SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH & XÃ HỘI ĐẮK LẮK TRƯỜNG TRUNG CẤP TRƯỜNG SƠN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: CÂY ĂN QUẢ NGÀNH/NGHỀ: TRỒNG TRỌT VÀ BẢO VỆ THỰC VẬT TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 226/QĐ - TCTS ngày 15 tháng 12 năm 2022 của Hiệu trưởng trường Trung Cấp Trường Sơn Đắk Lắk, năm 2022 i TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. ii LỜI GIỚI THIỆU Cây ăn quả ở nước ta là một ngành quan trọng trong nông nghiệp, trên cơ sở khai thác lợi thế về điều kiện khí hậu, sinh thái đa dạng và nguồn lao động dồi dào đã mở ra khả năng mới về xuất khẩu các mặt hàng từ sản phẩm quả. Đẩy mạnh phát triển trồng cây ăn quả vừa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước, vừa tăng kim ngạch xuất khẩu, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp và cải thiện đời sống cho nhân dân.
Để giúp cho sinh viên ngành Trồng trọt và bảo vệ thực vật có những kiến thức về sản xuất cây ăn quả trên thế giới và trong nước, đồng thời nắm bắt các kỹ thuật cơ bản, các tiến bộ kỹ thuật mới trong sản xuất cây ăn quả trong thu hoạch, bảo quản, chế biến các loại quả và hướng dẫn một số vấn đề cơ bản về phương pháp nghiên cứu cây ăn quả. Trong quá trình biên soạn giáo trình. Dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các nhà giáo, các chuyên gia, người sử dụng lao động và người trực tiếp lao động trong lĩnh vực cây ăn quả để giáo trình được điều chỉnh, bổ sung cho hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả và đáp ứng được nhu cầu học nghề trong thời kỳ đổi mới.
Xin chân thành cảm ơn!., ngày……tháng……năm……… Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Th.S Hoàng Thị Thành iii MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. ii LỜI GIỚI THIỆU. iii MỤC LỤC .iv GIÁO TRÌNH MÔN HỌC CÂY ĂN QUẢ .1 Vị trí, tính chất của mô đun: .1 Mục tiêu môn học .1 PHẦN ĐẠI CƯƠNG .3 Bài 01 GIỚI THIỆU VỀ MÔN HỌC, HIỆN TRẠNG SẢN XUẤT VÀ TRIỂN VỌNG NGÀNH CÂY ĂN QUẢ CỦA NƯỚC TA .3 Mục tiêu của bài: .3 Nội dung bài:.
Giới thiệu về môn học. Hiện trạng sản xuất và tiêu thụ quả trên thế giới, trong khối Asian và tại Việt Nam. Giá trị dinh dưỡng và sử dụng của quả và cây ăn quả. Triển vọng phát triển ngành trồng cây ăn quả ở nước ta .4 Bài 02: CÁC LOÀI CÂY ĂN QUẢ VÀ SỰ PHÂN BỐ .6 Mục tiêu của bài .6 Nội dung bài.
Phân loại quả. Theo thị trường. Theo thực vật học. Danh sách các loài cây ăn quả ở Việt Nam phân theo họ thực vật (tên khoa học, họ, tên tiếng Anh).
Sự phân bố vùng sản xuất. Mùa vụ quả .11 Bài 03:THIẾT KẾ VƯỜN CÂY ĂN QUẢ .13 Mục tiêu của bài .13 Nội dung bài. Điều tra cơ bản vùng đất. Thiết kế tổng thể mặt bằng.
Thiết kế đai cản gió và hàng rào bảo vệ. Thiết kế chống xói mòn trên đất dốc. Thiết kế chống úng. Dự kiến các biện pháp kỹ thuật canh tác .17 Bài 4: CÁC BIỆN PHÁP NHÂN GIỐNG CÂY ĂN QUẢ .19 Mục tiêu của bài: .19 Nội dung bài:.
Tổ chức khu ươm giống. Đại cương về các phương pháp nhân giống. Một số phương pháp nhân giống thường gặp trong sản xuất .20 Bài 5: PHƯƠNG PHÁP CẮT TỈA TẠO HÌNH CÂY ĂN QUẢ VÀ CẮT TỈA TẠO QUẢ.26 Mục tiêu của bài: .26 Nội dung bài:. Ý nghĩa và mục đích của sự cắt tỉa.
Nguyên tắc cắt tỉa cây ăn quả thân gỗ. Phương pháp cắt tìa cành non và cành già. Tạo hình cây ăn quả. Cắt tỉa để cây cho quả: trường hợp cây nho (hoặc cây táo).
Tác động của việc cắt cành. Mùa vụ cắt cành. Kỹ thuật cắt cành. PHẦN CHUYÊN MÔN.39 Bài 1: Cây họ cam quýt (Citrus spp) .39 Mục tiêu của bài: .39 Nội dung bài:.
Giới thiệu tổng quát về nguồn gốc, sản xuất, tiêu thụ, chế biến, xuất nhập khẩu và giá trị dinh dưỡng và sử dụng. Điều kiện khí hậu và đất đai. Phân loại tổng quát và giống trồng. Đặc điểm sinh học.
Nhân giống cam quýt sạch bệnh. Kỹ thuật canh tác: từ trồng tới thu hoạch. Mật độ và khoảng cách trồng. Thời vụ trồng.
Đại cương về sâu bệnh và sự thiếu dinh dưỡng.64 Bài 2: CÂY XOÀI .68 Mục tiêu của bài: .68 Nội dung bài:. Giới thiệu tổng quát về nguồn gốc, sản xuất, tiêu thụ, chế biến, xuất nhập khẩu và giá trị dinh dưỡng và sử dụng. Điều kiện khí hậu và đất đai. Đặc điểm sinh học.
Phân loại tổng quát và giống trồng. Kỹ thuật canh tác: từ trồng tới thu hoạch. Đại cương về sâu bệnh và thiếu dinh dưỡng .74 Mục tiêu của bài: .76 Nội dung bài:. Giới thiệu tổng quát về nguồn gốc, sản xuất, tiêu thụ, chế biến, xuất nhập khẩu và giá trị dinh dưỡng và sử dụng.
Điều kiện khí hậu và đất đai. Đặc điểm sinh học. Phân loại tổng quát và giống trồng. Kỹ thuật canh tác: từ trồng tới thu hoạch.
Kỹ thuật trồng trọt. Đại cương về sâu bệnh và thiếu dinh dưỡng .83 Bài 4: CÂY NHÃN VÀ CHÔM CHÔM.85 Mục tiêu của bài: .85 Nội dung bài:. Giới thiệu tổng quát về nguồn gốc, sản xuất, tiêu thụ, chế biến, xuất nhập khẩu và giá trị dinh dưỡng và sử dụng. Điều kiện khí hậu và đất đai.
Đặc điểm sinh học. Phân loại tổng quát và giống trồng. Kỹ thuật canh tác: từ trồng tới thu hoạch. Đại cương về sâu bệnh và thiếu dinh dưỡng.
Cây Chôm Chôm. Giới thiệu tổng quát về nguồn gốc, sản xuất, tiêu thụ, chế biến, xuất nhập khẩu và giá trị dinh dưỡng và sử dụng. Điều kiện khí hậu và đất đai. Đặc điểm sinh học.
Phân loại tổng quát và giống trồng. Kỹ thuật canh tác: từ trồng tới thu hoạch. Đại cương về sâu bệnh và thiếu dinh dưỡng .96 Bài 5: CÂY DỨA .97 Mục tiêu của bài: .97 Nội dung bài:. Giới thiệu tổng quát về nguồn gốc, sản xuất, tiêu thụ, chế biến, xuất nhập khẩu và giá trị dinh dưỡng và sử dụng.
Điều kiện khí hậu và đất đai. Đặc điểm sinh học. Phân loại tổng quát và giống trồng. Kỹ thuật canh tác: từ trồng tới thu hoạch.
Đại cương về sâu bệnh và thiếu dinh dưỡng .108 Bài 6: CÂY CHUỐI .110 Mục tiêu của bài: .110 Nội dung bài. Giới thiệu tổng quát về nguồn gốc, sản xuất, tiêu thụ, chế biến, xuất nhập khẩu và giá trị dinh dưỡng và sử dụng. Điều kiện khí hậu và đất đai. Đặc điểm sinh học.
Phân loại tổng quát và giống trồng. Kỹ thuật canh tác: từ trồng tới thu hoạch. Kỹ thuật canh tác. Đại cương về sâu bệnh và thiếu dinh dưỡng.
PHẦN THỰC HÀNH .125 TÀI LIỆU THAM KHẢO .126 vii GIÁO TRÌNH MÔN HỌC CÂY ĂN QUẢ Tên môn học: CÂY ĂN QUẢ Mã mô đun: MĐ 15 Vị trí, tính chất của mô đun: Vị trí: Được bố trí sau chương trình các môn học chung và các môn học cơ sở chuyên ngành: Khí tượng nông nghiệp; Côn Trùng học, Bệnh học đại cương, Quản lý cỏ dại, Thuốc Bảo Vệ thực vật; Tính chất: Có được các kiến thức tổng quát về ngành trồng cây quả từ đó có khả năng đọc tài liệu, phân tích, đánh giá các mặt về kinh tế và kỹ thuật sản xuất quả nhiệt đới. Có kỹ năng thiết kế vườn quả, áp dụng các biện pháp kỹ thuật như chọn giống và nhân giống cây ăn quả, trồng, chăm sóc, xử lý ra hoa và thu hoạch cũng như có khả năng tổ chức các thí nghiệm về cây ăn quả và chuyển giao công nghệ về ngành trồng cây ăn quả cho nông dân. Mục tiêu môn học Về kiến thức: Trình bày cơ bản về hiện trạng sản xuất, tài nguyên giống, thiết kế vườn cây ăn quả, đặc điểm sinh học, các giống trồng chính, biện pháp nhân giống, kỹ thuật canh tác và bảo vệ thực vật để nâng cao năng suất và chất lượng một số loại quả chính ở Nam Bộ. Trang bị các kiến thức cơ bản và cập nhật về ngành trồng cây ăn quả để có thể khai thác các tài liệu chuyên môn sâu, tiến hành các thí nghiệm, áp dụng các kỹ thuật vào sản xuất quả theo hướng hàng hóa.
Về kỹ năng: Cập nhật các thông tin về kinh tế, các áp dụng kỹ thuật kết hợp với các kinh nghiệm truyền thống của Việt Nam; bao gồm các hiểu biết cơ bản được trình bày ở phần đại cương và các hiểu biết chuyên sâu về từng nhóm cây để nâng cao năng suất và chất lượng các loại quả chủ lực của Nam Bộ, đáp ứng yêu cầu ngày càng tăng của thị trường trong và ngoài nước về quả. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: 1 Học viên sau học môn cây ăn quả có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn sản xuất thông qua các chuyển giao khoa học công nghệ cho nông dân (khuyến nông), qua sự hợp tác với các công ty chuyên ngành hoặc tự tổ chức thực hiện được các nghiên cứu về cây ăn quả, thiết kế và thực hiện được các khâu trong sản xuất một số loại quả chính. Tạo cho học viên có khả năng tổng hợp, đánh giá các vấn đề về khoa học và sản xuất quả. 2 PHẦN ĐẠI CƯƠNG Bài 01 GIỚI THIỆU VỀ MÔN HỌC, HIỆN TRẠNG SẢN XUẤT VÀ TRIỂN VỌNG NGÀNH CÂY ĂN QUẢ CỦA NƯỚC TA Mục tiêu của bài: Xác định vị trí môn học, hiện trạng sản xuất và tiêu thụ quả và phương hướng phát triển Nội dung bài: 1.
Giới thiệu về môn học Nghề trổng cây ăn quả là một bộ phận của sản xuất nông nghiệp mà đối tượng của nó là những cây lâu năm có quả ăn được. Khoa học cây ăn quả nghiên cứu các đặc tính sinh học của cây ăn quả, vị trí và vai trò của chúng trong hệ sinh thái, những quy luật về mối quan hệ giữa cây ăn quả với điều kiện ngoại cảnh.