Chương 1: Tầm quan trọng, nội dung giáo dục đạo đức cho thanh niên Hải Dương hiện nay. Chương 2: Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả của giáo dục đạo đức cho thanh niên Hải Dương hiện nay. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TẦM QUAN TRỌNG, NỘI DUNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO THANH NIÊN HẢI DƢƠNG HIỆN NAY 1. Đạo đức và tầm quan trọng của giáo dục đạo đức cho thanh niên Hải Dƣơng hiện nay 1.
Đạo đức và giáo dục đạo đức “ Đạo đức thuộc hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, qui tắc nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau, với xã hội, với tự nhiên trong hiện tại hoặc quá khứ cũng như tương lai chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội” [31, tr816]. Trong đạo đức, nhu cầu và lợi ích của toàn xã hội hoặc của một bộ phận xã hội mà quan trọng nhất là của giai cấp được phản ánh một cách đặc trưng bằng hệ thống tiêu chuẩn, gọi là tiêu chuẩn đạo đức. Trên cơ sở của các tiêu chuẩn này, các quy tắc xử sự chung gọi là các quy phạm đạo đức được hình thành. Đạo đức, tiêu chuẩn đạo đức và quy phạm đạo đức được mọi thành viên của xã hội thừa nhận, hình thành và vận động trong sự phát triển của xã hội, được củng cố bằng sức mạnh của sự nêu gương, của thói quen, của phong tục, và đặc biệt là của dư luận xã hội.
Trong xã hội, những yêu cầu của đạo đức mang hình thức bổn phận mà tất cả mọi người đều phải làm theo, không trừ một ai là như nhau với tất cả mọi người, nhưng hoàn toàn không thể xem là mệnh lệnh của bất kỳ một cá nhân nào. Trong cơ chế thực hiện các quy phạm đạo đức, ý thức biểu hiện cả dưới hình thức cảm xúc của tình cảm, động cơ, ham muốn, và như vậy cá nhân vừa thể hiện với tư cách là khách thể, vừa thể hiện với tư cách là chủ thể đã ý thức được sự kiểm tra của xã hội, nghĩa là thể hiện một nhân cách đạo đức. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giáo dục đạo đức là nhiệm vụ bao trùm và xuyên suốt toàn bộ hoạt động giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội để hình thành và phát triển nhân cách. Giáo dục đạo đức phải trở thành mối quan tâm của toàn xã hội, là vấn đề của mọi vấn đề trong chiến lược giáo dục và đào tạo vì sự phát triển con người và phát triển xã hội.
Đối tượng của giáo dục là con người. Từ lúc sinh ra, rồi lớn lên và trưởng thành - cả về mặt thể chất lẫn tinh thần, tức là toàn bộ đời sống sinh lý - tâm lý - cho đến suốt cuộc đời sau này gắn với nghề nghiệp và hoạt động xã hội, với tư cách là một con người của xã hội, một công dân của nhà nước, một cá nhân - chủ thể của hoạt động, một cái Tôi - Nhân cách, con người luôn luôn ở trong những ảnh hưởng và tác động của giáo dục. Giáo dục là một quá trình thường xuyên và liên tục. Nói giáo dục thường xuyên là nói giáo dục suốt đời, giáo dục phải được cá thể hóa, cá nhân hóa tới từng người một bởi những ảnh hưởng tích cực và tác động có chủ đích tới sự phát triển con người, mà xét về thực chất là phát triển nhân cách.
Giáo dục không phải chỉ dành cho một nhóm, một tầng lớp người đặc biệt nào mà phải hướng tới tất cả mọi người trong xã hội, ai ai cũng có cơ hội tiếp nhận nền giáo dục của xã hội để phát triển. Công bằng xã hội có nghĩa là công bằng về cơ hội phát triển. Điều đó phải được thể hiện trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và đời sống xã hội, không chỉ trong hoạt động kinh tế mà còn trong hoạt động giáo dục. Con đường xã hội hóa giáo dục là con đường phát triển giáo dục vì tất cả mọi người, của toàn dân và cho toàn dân.
Một xã hội văn minh và tiến bộ có thể được xem xét và đánh giá bởi nhiều tiêu chí, nhiều thước đo khác nhau, nhưng nhất thiết không thể thiếu tiêu chí và thước đo về giáo dục. Khi Đảng và Nhà nước ta xác định giáo dục- đào tạo là quốc sách hàng đầu thì điều đó đã nói lên tầm quan trọng chiến lược của giáo dục đối với sự phát triển của con người và xã hội. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đối với tất cả mọi thành viên trong cộng đồng xã hội thì hoạt động giáo dục của xã hội phải diễn ra thường xuyên, tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác, gây ảnh hưởng và tác động bằng nhiều con đường và phương thức khác nhau, bởi nhiều lực lượng giáo dục khác nhau với một tổng hợp phong phú và đa dạng về nội dung và hình thức giáo dục. Hoạt động giáo dục ấy của xã hội phải được tổ chức thực hiện thông qua một chiến lược phát triển giáo dục của Đảng, được thể chế hóa và cụ thể hóa với Luật giáo dục, với kế hoạch đầu tư của Nhà nước đủ mạnh để có thể đào tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội.
Đầu tư cho giáo dục phải được coi là nguồn đầu tư đặc biệt, đầu tư theo chiều sâu, đầu tư cho phát triển. Xã hội chăm lo giáo dục thường xuyên, liên tục cho mọi thành viên của mình- đó là một xã hội giàu nhân tính nhất, một xã hội văn hóa cao như Hồ Chí Minh quan niệm. Đó cũng là xã hội tỏ rõ tính tích cực và chủ động nhất trong việc tạo ra tiềm lực và nội lực hàng đầu cho phát triển, hơn nữa là sự đoán trước yêu cầu của phát triển bền vững. Xét đến cùng, sự phát triển và sự phồn thịnh về kinh tế, về của cải vật chất cũng như về văn minh kỹ thuật- công nghệ chỉ là phương tiện để xây dựng xã hội văn hóa cao, để phát triển xã hội ngày càng nhiều hơn với nhân tính.
Con người là mục tiêu và động lực của phát triển. Mọi hoạt động dẫn tới phát triển và mọi thành quả đạt được trong phát triển đều phải hướng tới sự phát triển con người, phục vụ cho sự phát triển con người với tư cách là giá trị văn hóa cao nhất. Không có con người là chủ thể hoạt động, là nguồn lực của mọi nguồn lực thì không có bất cứ một sự biến đổi và phát triển nào của xã hội được tạo ra. Giáo dục xã hội nhằm tạo ra những chất lượng con người như thế để phát triển xã hội.
Xét theo quan điểm phát triển thì việc xem nhẹ hoạt động giáo dục và sự suy thoái đạo đức của con người và nền tảng đạo đức của xã hội là điều nguy hiểm nhất đối với sự tồn vong của xã hội đó. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giáo dục xã hội quan tâm đến tất cả mọi thành viên của cộng đồng, làm cho mọi người - theo cách nói của ông cha ta - là trở thành người, là biết làm người, biết sống ở đời như triết lý nhân sinh của Hồ Chí Minh. Đó là có ý thức về bổn phận, nghĩa vụ, trách nhiệm, có năng lực thực tế để hoàn thành tự giác, tự nguyện những bổn phận nghĩa vụ đó với xã hội, với người khác và với chính mình. Đó còn là những con người có những tình cảm tốt đẹp với con người để giữ cho được nhân tính, trở nên lương thiện, tử tế giữa mọi người và không đánh mất lương tâm - cái sức mạnh đạo đức giúp con người biết bảo vệ và tự bảo vệ phẩm giá làm người của mình và của người khác trong đồng loại.
Do đó, giáo dục xã hội đối với mọi người biểu hiện thành giáo dục công dân. Đó là yêu cầu và nội dung mà giáo dục xã hội đặt ra đối với tất cả mọi người. Đã là một công dân, một thành viên xã hội thì đều là đối tượng tác động của giáo dục công dân, giáo dục xã hội. Ngay cả các nhà giáo dục được xã hội giao phó, ủy thác cho trọng trách cao quý là “dạy chữ, dạy nghề, dạy người” cho người khác cũng phải thường xuyên tiếp nhận ảnh hưởng, tác động của giáo dục.
Mác nói: “bản thân nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục” [52, tr. Xét trên phương diện đạo đức và nhân cách, con người ta một khi đạt được những đức tính, những chuẩn mực và quy phạm đạo đức ở một thời điểm nào đó thì không có nghĩa là nó có thể mãi mãi là người có đạo đức, có nhân cách trong suốt cuộc đời. Không có gì đảm bảo cho con người cái giá trị ấy ngoài việc thường xuyên biết tự rèn luyện, tự tu dưỡng, trau dồi và tự bảo vệ suốt đời chừng nào con người còn sống, còn hoạt động, và được xã hội thường xuyên giúp đỡ để tự điều chỉnh bằng những phương tiện giáo dục xã hội, kể cả những phương tiện trừng phạt bắt buộc bằng pháp lý. Đó là trường hợp khi con người phạm tội trở thành phạm nhân và chịu những hình thức cải tạo, giáo dục cưỡng bức trong nhà tù.
Ngay cả trong trường hợp đó, giáo dục cũng phải giúp đỡ cho con người biết hối cải, 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com biết tự thức tỉnh, làm cho nó có khả năng tái hòa nhập cộng đồng, biết hướng thiện và hoàn lương. Bản chất nhân đạo của giáo dục xã hội đối với con người là ở đó. Trong thực tế, không ít người mắc lỗi lầm, trở thành tội phạm ở tuổi vị thành niên. Cũng không ít người lại mắc lỗi lầm và phạm tội khi đã hoàn toàn trưởng thành về mặt xã hội, cũng có những người lại vấp ngã và tự đánh mất nhân cách, nhân tính của mình khi đã ở vào tuổi tưởng như không còn mắc sai lầm nữa.
Đủ thấy, trong cuộc hành trình ở đời, để giữ cho được trọn vẹn đạo làm người, đối với con người là cả một quá trình tập luyện và tranh đấu để theo điều phải, tránh điều trái, theo cái tốt, tránh cái xấu, làm điều thiện, hướng thiện, tránh điều ác và biết đấu tranh làm lành mạnh môi trường xã hội, là cuộc đấu tranh để tự vượt qua những sự tầm thường, nhỏ nhen, xấu xa, hư hỏng trong chính bản thân mình, bởi mỗi con người đều có cái hay và cái dở, cái tốt và cái xấu ở trong lòng [62, tr.