phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 03 chương, 07 tiết. 13 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRƢỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH 1. Công tác đào tạo, bồi dƣỡng lý luận chính trị - quan niệm, vị trí, vai trò 1. Quan niệm về công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị 1.
Quan niệm về Đào tạo, bồi dưỡng Để phân tích, bẻ chữ khái niệm về "Đào tạo, bồi dưỡng", ta có hai khái niệm con, đó là: "Đào tạo" và "Bồi dưỡng". Đào tạo, theo Từ điển Tiếng Việt của Trung tâm từ điển ngôn ngữ Hà Nội, được hiểu là “dạy dỗ, rèn luyện để trở thành người có hiểu biết, có nghề nghiệp” [67, tr. Đây là cách hiểu hết sức thực tế và nôm na, được hiểu là một quá trình chỉ bảo cả về kiến thức lý thuyết cũng như hướng dẫn luyện tập, thực hành để sau quá trình đó, người học trở nên hiểu biết hơn và vận dụng vào trong công việc để có nghề nghiệp. Bồi dưỡng, cũng theo Từ điển nêu trên, được hiểu là “làm cho tốt hơn giỏi hơn” [67, tr.
Bồi dưỡng được hiểu là quá trình hay các thao tác để làm cho ai đó giỏi hơn về vấn đề nào đó; sâu xa hơn được hiểu là cập nhật, bổ sung thêm một số kiến thức, kỹ năng, nâng cao hiểu biết sau khi đã được đào tạo cơ bản, cung cấp thêm những kiến thức chuyên ngành, mang tính ứng dụng. Theo Từ điển tiếng Việt do GS. Hoàng Phê chủ biên (Nxb. Từ điển Bách khoa, Hà Nội, 2010): "Đào tạo là làm cho trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định"; "Bồi dưỡng được hiểu theo hai khía cạnh, đó là: 1) tăng thêm sức của cơ thể bằng chất bổ và 2) tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất".
14 Xét trên một số văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam có sử dụng hai từ ngữ “đào tạo” và “bồi dưỡng”, ví như: Khoản 1, 2 Điều 5 tại Nghị định 18/2010/NĐ-CP ngày 5/3/2010 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức hoặc Khoản 2 Điều 3 Quy chế đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức Bộ Tư pháp ban hành kèm theo Quyết định 273/QĐ-BTP năm 2018, đã đưa ra cách hiểu về đào tạo và bồi dưỡng như sau: “Đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học”. Ở đây, đào tạo có thể hiểu là quá trình, hoạt động truyền đạt, dạy bảo và tiếp thu, học hỏi các kiến thức, kỹ năng (có nghĩa là cả lý thuyết lẫn thực hành) phù hợp với từng cấp bậc, trình độ cụ thể. Việc đào tạo này được thực hiện một cách bài bản, có tính hệ thống. Khái niệm đào tạo thường được hiểu như là giai đoạn sau, tiếp nối của quá trình “giáo dục”, khi một người đã đạt đến một trình độ nhất định.
Có nhiều dạng đào tạo, được kể đến như: đào tạo cơ bản hay đào tạo chuyên sâu; đào tạo chuyên môn hay đào tạo nghề; hoặc đào tạo từ xa, đào tạo lại,. “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc”. Theo quan niệm này, Bồi dưỡng được hiểu là hoạt động, là quá trình cung cấp, bổ sung, phát triển, nâng cao kiến thức, năng lực chuyên môn phục vụ cho công việc, nhiệm vụ nào đó. Bồi dưỡng là một khâu tiếp nối quá trình đào tạo, có thể hiểu là quá trình bổ sung thêm kiến thức, kỹ năng hay năng lực chuyên môn, cập nhật những cái mới để hoàn thiện hệ thống kiến thức, sự hiểu biết, chuyên môn nghiệp vụ nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác.
Theo một số quan niệm được phân tích ở trên, có thể thấy, đào tạo và bồi dưỡng mặc dù là hai khái niệm khác nhau, nhưng lại có tính tương đồng, có cùng một mục đích chung là làm cho đối tượng có kiến thức nhiều hơn, có trình độ chuyên môn cao hơn và khả năng xử lý công việc, năng lực công tác được tốt hơn. Tựu chung lại, có thể hiểu: Đào tạo, bồi dưỡng là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp bậc 15 đào tạo, đồng thời vừa trang bị, cập nhật, rèn luyện để nâng cao kiến thức, kỹ năng cần thiết cho đối tượng học tập. Thông qua quá trình đào tạo, bồi dưỡng, đối tượng được học tập có thể đạt được một trình độ kiến thức, chuyên môn, nghề nghiệp nhất định và đồng thời làm cho họ sử dụng tốt hơn các khả năng, tiềm năng vốn có để phát huy hết năng lực làm việc của họ. Quan niệm về lý luận chính trị Một số quan niệm về Lý luận: theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, "Lý luận (hay lý luận khoa học) là hệ thống những tri thức được khái quát từ kinh nghiệm thực tiễn, phản ánh mối liên hệ bản chất, tất nhiên, mang tính quy luật của các sự vật, hiện tượng được biểu đạt bằng hệ thống nguyên lý, quy luật, phạm trù; Theo Triết học Mác - Lênin, “Lý luận là hệ thống những tri thức được khái quát từ những kinh nghiệm thực tiễn, phản ánh mối quan hệ bản chất, tính quy luật của các sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan” [47, tr.
Còn với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người cho rằng: “Lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử” [55, tr. Quan niệm về Chính trị, theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, "Chính trị là hoạt động trong lĩnh vực quan hệ giữa các giai cấp, cũng như các dân tộc và các quốc gia với vấn đề giành, giữ, tổ chức và sử dụng quyền lực Nhà nước; là sự tham gia của nhân dân vào công việc của Nhà nước và xã hội, là hoạt động chính trị thực tiễn của giai cấp, các đảng phái chính trị, các nhà nước nhằm tìm kiếm những khả năng thực hiện đường lối và những mục tiêu đã đề ra nhằm thỏa mãn lợi ích"; Theo quan điểm Mácxít: “Chính trị theo nguyên nghĩa của nó là những công việc của nhà nước, là phạm vi hoạt động gắn với những quan hệ giai cấp, dân tộc, các nhóm xã hội khác nhau mà hạt nhân của nó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực của nhà nước” [45, tr. 16 Quan niệm về Lý luận chính trị: Lý luận chính trị được hiểu là những vấn đề lý luận gắn liền với cuộc đấu tranh giữa các giai cấp trong xã hội có giai cấp, xung quanh vấn đề giành và giữ chính quyền nhà nước. Lý luận chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một Đảng, một giai cấp để giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước [47, tr.54]; Bên cạnh đó, còn một số quan niệm khác về lý luận chính trị: Xét trên phương diện tài liệu giảng dạy, theo cuốn Phương pháp giảng dạy lý luận chính trị do Ban Tuyên giáo Trung ương xuất bản năm 2008, "Lý luận chính trị là từ ghép giữa lý luận và chính trị".
Theo đó, dựa trên sự kết hợp giữa hai khái niệm đơn lẻ về “Lý luận” và “Chính trị” ở trên, có thể hiểu Lý luận chính trị là những tri thức, là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người trên những hoạt động của nhà nước, gắn với những quan hệ giai cấp, dân tộc, các nhóm xã hội khác nhau mà hạt nhân của nó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực của nhà nước. Xét trên văn bản quy phạm pháp luật, theo Quy định số 285-QĐ/TW ngày 25/4/2015 của Bộ Chính trị khóa XI về Dân chủ trong nghiên cứu lý luận chính trị trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Lý luận chính trị được hiểu: "là hệ thống tri thức được rút ra từ thực tiễn, nghiên cứu khoa học và được khái quát hóa bằng các phương pháp khoa học, làm cơ sở lý luận, khoa học cho các hoạt động của Đảng, Nhà nước” [18]. Như vậy, dựa trên một số quan niệm được phân tích ở trên, có thể thấy: Lý luận chính trị là hệ thống các tri thức về các hoạt động trong lĩnh vực quan hệ giữa các giai cấp, cũng như các dân tộc và các quốc gia với vấn đề giành, giữ chính quyền và tổ chức, thực thi quyền lực nhà nước mà cụ thể hơn là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một Đảng, một giai cấp nhằm giành, giữ chính quyền và thực thi quyền lực nhà nước. Quan niệm về công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị Quan niệm về "Công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị" có thể đã được hiểu rõ phần nào từ việc chắp ghép, liên kết những khái niệm cụ thể của những cụm từ liên quan được trình bày ở trên.
Bên cạnh đó, một cụm từ tương đồng, đó là "Đào tạo lý luận chính trị" đã được thể hiện tại Điều 3, Quy định số 57-QĐ/TW ngày 08/02/2022 của Ban Chấp hành Trung ương về đối tượng, tiêu chuẩn và phân cấp đào tạo lý luận chính trị. Theo đó, "Đào tạo lý luận chính trị" được hiểu: “là quá trình truyền thụ, tiếp thu hệ thống tri thức lý luận chính trị; củng cố thế giới quan, nhân sinh quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nâng cao nhận thức và bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin vào Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa; nâng cao tầm nhìn, tư duy, phương pháp, kỹ năng lãnh đạo, quản lý và vận dụng thực tiễn cho đội ngũ cán bộ. Đào tạo lý luận chính trị gồm ba cấp: Sơ cấp, trung cấp và cao cấp” [13, tr. Từ những quan niệm đã được phân tích ở trên, có thể thấy: Công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị là các hoạt động được tổ chức một cách hệ thống, khoa học, có kế hoạch nhằm truyền thụ, tiếp thu hệ thống tri thức lý luận chính trị và trang bị, cập nhật, củng cố, nâng cao kiến thức cho đối tượng học về thế giới quan, nhân sinh quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nâng cao nhận thức và bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin vào Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa; nâng cao tầm nhìn, tư duy, phương pháp, kỹ năng lãnh đạo, quản lý và vận dụng thực tiễn.