Giáo trình mô đun Đánh giá rủi ro nghề Bảo hộ lao động trình độ cao đẳng Trường Cao đẳng Dầu khí

Giáo trình đánh giá rủi ro nghề bảo hộ lao động cao đẳng trường cao đẳng dầu khí cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên.

• Tác giả: Th.S Nguyễn Ngọc Thanh Trung
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Hộ Lao Động
• Đề tài: Đánh Giá Rủi Ro Nghề Bảo Hộ Lao Động
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bà Rịa – Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
• 1.1. Tên mô đun: ĐÁNH GIÁ RỦI RO
• 1.2. Mã mô đun: SAEN62118
• 1.3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun
• 1.4. Mục tiêu của mô đun
• 1.5. Chương trình khung Thời gian học tập (giờ)
• 1.6. Chương trình mô đun Thời gian (giờ)
• 1.7. Điều kiện thực hiện mô đun
• 1.8. Nội dung và phương pháp đánh giá
• 1.9. Hướng dẫn thực hiện môn học
• 1.10. Phương pháp giảng dạy, học tập môn học
• 1.11. Tài liệu tham khảo
• 2. MỘT SỐ YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ RỦI RO
• 2.1. GIỚI THIỆU BÀI 1
• 2.2. MỤC TIÊU BÀI 1
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 1
• 2.4. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 1
• 2.5. KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 1
• 2.6. NỘI DUNG BÀI 1
• 2.6.1. THỐNG KÊ TÌNH HÌNH TAI NẠN LAO ĐỘNG
• 2.6.2. YÊU CẦU CỦA PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ RỦI RO
• 2.6.2.1. HỆ THỐNG VĂN BẢN PHÁP QUY
• 2.6.2.2. VĂN BẢN PHÁP QUY VỀ ĐÁNH GIÁ RỦI RO
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Đánh Giá Rủi Ro Nghề Bảo Hộ Lao Động Cao Đẳng

Giáo trình Đánh Giá Rủi Ro Nghề Bảo Hộ Lao Động Cao Đẳng cung cấp kiến thức cơ bản về quy trình đánh giá rủi ro tại nơi làm việc. Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn và quy định hiện hành, nhằm giúp sinh viên nắm vững các khái niệm và phương pháp đánh giá rủi ro trong ngành bảo hộ lao động.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Đánh Giá Rủi Ro

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức và kỹ năng cần thiết để nhận diện mối nguy và đánh giá rủi ro tại nơi làm việc. Điều này giúp sinh viên có thể áp dụng vào thực tiễn công việc sau này.

1.2. Đối tượng áp dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên cao đẳng và trung cấp nghề bảo hộ lao động, nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo trong lĩnh vực này.

II. Vấn đề và thách thức trong Đánh Giá Rủi Ro Nghề Bảo Hộ Lao Động

Đánh giá rủi ro trong nghề bảo hộ lao động gặp nhiều thách thức, bao gồm việc nhận diện chính xác các mối nguy và áp dụng các biện pháp kiểm soát hiệu quả. Các yếu tố như sự thiếu hụt thông tin và sự không đồng nhất trong quy trình đánh giá cũng gây khó khăn cho việc thực hiện.

2.1. Những khó khăn trong việc nhận diện mối nguy

Việc nhận diện mối nguy thường gặp khó khăn do thiếu thông tin hoặc sự không đồng nhất trong quy trình đánh giá. Điều này có thể dẫn đến việc bỏ sót các mối nguy tiềm ẩn.

2.2. Thách thức trong việc áp dụng biện pháp kiểm soát

Áp dụng các biện pháp kiểm soát rủi ro hiệu quả là một thách thức lớn, đặc biệt là trong các môi trường làm việc phức tạp. Sự thiếu hụt về nguồn lực và đào tạo cũng là một yếu tố cản trở.

III. Phương pháp Đánh Giá Rủi Ro trong Nghề Bảo Hộ Lao Động

Có nhiều phương pháp đánh giá rủi ro khác nhau, bao gồm phương pháp định tính và định lượng. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp là rất quan trọng.

3.1. Phương pháp định tính trong đánh giá rủi ro

Phương pháp định tính thường sử dụng các kỹ thuật như phỏng vấn và khảo sát để thu thập thông tin về các mối nguy. Đây là phương pháp dễ thực hiện nhưng có thể không chính xác.

3.2. Phương pháp định lượng trong đánh giá rủi ro

Phương pháp định lượng sử dụng các số liệu thống kê và mô hình toán học để đánh giá mức độ rủi ro. Phương pháp này thường chính xác hơn nhưng yêu cầu nhiều dữ liệu và kỹ năng phân tích.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Đánh Giá Rủi Ro trong Ngành Bảo Hộ Lao Động

Đánh giá rủi ro có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn lao động. Việc áp dụng các phương pháp đánh giá rủi ro giúp các doanh nghiệp nhận diện và kiểm soát các mối nguy, từ đó giảm thiểu tai nạn lao động.

4.1. Kết quả nghiên cứu về đánh giá rủi ro

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng đánh giá rủi ro giúp giảm thiểu tai nạn lao động và cải thiện điều kiện làm việc. Các doanh nghiệp có quy trình đánh giá rủi ro rõ ràng thường có tỷ lệ tai nạn thấp hơn.

4.2. Các ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghiệp

Trong ngành công nghiệp, việc áp dụng đánh giá rủi ro giúp các doanh nghiệp tuân thủ các quy định về an toàn lao động và bảo vệ sức khỏe cho người lao động.

V. Kết luận và Tương lai của Đánh Giá Rủi Ro Nghề Bảo Hộ Lao Động

Đánh giá rủi ro là một phần không thể thiếu trong quản lý an toàn lao động. Tương lai của lĩnh vực này sẽ phụ thuộc vào việc cải tiến các phương pháp đánh giá và nâng cao nhận thức về an toàn lao động trong cộng đồng.

5.1. Xu hướng phát triển trong đánh giá rủi ro

Xu hướng hiện nay là áp dụng công nghệ mới vào quy trình đánh giá rủi ro, giúp nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong việc nhận diện mối nguy.

5.2. Tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo

Giáo dục và đào tạo về đánh giá rủi ro là rất quan trọng để nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người lao động, từ đó giảm thiểu tai nạn lao động.

Nội dung chính

TỔNG QUAN VỀ GIÁO TRÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO (NGHỀ BẢO HỘ LAO ĐỘNG)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun: Đánh giá rủi ro (Mã mô đun: SAEN62118) được ban hành kèm theo Quyết định số 752/QĐ-CĐDK ngày 07 tháng 06 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam). Tài liệu được biên soạn bởi nhóm tác giả do ThS. Nguyễn Ngọc Thanh Trung làm Chủ biên và ThS. Nguyễn Ngọc Linh tham gia biên soạn, phục vụ lưu hành nội bộ trong công tác đào tạo tại Bà Rịa – Vũng Tàu.

Trong chương trình đào tạo nghề Bảo hộ Lao động trình độ Cao đẳng (tổng khối lượng 72 tín chỉ với 1.680 giờ), mô đun Đánh giá rủi ro giữ vị trí môn học chuyên môn bắt buộc thuộc Nhóm II (Các môn học, mô đun chuyên môn ngành, nghề). Mô đun có thời lượng 2 tín chỉ, tương đương 45 giờ học định mức; trong đó cơ cấu thời gian gồm 14 giờ lý thuyết, 29 giờ thực hành/thảo luận/bài tập, 1 giờ kiểm tra lý thuyết và 1 giờ kiểm tra thực hành.

Mục tiêu học tập của giáo trình được thiết lập trên ba khía cạnh chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức: Người học trình bày được các yêu cầu pháp lý về đánh giá rủi ro tại nơi làm việc; giải thích chính xác các thuật ngữ chuyên ngành; làm rõ phương pháp luận và kỹ thuật đánh giá rủi ro định tính và định lượng.
• Về kỹ năng: Người học nhận diện được các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại; tính toán và xếp loại mức độ rủi ro; xây dựng các biện pháp kỹ thuật và quản lý nhằm kiểm soát rủi ro.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành tác phong làm việc công nghiệp, tuân thủ nghiêm ngặt nội quy, quy trình và quy chuẩn kỹ thuật an toàn lao động.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế theo tiến trình logic gồm 3 bài học: Bài 1: Một số yêu cầu về đánh giá rủi ro, Bài 2: Cơ bản về đánh giá rủi ro, và Bài 3: Quy trình đánh giá rủi ro. Điểm đặc sắc của giáo trình là sự kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Việt Nam với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia chuyên ngành dầu khí, năng lượng và tiêu chuẩn quốc tế ISO 45001:2018.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 3 bài học chuyên đề, phản ánh lộ trình tiếp cận từ cơ sở pháp lý đến lý thuyết phân tích và kỹ thuật thực hành:

• Bài 1: Một số yêu cầu về đánh giá rủi ro (Thời lượng: 8 giờ – 7 giờ lý thuyết, 1 giờ thực hành/kiểm tra):

  • Cung cấp số liệu thống kê tai nạn lao động năm 2017 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (toàn quốc xảy ra 8.956 vụ tai nạn làm 9.173 người bị nạn, trong đó có 898 vụ chết người với 928 người tử vong; các địa phương có số ca tử vong cao nhất gồm TP. Hồ Chí Minh với 122 người, Hà Nội với 66 người, Bình Dương với 55 người, Quảng Ninh với 43 người).
  • Phân tích các dạng chấn thương gây tử vong hàng đầu: ngã cao (chiếm 27,7% số vụ, 30,7% số người chết), điện giật (13,1% số vụ), tai nạn giao thông nội bộ (13,1% số vụ), vật rơi/đổ sập (12,4% số vụ). Đồng thời chỉ rõ nguyên nhân từ phía người sử dụng lao động chiếm 45,41% (thiếu quy trình an toàn chiếm 14,6%, không huấn luyện an toàn chiếm 12,31%, thiết bị không đảm bảo chiếm 10%) và nguyên nhân từ người lao động chiếm 20% (vi phạm quy trình an toàn chiếm 16,9%).
  • Trích dẫn các vụ tai nạn điển hình năm 2017: ngạt khí làm 5 người chết tại Công ty CP Foodtech (Phú Yên), đứt cáp cẩu tại công trường cầu Việt Trì – Ba Vì làm 2 người chết, rơi thang máy tại Chung cư Newlife Tower Bãi Cháy làm 3 người chết, sập giàn giáo tại Chiêm Hóa (Tuyên Quang) làm 3 người chết và 6 người bị thương, nổ tàu lai dắt tại Công ty đóng tàu Phà Rừng làm 4 người chết.
  • Hệ thống hóa khung pháp lý: Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015; Thông tư số 07/2016/TT-BLĐTBXH (quy định bắt buộc đánh giá rủi ro định kỳ tối thiểu 1 lần/năm, danh mục 11 nhóm ngành nghề nguy cơ cao); Quyết định số 04/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (quy định chương trình quản lý an toàn, báo cáo đánh giá rủi ro định kỳ 5 năm/lần, kế hoạch ứng cứu khẩn cấp, thiết lập vùng an toàn 500m cho công trình biển và hành lang an toàn 2 hải lý cấm thả neo); Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 11:2012/BCT về mức rủi ro chấp nhận được trong đánh giá định lượng rủi ro cho hoạt động dầu khí, xăng dầu, hóa chất và nhiệt điện.

• Bài 2: Cơ bản về đánh giá rủi ro (Thời lượng: 15 giờ – 5 giờ lý thuyết, 9 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra):

  • Hệ thống hóa các định nghĩa và thuật ngữ cốt lõi: Mối nguy (Hazard) và phân loại thành 4 nhóm chính gồm: Mối nguy vật lý (ồn, rung, bức xạ, nhiệt độ, áp suất, điện, vật rơi, trơn trượt), Mối nguy hóa học (chất nổ, chất lỏng cháy, chất ăn mòn, khí độc, hơi độc H2S), Mối nguy sinh học (vi rút, vi khuẩn, ký sinh trùng, nấm mốc, chất thải sinh học), Mối nguy tâm sinh lý (Ecgonomic, thể chất, độ nặng nhọc, điều kiện vi khí hậu, ca kíp làm việc).
  • Phân tích bản chất rủi ro qua công thức định lượng: $\text{Rủi ro} = \text{Mức độ nguy hiểm} \times \text{Tần suất có thể xảy ra}$, với 3 phân cấp: Cao – Trung bình – Thấp.
  • Giới thiệu các phương pháp nhận diện mối nguy: Dựa vào báo cáo, Nhận diện mối nguy (HAZID), Phân tích tai nạn sự cố (AIA), Phân tích công việc trọng yếu (CTA), Tuần tra quan sát (PO), Phân tích cây sự cố (ETA), Phân tích cây sai hỏng (FTA).
  • Trích dẫn kết quả nghiên cứu lịch sử rủi ro từ thế kỷ XVII và các đóng góp của Martin Barnes, D. Ren, He Zhi; số liệu nghiên cứu của Cục An toàn Lao động Hoa Kỳ (OSHA) trong ngành khai thác dầu khí (tỷ lệ 4/10 ca tử vong do tai nạn giao thông di chuyển, 3/5 ca tử vong do va đập/kẹp thiết bị, nguy cơ cháy nổ khí, không gian hạn chế); phân tích phương pháp Phân tích an toàn công việc (JSA - Job Safety Analysis).
  • Tích hợp điều khoản tiêu chuẩn ISO 45001:2018 liên quan đến việc xác định rủi ro và cơ hội trong hệ thống quản lý an toàn sức khỏe nghề nghiệp.

• Bài 3: Quy trình đánh giá rủi ro (Thời lượng: 22 giờ – 2 giờ lý thuyết, 19 giờ thực hành/thảo luận, 1 giờ kiểm tra):

  • Hướng dẫn chi tiết quy trình đánh giá định lượng rủi ro (QRA) qua 7 bước chuẩn mực: (1) Thu thập dữ liệu kỹ thuật và điều kiện hoạt động; (2) Nhận diện rủi ro; (3) Xác định các sự cố điển hình; (4) Tính toán tần suất sự cố bằng phần mềm chuyên dụng; (5) Xây dựng mô hình hậu quả phân tán nhiệt/khí độc/sóng nổ; (6) Tính toán mức độ rủi ro cá nhân và rủi ro nhóm (Nhóm I – người làm việc thường xuyên, Nhóm II – khách/đoàn kiểm tra, Nhóm III – cộng đồng dân cư lân cận); (7) Đề xuất giải pháp kiểm soát rủi ro theo nguyên lý ALARP.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình hình thành nền tảng lý luận và kỹ thuật thông qua:

• Lý thuyết phân tích nguyên nhân - hậu quả: Ứng dụng mô hình phân tích chuỗi sự cố từ sai hỏng thiết bị hoặc hành vi mất an toàn gián tiếp/trực tiếp dẫn đến biến cố mất kiểm soát.
• Nguyên lý Thấp hợp lý phù hợp với thực tế (ALARP - As Low As Reasonably Practicable): Mô hình hóa qua hình tam giác đảo ngược, xác định ranh giới giữa mức rủi ro không thể chấp nhận (phải chấm dứt hoạt động), vùng rủi ro ALARP (cân đối giữa chi phí giảm thiểu và lợi ích an toàn mang lại) và vùng rủi ro đương nhiên được chấp nhận ($1.00\text{E-}06$ đến $1.00\text{E-}03$ tử vong/người/năm tùy theo nhóm đối tượng theo QCVN 11:2012/BCT).
• Cơ chế quản trị an toàn hệ thống: Mối liên kết giữa Báo cáo đánh giá rủi ro với Chương trình quản lý an toàn, Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp và Hệ thống cấp phép làm việc (Permit to Work - PTW) cho các công việc có nguy cơ cao (sinh lửa, làm việc trên cao, không gian hạn chế).

Kỹ năng phát triển

Qua quá trình học tập, học viên phát triển ba nhóm năng lực chuyên môn:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thực hiện quy trình nhận diện mối nguy bằng phương pháp HAZID và JSA; vẽ và phân tích sơ đồ cây sự cố (ETA), cây sai hỏng (FTA); tính toán định lượng tần suất và phạm vi ảnh hưởng của tai nạn bằng các công cụ toán học và mô hình hóa.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích các thông số vận hành kỹ thuật, biên bản điều tra sự cố và số liệu quan trắc môi trường lao động để xác định các yếu tố nguy hiểm tiềm ẩn; đối chiếu mức rủi ro tính toán được với các ngưỡng giới hạn theo QCVN 11:2012/BCT.
• Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Soạn thảo báo cáo đánh giá rủi ro an toàn lao động theo biểu mẫu quy định tại Thông tư 07/2016/TT-BLĐTBXH; thiết lập các biện pháp kiểm soát giảm thiểu rủi ro tại hiện trường sản xuất; xây dựng quy trình cấp phép làm việc an toàn.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình quy định cụ thể định hướng sư phạm và phương thức tổ chức dạy học nhằm tối ưu hóa thời lượng 45 giờ của mô đun:

• Phương pháp sư phạm: Giảng viên áp dụng phương pháp dạy học tích cực bao gồm thuyết trình ngắn, giảng dạy nêu vấn đề, giải quyết bài tập tình huống thực tế và điều phối thảo luận nhóm. Người học tiếp cận bài giảng theo phương thức kết hợp giữa nghiên cứu cá nhân và hoạt động nhóm (quy mô mỗi nhóm từ 8 đến 10 sinh viên).
• Cơ cấu phân bổ bài tập và thực hành: Mô đun dành 29/45 giờ (chiếm 64,4% tổng thời lượng) cho công tác thực hành, thảo luận và làm bài tập. Các bài tập tình huống tập trung vào phân tích các biên bản tai nạn lao động có thật (sự cố ngạt khí hầm cá, đứt cáp cẩu, nổ buồng máy tàu), lập bảng phân tích JSA cho công việc lắp dựng giàn giáo, và tính toán vùng an toàn cho công trình dầu khí ngoài khơi.
• Phương pháp và hình thức đánh giá:
  • Quy chế đánh giá tuân thủ Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội về đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Thang điểm đánh giá là thang điểm 10 (làm tròn đến 1 chữ số thập phân) và sau đó quy đổi sang điểm chữ và thang điểm 4.
  • Điểm kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1): 1 cột điểm sau 20 giờ học, hình thức vấn đáp/thuyết trình/bài tập viết (đánh giá chuẩn đầu ra A1-A3, B1-B3, C1-C2).
  • Điểm kiểm tra định kỳ (Hệ số 2): 1 cột điểm sau 40 giờ học, hình thức thi trắc nghiệm/tự luận/báo cáo nhóm.
  • Tổng điểm đánh giá thường xuyên và định kỳ chiếm tỷ trọng 40% điểm tổng kết mô đun.
  • Điểm thi kết thúc mô đun: 1 bài thi sau 45 giờ học bằng hình thức kết hợp tự luận và trắc nghiệm, chiếm tỷ trọng 60% điểm tổng kết.
• Hướng dẫn tự học đối với người học: Sinh viên có trách nhiệm đọc trước giáo trình và tài liệu tham khảo trước khi lên lớp; tham dự tối thiểu 70% số tiết giảng lý thuyết (vắng quá 30% tổng số tiết lý thuyết bắt buộc phải học lại); hoàn thành đầy đủ báo cáo nhóm theo chủ đề được nhóm trưởng phân công.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh tính cập nhật và sự đồng bộ kỹ thuật thông qua các yếu tố:

1. Cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Giáo trình tích hợp các văn bản quy định hiện hành thay thế cho các quy định cũ, bao gồm:
   • Căn cứ Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 và Thông tư số 07/2016/TT-BLĐTBXH (thay thế Thông tư liên tịch số 01/2011/TTLT-BLĐTBXH-BYT).
   • Quyết định số 04/2015/QĐ-TTg ngày 20/01/2015 của Thủ tướng Chính phủ thay thế Quyết định số 41/1999/QĐ-TTg về Quy chế Quản lý an toàn trong hoạt động dầu khí.
   • Cập nhật tiêu chuẩn quốc tế ISO 45001:2018 về Hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, nhấn mạnh việc nhận diện đồng thời cả "rủi ro" và "cơ hội".
2. Tích hợp tiêu chuẩn kỹ thuật định lượng chuyên ngành: Giáo trình đưa trực tiếp các quy định định lượng từ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 11:2012/BCT vào nội dung giảng dạy, quy định cụ thể mức rủi ro tử vong chấp nhận được cao nhất và đương nhiên chấp nhận cho từng nhóm người (Nhóm I, Nhóm II, Nhóm III) trong các lĩnh vực: thăm dò khai thác dầu khí trên biển và đất liền, lọc hóa dầu, kho cảng LPG/LNG, đường ống dẫn xăng dầu và nhà máy nhiệt điện than/khí có công suất từ 300 MW trở lên.
3. Ứng dụng dữ liệu thực tiễn và liên kết ngành công nghiệp: Giáo trình sử dụng trực tiếp các số liệu thống kê tai nạn lao động năm 2017 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Việt Nam và các hướng dẫn kỹ thuật an toàn của Cục An toàn Lao động Hoa Kỳ (OSHA), tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết học thuật với môi trường vận hành thực tế tại các công trình công nghiệp và giàn khoan dầu khí.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế nhằm đáp ứng yêu cầu giảng dạy và học tập cho các đối tượng cụ thể sau:

• Sinh viên chuyên ngành: Học sinh, sinh viên theo học trình độ Cao đẳng và Trung cấp nghề Bảo hộ Lao động tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các trường kỹ thuật, dạy nghề có đào tạo chuyên ngành Kỹ thuật An toàn, Bảo hộ Lao động.
• Điều kiện tiên quyết đối với người học: Sinh viên cần hoàn thành các môn học cơ sở trong chương trình khung đào tạo gồm: Pháp luật bảo hộ lao động (SAEN62004), Tâm lý học lao động (SAEN62002), Ecgonomic (SAEN62003), và Tín hiệu, biển báo an toàn (SAEN52005) để có đủ kiến thức nền tảng tiếp thu mô đun này.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, định hướng thiết kế đề cương chi tiết, giáo án lý thuyết, bài tập tình huống thực hành, đề thi kiểm tra thường xuyên, định kỳ và thi kết thúc mô đun theo chuẩn đào tạo tín chỉ.
• Nhân sự chuyên môn tại doanh nghiệp: Cán bộ an toàn (HSE Officer), kỹ sư quản lý an toàn – sức khỏe – môi trường tại các đơn vị thành viên thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, các nhà máy hóa chất, công trình xây dựng, kho xăng dầu sử dụng làm tài liệu tham khảo nghiệp vụ khi lập báo cáo đánh giá rủi ro định kỳ và xây dựng hệ thống quản lý an toàn tại cơ sở sản xuất.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình mô đun Đánh giá rủi ro phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp người học trình độ Cao đẳng và Trung cấp nghề Bảo hộ Lao động. Ngoài ra, tài liệu còn phục vụ cho đội ngũ cán bộ, giám sát viên phụ trách an toàn – sức khỏe – môi trường (HSE) tại các doanh nghiệp công nghiệp.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học cần tích lũy kiến thức từ các môn học chung và môn cơ sở ngành đã được bố trí trước đó trong chương trình khung đào tạo, bao gồm: Pháp luật đại cương, Pháp luật bảo hộ lao động, Tâm lý học lao động, Ecgonomic và Hệ thống tín hiệu, biển báo an toàn.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu an toàn lao động thông thường là gì?

Giáo trình tập trung chuyên sâu vào phương pháp luận đánh giá rủi ro định lượng (QRA), tích hợp trực tiếp các quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành khắt khe như QCVN 11:2012/BCT, Quyết định 04/2015/QĐ-TTg của ngành dầu khí và áp dụng nguyên lý kiểm soát rủi ro ALARP cùng tiêu chuẩn ISO 45001:2018.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất?

Người học cần nghiên cứu nội dung lý thuyết trước buổi học, tham gia tích cực vào các buổi thảo luận nhóm (8-10 người) để giải quyết các bài tập phân tích tình huống thực tế (case studies), và chủ động thực hành lập bảng phân tích JSA, sơ đồ cây lỗi FTA/ETA dựa trên dữ liệu giả định và thực tế sản xuất.

5. Có những tài liệu bổ trợ và quy chuẩn nào đi kèm với giáo trình?

Giáo trình đi kèm danh mục tài liệu tham khảo chính thống gồm: Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, Thông tư 07/2016/TT-BLĐTBXH, Quyết định 04/2015/QĐ-TTg, QCVN 11:2012/BCT, tài liệu hướng dẫn chuyên môn Five steps to risk assessment, Job hazards analysis, và dữ liệu thống kê từ Cục An toàn lao động.

---

Kết luận

Giáo trình mô đun: Đánh giá rủi ro (Mã: SAEN62118) cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện và quy chuẩn kỹ thuật thực hành về nhận diện mối nguy, phân tích mức độ nguy hiểm và thiết lập biện pháp kiểm soát rủi ro trong môi trường sản xuất công nghiệp và dầu khí. Lộ trình đào tạo dẫn dắt người học từ việc nắm vững khung pháp lý (Bài 1), phân loại các mối nguy và hiểu rõ bản chất rủi ro (Bài 2), đến việc triển khai thành thạo quy trình 7 bước đánh giá định lượng rủi ro theo nguyên lý ALARP (Bài 3). Nguồn học liệu bổ trợ từ các quy chuẩn QCVN, tiêu chuẩn ISO 45001:2018 và hệ thống số liệu điều tra tai nạn thực tế bảo đảm tính ứng dụng nghề nghiệp cho người học sau khi hoàn thành chương trình đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I QUY ĐỊNH CHUNG Điều 1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng 1. Quyết định này quy định về quản lý an toàn trong hoạt động dầu khí, bao gồm: Tìm kiếm, thăm dò, phát triển mỏ, khai thác dầu khí, thu dọn mỏ, tàng trữ, vận chuyển dầu khí, lọc dầu, hóa dầu, chế biến dầu khí kể cả các dịch vụ kỹ thuật phục vụ trực tiếp cho các hoạt động này được tiến hành trên đất liền, vùng biển thuộc chủ quyền nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quyết định này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân và cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến các hoạt động dầu khí được tiến hành trên đất liền, vùng biển thuộc chủ quyền nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Giải thích từ ngữ Trong Quyết định này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau: 1. Công tác an toàn là việc tiến hành các biện pháp về tổ chức và kỹ thuật nhằm ngăn ngừa sự cố, tai nạn để bảo vệ người, môi trường và tài sản. Công trình dầu khí bao gồm các phương tiện nổi, tổ hợp các thiết bị, các kết cấu công trình được xây dựng, trang bị và lắp đặt cố định, tạm thời trên đất liền, vùng biển để phục vụ các hoạt động dầu khí. Cơ quan quản lý có thẩm quyền là Bộ Công Thương, các Bộ và cơ quan ngang Bộ, các cơ quan trực thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan khác theo quy định của pháp luật hoặc theo ủy quyền của Chính 17 phủ.

Tổ chức, cá nhân là người điều hành, nhà thầu, cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài điều hành các hoạt động dầu khí. Sự cố là các sự kiện xảy ra không cố ý, gây ra tai nạn hoặc có khả năng gây ra tai nạn. Tai nạn là sự cố gây hậu quả chết người, mất tích, bị thương, gây thiệt hại tài sản hoặc môi trường; làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất tại công trình dầu khí. Rủi ro là sự kết hợp của khả năng xảy ra (tần suất) sự cố, tai nạn và hậu quả của chúng.

Đánh giá rủi ro là việc đánh giá các rủi ro tiềm tàng trên cơ sở các mức rủi ro được chấp nhận, đồng thời thiết lập các biện pháp giảm thiểu rủi ro đến mức hợp lý có thể thực hiện được. Phân tích rủi ro là việc xác định và phân loại một cách có hệ thống các rủi ro đối với người, môi trường và tài sản. Hoán cải công trình là việc thay đổi tính năng, kết cấu, công dụng của công trình. Quy định chung về quản lý an toàn trong hoạt động dầu khí 1.

Tổ chức, cá nhân phải đảm bảo tất cả các hoạt động dầu khí được thực hiện một cách an toàn theo các quy định tại Quyết định này và của pháp luật liên quan, kể cả trong trường hợp tổ chức, cá nhân thuê các nhà thầu thực hiện công việc của mình. Người lao động phải tuân thủ các quy định, quy trình để đảm bảo an toàn cho người, thiết bị và bảo vệ môi trường. Chương II NỘI DUNG, TRÁCH NHIỆM CỦA TỔ CHỨC, CÁ NHÂN VỀ QUẢN LÝ AN TOÀN Điều 4. Tài liệu về quản lý an toàn 1.

Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm xây dựng các tài liệu về quản lý an toàn sau: a) Chương trình quản lý an toàn; b) Báo cáo đánh giá rủi ro; c) Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp. Chương trình quản lý an toàn gồm các nội dung chính sau: a) Chính sách và các mục tiêu về an toàn; b) Tổ chức công tác an toàn, phân công trách nhiệm về công tác an toàn; c) Chương trình huấn luyện an toàn; yêu cầu về năng lực, trình độ và kinh nghiệm của người lao động; d) Danh mục các văn bản quy phạm pháp luật, Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia, Tiêu chuẩn Quốc gia, quy định an toàn, các Điều ước Quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc các tiêu chuẩn khác phù hợp với thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế được chấp nhận chung; đ) Đánh giá sự tuân thủ pháp luật bao gồm các yêu cầu phải thực hiện theo quy định (các giấy phép, giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.); e) Quản lý an toàn các nhà thầu. Báo cáo đánh giá rủi ro gồm các nội dung chính sau: a) Xác định mục đích và các mục tiêu đánh giá rủi ro; b) Mô tả các hoạt động, các công trình; c) Xác định, phân tích, đánh giá rủi ro định tính và định lượng; d) Các biện pháp giảm thiểu rủi ro. Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp phải dựa trên kết quả báo cáo đánh giá rủi ro, gồm các nội dung chính sau: a) Mô tả và phân loại các tình huống khẩn cấp có thể xảy ra; b) Sơ đồ tổ chức, phân cấp trách nhiệm, trách nhiệm của từng cá nhân, hệ thống báo cáo 18 khi xảy ra sự cố, tai nạn hoặc xuất hiện các tình huống nguy hiểm; c) Quy trình ứng cứu các tình huống; d) Mô tả các nguồn lực bên trong và bên ngoài sẵn có hoặc sẽ huy động để ứng cứu hiệu quả các tình huống khẩn cấp; đ) Địa chỉ liên lạc và thông tin trong ứng cứu khẩn cấp với các bộ phận nội bộ và báo cáo các cơ quan quản lý có thẩm quyền liên quan; e) Kế hoạch huấn luyện và diễn tập ứng cứu khẩn cấp; g) Kế hoạch khôi phục hoạt động của công trình bao gồm công tác điều tra, đánh giá nguyên nhân, hậu quả để tái lập và nâng cao mức an toàn của công trình.

Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp phải phù hợp với hệ thống ứng cứu khẩn cấp của Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn, địa phương và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (đối với các đơn vị thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, các liên doanh dầu khí và các nhà thầu dầu khí). Các tổ chức, cá nhân hoạt động dầu khí có thể hợp tác để xây dựng kế hoạch ứng cứu khẩn cấp chung. Những tài liệu được quy định tại Khoản 1 Điều này phải được xây dựng, gửi cơ quan quản lý cấp trên (nếu có) xem xét và trình Bộ Công Thương chấp thuận trước khi tiến hành các hoạt động dầu khí, xây dựng mới, hoán cải, thu dọn công trình dầu khí khi kết thúc khai thác hoặc kết thúc dự án. Đối với những hoạt động dầu khí do Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, đơn vị thuộc Tập đoàn và các nhà thầu dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam là một bên ký hợp đồng dầu khí) phải chuẩn bị tài liệu gửi Tập đoàn Dầu khí Việt Nam xem xét trước khi trình Bộ Công Thương chấp thuận.

Đối với tổ chức, cá nhân khác có hoạt động dầu khí, chuẩn bị tài liệu trực tiếp trình Bộ Công Thương chấp thuận. Chấp thuận các tài liệu về quản lý an toàn a) Yêu cầu về hồ sơ - Văn bản đề nghị chấp thuận do thủ trưởng đơn vị ký (theo Mẫu số 01 của Phụ lục kèm theo Quyết định này); - 03 (ba) bộ tài liệu về quản lý an toàn theo quy định tại Khoản 1 Điều này (bằng tiếng Việt) do thủ trưởng đơn vị ký; - Hồ sơ được gửi trực tiếp đến Bộ Công Thương hoặc qua bưu điện. b) Hội đồng thẩm định Bộ Công Thương quyết định thành lập Hội đồng thẩm định các tài liệu về quản lý an toàn. Số lượng thành viên của Hội đồng phụ thuộc vào đặc điểm, tính chất và quy mô của các hoạt động dầu khí, nhưng tối thiểu phải có 07 người.

c) Trình tự thẩm định - Hội đồng thẩm định tổ chức xem xét sự phù hợp, tính chính xác của nội dung trong các tài liệu. Trường hợp cần thiết, Hội đồng có thể xem xét thực tế tại công trình; - Lập biên bản họp thẩm định (theo Mẫu số 02 của Phụ lục kèm theo Quyết định này); - Căn cứ biên bản họp thẩm định, Bộ Công Thương có thể gửi công văn đến tổ chức, cá nhân đề nghị chấp thuận yêu cầu hiệu chỉnh, bổ sung để làm rõ các nội dung trong tài liệu (theo Mẫu số 03 của Phụ lục kèm theo Quyết định này). Trong công văn đề nghị nêu rõ các nội dung cần hiệu chỉnh, bổ sung; - Lập Báo cáo kết quả thẩm định và trình Bộ trưởng Bộ Công Thương xem xét, quyết định chấp thuận (theo Mẫu số 04 của Phụ lục đính kèm theo Quyết định này); - Căn cứ Báo cáo kết quả thẩm định Bộ trưởng Bộ Công Thương quyết định chấp thuận các tài liệu (theo Mẫu số 05 của Phụ lục kèm theo Quyết định này). 19 d) Thời gian thẩm định - Thời gian thẩm định: 20 (hai mươi) ngày làm việc kể từ ngày Bộ Công Thương nhận được đủ tài liệu hợp lệ; - Thời gian ban hành Quyết định chấp thuận: 05 (năm) ngày làm việc sau khi có báo cáo kết quả thẩm định.

Hệ thống quản lý an toàn 1. Tổ chức, cá nhân phải xây dựng, duy trì và phát triển hệ thống quản lý an toàn đảm bảo mọi hoạt động dầu khí đều được lập kế hoạch, tổ chức, triển khai, duy trì theo các yêu cầu tại Quyết định này và các quy định của pháp luật có liên quan. Hệ thống quản lý an toàn phải đảm bảo kiểm soát các rủi ro trong toàn bộ quá trình hoạt động từ khâu thiết kế, chế tạo, xây dựng, lắp đặt, chạy thử, vận hành và thu dọn công trình. Hệ thống quản lý an toàn phải được cập nhật thường xuyên; các thông tin cập nhật phải được phổ biến cho người lao động có liên quan.