Chương 1 giới thiệu cho người học về khái niệm bạo lực gia đình; các dạng bạo lực gia đình; thực trạng bạo lực gia đình; nguyên nhân, hậu quả của bạo lực gia đình; khung pháp lý liên quan đến phòng chống bạo lực gia đình. Mục tiêu * Kiến thức - Trình bày được khái niệm bạo lực gia đình, các dạng bạo lực gia đình; - Mô tả được thực trạng (vòng tròn) bạo lực gia đình; - Phân tích được nguyên nhân, hậu quả của bạo lực gia đình; - Phân tích được khung pháp lý liên quan đến phòng chống bạo lực gia đình. * Kỹ năng - Hình thành kỹ năng tiếp cận thực tiễn, khả năng vận dụng những kiến thức đã học để phân tích, tư vấn cho đối tương đang gây ra bạo lực gia đình, khung pháp lý liên quan đến phòng chống bạo lực gia đình; tư vấn cho nạn nhân các biện pháp phòng chống bạo lực gia đình. - Xây dựng tác phong làm việc khoa học: làm việc cá nhân và làm việc nhóm để thảo luận và giải quyết các vấn đề liên quan đến nội dung môn học.
* Năng lực tự chủ và trách nhiệm Nâng cao ý thức trách nhiệm đối với nghề nghiệp, với môn học, có ý thức hỗ trợ, đồng cảm với người bị bạo lực, ngăn chặn hành vi gây bạo lực tại địa phương thông qua việc kết nối, huy động nguồn lực tại cộng đồng. Nội dung chính 1. Khái niệm gia đình và bạo lực gia đình 1. Khái niệm gia đình và các loại hình gia đình Gia đình là một cộng đồng người sống chung và gắn bó với nhau bởi các mối quan hệ tình cảm, quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và/hoặc quan hệ giáo dục.
Gia đình có lịch sử từ rất sớm và đã trải qua một quá trình phát triển lâu dài. Những loại hình gia đình phổ biến Xét về quy mô, gia đình có thể phân loại thành: - Gia đình hai thế hệ (hay gia đình hạt nhân): là gia đình bao gồm cha mẹ và con. - Gia đình ba thế hệ (hay gia đình truyền thống): là gia đình bao gồm ông bà, cha mẹ và con còn được gọi là tam đại đồng đường. 8 - Gia đình bốn thế hệ trở lên: là gia đình nhiều hơn ba thế hệ.
Gia đình bốn thế hệ còn gọi là tứ đại đồng đường. Dưới khía cạnh xã hội học và về quy mô các thế hệ trong gia đình, cũng có thể phân chia gia đình thành hai loại: - Gia đình lớn (gia đình ba thế hệ hoặc gia đình mở rộng) thường được coi là gia đình truyền thống liên quan tới dạng gia đình trong quá khứ. Đó là một nhóm người ruột thịt của một vài thế hệ sống chung với nhau dưới một mái nhà, thường từ ba thệ hệ trở lên, tất nhiên trong phạm vi của nó còn có cả những người ruột thịt từ tuyến phụ. Dạng cổ điển của gia đình lớn là gia đình trưởng lớn, có đặc tính tổ chức chặt chẽ.
Nó liên kết ít nhất là vài gia đình nhỏ và những người lẻ loi. Các thành viên trong gia đình được xếp đặt trật tự theo ý muốn của người lãnh đạo gia đình mà thường là người đàn ông cao tuổi nhất trong gia đình. Ngày nay, gia đình lớn thường gồm cặp vợ chồng, con cái của họ và bố mẹ của họ nữa. Trong gia đình này, quyền hành không ở trong tay của người lớn tuổi nhất.
- Gia đình nhỏ (gia đình hai thế hệ hoặc gia đình hạt nhân) là nhóm người thể hiện mối quan hệ của chồng và vợ với các con, hay cũng là mối quan hệ của một người vợ hoặc một người chồng với các con. Do vậy, cũng có thể có gia đình nhỏ đầy đủ và gia đình nhỏ không đầy đủ. Gia đình nhỏ đầy đủ là loại gia đình chứa trong nó đầy đủ các mối quan hệ (chồng, vợ, các con); ngược lại, gia đình nhỏ không đầy đủ là loại gia đình trong nó không đầy đủ các mối quan hệ đó, nghĩa là trong đó chỉ tồn tại quan hệ của chỉ người vợ với người chồng hoặc chỉ của người cha hoặc người mẹ với các con. Gia đình nhỏ là dạng gia đình đặc biệt quan trọng trong đời sống gia đình.
Nó là kiểu gia đình của tương lai và ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại và công nghiệp phát triển. Ở các nước đang phát triển, vì tỉ lệ sinh cao làm dân số tăng cao, chính phủ thực hiện các chính sách để người dân giảm số con trong gia đình. Khái niệm bạo lực gia đình 1. Khái niệm bạo lực gia đình Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với các thành viên khác trong đình (1).
Ở Việt Nam, một số hành vi bạo lực gia đình thường thấy là hành vi bạo lực của người chồng đối với người vợ, của bố dượng/ dì ghẻ với con riêng của vợ/chồng, của cha mẹ đối với con cái, của mẹ chồng đối với nàng dâu hoặc của con cái đối với cha mẹ… Những người sống chung với nhau như vợ chồng, những cặp đã li hôn, li thân có hành vi bạo lực cũng là đối tượng nằm trong khung xử lí của Luật này 9 Đặc trưng của một hành vi BLGĐ gồm 4 yếu tố sau: BLGĐ giữa những Là hành vi có mục người có mối quan hệ đích nhằm khống gia đình, những chế, kiểm soát, bắt người yêu nhau, vợ nạn nhân phải tuân chồng đã ly hôn thủ BẠO LỰC GIA ĐÌNH Sự mất cân bằng về quyền lực giữa người NBBL chịu đựng người bị bạo lực và tổn thương người gây ra bạo lực. Các dạng bạo lực gia đình 2. Bạo lực thể xác Bạo lực về thể xác bao gồm những hành vi sau (1, 2): - Sử dụng hung khí đánh đập gây thương tích cho thành viên gia đình; - Không kịp thời đưa nạn nhân đi cấp cứu điều trị trong trường hợp nạn nhân cần được cấp cứu kịp thời, không chăm sóc nạn nhân trong thời gian điều trị chấn thương do hành vi bạo lực gia đình, trừ trường hợp nạn nhân từ chối. - Bắt thành viên gia đình: nhịn ăn, nhịn uống, bắt chịu rét, mặc rách, không cho hoặc hạn chế vệ sinh cá nhân, giam hãm ở nơi có môi trường độc hại, nguy hiểm; - Ép buộc thành viên gia đình thực hiện hành vi trái pháp luật; - Bỏ mặc không chăm sóc thành viên gia đình là người già, yếu, tàn tật, phụ nữ có thai, phụ nữ nuôi con nhỏ; - Thường xuyên dọa nạt thành viên gia đình bằng các hình ảnh, con vật, đồ vật mà người đó sợ; 10 - Nuôi các con vật, trồng các loại cây gây hại cho sức khỏe của thành viên gia đình tại nơi ở của thành viên đó; - Thường xuyên đe dọa bằng bạo lực để buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp của họ; - Buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp của họ vào ban đêm hoặc lúc trời mưa, bão, gió rét; - Thực hiện các hành vi nhằm tạo ra tình trạng khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày để buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở.
Bạo lực về tinh thần Bạo lực về tinh thần bao gồm những hành vi sau (1, 2): - Hành vi lăng mạ, chửi bới, chì chiết. - Tiết lộ hoặc phát tán tư liệu thuộc bí mật đời tư, phát tán tờ rơi hoặc sử dụng các phương tiện thông tin nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm; - Phổ biến, phát tán bài viết, hình ảnh, âm thanh về vụ bạo lực gia đình nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nạn nhân; - Cưỡng ép lột bỏ quần áo trước mặt người khác hoặc nơi công cộng. - Không cho đọc sách, báo, nghe, xem chương trình phát thanh, truyền hình hoặc tiếp cận với thông tin đại chúng hàng ngày; - Không cho thực hiện quyền làm việc; thường xuyên đòi hỏi đáp ứng yêu cầu vượt quá khả năng của họ; - Đe dọa tự gây thương tích hoặc tự gây thương tích cho mình để đòi hỏi thành viên gia đình đáp ứng yêu cầu của mình; - Thường xuyên theo dõi vì lý do ghen tuông gây tổn hại đến danh dự, uy tín, nhân phẩm của thành viên đó; - Cấm ra khỏi nhà, ngăn cản gặp gỡ người thân, bạn bè hoặc có các mối quan hệ xã hội hợp pháp, lành mạnh nhằm mục đích cô lập, gây áp lực thường xuyên về tâm lý. - Không cho tham gia các hoạt động xã hội hợp pháp, lành mạnh; - Buộc thành viên gia đình phải chứng kiến cảnh bạo lực đối với người, con vật.
` - Ngăn cản quyền thăm nom, chăm sóc giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con, trừ trường hợp cha mẹ bị hạn chế quyền chăm nom con theo quyết định của Tòa án; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em với nhau. - Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng sau khi ly hôn; từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ nuôi dưỡng giữa anh, chị, em với nhau, giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu theo quy định của pháp luật; - Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, chăm sóc con sau khi ly hôn 11 theo quy định của pháp luật. - Cưỡng ép hoặc cản trở người khác kết hôn, ly hôn, tảo hôn bằng cách hành hạ, ngược đãi, uy hiếp tinh thần hoặc bằng thủ đoạn khác. - Có hành vi khác gây áp lực thường xuyên về tâm lý.
Bạo lực về tình dục: Bạo lực về tình dục bao gồm những hành vi sau (1, 3): - Buộc thành viên gia đình phải chứng kiến cảnh sinh hoạt tình dục; - Buộc vợ hoặc chồng của người có hành vi bạo lực sống chung một nhà hoặc ngủ chung phòng với người tình của người có hành vi bạo lực; - Cưỡng ép thành viên gia đình thực hiện các hành động khiêu dâm, sử dụng các loại thuốc kích dục; - Có hành vi kích động tình dục hoặc lạm dụng thân thể đối với các thành viên gia đình mà thành viên đó không phải là vợ, chồng; - Có hành vi bạo lực trong sinh hoạt tình dục của vợ chồng mà người vợ hoặc chồng không muốn. - Ép buộc thành viên gia đình phải xem, nghe, đọc những văn hóa phẩm đồi trụy, kinh dị.