Chương 1: Lí luận về tổ chức phối hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Chương 2: Thực trạng tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay. Chương 3: Một số giải pháp tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay. Kết luận và khuyến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 LÍ LUẬN VỀ TỔ CHỨC PHỐI HỢP GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH 1.
Vài nét tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề: Việc giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ nói chung, cho học sinh THPT hiện nay là vô cùng quan trọng và mang tính cấp thiết và bước đầu đã được quan tâm nghiên cứu. Trong quá trình nghiên cứu tác giả đã sưu tầm và tham khảo tài liệu của những người đi trước và có thể hệ thống lại như sau: 1. Ở ngoài nước: Việc nghiên cứu và giáo dục kỹ năng sống đã được nghiên cứu và triển khai có kết quả trên học sinh tiểu học, THCS, THPT ở Lào, Campuchia, Malaysia, Bangladesh (Báo cáo hội thảo về giáo dục ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương) tổ chức vào tháng 10 năm 2003 tại Băng Cốc, Thái Lan; trong đó nêu lên các nhóm kỹ năng sống cơ bản như kỹ năng xã hội, kỹ năng phát triển, kỹ năng chuẩn bị cho tương lai ở số nước khác trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (Inđônêxia, Thái Lan, Ấn Độ, Nêpan, Philipin…); nêu lên một số nét riêng và các kỹ năng sống trong giáo dục không chính quy nêu lên các khái niệm chung gồm các khái niệm cá nhân, khái niệm xã hội và các kỹ năng sống cụ thể như: kỹ năng hội thảo, kỹ năng nghề nghiệp, nêu lên các hình thức lồng ghép tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào các chương trình giáo dục không chính quy, các chuyên đề riêng về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh[22, tr. Như vậy, vấn đề giáo dục kỹ năng sống đã được nhiều quốc gia cũng như các tổ chức quốc tế quan tâm và có nhiều công trình nghiên cứu về nội dung, phương thức giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ nhưng chưa có công trình, đề tài nào nghiên cứu về sự phối hợp của các tổ chức xã hội với nhà trường trong việc giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ nói chung và học sinh THPT nói riêng.
13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ở trong nước: Từ 1996 ở Việt Nam bắt đầu thực hiện chương trình Unicef và "Giáo dục kĩ năng sống để bảo vệ sức khoẻ và phòng chống HIV/AIDS" với sự tham gia của ngành giáo dục và Hội Chữ thập đỏ. Giai đoạn 1: Chương trình này mang tên "Giáo dục sống khoẻ mạnh và kỹ năng sống" với sự tham gia của ngành Giáo dục, Hội Chữ thập đỏ, Đoàn Thanh niên, Hội LHPN Việt Nam. Năm học 2002 – 2003, Bộ Giáo dục và Đào tạo với sự hỗ trợ của tổ chức UNICEF đã xây dựng chương trình “Giáo dục sống khỏe mạnh và kỹ năng sống” cho học sinh THCS nhằm tạo điều kiện để học sinh THCS được tiếp cận với thông tin và kiến thức liên quan đến các vấn đề sống khỏe mạnh và phòng tránh HIV; khuyến khích học sinh tham gia rèn luyện các kĩ năng sống thiết thực để ứng phó với các vấn đề ảnh hưởng đến cuộc sống an toàn khỏe mạnh của trẻ em: HIV, ma túy và các chất gây nghiện khác, vấn đề quan hệ tình dục sớm…).
Các chủ đề giáo dục bao gồm: 9 chủ đề: + HIV/AIDS + Xâm hại tình dục + Ứng phó với tình huống căng thẳng + Quyền trẻ em. + Sống khỏe mạnh + Thuốc lá, rượu bia + Ma túy + Sức khỏe sinh sản vị thành niên + Các bệnh lây qua đường tình dục Chương trình này mới được tiến hành thực nghiệm ở một vài quận, huyện thuộc một số tỉnh thành như: Văn Lãng (Lạng Sơn); Đống Đa, Hoàn Kiếm, Thanh Xuân (Hà Nội); Đồ Sơn (Hải Phòng); Hóc Môn, Thủ Đức, Nhà Bè (TP. Hồ Chí Minh); Phú Tân, Long Xuyên (An Giang); Móng Cái (Quảng Ninh); Cao Lộc (Lạng Sơn); Phú Quốc (Kiên Giang) [22, tr. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hội thảo "Chất lượng giáo dục và kĩ năng sống" do UNESCO tài trợ được tổ chức vào tháng 10/2003.
Việt Nam đề xuất kế hoạch chương trình hành động quốc gia giáo dục cho mọi người (2003-2015) đã nêu lên yêu cầu xây dựng chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh mọi cấp học, hệ học và hiện nay Bộ giáo dục và đào tạo đang từng bước triển khai việc dạy kỹ năng sống cho học sinh tại các nhà trường thông qua việc thực hiện cuộc vận động xây dựng "Trường học thân thiện, học sinh tích cực". Năm 2003, tác giả Nguyễn Thanh Bình và cộng sự đó triển khai nghiên cứu tổng quan quá trình nhận thức về kỹ năng sống và các chủ trương, chính sách, điều luật phản ánh yêu cầu tiếp cận kỹ năng sống trong giáo dục và giáo dục kỹ năng sống ở Việt Nam, đồng thời tìm hiểu thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho người học từ trẻ mầm non đến người lớn thông qua giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên ở Việt Nam. Trên cơ sở đó xác định những thách thức và định hướng trong tương lai để đẩy mạnh giáo dục kỹ năng sống ở Việt Nam trên cơ sở thực tiễn ở Việt nam và đối chiếu với mục tiêu 3 và mục tiêu 6 của Chương trình Hành động Dakar1. Trên cơ sở phân tích, so sánh, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và tổng hợp, khái quát hóa qua nghiên cứu 2 chu kì đề tài cấp Bộ về Giáo dục kỹ năng sống cho HS THPT2.
Tác giả Nguyễn Thanh Bình đã xây dựng được khung lí luận về giáo dục kỹ năng sống từ xác định thuật ngữ, mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung, nguyên tắc, phương pháp giáo dục cho đến đánh giá kết quả và tác động của giáo dục kỹ năng sống[22, tr. Ngoài ra hiện nay ở Việt Nam có một số tổ chức quốc tế đang triển khai chương trình giáo dục kỹ năng sống tại Việt Nam đó là: 1 Trong khuôn khổ hợp tác giữa Viện Chiến lược và chương trin ̀ h giáo dục với UNESCO tại Hà Nội 2 “Giáo dục một số KNS cho HS THPT”.2005-75-126 và “Xây dựng và thực nghiệm một số chủ đề giáo dục những kĩ năng sống cơ bản cho học sinh THPT” Mã số: B 2007-17-57 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Quỹ dân số thế giới của Hà Lan (WPE) - Tổ chức cứu trợ trẻ em Anh (SCUK) - Quỹ Nhi đồng Úc (CCF Australia) - Quỹ Nhi đồng Mĩ (Save the children US) - Quỹ Nhi đồng Nhật (Save the children Japan). Song, các chương trình giáo dục kĩ năng sống do các tổ chức này triển khai đều là chương trình giáo dục không chính quy. Các công trình nghiên cứu, các chương trình giáo dục kỹ năng sống cho thế hệ trẻ do UNESCO , UNICEF đã tiến hành triển khai ở Việt Nam đem lại những kết quả bước đầu hế t sức quan tro ̣ng về cơ sở lí luận và thực tiễn ; đã chỉ ra một số nội dung giáo dục kỹ năng sống cho thanh thiế u nhi.
Song còn bô ̣c lô ̣ các hạn chế: - Mới chỉ nêu lên một cách khái quát các chương trình giáo dục chính quy và không chính quy; - Mới chỉ ra một số phương hướng lồng ghép 9 chủ đề giáo dục kĩ năng sống (như đã trình bày ở trên) vào chương trình hoạt động ngoại khóa của khối trường THCS và vẫn ở giai đoạn thực nghiệm. - Các chủ đề giáo dục kỹ năng sống chủ yếu tập trung vào phòng vệ sức khỏe bản thân và ứng phó với các tình huống căng thẳng, chưa bao quát hết nhóm kỹ năng sống cơ bản của con người (về cuộc sống cá nhân, trong quan hệ với người khác, trong công việc). - Chưa có công trình nào nghiên cứu việc tổ chức phối hợp của các tổ chức chính trị xã hội và nhà trường THPT, gia đình nhằm giáo dục kỹ năng sống có hiệu quả cho học sinh giúp các em có được vốn kiến thức cơ bản cần thiết để tự tin vững bước vào cuộc sống tương lai. Luận văn “Tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với nhà trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay” có kế thừa và phát triển một số kết quả nghiên cứu trên.
Vấn đề mà luận văn quan tâm không chỉ là giáo dục kỹ năng sống gì? Mà quan tâm tới việc tổ chức Đoàn 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TNCS Hồ Chí Minh huyện Gia Lâm sẽ tổ chức phối hợp như thế nào với các nhà trường THPT để thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh một cách có hiệu quả và thiết thực nhất trong điều kiện hiện nay. Điều mà từ trước đến nay chưa được quan tâm thực hiện nhằm phát huy vai trò, nhiệm vụ của tổ chức Đoàn và nhà trường trong việc giáo dục toàn diện cho thanh niên học sinh. Do vậy, luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cơ bản. Một số khái niệm công cụ nghiên cứu đề tài: 1.
Khái niệm “tổ chức”: Theo Từ điển Việt Nam thì: "Tổ chức" với vai trò là một động từ thì "Tổ chức là sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng chung"[9, tr. Với vai trò là một danh từ thì: " Tổ chức là hình thức tập hợp, liên kết các thành viên trong xã hội (cá nhân, tập thể) nhằm đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng, lợi ích của các thành viên; cùng nhau hành động vì mục tiêu chung"[9, tr. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài chúng ta quan tâm đến khái niệm "tổ chức" theo hướng nó vừa là một động từ vừa là một danh từ. Khái niệm “phối hợp”: Theo Từ điển Việt Nam thì: "Phối hợp là bố trí cùng nhau làm theo một kế hoạch chung để đạt một mục đích chung" [9, tr.283] Trong phạm vi đề tài thì “phối hợp” ở đây là Huyện đoàn và các trường THPT cùng nhau làm theo một kế hoạch chung để thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
Những khái niệm cơ bản về “giáo dục”: Giáo dục là khái niệm chỉ hoạt động đặc trưng và tất yếu của xã hội loài người, là điều kiện không thể thiếu được để duy trì, phát triển con người và xã hội.