Chương 1: Cơ sở lý luận về giáo dục pháp luật cho thanh niên. Chương 2: Thực trạng giáo dục pháp luật cho thanh niên ở huyện Phù Mỹ, t nh Bình Định. Chương 3: Quan điểm, giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho thanh niên ở huyện Phù Mỹ, t nh Bình Định hiện nay. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN 1.
Khái niệm, mục đích và vai trò của giáo dục pháp luật cho thanh niên 1. Khái niệm thanh niên và giáo dục pháp luật cho thanh niên 1. Khái niệm thanh niên Việt Nam là một trong những quốc gia có dân số trẻ. Thanh niên so với tổng dân số chiếm tỷ lệ cao, được giáo dục, bồi dưỡng, dạy dỗ tốt để trở thành những người có ích cho Tổ quốc.
Hiện nay, nhiều tác giả đã đưa ra các khái niệm khác nhau về thanh niên tùy theo quan điểm của mỗi người, các góc độ để đánh giá. Thanh niên là khái niệm dùng để ch một lớp người trong xã hội ở một độ tuổi xác định, đang phát triển về cả thể chất, tinh thần và tư duy, lý tưởng. Thanh niên không phải là một giai cấp nhưng bị chi phối bởi những mối quan hệ giai cấp, quan hệ xã hội, lối sống của cộng đồng trong xã hội. Thanh niên là nguồn nhân lực có vai trò to lớn trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, là một trong những yếu tố chủ chốt đối với tương lai của cả quốc gia, đóng góp một phần không nhỏ đối với vận mệnh đất nước.
Thanh niên là một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong mọi mặt của đời sống hằng ngày cũng như trong các lĩnh vực khoa học, có nhiều quan niệm khác nhau về thanh niên. Dưới góc độ sinh học thì các nhà nghiên cứu coi thanh niên là một giai đoạn trong quá trình phát triển của cơ thể, vì trong giai đoạn này, về mặt thể lực, trí tuệ, sinh lý đều có sự thay đổi rõ rệt. Thanh niên là độ tuổi sung sức nhất về thể chất. Thanh niên là giai đoạn chuyển từ ý thức, tư duy theo khuynh hướng lệ thuộc vào gia đình, nhà trường và xã hội, sang giai đoạn tự ý thức, nhận thức được về thái độ, hành vi, tư tưởng.
Thanh niên dưới góc độ kinh tế học là nguồn nhân lực không thể thiếu trong đội ngũ lao động và sản xuất. Bên cạnh đó, thanh niên cũng là bộ phận quan trọng cấu thành lực lượng sản xuất, sự năng động, nhạy bén, ham học hỏi, sáng tạo, gắn bó mật thiết với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xu thế hội nhập kinh tế quốc tế. Dưới góc độ luật học, Luật Thanh niên tại Điều 1 7 quy định “Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi” [28, tr. Như vậy, khái niệm thanh niên dùng để ch một lớp người trong xã hội với độ tuổi từ đủ 16 đến 30 tuổi, đang ở trong giai đoạn chuyển tiếp về nhận thức cũng như tư duy, là lực lượng có vai trò không thể thiếu đối với các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh,.
trong đời sống xã hội. Khái niệm giáo dục pháp luật cho thanh niên Theo Từ điển từ và ngữ Hán - Việt: “Giáo dục là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất đạo đức và những tri thức cần thiết để người ta có khả năng tham gia mọi mặt của đời sống xã hội” [19, tr. Theo Sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ Phổ biến giáo dục pháp luật thì: “Giáo dục pháp luật là một khái niệm rộng bao gồm cả quá trình nâng cao tri thức pháp luật cho đối tượng và bằng nhiều cách (thuyết phục, nêu gương, ám thị.) hình thành tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm ch nh chấp hành pháp luật của đối tượng” [36, tr. Khái niệm giáo dục pháp luật được các tác giả thống nhất trong các tài liệu khoa học về pháp luật ở nước ta như sau: Giáo dục pháp luật là một hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ đích của chủ thể giáo dục thông qua các hình thức, phương pháp khác nhau tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ thống nhằm hình thành ở họ một cách bền vững tri thức pháp lý, ý thức pháp luật, tình cảm, niềm tin và hành vi phù hợp với pháp luật hiện hành, xây dựng lối sống theo pháp luật.
Từ những phân tích trên, có thể hiểu, theo nghĩa rộng, giáo dục pháp luật là lĩnh vực hoạt động bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho việc thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật, đó là xây dựng chương trình, kế hoạch giáo dục pháp luật; triển khai chương trình, kế hoạch giáo dục pháp luật thông qua việc áp dụng các hình thức, biện pháp phổ biến giáo dục pháp luật; hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, sơ 8 kết, tổng kết việc thực hiện chương trình, kế hoạch giáo dục pháp luật. Theo nghĩa hẹp, giáo dục pháp luật là việc chuyển tải nội dung, ý nghĩa của quy phạm pháp luật đến đối tượng cần tác động nhằm giúp họ hiểu và làm theo pháp luật, dần hình thành ở họ ý thức và tư duy pháp luật, có thái độ, hành vi đúng pháp luật. Mục đích của giáo dục pháp luật cho thanh niên Mọi hình thức phổ biến, giáo dục một khi được áp dụng đều vì mục đích nâng cao ý thức, trách nhiệm của công dân. Sống trong một xã hội có trật tự kỷ cương, việc GDPL trang bị cho mỗi cá nhân không ch về tri thức chuyên môn mà còn bồi dưỡng tình cảm, thái độ, hành vi ứng xử.
Xác định mục đích GDPL có ý nghĩa về cả lý luận và thực tiễn. Những năm qua, nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện “chân, thiện, mĩ” thì công tác giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật cho thanh niên luôn được nhà nước ta quan tâm. Ngày 26/11/2010 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2160/QĐ-TTg phê duyệt Đề án tăng cường công tác PBGDPL nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho thanh thiếu niên giai đoạn 2011 - 2015, theo đó xác định mục tiêu của Đề án là làm cho “nhận thức về pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật, kỹ năng ứng xử pháp luật trong đời sống của thanh thiếu niên được nâng cao rõ rệt, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” [31, tr. Ngày 17 tháng 7 năm 2017, Thủ tướng chính phủ ban hành Quyết định ban hành Kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn II (2016 - 2020), trong đó xác định mục tiêu đầu tiêu là “Giáo dục thanh niên về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa; ý thức tuân thủ pháp luật, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội” [33, tr.
Việc xác định đúng đắn mục đích cần đạt được trong quá trình GDPL đóng vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng nội dung, hình thức, phương pháp GDPL cho thanh niên. Từ phương diện lý luận chung của GDPL cho thấy, mục đích của GDPL cho thanh niên bao gồm: 9 Thứ nhất, nâng cao hiểu biết pháp luật cho thanh niên Pháp luật của Nhà nước không phải khi nào cũng được mọi người trong xã hội biết đến, tìm hiểu, đồng tình ủng hộ và thực hiện nghiêm ch nh. Tuy rằng bản chất pháp luật của Nhà nước ta là rất tốt đẹp, nó phản ánh ý chí, nguyện vọng, mong muốn của đông đảo quần chúng nhân dân trong xã hội. Những quy định pháp luật đó dù tốt đẹp bao nhiêu chăng nữa mà không được nhân dân biết đến thì hiệu quả của nó vẫn không được phát huy một cách đầy đủ.
Pháp luật của Nhà nước có thể được một số người tìm hiểu, quan tâm và nắm bắt xuất phát từ nhu cầu học tập, nghiên cứu hay từ nhu cầu sản xuất kinh doanh của họ. Những người này luôn theo sát những qui định pháp luật mới được ban hành để phục vụ trực tiếp cho công việc của mình, nhưng số lượng đối tượng này không phải là nhiều. Trong điều kiện trình độ dân trí còn chưa cao, đời sống kinh tế của đa số nhân dân còn gặp nhiều khó khăn cho nên các đối tượng nằm trong sự điều ch nh của các văn bản pháp luật, nghĩa là số đông nhân dân lao động trong xã hội chưa có điều kiện tiếp cận với pháp luật. GDPL chính là phương tiện truyền tải những thông tin, những yêu cầu, nội dung và các qui định pháp luật đến với thanh niên, giúp cho thanh niên hiểu biết nắm bắt pháp luật kịp thời mà không mất quá nhiều thời gian, công sức cho việc tìm hiểu tự học tập.
Đó chính là phương tiện hỗ trợ tích cực để nâng cao hiểu biết pháp luật cho thanh niên. Cấu trúc của nhận thức pháp luật thể hiện ở các trình độ sau: Hình thành tri thức pháp luật đến mở rộng và làm sâu sắc tri thức pháp luật đến am hiểu thấu đáo pháp luật đến biết cách đánh giá một cách đúng đắn các hành vi pháp luật của thanh niên. Thứ hai, hình thành lòng tin vào pháp luật cho thanh niên Pháp luật ch có thể được thanh niên thực hiện nghiêm ch nh khi thanh niên tin tưởng vào những qui định của pháp luật. Pháp luật được xây dựng là để bảo vệ quyền và lợi ích của mọi người trong đó có thanh niên, đảm bảo dân chủ và công bằng xã hội.
Khi nào thanh niên nhận thức đầy đủ được như vậy thì pháp luật không cần một biện pháp cưỡng chế nào mà thanh niên vẫn tự giác thực hiện. Để tạo lập niềm tin vào pháp luật cho mỗi thanh niên và cả cộng đồng đòi hỏi 10 sự kết hợp của nhiều yếu tố. Một trong những yếu tố đóng vai trò quan trọng là GDPL để thanh niên hiểu biết về pháp luật, hiểu biết về quá trình thực hiện và áp dụng pháp luật, tuyên truyền về những mặt thuận lợi và khó khăn phức tạp của việc thực hiện và áp dụng pháp luật, những mặt ưu điểm và hạn chế của quá trình điều ch nh pháp luật. Pháp luật cũng như mọi hiện tượng khác bao giờ cũng có hai mặt, không phải lúc nào nó cũng thỏa mãn hết, phản ánh được đầy đủ nguyện vọng, mong muốn của thanh niên.