Khóa Giáo Dục Chính Trị: Khám Phá Tư Tưởng Hàn Phi

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Luận văn tư tưởng pháp trị của hàn phi tử 281tcn 233tcn và vận dụng nó trong việc xây dựng nhà nước, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Người hướng dẫn: ThS. Ị
• Trường học: Khoa Giáo Dục Chính Trị
• Đề tài: Khóa Giáo Dục Chính Trị: Hàn Phi và Tư Tưởng Pháp Gia
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2019

Tóm tắt

I. Hàn Phi và Pháp Gia Tổng Quan Khóa Giáo Dục Chính Trị

Khóa giáo dục chính trị về Hàn Phi Tử và Pháp Gia cung cấp cái nhìn sâu sắc về một trường phái tư tưởng chính trị quan trọng trong lịch sử Trung Quốc. Hàn Phi (281-233 TCN) là một trong những đại diện xuất sắc nhất của Pháp Gia, với những tư tưởng ảnh hưởng sâu rộng đến chính trị học và triết học chính trị. Ông kế thừa và phát triển tư tưởng của các nhà Pháp Gia trước đó như Thương Ưởng và Lý Tư, nhưng mang đậm dấu ấn cá nhân với lý thuyết về Pháp, Thuật, và Thế. Khóa học này đi sâu vào phân tích các tác phẩm của Hàn Phi, đặc biệt là Hàn Phi Tử, để hiểu rõ hơn về hệ tư tưởng độc đáo và những ứng dụng của nó trong quản trị quốc gia. Giáo dục chính trị là nền tảng để hiểu rõ hơn về tư tưởng này.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Pháp Gia

Pháp Gia ra đời trong bối cảnh xã hội Trung Quốc cổ đại đầy biến động, đặc biệt là thời kỳ Xuân Thu Chiến Quốc (475-221 TCN). Sự suy yếu của nhà Chu và sự trỗi dậy của các nước chư hầu dẫn đến tình trạng chiến tranh liên miên và khủng hoảng xã hội sâu sắc. Trong bối cảnh đó, Pháp Gia xuất hiện như một giải pháp để thiết lập lại trật tự và ổn định xã hội, với trọng tâm là luật pháp và kỷ luật. Các nhà Pháp Gia tin rằng chỉ có luật pháp nghiêm minh và hình phạt nặng mới có thể ngăn chặn tội phạm và duy trì sự ổn định của quốc gia.

1.2. Vị trí của Hàn Phi trong lịch sử tư tưởng Pháp Gia

Hàn Phi được xem là người tổng kết và hoàn thiện tư tưởng của Pháp Gia. Ông không chỉ kế thừa những tư tưởng của các nhà Pháp Gia trước đó mà còn phát triển thêm nhiều luận điểm mới, đặc biệt là lý thuyết về Pháp, Thuật, và Thế. Hàn Phi Tử đã hệ thống hóa tư tưởng Pháp Gia thành một hệ thống hoàn chỉnh và có tính ứng dụng cao, góp phần quan trọng vào việc xây dựng nhà nước tập quyền trung ương dưới thời Tần Thủy Hoàng. Tư tưởng chính trị cổ đại Trung Quốc chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi Hàn Phi.

II. Tư Tưởng Pháp Trị Của Hàn Phi Phân Tích Chuyên Sâu

Tư tưởng Pháp trị của Hàn Phi là nền tảng của toàn bộ hệ tư tưởng Pháp Gia. Ông cho rằng luật pháp là công cụ hữu hiệu nhất để quản lý nhà nước và duy trì trật tự xã hội. Theo Hàn Phi, luật pháp phải được ban hành rõ ràng, công khai và áp dụng một cách công bằng cho tất cả mọi người, không phân biệt địa vị xã hội. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thưởng phạt nghiêm minh để khuyến khích người dân tuân thủ luật pháp và trừng trị những kẻ vi phạm. Hàn Phi phê phán mạnh mẽ Nho giáo vì cho rằng đức trị không còn phù hợp với xã hội loạn lạc.

2.1. Nội dung cốt lõi của Pháp Thuật và Thế theo Hàn Phi

Hàn Phi đưa ra ba khái niệm quan trọng: Pháp (luật pháp), Thuật (mưu thuật cai trị), và Thế (quyền lực). Pháp là hệ thống luật lệ được ban hành và thực thi một cách công bằng. Thuật là những phương pháp và kỹ năng mà nhà cai trị sử dụng để kiểm soát quan lại và duy trì quyền lực. Thế là quyền lực tuyệt đối của nhà vua, là nền tảng để thực thi Pháp và Thuật. Ba yếu tố này có mối quan hệ mật thiết và bổ sung cho nhau, tạo thành một hệ thống quản trị hoàn chỉnh.

2.2. So sánh Pháp trị của Hàn Phi với các tư tưởng khác

So với Nho giáo vốn đề cao đức trị và lễ nghi, Pháp Gia của Hàn Phi chủ trương pháp trị và kỷ luật. Hàn Phi tin rằng lòng người vốn ác, do đó không thể dựa vào đức hạnh để cai trị mà phải dùng luật pháp và hình phạt để răn đe. So với Đạo giáo vốn chủ trương vô vi (không can thiệp), Pháp Gia của Hàn Phi chủ trương hữu vi (can thiệp tích cực) để quản lý xã hội. Ông cho rằng nhà nước cần phải can thiệp sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội để đảm bảo trật tự và ổn định.

2.3. Tư tưởng Hàn Phi về giáo dục

Trong khi các trường phái khác tập trung vào giáo dục đạo đức, Hàn Phi coi trọng giáo dục pháp luật. Ông cho rằng cần phổ biến luật pháp cho mọi người dân để họ biết luật và tuân thủ, tránh phạm tội. Giáo dục phải tập trung vào thực tế, tránh lý thuyết suông. Ông phản đối việc khuyến khích người dân học văn chương, vì cho rằng nó không mang lại lợi ích thiết thực cho xã hội. Giáo dục phải hướng đến mục tiêu phục vụ nhà nước và củng cố quyền lực của nhà vua. Tư tưởng Hàn Phi về giáo dục thể hiện rõ tính thực dụng của Pháp Gia.

III. Ứng Dụng Thực Tiễn Tư Tưởng Pháp Gia Phân Tích Bài Học

Tư tưởng Pháp Gia của Hàn Phi có ảnh hưởng sâu rộng đến lịch sử Trung Quốc, đặc biệt là việc xây dựng nhà nước tập quyền dưới thời Tần Thủy Hoàng. Tuy nhiên, việc áp dụng Pháp Gia một cách cực đoan cũng dẫn đến những hậu quả tiêu cực, như sự bạo ngược và mất lòng dân. Ngày nay, nhiều quốc gia vẫn có thể học hỏi những bài học từ Pháp Gia, đặc biệt là về tầm quan trọng của luật pháp, kỷ luật, và hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, cần phải áp dụng Pháp Gia một cách linh hoạt và phù hợp với điều kiện cụ thể của từng quốc gia.

3.1. Ảnh hưởng của Pháp Gia đến nhà Tần

Tần Thủy Hoàng đã áp dụng triệt để tư tưởng Pháp Gia của Hàn Phi để xây dựng một nhà nước tập quyền hùng mạnh. Ông thống nhất luật pháp, tiền tệ, và đơn vị đo lường, đồng thời xây dựng một hệ thống quan lại chuyên nghiệp và trung thành. Tuy nhiên, chính sách cai trị hà khắc và bạo lực của Tần Thủy Hoàng cũng gây ra sự bất mãn trong dân chúng và dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của nhà Tần. Lịch sử triết học Trung Quốc ghi nhận cả thành công và thất bại của việc áp dụng Pháp Gia.

3.2. Ưu điểm và nhược điểm của tư tưởng Pháp Gia

Ưu điểm của Pháp Gia là tính thực dụng, hiệu quả, và khả năng duy trì trật tự xã hội trong thời kỳ loạn lạc. Nhược điểm của Pháp Gia là sự cứng nhắc, thiếu linh hoạt, và khả năng gây ra sự bất mãn trong dân chúng. Pháp Gia quá chú trọng đến luật pháp và hình phạt mà ít quan tâm đến đạo đức và nhân văn. Do đó, việc áp dụng Pháp Gia cần phải có sự cân bằng và điều chỉnh để tránh những hậu quả tiêu cực.

3.3. Ứng dụng Pháp Gia trong quản lý hiện đại

Ngày nay, nhiều nguyên tắc của Pháp Gia vẫn có thể được áp dụng trong quản lý hiện đại, như tầm quan trọng của luật pháp, kỷ luật, quy trình làm việc, và hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, cần phải điều chỉnh Pháp Gia để phù hợp với các giá trị dân chủ và nhân quyền. Ví dụ, cần phải đảm bảo rằng luật pháp được xây dựng dựa trên sự đồng thuận của người dân và được thực thi một cách công bằng và minh bạch. Cần phải tạo ra một môi trường làm việc khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới, thay vì chỉ dựa vào kỷ luật và hình phạt. Ứng dụng Pháp Gia trong quản lý hiện đại đòi hỏi sự linh hoạt và sáng tạo.

IV. Hàn Phi và Tư Tưởng Chính Trị Đánh Giá Tác Động

Di sản của Hàn Phi và Pháp Gia vẫn còn được tranh luận cho đến ngày nay. Một số người ca ngợi Pháp Gia vì đã góp phần xây dựng nhà nước tập quyền và duy trì trật tự xã hội. Những người khác chỉ trích Pháp Gia vì đã đề cao bạo lực và áp bức. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng Pháp Gia đã có ảnh hưởng sâu sắc đến lịch sử chính trị và tư tưởng Trung Quốc. Khóa giáo dục chính trị này khuyến khích người học suy ngẫm về những ưu điểm và nhược điểm của Pháp Gia, đồng thời đánh giá tác động của nó đến xã hội hiện đại.

4.1. Ảnh hưởng của Pháp Gia đến các triều đại phong kiến

Tư tưởng Pháp Gia tiếp tục ảnh hưởng đến các triều đại phong kiến Trung Quốc sau nhà Tần. Nhiều nhà cai trị đã áp dụng các nguyên tắc của Pháp Gia để củng cố quyền lực và duy trì trật tự xã hội. Tuy nhiên, cũng có nhiều nhà cai trị đã kết hợp Pháp Gia với Nho giáo để tạo ra một hệ tư tưởng cai trị cân bằng hơn. Ảnh hưởng của Pháp Gia đến triều đại phong kiến là một chủ đề phức tạp và đa dạng.

4.2. So sánh Pháp Gia với Nho giáo và Đạo giáo

Pháp Gia, Nho giáo, và Đạo giáo là ba trường phái tư tưởng lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc. Mỗi trường phái có những quan điểm khác nhau về cách thức quản lý nhà nước và duy trì trật tự xã hội. Nho giáo đề cao đức trị và lễ nghi. Đạo giáo chủ trương vô vi và sống hòa hợp với tự nhiên. Pháp Gia chủ trương pháp trị và kỷ luật. Ba trường phái này thường xuyên xung đột và cạnh tranh với nhau, nhưng cũng có những điểm tương đồng và bổ sung cho nhau.

V. Tương Lai Khóa Học Giáo Dục Chính Trị về Pháp Gia Hiện Đại

Khóa giáo dục chính trị về Hàn Phi và Pháp Gia có thể được phát triển và mở rộng trong tương lai. Có thể tập trung vào việc phân tích những ứng dụng của Pháp Gia trong quản lý nhà nước hiện đại, cũng như những thách thức và cơ hội mà Pháp Gia mang lại. Ngoài ra, cần khuyến khích người học suy ngẫm về những giá trị của Pháp Gia trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Tương lai của giáo dục chính trị về Pháp Gia phụ thuộc vào khả năng kết hợp những giá trị truyền thống với những yêu cầu của thời đại.

5.1. Nghiên cứu sâu hơn về Thuật trị quốc của Hàn Phi

Cần có những nghiên cứu chuyên sâu hơn về Thuật trị quốc của Hàn Phi, đặc biệt là những kỹ năng và phương pháp mà nhà cai trị sử dụng để kiểm soát quan lại và duy trì quyền lực. Cần phân tích những ưu điểm và nhược điểm của Thuật, cũng như những rủi ro và thách thức mà nó mang lại. Việc nghiên cứu Thuật trị quốc của Hàn Phi có thể cung cấp những bài học quý giá cho các nhà quản lý và lãnh đạo trong xã hội hiện đại.

5.2. Phân tích vai trò của Pháp luật trong xã hội hiện đại

Cần phân tích vai trò của luật pháp trong việc bảo vệ quyền tự do và công bằng cho mọi người dân. Cần đánh giá hiệu quả của hệ thống pháp luật hiện hành, cũng như những hạn chế và bất cập mà nó còn tồn tại. Cần đề xuất những giải pháp để cải thiện hệ thống pháp luật, nhằm đảm bảo rằng nó thực sự phục vụ lợi ích của người dân và xã hội. Việc phân tích vai trò của luật pháp trong xã hội hiện đại là một nhiệm vụ quan trọng và cấp bách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu là vị Hoàng đế đầu tiên của nhà Tần và kết thúc là sự suy thoái của nhà Chu. Đây là thời kì của Không Tử và Lão Tử (551 - 479 TCN) sinh sống. Thời Chiến quốc (403 - 221 TCN) từ gần cuối đời Uy Liệt Vương và cho đến khi nhà Tần kết liễu nhà Tề thống nhất đất nước. Đây là thời kì mà Hàn Phi (281- 233 TCN) sinh sống.

Chế độ chiếm hữu nô lệ ở Trung Quốc đã tồn tại và phát triển từ thời nhà Hạ, qua nhà Thương đến cuối thời Tây Chu thì bắt đầu bước vao giai đoạn khủng hoảng và ngày càng đi tới suy tàn. Xã hội Trung Quốc trải qua một giai đoạn giao thời, từ chế độ tông tộc chuyển sang chế độ gia trưởng, giá trị tư tưởng, đạo đức của xã hội cũ bi băng hoại, lỗi thời và không còn vai trò lịch sử nữa. Nhưng những giá trị và tư tưởng đạo đức của xã hội mới còn ở trạng thái manh nha và đang trên đường xác lập. Sự biến đổi toàn diện trên tất cả các mặt của đời sống xã hội đã tạo tiền đề cho sự giải phóng tư tưởng con người, thoát khỏi sự chi phối của thế giới quan thần thoại tôn giáo, thần bí truyền thống, ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình phát triển của tư tưởng triết học.

Do việc sử dụng công cụ bằng sắt trở nên phô biến cùng với việc mở rộng quan hệ trao đổi sản phẩm lao động, sự phân công trong sản xuất thủ công nghiệp cũng đã đạt tới độ chuyên nghiệp cao hơn. Trên cơ sở phát triển thủ công nghiệp, thương nghiệp cũng phát triển hơn trước. Tiền tệ đã xuất hiện. Trong xã hội đã hình thành một tầng lớp thương nhân giàu có và ngày càng có thế lực.

Thương nhân đã có nhiều người kết giao với chư hầu và công khanh đại phu, gây nhiều ảnh hưởng đến chính trị đương thời. Tuy nhiên, do tình hình xã hội đang rối ren, phương tiện giao thông thô sơ, lãnh thổ bị chia cắt do nạn cát cứ của các chư hầu, gây nhiều khó khăn, nên việc kinh doanh trở nên rất phức tạp và vất vã. Nhưng cũng từ đây, trong cơ cấu xã hội đã có một tầng lớp mới. Từ tầng lớp này mà dần dần xuất hiện một quý tộc mới với thế lực ngày càng mạnh hơn, tìm cách leo lên tranh giành quyền lực với tầng lớp quý tộc cũ.

Như đã nói, ở thời Chiến Quốc, có rất nhiều tư tưởng ảnh hưởng, trong đó phải kể đến tư tưởng của Pháp gia. Và đại diện tiêu biểu của trường phái Pháp gia là Hàn Phi Tử - người đã kế thừa và phát triển tư tưởng này. Cuộc đời và các tác phẩm của Han Phi Tw (281 TCN - 233 TCN) Hàn Phi (28I TCN - 233 TCN) sống trong giai đoạn Tần Thủy Hoàng đang thống nhất Trung Hoa. Hàn Phi vốn thuộc dòng dõi quý tộc nước Hàn, tuy có theo hợc đạo Nho dưới môn Tuân Tử, nhưng lại có tư tưởng khác biệt với thầy.

Tuân Tử chú trọng Lễ nghĩa, còn Hàn Phi thì nặng về pháp chế và quyền thuật, theo con đường hoàn toàn trái ngược với đạo Nho. Hàn Phi từng bảo: “Meô ái ngô sư, ngô bưu ái chân lý". Có người đem sách của Hàn Phi đến nước Tần. Tần vương Chính đọc quyên Cô phẩn và Ngũ đó, Tần vương thấy rất hợp với ý mình, đã thán rằng: "Chao ôi, nếu trẫm mà có duyên gặp được người này, thì có chết cũng chẳng côn ân hận”.

Theo Sử ký, cả đời Hàn Phi chỉ có một dịp duy nhất đề thi thố tài nghệ là đi sứ sang Tần. Nguyên do vì Tần vây đánh Hàn, vua Hàn liền cử Hàn Phi làm sứ giả, sang gặp vua Tần xin hòa giải. Vua Tần gặp được Hàn Phi mừng rỡ nhưng chưa tin dùng. Hàn Phi đi sứ với mục đích cứu Hàn.

Ông viết bài Tôn Hàn cô thuyết phục vua Tan đừng đánh Hàn. Đến nước Tần, Hàn Phi trình quốc thư lên Tần Thủy Hoàng, đại ý nói rằng: "Nước bất kính phục vua Tần là Triệu, vậy Tân chớ nên đánh Hàn, đáng lý nên liên mình với Hàn, cùng nhau phạt Triệu mới đúng". Đương thời, Lý Tư - đồng môn của Hàn Phi là tế tướng của nước Tần cho rằng mục đích chân chính của Phi là nhằm bảo tồn nước Hàn chứ đâu có chủ ý làm lợi cho Tần. Thêm nữa, Hàn Phi cứ nắn ná mãi bên Tần, không về nước ngay.

Vì lẽ đó, Lý Tư nổi nghỉ ngờ Hàn Phi muốn tranh thủ sự trọng dụng của vua Tần mà đánh hạ mình, nên đã bất chấp tín nghĩa đồng môn , ngầm thông đồng với Diêu Giả hãm hại Hàn Phi, khiến ông kết thúc cuộc đời bi thống vào năm 233 TCN. Hàn Phi ghét người trị nước không trau dôi làm cho pháp chế sáng rõ mà đi dùng cái thế của mình chế ngự bầy tôi; không lo làm cho nước giàu, binh mạnh bằng cách tìm người xứng đáng, dùng người hiền trái lại đùng bọn tham nhũng, dâm loạn, sâu mọt. Hàn Phi cho rằng nhà Nho dùng lời văn làm rối loạn luật pháp. Như thế thành ra người nhà vua nuôi lại không phải là những người nhà vua cần, những người nhà vua cần dùng đều lại không phải những người nhà vua nuôi.

Hàn Phi xót xa thay những người thanh liêm, nhìn tới sự biến đổi của các nước ngày xưa nên viét C6 Phan (sự phẫn nộ của con người cô độc), Ngữ Đó (năm thứ sâu mọt). Nội Ngoại Trữ Thuyết (sưu tập những lời bàn về việc trong và việc ngoài), Thuyết Lâm (chuyện xưa), Thuyết Nan (cái khó trong việc du thuyét),. tat ca hơn mười vạn chữ. Buồn thay, những bậc tiền bối của Pháp gia, như Ngô Khởi và Thương Quân, đều có công lớn với triều đình, đều chết bất đắc kỳ tử.

Ngô Khởi bị phanh thây, Thương Quân bị xe cán, Hàn Phi thì bị đồng học bức tử. Trong lịch sử Trung Hoa, Hàn Phi là triết gia bị ngộ nhận nhiều nhất, bởi tư tưởng của ông trái ngược với đạo Nho — học phái đã giành được địa vi chính thống từ đời Đường, Tống. Do đó, thuyết của Hàn Phi thậm chí bị coi như tà thuyết, đị đoan. Khi nghiên cứu cuộc đời và các tác phâm của Hàn Phi Tử, ta thấy rõ hơn những giá trị của tư tưởng Pháp tri và cho tới ngày nay, tư tưởng này vẫn đề lại những giá trị lớn lao.

Nội dung tư tưởng pháp trị của Hàn Phi Tử 1. Một vài nét về Pháp gia Trong lịch sử Trung Hoa cô đại có ba trường phái lớn cùng tồn tại, đó là: Trường phái Nho gia, Không Tử cùng các môn đệ của mình chủ trương duy trì nhà Chu. Nhưng Mặc Tử, Mạnh Tử, Tuân Tử thấy nhà Chu không thê vực dậy nên mong muốn có minh quân thay Chu thống nhất Trung Hoa bằng chính sách Đức trị. Trường phái Đạo gia lại cho rằng phải giảm thiểu, thậm chí là giải tán nhà nước phong kiến, bỏ đi chính quyền để trở về thuở sơ khai là cộng sản nguyên thủy.

Trường phái Pháp gia có một số nhà tư tưởng lớn như: Quản Trọng, Thận Đáo, Thân Bất Hại, Thương Ưởng. với mong muốn giải quyết nhà nước phong kiến phân tán bằng vũ lực để lập nên nhà nước phong kiến quân 2 chủ chuyên chế, thay thế “vương đạo” của Không Mạnh bằng “bá đạo ”. Trong tư tưởng của Pháp gia nổi lên đại biểu xuất sắc là Hàn Phi Tử (281 TCN - 233 TCN). Hàn Phi Tử học rộng, tài cao, biết cá đạo Nho, đạo Lão, nhưng lại thích nhất học thuyết của Pháp gia và có tư tưởng mới về Pháp trị.

Nội dung cơ bản của Pháp gia là đề cao vai trò của pháp luật và chủ trương phải dùng pháp luật hà khắc để trị nước. Hàn Phi Tử cho rằng, thời thế hoàn cảnh đã thay đổi thì phép trị nước không thê mãi theo “đzo đức" của Nho gia, "kiêm ái” của Mặc gia, "vô vi nhỉ trị" của Đạo gia như trước, mà cần phải dùng Pháp trị. Hàn Phi đã đưa ra quan điểm tiến hóa về lịch sử, ông cho rằng lịch sử xã hội luôn trong quá trình tiến hoá và trong mỗi thời kỳ lịch sử thì mỗi xã hội có những đặc điểm dấu 4n riêng. Vì thế, không có một phương pháp cai trị vĩnh viễn, cũng như không có một thứ pháp luật luôn luôn đúng trong hệ thống chính trị tồn tại hàng ngàn năm.

Từ đó, ông đã phát triển và hoàn thiện tư tưởng Pháp gia thành một đường lối trị nước khá hoàn chỉnh. Về mặt lý luận chính trị ông tiếp thu điểm trội của ba trường phái trong pháp gia: “pháp” (Quản Trọng, Thương Ung), “thudt” (Than Bat Hai), “thé” (Than 11 Đáo). Trong phép trị nước, Hàn Phi Tử là người đầu tiên coi trọng cả ba yếu tố Thế, Thuật, và Pháp. Ông cho rằng ba yếu tố đó phải thống nhất không thê tách rời trong đường lối trị nước bằng pháp luật.

Nội dung cơ bản của tư trởng Pháp trị cia Han Phi Tw * Thứ nhất, về “Pháp”: Pháp có nghĩa là phép tắc. Pháp luật có ba điểm: Ä⁄¿ /à, pháp luật do vua đặt ra; Hai là, nội dung chính pháp là thưởng va phạt; 8ø /ä, nguyên tắc của pháp là kịp thời, dễ hiểu, dễ thi hành, công bằng và bênh vực kẻ yếu, được thực thi như nhau đối với tat cả mọi người, mọi tầng lớp dưới vua. Theo Hàn Phi, pháp nghĩa là lệnh “ cám”, là điều kẻ thống trị đòi hỏi một chiều và kẻ bị trị không có quyền ngược lại. AI đúng thì thưởng, trái lệnh thì phải phạt.

Thưởng và phạt giúp cho kẻ thống trị kiểm soát, nô dịch nhân dân. Để pháp trở thành một công cụ hữu hiệu thì người thi hành phải công bằng. Hàn Phi khẳng định “Phàm người rơi lệ, không đành lòng gia hình cho kẻ khác là nhân: nhưng buộc không thể không gia hình cho kẻ khác là Pháp ”. Hàn Phi cho rằng nội dung của Pháp là thưởng và phạt: ai cũng thích thuongr và sợ chịu phạt.

Khi đã áp dụng luật lệ thì sẽ tránh được điều tệ hại bởi thưởng phạt là phán xét khách quan, thưởng hay phạt đều được định sẵn bằng luật lệ minh bạch, không bị ảnh hưởng bởi tình cảm chủ quan. Pháp được so như cái dây, cái thước hay trật tự trong những tiêu chuẩn để đo hành VÏ CON người. * Thứ hai, về “Thuật”: Hàn Phi cho rằng người cai trị đất nước phải biết kết hợp, vận dụng “Pháp” với “Thuật”. Một mặt, pháp luật được công bố rộng khắp cho mọi người đều biết, vua giao trách nhiệm và yêu cầu bề tôi phải làm tốt việc tôn trọng, giữ gìn pháp luật.