Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học Chính trị do Trường Trung cấp nghề Củ Chi biên soạn và ban hành theo Quyết định số 88/QĐ-TCNCC ngày 14 tháng 08 năm 2019, được xây dựng dựa trên chương trình khung và tài liệu chuẩn của Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp. Môn học Giáo dục chính trị là học phần bắt buộc thuộc khối các môn học chung trong chương trình đào tạo trình độ trung cấp nghề.

Về mục tiêu đào tạo, giáo trình hướng đến ba chuẩn đầu ra cơ bản:

  • Về kiến thức: Người học nắm bắt được các nội dung khái quát về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, cùng các yêu cầu tu dưỡng để trở thành công dân và người lao động đáp ứng yêu cầu sản xuất.
  • Về kỹ năng: Vận dụng được hệ thống tri thức lý luận chính trị vào quá trình học tập chuyên môn, rèn luyện phẩm chất đạo đức, xây dựng lối sống lành mạnh và thực hiện trách nhiệm công dân trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
  • Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành năng lực tự rèn luyện phẩm chất chính trị, chủ động thực hiện chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các quy định kỷ luật lao động.

Về cấu trúc, tài liệu gồm 1 Bài mở đầu và 5 Bài học chuyên đề được sắp xếp tuần tự từ lý luận cơ bản đến lịch sử lãnh đạo cách mạng, đường lối phát triển và rèn luyện đạo đức nghề nghiệp. Điểm đặc thù của giáo trình là việc chuẩn hóa nội dung lý luận chính trị phục vụ đào tạo thực hành cho 8 ngành nghề kỹ thuật và dịch vụ tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc giáo trình bao gồm 6 phần nội dung được phân bổ theo tiến trình logic:

[Bài mở đầu] Vị trí, tính chất, mục tiêu, phương pháp dạy học và đánh giá
      ↓
[Bài 1] Khái quát về chủ nghĩa Mác - Lênin (Triết học, Kinh tế chính trị, CNXHKH)
      ↓
[Bài 2] Khái quát về tư tưởng Hồ Chí Minh (Nguồn gốc, quá trình hình thành, nội dung cơ bản)
      ↓
[Bài 3] Thành tựu cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng (1930 - 2018)
      ↓
[Bài 4] Phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, con người ở Việt Nam hiện nay
      ↓
[Bài 5] Tu dưỡng, rèn luyện để trở thành người công dân tốt, người lao động tốt
  • Bài mở đầu: Xác định vị trí môn học trong hệ thống đào tạo trung cấp, làm rõ tính chất khoa học chính trị và công tác tư tưởng, đồng thời nêu rõ phương pháp học tập và căn cứ đánh giá học phần.
  • Bài 1 - Khái quát về chủ nghĩa Mác - Lênin: Trình bày nguồn gốc kinh tế - xã hội, tư tưởng lý luận (triết học cổ điển Đức, kinh tế chính trị cổ điển Anh, chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp) và tiền đề khoa học tự nhiên; phân tích cấu trúc 3 bộ phận cấu thành gồm Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học; khẳng định vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động.
  • Bài 2 - Khái quát về tư tưởng Hồ Chí Minh: Định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh (theo Văn kiện Đại hội VII và Đại hội XI của Đảng); hệ thống 5 thời kỳ hình thành và phát triển (1890-1911, 1911-1920, 1921-1930, 1930-1941, 1941-1969); phân tích 6 nội dung cơ bản: độc lập dân tộc gắn liền CNXH, quyền làm chủ của nhân dân và Nhà nước của dân - do dân - vì dân, đại đoàn kết toàn dân, phát triển kinh tế - văn hóa gắn với con người, đạo đức cách mạng (cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư), và bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau.
  • Bài 3 - Những thành tựu của cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng: Làm rõ quy luật thành lập Đảng ngày 03/02/1930 và Cương lĩnh chính trị đầu tiên; phân tích vai trò lãnh đạo qua 5 giai đoạn lịch sử: Đấu tranh giành chính quyền (1930-1945), Kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), Kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975), Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (1975-1986 với cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, phía Bắc và 3 bước đột phá đổi mới kinh tế), cùng tiến trình công cuộc Đổi mới (1986-2018 qua các kỳ Đại hội VI đến XI).
  • Bài 4 - Phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, con người ở Việt Nam: Khái quát các chủ trương, mục tiêu và giải pháp phát triển đồng bộ kinh tế, xã hội, văn hóa và nhân tố con người trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
  • Bài 5 - Tu dưỡng, rèn luyện để trở thành người công dân tốt, người lao động tốt: Xác lập các tiêu chuẩn, quan niệm và nội dung rèn luyện phẩm chất chính trị, ý thức chấp hành pháp luật và tác phong công nghiệp cho học sinh học nghề.

Logic phát triển nội dung đi từ phương pháp luận thế giới quan (Bài 1) sang sự vận dụng sáng tạo trong bối cảnh Việt Nam (Bài 2), kiểm chứng qua thực tiễn lịch sử lãnh đạo (Bài 3), cập nhật đường lối phát triển đương đại (Bài 4) và cụ thể hóa thành nghĩa vụ, hành vi của người lao động (Bài 5).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp hệ thống nguyên lý và khái niệm học thuật cơ bản:

  • Triết học Mác - Lênin: Chủ nghĩa duy vật biện chứng (mối quan hệ giữa vật chất và ý thức; 5 hình thức vận động của vật chất; hai nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và sự phát triển; ba quy luật: lượng - chất, mâu thuẫn đối lập, phủ định của phủ định; lý luận nhận thức và vai trò của thực tiễn). Chủ nghĩa duy vật lịch sử (quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng; cách mạng xã hội).
  • Kinh tế chính trị học Mác - Lênin: Học thuyết giá trị (hàng hóa, hai thuộc tính, thời gian lao động xã hội cần thiết, nguồn gốc bản chất của tiền tệ); Học thuyết giá trị thặng dư (công thức chung của tư bản, hàng hóa sức lao động, phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối và tương đối); 5 đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản độc quyền.
  • Chủ nghĩa xã hội khoa học: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân; tính tất yếu của chính đảng vô sản; cách mạng xã hội chủ nghĩa; đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và các đặc trưng của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa.

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng nhận thức và phân tích: Nhận diện bản chất các hiện tượng kinh tế, chính trị, xã hội dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng; phân tích đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước.
  • Kỹ năng thực hành chính trị - xã hội: Vận dụng quan điểm lý luận vào việc chấp hành kỷ cương, pháp luật, tham gia các hoạt động cộng đồng và phong trào thi đua tại cơ sở.
  • Kỹ năng nghề nghiệp và tác phong lao động: Xây dựng tác phong công nghiệp, tinh thần kỷ luật, ý thức tiết kiệm nguyên vật liệu, nâng cao năng suất lao động và bảo vệ tài sản công cộng tại doanh nghiệp.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình quy định cụ thể định hướng sư phạm và phương thức tổ chức dạy học:

  • Tiếp cận sư phạm: Lấy phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm cơ sở; áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Giảng viên giữ vai trò hướng dẫn, tổ chức thảo luận, định hướng người học tự nghiên cứu tài liệu và liên hệ thực tế ngành nghề.
  • Gắn kết thực tiễn và ngoại khóa: Kết hợp giảng dạy lý thuyết trên lớp với việc tham quan bảo tàng, di tích lịch sử - văn hóa cách mạng; tổ chức tìm hiểu thực tiễn sản xuất tại các nhà máy, xí nghiệp nhằm giúp người học đối chiếu nội dung bài giảng với môi trường làm việc thực tế.
  • Phương pháp đánh giá kết quả: Việc kiểm tra, thi và đánh giá kết quả học tập được thực hiện theo quy định tại Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH ngày 13 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về tổ chức thực hiện chương trình đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng theo niên chế hoặc theo phương thức tích lũy mô đun/tín chỉ.
  • Hướng dẫn tự học: Người học cần chủ động đọc trước nội dung từng bài, khai thác hệ thống văn kiện của Đảng và văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, hoàn thành các câu hỏi thảo luận và bài tập củng cố được bố trí ở cuối mỗi bài học.

Điểm nổi bật và cập nhật

  • Cập nhật hệ thống văn kiện chính trị: Nội dung giáo trình tích hợp các định nghĩa, quan điểm từ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII (1991), IX (2001), X (2006) và XI (2011) của Đảng Cộng sản Việt Nam, bảo đảm tính chuẩn xác về mặt quan điểm chỉ đạo.
  • Bổ sung quan điểm về giai cấp công nhân trong bối cảnh mới: Trích dẫn Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 6 khóa X, mở rộng khái niệm giai cấp công nhân trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức và cách mạng khoa học công nghệ: bao gồm cả lao động chân tay và trí óc trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ công nghiệp.
  • Phản ánh đầy đủ các mốc lịch sử xây dựng và bảo vệ đất nước: Trình bày chi tiết giai đoạn 1975-1986 với hai cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc (1979-1989), cùng 3 bước đột phá đổi mới kinh tế của Đảng (Hội nghị Trung ương 6 tháng 8/1979, Hội nghị Trung ương 8 khóa V tháng 6/1985 và Hội nghị Bộ Chính trị khóa V tháng 8/1986).
  • Cập nhật số liệu kinh tế giai đoạn Đổi mới: Đưa vào các chỉ số kinh tế cụ thể như quy mô GDP tăng từ 15,5 tỷ USD năm 1991 lên trên 35 tỷ USD vào năm 2000 để minh họa cho kết quả thực hiện Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội.
  • Thiết kế dùng chung cho đa ngành kỹ thuật: Giáo trình được cấu trúc để sử dụng đồng bộ cho các nhóm nghề kỹ thuật công nghiệp, cơ khí, công nghệ thông tin, nông nghiệp và dịch vụ thời trang.

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được ban hành để giảng dạy tập trung cho học sinh, sinh viên theo học hệ trung cấp nghề tại Trường Trung cấp nghề Củ Chi thuộc các chuyên ngành đào tạo cụ thể:

STT Nhóm ngành nghề kỹ thuật - công nghệ STT Nhóm ngành nghề dịch vụ - nông nghiệp
1 Điện công nghiệp 5 Công nghệ ô tô
2 Điện tử công nghiệp 6 Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính
3 Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí 7 Thú y
4 Cắt gọt kim loại 8 May thời trang
  • Yêu cầu kiến thức nền tảng (Prerequisites): Người học cần hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở hoặc tương đương; có hiểu biết cơ bản về lịch sử Việt Nam và kiến thức giáo dục công dân bậc phổ thông.
  • Mục đích sử dụng của giảng viên: Làm tài liệu giảng dạy chính khóa, định hướng xây dựng đề cương bài giảng, thiết kế câu hỏi kiểm tra đánh giá thường xuyên, định kỳ và tổ chức hoạt động học tập thực tế.
  • Mục đích sử dụng của người học: Dùng làm tài liệu tự học, chuẩn bị bài thảo luận, ôn tập kiểm tra kết thúc học phần và làm tài liệu tra cứu các quy định, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được biên soạn cho đối tượng nào?

Tài liệu phục vụ trực tiếp cho người học trình độ trung cấp nghề tại Trường Trung cấp nghề Củ Chi, áp dụng chung cho 8 nghề: Điện công nghiệp, Điện tử công nghiệp, Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, Cắt gọt kim loại, Công nghệ ô tô, Kỹ thuật sửa chữa lắp ráp máy tính, Thú y, May thời trang.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng gì trước khi học?

Người học cần có kiến thức học vấn nền tảng ở cấp trung học cơ sở, nắm được các mốc lịch sử Việt Nam cơ bản và kiến thức môn Giáo dục công dân để tiếp thu các khái niệm triết học, kinh tế chính trị và đường lối cách mạng.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với giáo trình chính trị bậc đại học?

Giáo trình trung cấp được thiết kế tinh giản, tập trung vào các khái niệm cốt lõi, nguồn gốc lý luận cơ bản và các sự kiện lịch sử trọng điểm; giảm bớt các phân tích học thuật phức tạp, tăng cường nội dung rèn luyện đạo đức công dân và tác phong người lao động (Bài 5).

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần đọc kỹ đề mục từng bài học, lập bảng đối chiếu các quy luật triết học và các mốc lịch sử lãnh đạo của Đảng, kết hợp trả lời các câu hỏi ôn tập ở cuối mỗi bài và liên hệ trực tiếp với chuyên môn nghề nghiệp đang theo học.

5. Có những văn bản pháp lý và tài liệu nào bổ trợ cho giáo trình?

Tài liệu học tập bổ trợ bao gồm: Văn kiện các kỳ Đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam (Đại hội VII, IX, X, XI), các tác phẩm kinh điển được trích dẫn (như Đường Kách mệnh, Tuyên ngôn Độc lập, Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh), và quy chế đào tạo tại Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH.

Kết luận

Giáo trình môn học Chính trị của Trường Trung cấp nghề Củ Chi là tài liệu đào tạo chính khóa, cung cấp hệ thống tri thức cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và các chủ trương phát triển kinh tế - xã hội hiện hành.

Lộ trình tiếp cận kiến thức được xây dựng chặt chẽ từ nguyên lý lý luận, đối chiếu thực tiễn lịch sử đến việc hình thành trách nhiệm công dân và đạo đức nghề nghiệp cho người học. Để củng cố nội dung môn học, người học cần kết hợp nghiên cứu giáo trình với các văn kiện Đảng, văn bản quy phạm pháp luật và tham gia các hoạt động ngoại khóa, thực tế sản xuất tại doanh nghiệp theo đúng quy định đào tạo.