Chương 1. Tình cảm gia đình Tình cảm là một dạng phản ánh tâm lý mới – phản ánh xúc cảm. Đó là sư phản ánh hiện thưc khách quan, mang tính chủ thể và có bản chất xã hội – lịch sử. Tình cảm được hình thành và biểu hiện qua xúc cảm.
Đề tài sử dụng khái niệm tình cảm như sau: Tình cảm là những thái độ thể hiện sự rung cảm của con người đối với những sự vật, hiện tượng của hiện thực, phản ánh ý nghĩa của chúng trong mối liên quan với nhu cầu và động cơ của con người [15,tr. Theo Hoàng Phê, gia đình là tập hợp ngươi cùng sống chung thành một đơn vị nhỏ nhất trong xã hội, gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân và dòng máu, thương gồm có vợ chồng, cha mẹ và con cái [13,tr. Tác giả Ngô Công Hoàn cho rằng: Gia đình là một nhóm nhỏ xã hội, các thành viên trong nhóm có quan hệ gắn bó với nhau qua hôn nhân, huyết thống, tâm - sinh lý, có chung các giá trị vật chất, tinh thần tương đối ổn định trong các giai đoạn phát triển lịch sử xã hội [9,tr. Từ các khái niệm trên, đề tài xác định: Gia đình là một nhóm nhỏ xã hội trong đó các thành viên trong nhóm gắn bó với nhau bởi hôn nhân, huyết thống, có chung các giá trị vật chất, tinh thần trong các giai đoạn phát triển lịch sử xã hội.
Từ khái niệm “tình cảm” và khái niệm “gia đình”, từ đó hình thành khái niệm tình cảm gia đình như sau: Tình cảm gia đình là những thái độ thể hiện sự rung cảm của con người đối với những người thân trong gia đình, ngôi nhà và những đồ vật, sự vật quen thuộc nơi con người sinh sống, phản ánh ý nghĩa của chúng trong mối liên quan với nhu cầu và động cơ của con người, tạo nên sự gắn bó yêu thương với gia đình của mình. Tình cảm gia đình là thứ tình cảm thiêng liêng, gắn kết giữa những thành viên trong gia đình, có mối quan hệ huyết thống, ruột thịt đối với nhau trong đó 1 có tình mẫu tử, tình phụ tử, tình cảm anh chị em, tình cảm ông bà với con cháu. Tình cảm gia đình này không chỉ giữa nhưng ngươi có cùng huyết thống với nhau, mà tình cảm còn được thể hiện ở những ngươi không cùng huyết thống. Chúng ta cũng có thể cảm nhận được từ việc quan tâm của họ với nhau, sư san sẻ giúp đỡ nhau, đặc biệt là tình cảm vợ chồng.
Tình cảm gia đình của trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi Tình cảm gia đình của trẻ MG 4-5 tuổi là những biểu hiện thái độ và cách thể hiện sư rung cảm của trẻ đối với ngươi thân trong gia đình, ngôi nhà và những đồ vật, sư vật quen thuộc nơi trẻ sinh sống, phản ánh ý nghĩa của chúng trong mối liên quan với nhu cầu và động cơ của trẻ, tạo nên sư gắn bó yêu thương của trẻ với gia đình mình. Giáo dục tình cảm gia đình cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi qua hoạt động làm quen với thơ Giáo dục tình cảm gia đình cho trẻ MG 4-5 tuổi qua hoạt động làm quen với thơ là việc giáo viên dư kiến hệ thống các mục tiêu mà trẻ cần đạt được về tình cảm gia đình thông qua việc lưa chọn bài thơ và xác định nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện giáo dục tình cảm gia đình cho trẻ MG 4-5 tuổi để thưc hiện mục tiêu đã đề ra và đánh giá việc thưc hiện hoạt động giáo dục đó. Biểu hiện tình cảm gia đình của trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi Ở lứa tuổi mầm non, tình cảm đóng vai trò quan trọng trong sư phát triển toàn bộ nhân cách và chi phối mạnh mẽ đơi sống của trẻ. Trẻ luôn có nhu cầu đòi hỏi mọi ngươi hiểu biết tình cảm với trẻ và trẻ cũng muốn biểu hiện tình cảm với ngươi khác.
Nhận biết một số trạng thái cảm xúc (vui, buồn, sợ hãi, tức giận, ngạc nhiên) qua nét mặt cử chỉ, giọng nói, tranh ảnh: trẻ đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc trong những lúc giao tiếp với ông, bà, bố, mẹ. Trẻ có thể nhận ra cảm xúc của mình và của ngươi khác qua giao tiếp. Trẻ biết được trẻ vui khi được bố mẹ yêu thương hay được cô giáo khen trong học tập, trẻ muốn được nghe những lơi khen của mọi ngươi xung quanh. Trẻ có thể nhận biết được sư tức giận của bố mẹ qua nét mặt cử chỉ của bố mẹ.
Trẻ muốn được bố mẹ yêu thương, quan 2 tâm mình, trẻ rất vui khi được cô giáo khen ngợi và bắt đầu nhận thức được bản thân và của ngươi khác… Trẻ thân thiết, muốn gần gũi và quấn quýt nhiều hơn với ngươi mà trẻ yêu thích và dành nhiều tình cảm hoặc cảm nhận được yêu thương từ họ. Trẻ mong muốn được sư công nhận và được nghe những lơi khen của mọi ngươi xung quanh, lúc này trẻ bộc lộ rõ sư vui vẻ và thích thú khi được mọi ngươi quan tâm. Trẻ cũng có thể biểu hiện một số cảm xúc buồn, trẻ có thể khóc khi bị mắng hoặc không được mọi ngươi quan tâm đến. Trẻ cũng có thể an ủi bạn bè khi thấy bạn đang buồn hoặc đang khóc.
Trẻ bối rối, cảm thấy có lỗi khi phạm sai lầm. Trẻ biết đòi ngươi lớn đánh giá đúng mưc hành vi đúng, sai, tốt, xấu của mình. Đối với trẻ niềm vui được duy trì trong gia đình là trẻ được yêu thương, được bảo vệ. Trẻ cũng cảm nhận được sư tức giận của bố mẹ qua lơi nói đối với trẻ.
Trẻ em dương như tận hưởng cuộc sống nhiều hơn so với ngươi lớn. Nhưng không có nghĩa tất cả chỉ là những niềm vui. Đôi khi trẻ cũng rơi vào những trạng thái cảm xúc khác nhau. Trẻ có thể biểu lộ được một số cảm xúc: vui, buồn, sợ hãi, tức giận, ngạc nhiên: cảm xúc của trẻ được thể hiện rất rõ trên khuôn mặt hay cử chỉ của trẻ.
Trẻ sẽ tỏ ra thích thú, hào hứng khi được nhận một món quà hay một lơi khen từ mọi ngươi xung quanh. Đứng trước đám đông trẻ sẽ tỏ ra sợ hãi được bộc lộ rõ trên khuôn mặt của trẻ. Trẻ luôn bộc lộ cảm xúc một cách rõ nét qua từng trạng thái cảm xúc khác nhau. Tình cảm, cảm xúc của trẻ ngày càng phức tạp hơn.
Trẻ dễ khóc, dễ cươi, biết bỏ đi những đồ chơi mà mình không thích. Trẻ ham hiểu biết nhưng đôi khi lại đưa ra những câu khỏi khiến ngươi lớn đau đầu. Tình cảm, cảm xúc của trẻ MG 4-5 tuổi phong phú và có phần hơi phức tạp hơn nhưng cũng vì những điều đó mà cho thấy ở lứa tuổi nào cũng có những thay đổi khác nhau và đó cũng là loại tình cảm bậc cao của trẻ phát triển hơn nhiều so với giai đoạn mẫu giáo bé. Tâm lý của trẻ MG 4-5 tuổi đã có một số phẩm chất cá nhân như mạnh dạn, tư tin, tư lưc và trẻ thương xuyên xuất hiện mong muốn tư lập, học cách tư chăm sóc bản thâm của mình hay thể hiện quan tâm chăm sóc tới mọi ngươi trong gia đình mình.
Đặc điểm tiếp nhận tác phẩm văn học của trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi Khả năng tiếp nhận văn học của trẻ MG 4-5 tuổi được phát triển cùng với sư tích lũy kinh nghiệm xã hội và sư phát triển đơi sống tâm lý của chính đứa trẻ. Sư phát triển cảm xúc thẩm mĩ giúp trẻ tiếp nhận TPVH đầy đủ, hoàn thiện hơn, biểu hiện trước tiên là vốn hiểu biết văn học (những câu chuyện, bài thơ) và tình cảm gia đình được làm giàu qua quá trình tích lũy hình tượng nghệ thuật trong TPVH. Bằng những tác động sư phạm, ngươi lớn hình thành ở trẻ khả năng phân tích sơ đẳng TPVH, hiểu một số giá trị tác phẩm, biểu hiện thái độ và kỹ năng xã hội về tình cảm gia đình đối với các nhân vật và đưa ra các nhận xét đánh giá của mình. Sư tiếp nhận văn học của trẻ MG 4-5 tuổi có những đặc điểm cơ bản sau: * Tiếp nhận mang tính gián tiếp Trẻ chưa thể tư đọc bằng mặt chữ một văn bản nghệ thuật, cho nên trẻ tiếp nhận các thể loại văn học nghệ thuật qua cô giáo.
Cô đọc và kể diễn cảm lại tác phẩm giúp trẻ có thể tiếp nhận được văn học. Do đặc điểm tiếp nhận gián tiếp này, trẻ thiếu đi tính chủ động, giảm trừ đáng kể các khả năng cảm thụ văn học và sư phối hợp các giác quan của trẻ. Cô giáo là cầu nối giữa trẻ với tác phẩm văn học. Cô sử dụng nghệ thuật đọc, kể diễn cảm để đọc thơ, kể chuyện cho các em nghe, giảng giải giúp các em hiểu được nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sư rung động hứng thú đối với văn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sư cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuật như: đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch.
Trên cơ sở đó giáo viên dạy cho trẻ đọc thuộc thơ diễn cảm, dạy trẻ kể lại truyện và kể diễn cảm các câu chuyện hoặc dạy trẻ đóng kịch các TPVH [8,tr. Khi nghe TPVH, trẻ tưởng tượng các hình ảnh được ngôn ngữ thể hiện, phải sắp xếp, phân tích các hình ảnh đã tưởng tượng ra để hiểu và đánh giá đúng về các hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm. Vì thế có thể nói quá trình tiếp nhận lĩnh hội giá trị của TPVH sẽ tạo điều kiện cho trẻ có cơ hội phát triển khả năng chú ý, xúc cảm, tưởng tượng tư duy, trí nhớ. Trong quá trình trẻ cũng được 4 phát triển khả năng nghe, nói và phát triển vốn từ cả về số lượng và chất lượng.
Qua quá trình làm quen với TPVH, giúp trẻ phát triển khả năng nhận thức, trẻ biết được cái hay cái đẹp, cái xấu cái tốt, trẻ biết đồng cảm với các nhân vật trong tác phẩm, giúp phát triển đơi sống tình cảm ở trẻ [12,tr. Ví dụ: Khi đọc cho trẻ nghe bài thơ Mẹ con, cô giúp trẻ hình dung ra hình ảnh cây ngô gầy xác xơ vì phải dồn hết chất dinh dưỡng nuôi con – là bắp ngô mập mạp, giúp trẻ liên tưởng đến hình ảnh mẹ vất vả để nuôi dưỡng, chăm sóc con, từ đó khơi gợi ở trẻ tình yêu thương dành cho mẹ. Có thể nói, trẻ em chưa phải là bạn đọc đích thưc chúng chưa tư mình tiếp nhận tác phẩm mà phụ thuộc vào sư tiếp nhận của ngươi khác.