguyên tắc ergonomic sẽ trở nên phổ biến hơn. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp mới để tối ưu hóa môi trường làm việc.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Ergonomic

Xu hướng phát triển công nghệ mới trong thiết kế và tổ chức công việc sẽ tiếp tục thúc đẩy việc áp dụng ergonomic. Các công nghệ như tự động hóa và trí tuệ nhân tạo sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện môi trường làm việc.

5.2. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Liên Tục

Nghiên cứu liên tục về các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu suất lao động là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp phát triển các giải pháp mới và cải tiến các phương pháp hiện tại trong bảo hộ lao động.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Ergonomic (Mã mô đun: SAEN62003) là tài liệu giảng dạy chính thức được ban hành kèm theo Quyết định số 752/QĐ-CĐDK ngày 07 tháng 06 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam). Giáo trình do nhóm tác giả gồm ThS. Phạm Lê Ngọc Tú (Chủ biên) và ThS. Nguyễn Đình Chung biên soạn, phục vụ đào tạo nghề Bảo hộ lao động ở trình độ Cao đẳng.

Trong khung chương trình đào tạo chuyên ngành Bảo hộ lao động gồm 72 tín chỉ (1.680 giờ), môn học Ergonomic có thời lượng 2 tín chỉ, tương đương 30 giờ học tập định mức (bao gồm 18 giờ lý thuyết, 10 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 02 giờ kiểm tra). Môn học được bố trí trong khối các môn học, mô đun chuyên môn ngành nghề (sau khi sinh viên hoàn thành 21 tín chỉ của khối môn học chung) và được giảng dạy song song hoặc tiếp nối các học phần như Tâm lý học lao động (SAEN62002), Pháp luật bảo hộ lao động (SAEN62004).

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo 3 nhóm chuẩn đầu ra:

• Kiến thức (A1): Trình bày có hệ thống các nguyên tắc sắp xếp, thiết kế vị trí làm việc, nhà xưởng; các nguyên tắc an toàn trong vận chuyển, mang vác vật nặng; các nguyên lý tổ chức lao động khoa học tại nơi sản xuất.
• Kỹ năng (B1): Khảo sát, phát hiện các điểm bất hợp lý công thái học tại hiện trường; áp dụng trực tiếp các nguyên lý ecgônômi vào cải thiện điều kiện lao động sản xuất thực tế.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1, C2): Tuân thủ chặt chẽ quy định, nội quy an toàn vệ sinh lao động và chủ động bảo đảm an toàn tại vị trí làm việc.

Cấu trúc giáo trình gồm 6 bài/chương chuyên đề tiếp cận theo quan điểm hệ thống "Người – Máy – Môi trường", chuyển tải kiến thức từ cơ sở lý thuyết nhân trắc học, cơ sinh học đến các giải pháp can thiệp kỹ thuật và tổ chức lao động tại phân xưởng sản xuất. Điểm đặc thù của giáo trình là gắn kết chặt chẽ nội dung bài học với hệ thống tiêu chuẩn vệ sinh lao động và văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình được cấu trúc thành 6 chương với tiến trình đào tạo chuyển tiếp từ nhận thức lý thuyết nền tảng đến thực hành giải pháp kỹ thuật và tổ chức:

1. Chương 1: Tổng quan về ergonomic (2 giờ lý thuyết): Giới thiệu nguồn gốc thuật ngữ (ergo - công việc, nomos - quy luật), lịch sử và các định nghĩa chuẩn hóa của Hội Ecgônômi Quốc tế (IEA), Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO/Smith, 1998), Từ điển Lewis (J.Viconli, 2000) và Tiêu chuẩn Việt Nam năm 1990. Phân tích vai trò, ý nghĩa, đối tượng nghiên cứu và mục tiêu trung tâm: làm cho công cụ, thiết bị, công việc phù hợp với con người.
2. Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu (6 giờ: 4 lý thuyết, 2 thực hành): Trình bày các nguyên tắc cải tiến dòng luân chuyển vật liệu; loại bỏ vật liệu thừa; vạch đường vận chuyển thông thoáng; tránh đặt hàng trên sàn bằng hệ thống giá đỡ nhiều tầng; thu ngắn cự ly thao tác; ứng dụng kho chứa di động và thiết bị nâng hạ an toàn; giới thiệu phương pháp đánh giá ecgônômi theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP và Quyết định 3733/2002/QĐ-BYT.
3. Chương 3: An toàn máy và dụng cụ cầm tay (4 giờ: 2 lý thuyết, 2 thực hành): Xác lập các yêu cầu ecgônômi đối với phương tiện kỹ thuật (nhân trắc, sinh lý, tâm sinh lý, vệ sinh); các nguyên tắc thiết kế vị trí thao tác (chiều cao làm việc dưới khuỷu tay 50 mm, góc gập cánh tay $90^\circ \pm 15^\circ$, giảm tải tĩnh); quy chuẩn sử dụng dụng cụ cầm tay an toàn và quy định kiểm định an toàn điện (đo điện trở cách điện định kỳ tối thiểu 6 tháng/lần).
4. Chương 4: Thiết kế vị trí làm việc, chiếu sáng và nhà xưởng (6 giờ: 3 lý thuyết, 2 thực hành, 1 kiểm tra): Phân tích 5 giai đoạn thiết kế hệ thống lao động; quy chuẩn nhân trắc tư thế ngồi - đứng luân phiên; tính toán véc-tơ lực và mô-men; tiêu chuẩn kỹ thuật chiếu sáng (độ rọi tối thiểu theo TCVN là 300 lux với đèn huỳnh quang, 150 lux với đèn sợi đốt; tiêu chuẩn quốc tế 300–500 lux; Anh/Mỹ 700 lux; góc nghiêng từ mắt đến nguồn sáng $\ge 30^\circ$).
5. Chương 5: Các tác hại môi trường (6 giờ: 4 lý thuyết, 2 thực hành): Nhận diện các yếu tố có hại trong môi trường lao động theo Phụ lục I Nghị định 39/2016/NĐ-CP (vi khí hậu, tiếng ồn, rung cục bộ/toàn thân, bức xạ/phóng xạ, bụi hô hấp, hóa chất độc hại, vi sinh vật, điện từ trường radio); phân loại 4 mức độ điều kiện lao động (không thể chịu đựng, không thuận lợi, thuận lợi, rất thuận lợi) và các biện pháp can thiệp kỹ thuật - vệ sinh công nghiệp.
6. Chương 6: Tổ chức lao động và phúc lợi (6 giờ: 3 lý thuyết, 2 thực hành, 1 kiểm tra): Cung cấp các "nguyên tắc Vàng" trong ứng dụng số liệu nhân trắc (ngưỡng 5% cho kích thước với tới, ngưỡng 95% cho không gian chiếm chỗ, bao phủ 90% quần thể từ P5 đến P95); cơ sở cơ sinh học Ecgonomi (C.E); chức năng công thái học màu sắc; nguyên tắc định mức lao động và chế độ làm việc - nghỉ ngơi (nghỉ ngắn 5–10 phút, chiếm khoảng 9% tổng thời gian làm việc).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình trang bị nền tảng lý luận toàn diện thông qua các nguyên lý:

• Mô hình tương tác hệ thống: Con người đóng vai trò trung tâm trong mối tương quan hữu cơ với Đối tượng kỹ thuật và Môi trường lao động (Hệ thống Người – Máy – Môi trường).
• Cơ chế căng thẳng lao động: Phân biệt rõ bản chất giữa yêu cầu công việc, phản ứng sinh lý bên trong cơ thể (stress làm việc) và mức độ căng thẳng phát sinh nhằm tối ưu hóa chức năng hoạt động của người lao động.
• Quy chuẩn phân bố nhân trắc học: Ứng dụng phân vị P5 và P95 trong thiết kế hình học vị trí làm việc, kiên quyết loại bỏ việc sử dụng số liệu nhân trắc trung bình 50% đơn lẻ hoặc các dữ liệu nhân trắc cũ quá 20–30 năm.
• Đánh giá môi trường đa yếu tố: Xác lập ngưỡng giới hạn tiếp xúc cho các yếu tố vật lý (nhiệt độ, độ ẩm, vận tốc gió, bức xạ nhiệt, tiếng ồn dB, rung động tần số, dải tần điện từ trường) và hóa lý theo quy chuẩn vệ sinh lao động quốc gia.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn: Tính toán thông số mặt bằng nhà xưởng; thiết lập sơ đồ phân luồng giao thông nội bộ; lựa chọn dụng cụ cầm tay có bán kính tay cầm phù hợp; bố trí chụp đèn và nguồn sáng nhân tạo không gây chói lóa.
• Kỹ năng phân tích và đánh giá: Thực hiện checklist kiểm tra ecgônômi tại hiện trường sản xuất; phân loại và nhận diện các yếu tố tác hại nghề nghiệp theo danh mục pháp lý; phân tích tư thế lao động và mức độ gánh nặng cơ - xương - khớp tĩnh.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp: Đề xuất phương án cải tiến quy trình vận chuyển, bốc xếp nguyên vật liệu; lập kế hoạch bảo trì an toàn máy móc cơ khí; thiết lập chế độ làm việc, nghỉ ngơi ca kíp hợp lý nhằm phục hồi chức năng tâm sinh lý cho người lao động.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình xác định mô hình dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm, kết hợp chặt chẽ giữa truyền thụ kiến thức và giải quyết tình huống kỹ thuật thực tế.

Phương pháp giảng dạy và học liệu thực hành

• Đối với giảng viên: Áp dụng phương pháp thuyết trình ngắn gọn kết hợp nêu vấn đề mang tính gợi mở; phân chia nhóm nhỏ để thảo luận bài tập tình huống; hướng dẫn học viên nghiên cứu các nguồn tài liệu mở rộng.
• Cơ sở vật chất phục vụ: Đào tạo lý thuyết tại phòng học chuyên dụng trang bị máy chiếu, máy tính, bảng flipchart; tổ chức thực hành tại xưởng cơ khí, xưởng thực hành công nghệ và bãi dụng cụ chữa cháy của Trường Cao đẳng Dầu khí.
• Hệ thống bài tập tình huống điển hình:
  • Tình huống Chương 1: Phân tích ảnh hưởng của điều kiện chiếu sáng đến năng suất và thị lực người lao động.
  • Tình huống Chương 2: Thực hành kẻ vạch phân định và đánh dấu luồng vận chuyển nguyên vật liệu trong không gian xưởng giả định.
  • Tình huống Chương 3: Lập bảng đánh giá các tiêu chí ecgônômi đối với máy mài cầm tay và bộ dụng cụ cơ khí tại xưởng thiết bị.
  • Tình huống Chương 4: Chọn một vị trí làm việc hoặc thiết bị thực tế để phân tích ưu - khuyết điểm và đề xuất biện pháp cải thiện tư thế lao động.
  • Tình huống Chương 5: Lựa chọn một yếu tố có hại trong môi trường (ồn, bụi, nhiệt) và thiết lập giải pháp kỹ thuật triệt tiêu hoặc giảm thiểu.

Phương pháp và quy chế đánh giá

Quy trình kiểm tra, đánh giá học phần tuân thủ Quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội:

Hạng mục kiểm tra	Trọng số điểm	Hình thức tổ chức	Chuẩn đầu ra đánh giá	Thời điểm thực hiện
Kiểm tra thường xuyên	$40%$ (gồm định kỳ)	Hỏi miệng, viết tự luận, trắc nghiệm hoặc báo cáo	A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2	Thực hiện sau 5 giờ học lý thuyết/thực hành
Kiểm tra định kỳ	Hệ số 2 (trong 40%)	Tự luận, trắc nghiệm hoặc báo cáo chuyên đề	A1, A2, A3, B1, B2, C2	Thực hiện sau 20 giờ học (Chương 4 và Chương 6)
Thi kết thúc môn học	$60%$	Thi viết kết hợp tự luận và trắc nghiệm	A1, A2, A3, B1, C1, C2	Sau khi hoàn thành 30 giờ toàn bộ môn học

Điểm môn học chấm theo thang điểm 10 (làm tròn đến một chữ số thập phân), sau đó quy đổi sang điểm chữ và thang điểm 4 theo quy chế đào tạo tín chỉ. Sinh viên bắt buộc phải tham dự tối thiểu 70% tổng thời lượng giảng dạy lý thuyết; nếu vắng quá 30% số tiết phải học lại toàn bộ môn học.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình thể hiện tính chuẩn mực học thuật thông qua việc tích hợp hệ thống văn bản pháp lý, tiêu chuẩn chuyên ngành và tài liệu quốc tế:

1. Cập nhật khung văn bản pháp lý ATVSLĐ:
   • Cập nhật quy định kiểm soát các yếu tố nguy hiểm, có hại tại nơi làm việc theo Phụ lục I của Nghị định số 39/2016/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/07/2016).
   • Đưa nội dung đánh giá Ecgônômi bắt buộc đối với danh mục ngành nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo quy định của Nghị định số 44/2016/NĐ-CP.
   • Tích hợp nội dung Quyết định số 3733/2002/QĐ-BYT của Bộ Y tế về 21 tiêu chuẩn vệ sinh lao động, 5 nguyên tắc và 7 thông số đo kiểm môi trường lao động.
2. Kế thừa các nghiên cứu và tiêu chuẩn quốc tế:
   • Dẫn chiếu lý thuyết từ Bộ Bách khoa toàn thư về ATVSLĐ (Tập 2, Tổ chức Lao động Quốc tế ILO xuất bản lần thứ 4, Geneva 1998, tác giả Smith).
   • Trích dẫn định nghĩa công thái học từ Từ điển Lewis về An toàn, Sức khỏe lao động và Môi trường (J.Viconli, USA, 2000).
   • Ứng dụng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật cải tiến điều kiện làm việc của ILO (Năng suất lao động cao hơn và nơi làm việc tốt hơn) và giáo trình của GS. Nguyễn Văn Lê (Ecgônômi – Khoa học về yếu tố con người trong lao động).
3. Tính ứng dụng trong công nghiệp kỹ thuật cao:
   • Giáo trình gắn liền với các điều kiện sản xuất đặc thù của ngành công nghiệp kỹ thuật, cơ khí chế tạo, dầu khí và dịch vụ kỹ thuật cao: làm việc trong không gian hạn chế (bồn bể kim loại), vận hành thiết bị nâng, kiểm soát trường điện từ tần số radio (rada, nung tôi kim loại, truyền thông), an toàn điện và chống rung chấn công cụ cầm tay.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình Ergonomic được thiết kế cho các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và hoạt động an toàn công nghiệp:

• Sinh viên chuyên ngành: Học sinh, sinh viên theo học trình độ Cao đẳng nghề Bảo hộ lao động tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các trường cao đẳng, đại học kỹ thuật có đào tạo ngành An toàn, Vệ sinh lao động hoặc Kỹ thuật Môi trường.
• Điều kiện tiên quyết môn học: Người học cần hoàn thành khối kiến thức chung cơ bản (COMP64002 Giáo dục chính trị, COMP62004 Pháp luật, COMP63006 Tin học, COMP62008 Giáo dục thể chất, COMP64010 GDQP-AN, FORL66001 Tiếng Anh) và nắm vững kiến thức từ các học phần chuyên môn nền tảng như Tâm lý học lao động, Pháp luật bảo hộ lao động, Vệ sinh công nghiệp.
• Giảng viên và cán bộ đào tạo: Giảng viên thuộc Trung tâm Đào tạo An toàn Môi trường sử dụng làm giáo trình khung và giáo án chuẩn để tổ chức giảng dạy lý thuyết, điều phối thảo luận và đánh giá kết quả thực hành.
• Kỹ sư và cán bộ phụ trách an toàn tại doanh nghiệp: Cán bộ an toàn (HSE Officer), kỹ thuật viên bảo hộ lao động, cán bộ y tế cơ sở tại các nhà máy, xí nghiệp, giàn khoan khai thác dầu khí có thể sử dụng giáo trình làm tài liệu tra cứu các nguyên tắc nhân trắc, tiêu chuẩn chiếu sáng, kiểm soát rung chấn và bố trí mặt bằng sản xuất.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được thiết kế giảng dạy cho bậc học và ngành nghề nào?

Giáo trình được biên soạn chính thức cho trình độ Cao đẳng, chuyên ngành đào tạo Bảo hộ lao động (Mã mô đun: SAEN62003) theo khung chương trình đào tạo của Trường Cao đẳng Dầu khí ban hành năm 2021.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học môn Ergonomic?

Sinh viên cần tích lũy các kiến thức đại cương về pháp luật lao động, tin học, tiếng Anh cùng các kiến thức cơ sở về sinh lý - tâm lý người lao động, các yếu tố vi khí hậu và an toàn thiết bị cơ bản đã được trang bị ở các học phần chung và môn học chuyên ngành trước đó.

3. Giáo trình Ergonomic này có điểm gì khác biệt so với các tài liệu công thái học đại cương?

Tài liệu tập trung chuyên sâu vào Ecgônômi công nghiệp và bảo hộ lao động thực hành. Nội dung không chỉ dừng ở lý thuyết giải phẫu - tâm sinh lý mà cụ thể hóa thành các hướng dẫn kỹ thuật thao tác xưởng (kẻ vạch đường vận chuyển, tư thế nâng hạ, bố trí khoảng cách 50 mm dưới khuỷu tay, kiểm tra điện cách điện máy cầm tay 6 tháng/lần) gắn liền với hệ thống quy chuẩn kỹ thuật và pháp luật Việt Nam (Nghị định 39/2016/NĐ-CP, Nghị định 44/2016/NĐ-CP, QĐ 3733/2002/QĐ-BYT).

4. Quy trình tự học và làm việc nhóm được tổ chức như thế nào theo hướng dẫn của giáo trình?

Học viên phải đọc trước tài liệu của từng chương trước khi lên lớp; tham gia nhóm học tập từ 8 đến 10 thành viên. Trưởng nhóm phân công từng cá nhân nghiên cứu các chủ đề thảo luận được giao trước, tổng hợp nội dung, viết báo cáo nhóm và nộp bài tập tình huống theo đúng thời hạn quy định.

5. Những nguồn tài liệu bổ trợ chính thức nào được khuyến nghị sử dụng kèm giáo trình?

Các tài liệu tham khảo chính gồm công trình Ecgônômi – Khoa học về yếu tố con người trong lao động của GS. Nguyễn Văn Lê; bộ tài liệu Năng suất lao động cao hơn và nơi làm việc tốt hơn của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO); cùng hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) và Tiêu chuẩn Vệ sinh Lao động của Bộ Y tế.

---

Kết luận

Giáo trình Ergonomic (Mã mô đun: SAEN62003) của Trường Cao đẳng Dầu khí là tài liệu đào tạo chuyên môn cung cấp hệ thống nguyên lý khoa học về sự tương thích giữa con người, phương tiện kỹ thuật và môi trường làm việc. Thông qua 30 giờ đào tạo tích hợp lý thuyết và thực hành, giáo trình trang bị cho sinh viên năng lực phát hiện sai lệch công thái học, thiết kế cải tiến mặt bằng sản xuất và kiểm soát tác hại môi trường nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động và tối ưu hóa năng suất hệ thống.

Trong tiến trình đào tạo nghề Bảo hộ lao động, môn học đóng vai trò cầu nối bản lề, trang bị phương pháp luận để người học tiếp thu các mô đun chuyên sâu tiếp theo như Đánh giá rủi ro (SAEN62118), Quản lý an toàn vệ sinh lao động - HSEQ-MS (SAEN62120), Thanh tra, kiểm tra an toàn vệ sinh lao động (SAEN62122) và chuẩn bị cho học phần Thực tập sản xuất (SAEN64225) tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan về ergonomic Trang 17 CHƯƠNG 2: SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU Mục tiêu của chương này là: Sau khi học xong chương này, người học có khả năng: ➢ Về kiến thức: − Trình bày được các nguyên lý trong sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu. ➢ Về kỹ năng − Thực hiện được kiểm tra ergonomic trong sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu. ➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: − Tuân thủ quy định, nội quy về an toàn vệ sinh lao động ❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 2 - Đối với người dạy: sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận và bài tập chương 2 (cá nhân hoặc nhóm).

- Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình (chương 2) trước buổi học; hoàn thành đầy đủ câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống chương 2 theo cá nhân hoặc nhóm và nộp lại cho người dạy đúng thời gian quy định. ❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 2 - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Bãi dụng cụ chữa cháy - Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác - Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan. - Các điều kiện khác: Không có ❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 2 - Nội dung: ✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức ✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng. ✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập.

Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 18 + Tham gia đầy đủ thời lượng môn học. + Nghiêm túc trong quá trình học tập. - Phương pháp: ✓ Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng) ✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có ❖ NỘI DUNG CHƯƠNG 2 2. CÁC NGUYÊN LÝ TRONG SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU.

Sắp xếp và vận chuyển vật liệu và sản phẩm là một phần quan trọng của quy trình sản xuất tại doanh nghiệp. Việc vận chuyển và cất giữ vật liệu, sản phẩm bản thân nó không mang lại lợi nhuận và tăng thêm giá trị của sản phẩm, mà ngược lại: vật liệu, sản phẩm có thể bị hư hại, tai nạn lao động có thể xảy ra. Tuy nhiên, cải tiến quá trình sắp xếp và vận chuyển vật liệu và sản phẩm có nghĩa là khôi phục được những không gian dùng không đúng, mất ít thời gian sản xuất vào việc tìm kiếm nguyên vật liệu để không đúng chỗ, chi phí ít hơn do làm việc theo quy trình, việc quản lý hàng tồn kho được đơn giản hoá, giảm các thao tác không cần thiết, góp phần đảm bảo cho công việc được tiến hành trôi chảy, hiệu quả, hạn chế tổn thất, mệt nhọc và tai nạn. Các nguyên tắc về sắp xếp và vận chuyển vật liệu và sản phẩm bao gồm: a.

Cải tiến sắp xếp, vận chuyển vật liệu: - Loại đi những vật liệu không cần thiết: Xem xét xem mỗi dụng cụ, mỗi mẩu nguyên liệu thô, mỗi một bộ phận có được sử dụng không? Nó có thực sự cần thiết không? nếu không hãy mang chúng đi khỏi nơi sản xuất. - Vạch rõ và giữ đường vận chuyển thông thoáng, tránh phải đối mặt với nguy hiểm do tai nạn và hoả hoạn gây ra; Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 19 Hình 2.