Giáo Trình An Toàn Phòng Chống Cháy Nổ Nghề Bảo Hộ Lao Động Trung Cấp

Giáo trình an toàn phòng chống cháy nổ cho nghề bảo hộ lao động trung cấp tại trường cao đẳng dầu khí, cung cấp kiến thức thiết yếu.

• Tác giả: Phạm Lê Ngọc Tú
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Hộ Lao Động
• Đề tài: An Toàn Phòng Chống Cháy Nổ
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bà Rịa-Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
• 1.1. TÌNH HÌNH CHÁY NỔ TRONG, NGOÀI NƯỚC VÀ NHỮNG HỆ LỤY DO CHÁY NỔ GÂY RA
• 1.2. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ THỰC TIỄN KHI XẢY RA CHÁY NỔ
• 2. CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC TRANG THIẾT BỊ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ
• 5. CHƯƠNG 5: TỔ CHỨC CHỮA CHÁY, CỨU NẠN CỨU HỘ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình an toàn phòng chống cháy nổ nghề bảo hộ lao động

Giáo trình "An toàn phòng chống cháy nổ" được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản cho sinh viên nghề bảo hộ lao động. Nội dung giáo trình không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về các quy định an toàn mà còn trang bị kỹ năng cần thiết để ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Việc nắm vững kiến thức này là rất quan trọng trong môi trường làm việc, nơi mà nguy cơ cháy nổ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của giáo trình an toàn phòng chống cháy nổ

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cần thiết về an toàn phòng chống cháy nổ, giúp họ nhận thức được tầm quan trọng của việc tuân thủ quy định an toàn lao động.

1.2. Cấu trúc và nội dung chính của giáo trình

Nội dung giáo trình bao gồm các phần như khái quát về công tác phòng chống cháy nổ, hệ thống văn bản pháp luật, và các biện pháp phòng chống cháy nổ hiệu quả.

II. Những thách thức trong công tác phòng chống cháy nổ hiện nay

Công tác phòng chống cháy nổ đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Tình hình cháy nổ diễn biến phức tạp, với nhiều vụ việc nghiêm trọng xảy ra do sự thiếu ý thức trong việc tuân thủ quy định an toàn. Việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức là rất cần thiết để giảm thiểu rủi ro.

2.1. Tình hình cháy nổ trong và ngoài nước

Theo thống kê, số vụ cháy nổ trong năm qua đã tăng đáng kể, gây thiệt hại lớn về tài sản và tính mạng con người. Việc này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện công tác phòng chống cháy nổ.

2.2. Nguyên nhân chính dẫn đến cháy nổ

Nhiều vụ cháy nổ xảy ra do sự cố thiết bị điện, sơ suất trong sử dụng nguồn lửa, và thiếu các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự chú ý từ các cơ quan chức năng và doanh nghiệp.

III. Phương pháp phòng chống cháy nổ hiệu quả trong nghề bảo hộ lao động

Để đảm bảo an toàn trong môi trường làm việc, việc áp dụng các phương pháp phòng chống cháy nổ là rất quan trọng. Các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ tính mạng mà còn bảo vệ tài sản của doanh nghiệp.

3.1. Các biện pháp phòng ngừa cháy nổ cơ bản

Các biện pháp như kiểm tra định kỳ hệ thống điện, sử dụng thiết bị phòng cháy chữa cháy đúng cách, và đào tạo nhân viên về an toàn là rất cần thiết.

3.2. Hướng dẫn sử dụng thiết bị phòng cháy chữa cháy

Việc sử dụng đúng cách các thiết bị như bình chữa cháy, hệ thống báo cháy tự động là rất quan trọng để đảm bảo an toàn trong trường hợp xảy ra cháy nổ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình an toàn phòng chống cháy nổ

Giáo trình không chỉ là tài liệu học tập mà còn là công cụ hữu ích trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Sinh viên có thể áp dụng những gì đã học để đảm bảo an toàn cho bản thân và đồng nghiệp trong môi trường làm việc.

4.1. Kết quả nghiên cứu và thực hành

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng kiến thức từ giáo trình giúp giảm thiểu rủi ro cháy nổ trong các cơ sở sản xuất.

4.2. Các tình huống thực tế và bài học kinh nghiệm

Các vụ cháy nổ thực tế đã cung cấp nhiều bài học quý giá về việc cần thiết phải tuân thủ quy định an toàn và thực hiện các biện pháp phòng ngừa.

V. Kết luận và tương lai của công tác phòng chống cháy nổ

Công tác phòng chống cháy nổ cần được nâng cao hơn nữa trong tương lai. Việc giáo dục và nâng cao nhận thức về an toàn phòng chống cháy nổ là rất quan trọng để bảo vệ tính mạng và tài sản của mọi người.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức về an toàn phòng chống cháy nổ sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ tính mạng con người.

5.2. Định hướng phát triển trong công tác phòng chống cháy nổ

Cần có các chính sách và quy định chặt chẽ hơn để đảm bảo an toàn cho người lao động và giảm thiểu nguy cơ cháy nổ trong các cơ sở sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun: An toàn phòng chống cháy nổ (Mã mô đun: SAEN52110) do nhóm tác giả Phạm Lê Ngọc Tú và Nguyễn Đình Chung biên soạn, được ban hành chính thức theo Quyết định số 752/QĐ-CĐDK ngày 07 tháng 06 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam). Giáo trình được sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức cho học sinh, sinh viên nghề Bảo hộ lao động tại Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường.

Trong khung chương trình đào tạo nghề Bảo hộ lao động, đây là mô đun chuyên môn bắt buộc với thời lượng 2 tín chỉ (tổng cộng 45 giờ học, bao gồm 14 giờ lý thuyết, 29 giờ thực hành/thảo luận và 2 giờ kiểm tra). Mô đun được bố trí học sau các môn học chung/đại cương (Giáo dục chính trị, Pháp luật, Tin học, Tiếng Anh) và học song song hoặc kế tiếp các môn chuyên ngành như Kỹ thuật an toàn điện (SAEN52109), An toàn hóa chất (SAEN52113), An toàn thiết bị áp lực (SAEN52116).

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo 3 chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức (A1): Trình bày được hệ thống quy định pháp luật về phòng cháy chữa cháy (PCCC); các khái niệm, yếu tố cấu thành và cơ chế phát sinh cháy nổ; chức năng, nguyên lý hoạt động và quy trình bảo quản các trang thiết bị PCCC.
• Về kỹ năng (B1, B2): Kiểm tra, vận hành thành thạo các phương tiện PCCC thông dụng và chuyên dụng tại nơi làm việc; hoàn thành nhiệm vụ chữa cháy, cứu nạn cứu hộ (CNCH) theo phương án PCCC cơ sở.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ và thực thi đầy đủ nội quy, quy định an toàn PCCC trong lao động sản xuất.

Cấu trúc giáo trình gồm 5 bài học được thiết kế theo cách tiếp cận tích hợp giữa cơ sở lý luận, hệ thống quy chuẩn kỹ thuật pháp lý hiện hành, nguyên lý vận hành thiết bị và kỹ năng thực hành hiện trường trong môi trường sản xuất công nghiệp.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình gồm 5 bài học chính:

• Bài 1: Khái quát về công tác phòng chống cháy nổ (3 giờ lý thuyết): Giới thiệu thực trạng cháy nổ và CNCH; phân tích thống kê nguyên nhân cháy (sự cố hệ thống điện chiếm 40% trong số các vụ đã xác định nguyên nhân); phân tích bài học từ các vụ cháy thực tế (như vụ cháy cơ sở hóa chất DMC Miền Bắc tại Gia Lâm, xưởng cồn tại Hoài Đức, vụ cháy nhà ở tại 812 Quang Trung - Quảng Ngãi, 311 Tôn Đức Thắng - Hà Nội); phân tích tác động sinh học của các sản phẩm cháy độc hại như $CO$ (nồng độ $0,05%$ gây nguy hiểm, $0,4%$ gây tử vong trong 5 phút, $8-10%$ gây mất cảm giác và tử vong nhanh chóng), $CO_2$, $SO_2$, $NO$, $NO_2$, $HCl$, $HCN$, $H_2S$; xác định mục đích, ý nghĩa của công tác PCCC.
• Bài 2: Hệ thống văn bản pháp luật về phòng chống cháy nổ (4 giờ lý thuyết): Phân tích Luật PCCC số 27/2001/QH10 và Luật số 40/2013/QH13 sửa đổi, bổ sung; các điều khoản về quyền, trách nhiệm của cơ quan, hộ gia đình, cá nhân; các hành vi bị nghiêm cấm; hệ thống Nghị định (Nghị định 136/2020/NĐ-CP, Nghị định 83/2017/NĐ-CP, Nghị định 144/2021/NĐ-CP, Nghị định 78/2011/NĐ-CP); 20 Thông tư hướng dẫn thi hành (như Thông tư 06/2022/TT-BCA, 150/2020/TT-BCA, 149/2020/TT-BCA, 147/2020/TT-BCA, 01/2020/TT-BXD, 52/2020/TT-BCA); hệ thống quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 06:2020/BXD, QCVN 04:2019/BXD, QCVN 01:2019/BCA, TCVN 3890:2009).
• Bài 3: Những kiến thức cơ bản về phòng chống cháy nổ (4 giờ: 2 lý thuyết, 1 thực hành/thảo luận, 1 kiểm tra): Định nghĩa sự cháy theo TCVN 5303:1990; mô hình Tam giác cháy (Fire Triangle) gồm chất cháy, ôxy ($>14%$) và nguồn nhiệt; 3 điều kiện xuất hiện sự cháy; định nghĩa và bản chất vụ nổ (vật lý, hóa học, hạt nhân); 3 phương pháp chữa cháy cơ bản (cách ly ôxy, làm ngạt bằng chất trơ, làm lạnh thu nhiệt); quy trình kỹ thuật PCCC đối với sự cố điện, PCCC xăng dầu khí gas và PCCC hóa chất (yêu cầu thiết kế kho, sắp xếp hóa chất kỵ nước, máy đo nồng độ khí GX111, xử lý sự cố rò rỉ hóa chất phản ứng sinh khí cháy khi gặp nước).
• Bài 4: Các trang thiết bị phòng chống cháy nổ (4 giờ: 2 lý thuyết, 1 thực hành/thảo luận, 1 kiểm tra): Cấu tạo, tính năng và nguyên lý làm việc của hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động/bán tự động; bình chữa cháy khí $CO_2$, bình chữa cháy dạng bột (ký hiệu E cho đám cháy điện), hệ thống bọt foam (nước, bọt cô đặc, không khí); thiết bị cứu hộ (máy thở SCBA, mũ trùm lọc khói, cáng cứu thương, dây cứu sinh, đèn pin chống nổ); nguyên tắc lắp đặt, bảo quản, kiểm tra phương tiện PCCC.
• Bài 5: Tổ chức chữa cháy, cứu nạn cứu hộ (30 giờ: 2 lý thuyết, 27 thực hành, 1 kiểm tra kết thúc): Quy trình tổ chức chữa cháy tại cơ sở; phương pháp lập phương án chữa cháy; tổ chức trinh sát đám cháy, phân công lực lượng và kỹ thuật triển khai đội hình chữa cháy, cứu hộ thực tế tại hiện trường.

Nội dung giáo trình tuân theo logic phát triển: từ tiếp cận thực trạng và khung pháp lý điều chỉnh, chuyển sang bản chất hóa - lý và nguyên lý kỹ thuật, tiến tới nhận diện - làm chủ trang thiết bị, và kết thúc bằng quy trình tổ chức, vận hành diễn tập thực tế.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết nền tảng (Fundamental theories): Lý thuyết về phản ứng oxy hóa tỏa nhiệt và phát sáng; động lực học phát triển đám cháy; cơ chế khuếch tán và độc tính của các loại khí sản phẩm cháy ($CO, HCN, NO_x, SO_2$); nhiệt động học của sự dập tắt đám cháy.
• Nguyên lý cốt lõi (Core principles): Nguyên lý Tam giác cháy và cơ chế triệt tiêu ít nhất 1 trong 3 yếu tố (chất cháy, chất oxy hóa, nguồn nhiệt) hoặc phá vỡ các điều kiện cháy; 3 nguyên lý dập cháy cơ bản (cách ly, làm ngạt, làm lạnh); nguyên tắc "4 tại chỗ" trong công tác PCCC tại cơ sở.
• Khung kỹ thuật và pháp lý (Essential frameworks): Khung pháp lý về PCCC và CNCH tại Việt Nam (Luật, Nghị định, Thông tư); hệ thống tiêu chuẩn quốc gia (TCVN 5303:1990, TCVN 3890:2009) và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 06:2020/BXD, QCVN 01:2019/BCA); quy chuẩn thiết kế an toàn kho hóa chất công nghiệp (khoảng cách an toàn, bục kê cao tối thiểu $0,3\text{ m}$, cách tường $0,5\text{ m}$, lối đi chính $\ge 1,5\text{ m}$, chiều cao xếp dỡ $\le 2\text{ m}$).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác kiểm tra, vận hành các loại bình chữa cháy xách tay ($CO_2$, bột, foam), cuộn vòi chữa cháy, lăng phun nước/bọt; sử dụng máy bơm chữa cháy; vận hành máy đo nồng độ hóa chất GX111; sử dụng trang thiết bị bảo vệ cá nhân chuyên dụng (bộ khí thở dương áp SCBA, mặt nạ lọc độc, quần áo chống nhiệt/chống hóa chất).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích, nhận diện nguy cơ cháy nổ từ hệ thống điện, thiết bị công nghệ và quá trình tồn trữ hóa chất; xác định hướng gió chủ đạo và tính chất phản ứng của chất cháy với nước để quyết định chiến thuật chữa cháy phù hợp.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Xây dựng và triển khai phương án PCCC & CNCH tại cơ sở; tổ chức trinh sát đám cháy; thực hiện sơ cấp cứu, cứu nạn nạn nhân ra khỏi vùng khói độc, sập đổ; điều hành lực lượng PCCC cơ sở xử lý ban đầu sự cố cháy nổ.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp dạy học tích cực, kết hợp giữa giảng dạy lý thuyết chuyên môn và huấn luyện kỹ năng thực hành hiện trường. Điểm đặc trưng trong cấu trúc môn học là thời lượng thực hành chiếm ưu thế (29/45 giờ, tương đương 64,4% thời lượng).

• Phương pháp tiếp cận sư phạm: Giảng viên áp dụng phương pháp thuyết trình ngắn, nêu vấn đề, hướng dẫn đọc tài liệu quy chuẩn kỹ thuật và điều hành thảo luận chuyên đề. Người học thực hiện việc học thông qua giải quyết nhiệm vụ cụ thể theo cá nhân hoặc nhóm.
• Bài tập và phân tích tình huống (Case studies): Phân tích các tình huống thực tiễn được trích xuất trong giáo trình, bao gồm:
  • Tình huống vi phạm quy định PCCC khi thay đổi công năng mặt bằng nhà xưởng (vụ cháy kho xưởng DMC Miền Bắc tại Gia Lâm).
  • Tình huống cháy lan do lưu trữ dung môi hóa chất và sản xuất vật liệu dễ cháy trong khu dân cư (vụ cháy xưởng nến, keo sáp tại Quận 11, TP.HCM).
  • Bài tập tình huống xác định yêu cầu PCCC đối với hộ kinh doanh gas và tòa nhà trụ sở làm việc cao 9 tầng tại Bà Rịa.
• Bài tập thực hành (Practical exercises): Sinh viên thực hành trực tiếp tại bãi thiết bị dụng cụ PCCC của nhà xưởng với các trang bị giả định: máng đốt nhiên liệu (xăng A92, dầu DO, khí gas), máy tạo khói, chăn phủ dập lửa, bình chữa cháy các loại, hệ thống cuộn vòi - lăng phun, mô hình nạn nhân cứu hộ.
• Phương pháp đánh giá: Áp dụng theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH và Quy chế đào tạo của Trường Cao đẳng Dầu khí:
  • Điểm đánh giá quá trình (trọng số 40%): Gồm 1 cột kiểm tra thường xuyên sau 5 giờ học (hình thức hỏi miệng, thuyết trình hoặc viết tự luận/trắc nghiệm) và 2 cột kiểm tra định kỳ sau 20 giờ học.
  • Điểm thi kết thúc môn học (trọng số 60%): Tổ chức sau 45 giờ học với hình thức thi viết (kết hợp tự luận và trắc nghiệm) hoặc thực hành thao tác tổng hợp. Điểm tính theo thang điểm 10, quy đổi sang thang điểm chữ và thang điểm 4.
• Yêu cầu đối với người học: Sinh viên phải nghiên cứu giáo trình và tài liệu tham khảo trước khi đến lớp; tham dự tối thiểu 70% thời lượng lý thuyết (vắng $>30%$ phải học lại); thực hiện tự học và thảo luận nhóm (mỗi nhóm 8-10 sinh viên) để hoàn thành các chủ đề chuyên môn.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Giáo trình tích hợp các văn bản pháp luật về PCCC và CNCH có hiệu lực tại thời điểm biên soạn năm 2021, cụ thể như Nghị định số 136/2020/NĐ-CP (thay thế Nghị định 79/2014/NĐ-CP), Nghị định 144/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính, Nghị định 83/2017/NĐ-CP về công tác CNCH.
• Tích hợp các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới: Đưa vào giảng dạy Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về An toàn cháy cho nhà và công trình (QCVN 06:2020/BXD ban hành kèm Thông tư 01/2020/TT-BXD), Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Trạm bơm nước chữa cháy (Thông tư 52/2020/TT-BCA), Tiêu chuẩn trang bị phương tiện PCCC cho lực lượng dân phòng và cơ sở (Thông tư 150/2020/TT-BCA).
• Tính gắn kết chặt chẽ với ngành công nghiệp dầu khí và hóa chất: Tài liệu chú trọng các nội dung kỹ thuật đặc thù như: Quy chuẩn PCCC cho kho chứa, cảng xuất nhập và trạm phân phối khí (QCVN 01:2019/BCA); quy trình kiểm soát an toàn bồn bể chứa xăng dầu; hệ thống chữa cháy bằng bọt foam tự động kích hoạt bởi đầu sprinkler ($60-800^\circ\text{C}$); kỹ thuật kiểm tra nồng độ khí bằng máy GX111; quy trình PCCC đối với hóa chất kỵ nước.
• Cơ sở dữ liệu trích dẫn thực tế: Dẫn chứng số liệu thống kê chi tiết của Cục Cảnh sát PCCC & CNCH (với dữ liệu 1.723 vụ cháy, phân loại theo loại hình cơ sở và nguyên nhân kỹ thuật) và trích dẫn các tài liệu chuyên ngành của Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy (Tra cứu thông tin cháy, nổ, độc hại của một số hóa chất tại Việt Nam của nhóm tác giả Đinh Ngọc Tuấn, Nguyễn Quốc Việt, Nguyễn Hữu Hiệu, Khuất Quang Sơn).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên và học viên: Học sinh, sinh viên theo học trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề Bảo hộ lao động (mô đun SAEN52110) tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có đào tạo khối ngành an toàn lao động. Ngoài ra, giáo trình phù hợp cho học viên các khóa đào tạo ngắn hạn về an toàn môi trường trong ngành dầu khí.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học cơ sở gồm: Pháp luật (COMP51003), Tin học (COMP52005), Giáo dục chính trị (COMP52001) và có kiến thức bổ trợ từ môn Kỹ thuật an toàn điện (SAEN52109).
• Giảng viên: Giáo viên tại Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường / Khoa An toàn Môi trường sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức; căn cứ vào khung phân bổ 45 giờ để xây dựng giáo án lý thuyết, bài tập tình huống, phiếu đánh giá tiêu chí thực hiện và bố trí thao trường thực hành.
• Cán bộ quản lý an toàn (HSE) và lực lượng PCCC cơ sở: Dùng làm tài liệu tham khảo trong việc lập phương án chữa cháy, kiểm tra định kỳ hệ thống thiết bị PCCC và tổ chức huấn luyện an toàn nội bộ cho người lao động tại doanh nghiệp, nhà máy, kho cảng xăng dầu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ đào tạo trình độ trung cấp và cao đẳng nghề Bảo hộ lao động, đồng thời là tài liệu tham khảo chuyên môn cho cán bộ an toàn lao động (HSE), đội viên đội PCCC cơ sở, đội PCCC chuyên ngành tại các cơ sở sản xuất và kho chứa công nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học môn học này?

Người học cần có kiến thức pháp luật đại cương, kiến thức vật lý và hóa học cơ bản (về phản ứng oxy hóa, mạch điện, các trạng thái vật chất) và hoàn thành các môn học đại cương trong chương trình khung đào tạo.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu PCCC thông thường?

Giáo trình tích hợp sâu các quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành công nghiệp và dầu khí (QCVN 01:2019/BCA, QCVN 06:2020/BXD), cập nhật hệ thống Thông tư/Nghị định đến năm 2021, đồng thời dành hơn 64% thời lượng (29/45 giờ) cho huấn luyện thực hành thao tác trên thiết bị chữa cháy, máy đo khí và phương tiện cứu nạn cứu hộ thực tế.

4. Làm sao để tự học và nghiên cứu môn học hiệu quả?

Người học cần chủ động đọc trước nội dung từng bài trong giáo trình, nghiên cứu các văn bản pháp luật tại Bài 2, hoàn thành các phiếu học tập và câu hỏi thảo luận theo nhóm 8-10 người, đồng thời kết hợp quan sát, thực hành thao tác kỹ thuật trực tiếp tại bãi dụng cụ PCCC.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Hệ thống tài liệu đi kèm gồm: phiếu học tập, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, phiếu đánh giá tiêu chuẩn thực hiện, cùng các tài liệu tham khảo chính thức của Cục Cảnh sát PCCC & CNCH và sách chuyên khảo tra cứu tính chất cháy nổ hóa chất của Trường Đại học PCCC.

---

Kết luận

Giáo trình mô đun: An toàn phòng chống cháy nổ (SAEN52110) của Trường Cao đẳng Dầu khí cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện từ cơ sở pháp lý, lý thuyết phản ứng cháy, phương pháp dập cháy chuyên biệt cho điện, xăng dầu, hóa chất đến quy trình vận hành thiết bị PCCC & CNCH tại cơ sở.

Lộ trình học tập được chuẩn hóa theo trình tự 45 giờ: bắt đầu từ tiếp thu kiến thức tổng quan và khung pháp lý (Bài 1, Bài 2), làm chủ nguyên lý kỹ thuật PCCC (Bài 3, Bài 4), và hoàn thiện kỹ năng thao tác qua 30 giờ huấn luyện thực hành, lập phương án chữa cháy cơ sở (Bài 5).

Để nâng cao hiệu quả nghiên cứu, người học nên kết hợp tra cứu các tài liệu được trích dẫn trong giáo trình như: Những văn bản quy phạm pháp luật về PCCC và CNCH (Cục Cảnh sát PCCC & CNCH - NXB Khoa học & Kỹ thuật), Sổ tay An toàn cháy nổ và cứu nạn cứu hộ (NXB Giáo dục Việt Nam), và tài liệu Tra cứu thông tin cháy, nổ, độc hại của một số hóa chất tại Việt Nam (Trường Đại học PCCC).

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : AN TOÀN PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ NGHỀ : BẢO HỘ LAO ĐỘNG TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 752/QĐ-CĐDK ngày 07 tháng 06 năm 2021 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2021 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. ii LỜI GIỚI THIỆU Để phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh trong Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước biên soạn nên giáo trình “An toàn phòng chống cháy nổ”. Giáo trình được dùng cho các giáo viên trong Trung tâm làm tài liệu chính thức giảng dạy cho học sinh nghề Bảo hộ lao động.

Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về An toàn phòng chống cháy nổ trong thực tiễn sản xuất cũng như cuộc sống. Cụ thể bao gồm các bài sau: • Bài 1: Khái quát về công tác phòng chống cháy nổ • Bài 2: Hệ thống văn bản pháp luật về phòng chống cháy nổ • Bài 3: Những kiến thức cơ bản về phòng chống cháy nổ • Bài 4 : Các trang thiết bị phòng chống cháy nổ • Bài 5: Tổ chức chữa cháy, cứu nạn cứu hộ Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều nguồn tài liệu được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác giả của các tài liệu mà chúng tôi tham khảo. Bên cạnh đó, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định.

Nhóm tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn và người đọc. Trân trọng cảm ơn. Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 06 năm 2021 Tham gia biên soạn 1. Phạm Lê Ngọc Tú 2.

Nguyễn Đình Chung 1 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 2 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT. 4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ. 5 DANH MỤC CÁC BẢNG.

6 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ. 7 BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ. TÌNH HÌNH CHÁY NỔ TRONG, NGOÀI NƯỚC VÀ NHỮNG HỆ LỤY DO CHÁY NỔ GÂY RA. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ THỰC TIỄN KHI XẢY RA CHÁY NỔ 17 1.

NHỮNG NGUY CƠ TIỀM ẨN CHÁY NỔ CẦN ĐỐI PHÓ NGĂN CHẶN. MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA, TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ. 21 BÀI 2: HỆ THỐNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ. LUẬT PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY.

CÁC NGHỊ ĐỊNH HƯỚNG DẪN THI HÀNH LUẬT PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY. CÁC THÔNG TƯ HƯỚNG DẪN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY. CÁC TIÊU CHUẨN, QUY CHUẨN AN TOÀN PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ. 32 BÀI 3: NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ.

CÁC KHÁI NIỆM VỀ CHÁY, NỔ. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN TẠO THÀNH CHÁY, NỔ. CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG CHÁY, NỔ. CÁC BIỆN PHÁP CHỮA CHÁY CƠ BẢN.

PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY ĐIỆN. PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY XĂNG, DẦU, KHÍ GAS. PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY HÓA CHẤT. 42 2 BÀI 4: CÁC TRANG THIẾT BỊ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ.

HỆ THỐNG BÁO CHÁY, CHỮA CHÁY TỰ ĐỘNG, BÁN TỰ ĐỘNG. CÁC CÔNG CHẤT CHỮA CHÁY, THIẾT BỊ CỨU NẠN CỨU HỘ. CÁC PHƯƠNG TIỆN SẴN CÓ ĐỂ CHỮA CHÁY TẠI CHỖ. NGUYÊN TẮC LẮP ĐẶT, SỬ DỤNG, KIỂM TRA, BẢO QUẢN CÁC PHƯƠNG TIỆN PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ.

THỰC HÀNH KIỂM TRA, SỬ DỤNG CÁC TRANG THIẾT BỊ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ. 59 BÀI 5: CHỨC CHỮA CHÁY, CỨU NẠN CỨU HỘ. QUY TRÌNH TỔ CHỨC CHỮA CHÁY KHI XẢY RA CHÁY NỔ Ở CƠ SỞ. LẬP PHƯƠNG ÁN CHỮA CHÁY.

TỔ CHỨC CHỮA CHÁY, CỨU NẠN CỨU HỘ. THỰC HÀNH CHỮA CHÁY, CỨU NẠN CỨU HỘ. 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 69 3 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT KÝ HIỆU TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT BHLĐ Bảo hộ lao động 4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 3.

1 Tam giác cháy. 2 Cháy do chập điện. 3 Bình chữa cháy khí CO2. 4 Bình chữa cháy dạng bột.

5 Bình bọt foam chữa cháy. 6 Đối với đám cháy nhỏ như trường hợp thùng phuy, can chứa xăng dầu bị cháy có thể dùng chăn, bao tải nhúng nước phủ kín chỗ bị cháy. 7 Máy đo nồng độ hóa chất GX111. 43 5 DANH MỤC CÁC BẢNG 6 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ 1.

Tên mô đun: AN TOÀN PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ 2. Mã mô đun: SAEN52110 3. Vị trí, tính chất của mô đun 3. Vị trí: Đây là mô đun chuyên ngành, được bố trí sau khi sinh viên học xong các môn học chung.

Tính chất: Mô đun trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản về an toàn phòng chống cháy nổ trong lao động sản xuất. Mục tiêu mô đun 4. Về kiến thức: A1. Trình bày được một số quy định của pháp luật về phòng chống cháy nổ.

Trình bày được các kiến thức cơ bản về phòng chống cháy nổ. Trình bày được chức năng, nguyên lý hoạt động và cách sử dụng các trang thiết bị phòng chống cháy nổ tại nơi làm việc. Về kỹ năng: B1. Kiểm tra, sử dụng được các trang thiết bị phòng chống cháy nổ tại nơi làm việc B2.

Hoàn thành được công tác chữa cháy và cứu nạn cứu hộ theo phương án phòng chống cháy nổ 4. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1. Thực hiện đầy đủ quy định, nội quy về phòng chống cháy nổ tại nơi làm việc. Nội dung mô đun 5.

Chương trình khung Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Kiểm tra tín Tổng thực tập/ chỉ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận Các môn học chung/đại I 12 255 94 148 8 5 cương COMP52001 Giáo dục chính trị 2 30 15 13 2 0 COMP51003 Pháp luật 1 15 9 5 1 0 COMP52005 Tin học 2 45 15 29 0 1 COMP51007 Giáo dục thể chất 1 30 4 24 0 2 7 Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Kiểm tra tín Tổng thực tập/ chỉ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận Giáo dục quốc phòng và COMP52009 2 45 21 21 1 2 An ninh FORL54002 Tiếng Anh 4 90 30 56 4 0 Các môn học, mô đun II chuyên môn ngành, 24 615 144 447 11 13 nghề Tín hiệu, biển báo an SAEN52005 2 30 18 10 2 0 toàn SAEN52106 Sơ cấp cứu 2 45 14 29 1 1 SAEN52107 Vệ sinh công nghiệp 2 45 14 29 1 1 Phương tiện bảo vệ cá SAEN52108 2 45 14 29 1 1 nhân SAEN52109 Kỹ thuật an toàn điện 2 45 14 29 1 1 An toàn phòng chống SAEN52110 2 45 14 29 1 1 cháy nổ SAEN52113 An toàn hóa chất 2 45 14 29 1 1 SAEN52116 An toàn thiết bị áp lực 2 45 14 29 1 1 SAEN52117 An toàn thiết bị nâng 2 45 14 29 1 1 An toàn làm việc không SAEN52119 2 45 14 29 1 1 gian hạn chế SAEN54225 Thực tập sản xuất 4 180 0 176 0 4 Tổng cộng 36 870 238 595 19 18 5. Chương trình chi tiết môn học 8 Thời gian (giờ) Thực hành, Kiểm tra STT Tên các bài trong mô đun Tổng Lý thí nghiệm, số thuyết thảo luận, bài LT TH tập 1. Khái quát về công tác phòng chống cháy nổ 3 3 0 Hệ thống văn bản pháp luật về phòng chống 2. 4 4 0 cháy nổ Những kiến thức cơ bản về phòng chống cháy 3.

Các trang thiết bị phòng chống cháy nổ 4 2 1 1 5. Tổ chức chữa cháy, cứu nạn cứu hộ 30 2 27 1 CỘNG 45 14 29 1 1 6. Điều kiện thực hiện môn học 6. Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng học lý thuyết, máy tính, máy chiếu, bảng đen, bảng flipchart, thiết bị âm thanh, hệ thống điện và ổ cắm, bãi thiết bị dụng cụ chữa cháy 6.

Trang thiết bị máy móc: Thiết bị tạo đám cháy giả định: khay/máng chữa cháy, nhiên liệu tạo đám cháy (xăng, dầu, khí), que mồi lửa, can/phuy đựng nhiên liệu, máy tạo khói; Thiết bị dập cháy: chăn phủ lửa, bình chữa cháy xách tay (bình Bọt, bình Bột, bình CO2, bình Nước), quả cầu chữa cháy Bột, hệ thống đường vòi chữa cháy (cuộn vòi, lăng phun nước, lăng phun bọt), máy bơm chữa cháy, chất tạo bọt chữa cháy; Thiết bị cứu nạn cứu hộ: mô hình nạn nhân, mũ trùm lọc khói, dây thừng cứu hộ, dây đai an toàn, cáng cứu thương, bộ khí thở cá nhân, đèn pin chống nổ, bộ đàm, máy đo khí, dây cứu sinh, chạc ba, mô hình búp bê bán thân, mặt nạ cao su; Thiết bị bảo vệ cá nhân: quần áo chữa cháy, nón chữa cháy, găng tay chữa cháy, ủng chữa cháy. Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu : Giáo trình, giáo án, tài liệu học viên, phiếu học tập, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, phiếu đánh giá tiêu chuẩn/tiêu chí thực hiện, nhiên liệu tạo đám cháy (dầu DO, xăng A92, khí hóa lỏng), nhiên liệu chạy máy bơm chữa cháy (xăng, nhớt), nước tạo khói. Các điều kiện khác: Không 7. Nội dung và phương pháp đánh giá: 7.

Nội dung: - Kiến thức: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức 9 - Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kỹ năng. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp. + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập. + Tham gia đầy đủ thời lượng môn học.

+ Nghiêm túc trong quá trình học tập. Phương pháp: Người học được đánh giá tích lũy môn học như sau: 7. Cách đánh giá - Áp dụng quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH, ngày 13/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. - Hướng dẫn thực hiện quy chế đào tạo áp dụng tại Trường Cao đẳng Dầu khí như sau: Điểm đánh giá Trọng số + Điểm kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1) 40% + Điểm kiểm tra định kỳ (Hệ số 2) + Điểm thi kết thúc môn học 60% 7.