Khủng hoảng tài chính Mỹ và giám sát hệ thống tài chính ngân hàng tại Việt Nam

Khủng hoảng tài chính Mỹ tác động đến giám sát hệ thống ngân hàng Việt Nam, phân tích nguyên nhân và giải pháp cải thiện hiệu quả quản lý.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam sau khủng hoảng tài chính Mỹ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Việt Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH MỸ - HỆ THỐNG GIÁM SÁT TÀI CHÍNH MỸ HIỆN NAY
• 1.1. Tổng quan về hệ thống Tài chính – Ngân hàng của Mỹ
• 1.2. Phân tích nguyên nhân khủng hoảng tài chính Mỹ hiện nay
• 1.3. Chứng khoán hoá và các công cụ phái sinh – điểm đặc sắc của cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ 2008
• 1.4. Vai trò tất yếu của hoạt động giám sát hệ thống tài chính – ngân hàng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT HỆ THỐNG TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Tổng quan chung về hệ thống tài chính – ngân hàng Việt Nam hiện nay
• 2.2. Một vài đặc trưng của hệ thống tài chính – ngân hàng Việt Nam
• 2.3. Đặc trưng về mặt hoạt động vĩ mô của hệ thống tài chính – ngân hàng
• 2.4. Đặc trưng trên bình diện rủi ro hệ thống
• 2.5. Thực trạng hoạt động giám sát hệ thống tài chính – ngân hàng Việt Nam hiện nay
• 2.6. Đánh giá thực trạng hệ thống giám sát tài chính – ngân hàng ở Việt Nam
• 2.7. Kết quả đạt được
• 2.8. Những mặt hạn chế
• 2.9. Những diễn biến có thể dự đoán
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT HỆ THỐNG TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng của hoạt động giám sát hệ thống Tài chính – Ngân hàng tại Việt Nam
• 3.2. Đề xuất các giải pháp
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam sau khủng hoảng tài chính Mỹ

Giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam đã trải qua nhiều thay đổi sau khủng hoảng tài chính Mỹ năm 2008. Cuộc khủng hoảng này đã làm nổi bật những điểm yếu trong hệ thống tài chính toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam. Hệ thống ngân hàng Việt Nam đã phải đối mặt với nhiều thách thức, từ việc quản lý rủi ro đến việc cải cách chính sách tài chính. Sự cần thiết phải cải cách và nâng cao năng lực giám sát tài chính đã trở thành một yêu cầu cấp thiết.

1.1. Tình hình giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam hiện nay

Hệ thống giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam hiện nay đang trong quá trình cải cách mạnh mẽ. Các cơ quan chức năng đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giám sát, bao gồm việc tăng cường quy định và cải cách chính sách tài chính.

1.2. Những bài học từ khủng hoảng tài chính Mỹ

Khủng hoảng tài chính Mỹ đã cung cấp nhiều bài học quý giá cho Việt Nam. Việc nhận diện và quản lý rủi ro trong hệ thống tài chính là một trong những bài học quan trọng nhất. Các nhà hoạch định chính sách cần phải học hỏi từ những sai lầm trong quá khứ để tránh lặp lại.

II. Vấn đề và thách thức trong giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc giám sát tài chính ngân hàng. Các vấn đề như quản lý rủi ro, tính minh bạch và khả năng ứng phó với khủng hoảng là những yếu tố cần được cải thiện. Hệ thống ngân hàng cần phải có những biện pháp hiệu quả để đảm bảo an toàn và ổn định cho nền kinh tế.

2.1. Quản lý rủi ro trong hệ thống ngân hàng

Quản lý rủi ro là một trong những thách thức lớn nhất mà hệ thống ngân hàng Việt Nam phải đối mặt. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong quản lý rủi ro sẽ giúp nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống tài chính.

2.2. Tính minh bạch và trách nhiệm giải trình

Tính minh bạch trong hoạt động của các ngân hàng là rất quan trọng. Các cơ quan giám sát cần phải đảm bảo rằng các ngân hàng thực hiện đầy đủ trách nhiệm giải trình để bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền và nhà đầu tư.

III. Phương pháp cải cách giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả giám sát tài chính ngân hàng, Việt Nam cần áp dụng nhiều phương pháp cải cách. Các biện pháp này bao gồm việc cải cách chính sách, tăng cường đào tạo nhân lực và áp dụng công nghệ thông tin trong giám sát.

3.1. Cải cách chính sách tài chính

Cải cách chính sách tài chính là cần thiết để nâng cao hiệu quả giám sát. Các quy định cần phải được cập nhật và điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế và yêu cầu của thị trường.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân lực là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng lực giám sát. Các chuyên gia cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công tác giám sát hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong giám sát tài chính ngân hàng

Nghiên cứu về giám sát tài chính ngân hàng đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng tại Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế có thể giúp nâng cao hiệu quả giám sát và quản lý rủi ro.

4.1. Các tiêu chuẩn quốc tế trong giám sát tài chính

Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như Basel III sẽ giúp cải thiện khả năng quản lý rủi ro và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động của các ngân hàng.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu thực tiễn đã chỉ ra rằng việc cải cách giám sát tài chính ngân hàng có thể mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế, bao gồm việc tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và người gửi tiền.

V. Kết luận và tương lai của giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam

Giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam đang trong quá trình chuyển mình mạnh mẽ. Tương lai của hệ thống giám sát phụ thuộc vào khả năng áp dụng các biện pháp cải cách hiệu quả và học hỏi từ các bài học kinh nghiệm quốc tế. Việc xây dựng một hệ thống giám sát vững mạnh sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Tầm quan trọng của giám sát tài chính

Giám sát tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nền kinh tế và đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Cần phải tiếp tục cải cách để nâng cao hiệu quả giám sát.

5.2. Hướng đi tương lai cho giám sát tài chính ngân hàng

Hướng đi tương lai cho giám sát tài chính ngân hàng Việt Nam cần tập trung vào việc áp dụng công nghệ và cải cách chính sách để đáp ứng tốt hơn với các thách thức mới trong môi trường tài chính toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 bùng nổ từ sự sụp đổ của thị trường cho vay thế chấp bất động sản dưới chuẩn tại Mỹ, nơi quy mô danh nghĩa của các hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) vượt mức 62 nghìn tỷ USD, đe dọa nghiêm trọng tới thanh khoản toàn cầu. Tại Việt Nam, hệ số an toàn vốn (CAR) bình quân của hệ thống ngân hàng năm 2006 chỉ đạt xấp xỉ 5%, thấp hơn rất nhiều so với mức 14% của Thái Lan và 22% của Indonesia, cho thấy mức độ tổn thương tiềm tàng của các tổ chức tín dụng trong nước trước các cú sốc vĩ mô. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ những khiếm khuyết trong khung khổ giám sát tài chính tại Mỹ và đánh giá thực trạng công tác thanh tra, giám sát hệ thống tài chính ngân hàng tại Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu hướng tới việc rút ra các bài học kinh nghiệm sâu sắc, nhận diện những lỗ hổng trong kiểm soát rủi ro hệ thống và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực giám sát tài chính quốc gia. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2009 tại thị trường Mỹ và Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế thanh tra hợp nhất, hướng đến mục tiêu nâng tỷ lệ an toàn vốn toàn hệ thống lên trên mức 8% theo tiêu chuẩn Basel II và kiểm soát tỷ lệ nợ xấu thực tế dưới ngưỡng an toàn 3%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết áp chế tài chính của Ronald McKinnon và Edward Shaw, giải thích sự dịch chuyển từ cơ chế kiểm soát mệnh lệnh hành chính sang tự do hóa tài chính, cùng lý thuyết bất đối xứng thông tin và rủi ro đạo đức của Joseph Stiglitz. Khung an toàn vĩ mô được soi chiếu qua các hiệp ước an toàn vốn quốc tế Basel I và Basel II. Các khái niệm cốt lõi được phân tích bao gồm: chứng khoán hóa (Securitization - quy trình đóng gói các khoản nợ thành chứng khoán bảo đảm bằng bất động sản MBS và chứng khoán bảo đảm bằng tài sản ABS), nghĩa vụ nợ thế chấp được phân tầng rủi ro (CDO), hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng không kiểm soát (CDS), cấu trúc hệ thống ngân hàng hai cấp (Two-tier banking system), và học thuyết "quá lớn để sụp đổ" (Too big to fail) hình thành từ tiền lệ giải cứu ngân hàng Continental Illinois năm 1984.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm chuỗi số liệu thứ cấp đáng tin cậy giai đoạn 1999 - 2009 được trích xuất từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Fitch Ratings, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Phương pháp phân tích kết hợp giữa thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh đối chiếu và mô hình hóa dòng chu chuyển vốn. Cỡ mẫu nghiên cứu tại Việt Nam bao quát toàn bộ 49 tổ chức tín dụng trọng yếu (gồm 5 ngân hàng thương mại nhà nước, 39 ngân hàng thương mại cổ phần, 5 ngân hàng liên doanh) cùng 40 chi nhánh ngân hàng nước ngoài và dữ liệu thanh tra tại 64 tỉnh, thành phố. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ có chủ đích được áp dụng nhằm phản ánh chính xác cấu trúc rủi ro của toàn hệ thống. Lý do lựa chọn kết hợp phân tích định tính và định lượng mô tả là để bóc tách rõ nét sự sai lệch giữa chuẩn mực kế toán trong nước (VAS) và chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS), từ đó đánh giá thực chất năng lực vốn và rủi ro thanh khoản mà các mô hình hồi quy giản đơn khó bao quát hết.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, khủng hoảng tại Mỹ bắt nguồn từ sự suy đồi chuẩn mực tín dụng và buông lỏng giám sát: Đến năm 2006, có tới hơn 88% hồ sơ vay thế chấp thuộc diện dưới chuẩn (Alt-A và Ninja) không đủ điều kiện chứng minh tài chính. Các sản phẩm lãi suất thả nổi (Option ARM) với lãi suất chào mời 2% ban đầu đã khiến số tiền trả góp hàng tháng tăng vọt 83% (từ 876 USD lên 1.604 USD) khi bước vào giai đoạn tái định giá sau 3 năm, dẫn đến làn sóng vỡ nợ hàng loạt.

Thứ hai, việc sử dụng đòn bẩy tài chính mất kiểm soát trong các sản phẩm phái sinh phức tạp: Thị trường CDS đạt quy mô danh nghĩa 62 nghìn tỷ USD nhưng giá trị tài sản ròng thực tế chỉ khoảng 2 nghìn tỷ USD, tương ứng tỷ lệ đòn bẩy bảo hiểm rủi ro lên đến 31 lần giá trị tài sản thực tế mà hoàn toàn không chịu bất kỳ quy chế an toàn vốn nào từ các cơ quan giám sát liên bang.

Thứ ba, hệ thống tài chính Việt Nam tồn tại lỗ hổng lớn về an toàn vốn và chênh lệch chuẩn mực kế toán: Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) bình quân của các ngân hàng Việt Nam chỉ đạt khoảng 5%, thấp hơn từ 8% đến 17% so với các nước láng giềng trong khu vực. Đáng chú ý, tỷ lệ nợ xấu nếu tính theo chuẩn VAS chỉ ở mức khoảng 3%, nhưng khi đối chiếu theo chuẩn mực kế toán quốc tế IAS do Fitch Ratings đánh giá thì con số thực tế lên tới 15%. Nhu cầu vốn bổ sung của khu vực ngân hàng ước tính chiếm từ 15% đến 25% GDP.

Thứ tư, thị trường tài chính phi chính thức bùng nổ vượt ngoài tầm kiểm soát: Khối lượng giao dịch trên thị trường cổ phiếu phi tập trung (OTC) tại Việt Nam ước tính lớn gấp 3 đến 6 lần và giá trị giao dịch mỗi ngày lớn hơn 3 lần so với thị trường niêm yết chính thức tại HOSE và HNX, tạo ra rủi ro thanh toán và rủi ro đối tác cực kỳ lớn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của cuộc khủng hoảng tại Mỹ không chỉ nằm ở chính sách duy trì lãi suất thấp kéo dài suốt 31 tháng của Fed hay dòng vốn thặng dư thương mại từ các nước mới nổi, mà cốt lõi là sự sụp đổ của hệ thống giám sát thể chế. Việc bãi bỏ Đạo luật Glass-Steagall vào năm 1999 đã xóa nhòa ranh giới giữa ngân hàng thương mại và ngân hàng đầu tư, kích hoạt rủi ro đạo đức lan rộng. Tại Việt Nam, quá trình tự do hóa tài chính diễn ra nhanh hơn tốc độ hoàn thiện năng lực quản lý thận trọng vĩ mô.

Để làm rõ các phát hiện trên, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột kép thể hiện sự tương phản rõ rệt giữa tỷ lệ nợ xấu theo VAS (3%) và IAS (15%), cùng biểu đồ so sánh hệ số CAR của Việt Nam (5%) với Thái Lan (14%) và Malaysia (13%). Đồng thời, sơ đồ phân nhánh chuỗi chứng khoán hóa từ MBS, ABS sang CDO tổng hợp sẽ minh họa sinh động cơ chế lan truyền rủi ro mang tính hệ thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc mô hình cơ quan giám sát tài chính quốc gia theo hướng hợp nhất. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần chủ trì thiết lập Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia có thực quyền, hợp nhất các đầu mối thanh tra độc lập giữa ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm trong giai đoạn 2010 - 2012. Target metric là chuẩn hóa quy trình thanh tra cho hơn 600 cán bộ thanh tra trên toàn quốc và giám sát 100% các tập đoàn tài chính đa năng.

Thứ hai, áp dụng bắt buộc khung tiêu chuẩn an toàn vốn Basel II đối với toàn bộ các tổ chức tín dụng. Ngân hàng Nhà nước cần ban hành lộ trình cụ thể từ năm 2011 đến năm 2015, yêu cầu các ngân hàng thương mại tăng vốn tự có để nâng hệ số CAR từ mức 5% hiện tại lên tối thiểu 8%, đảm bảo khả năng chống chịu rủi ro tín dụng và rủi ro thị trường.

Thứ ba, chuyển đổi hệ thống phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro theo chuẩn mực kế toán quốc tế IFRS/IAS. Bộ Tài chính phối hợp cùng hệ thống ngân hàng thực hiện rà soát định kỳ hàng năm nhằm thu hẹp khoảng cách sai lệch số liệu nợ xấu giữa chuẩn nội địa và quốc tế xuống dưới 1%, kiểm soát tỷ lệ nợ xấu thực tế của toàn ngành dưới mức 3%.

Thứ tư, kiểm soát chặt chẽ thị trường chứng khoán phi tập trung OTC và thiết lập khung pháp lý cho sản phẩm phái sinh. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần hoàn thiện cơ chế đăng ký giao dịch tập trung trên hệ thống UpCOM trong giai đoạn 2010 - 2013, mục tiêu đưa 100% doanh nghiệp đại chúng giao dịch trên sàn có quản lý, giảm thiểu 80% rủi ro thanh toán không chính thức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước). Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế khung pháp lý giám sát an toàn vĩ mô, khắc phục tình trạng phân tán thông tin giữa 3 thị trường tín dụng, chứng khoán và bảo hiểm.

Nhóm 2: Ban điều hành và Khối Quản trị rủi ro tại các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại và công ty chứng khoán. Giúp nhận diện rủi ro tiềm ẩn trong các sản phẩm cho vay thế chấp bất động sản, học hỏi kinh nghiệm kiểm soát tỷ lệ vay an toàn (tỷ lệ 28:36) và xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ theo chuẩn FICO.

Nhóm 3: Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng. Cung cấp hệ thống tài liệu học thuật toàn diện, mô hình hóa trực quan quy trình chứng khoán hóa CDO/CDS và phân tích sự chuyển đổi của hệ thống ngân hàng hai cấp tại Việt Nam.

Nhóm 4: Nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư và chuyên viên phân tích tài chính. Giúp đánh giá chính xác sức khỏe tài chính và chất lượng tài sản thực tế của 49 định chế tài chính trọng yếu, nhận diện rủi ro đòn bẩy để tối ưu hóa chiến lược phân bổ danh mục đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân sâu xa nhất của cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ năm 2008 là gì? Nguyên nhân cốt lõi là sự buông lỏng của hệ thống giám sát thể chế và sự bùng phát của rủi ro đạo đức. Cơ quan quản lý đã để các định chế tài chính hạ chuẩn tín dụng đến mức 88% khoản vay không đạt chuẩn năm 2006, đồng thời cho phép giao dịch các sản phẩm phái sinh phức tạp mà không có biện pháp kiểm soát đòn bẩy.

Hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) khuếch đại rủi ro hệ thống như thế nào? CDS hoạt động như hợp đồng bảo hiểm nhưng không chịu sự quản lý của luật bảo hiểm và cho phép các bên mua bán không cần sở hữu tài sản gốc. Điều này đẩy quy mô danh nghĩa lên 62 nghìn tỷ USD, gấp 31 lần tài sản ròng, biến một vụ vỡ nợ riêng lẻ thành thảm họa sụp đổ thanh khoản dây chuyền.

Hệ số an toàn vốn (CAR) của hệ thống ngân hàng Việt Nam giai đoạn này ở mức nào? Theo đánh giá của Fitch Ratings năm 2006, hệ số CAR bình quân của các ngân hàng Việt Nam chỉ đạt khoảng 5%. Mức này thấp hơn rất nhiều so với tiêu chuẩn Basel cũng như các quốc gia trong khu vực như Thái Lan (14%), Malaysia (13%) và Indonesia (22%), đặt hệ thống trước nguy cơ thiếu hụt vốn nghiêm trọng.

Tại sao có sự chênh lệch lớn về tỷ lệ nợ xấu giữa chuẩn VAS và chuẩn IAS tại Việt Nam? Sự chênh lệch bắt nguồn từ phương pháp phân loại nợ và trích lập dự phòng. Chuẩn mực kế toán trong nước (VAS) phản ánh tỷ lệ nợ xấu khoảng 3% do tiêu chí phân loại còn mang tính hành chính, trong khi chuẩn quốc tế IAS ghi nhận nợ xấu lên tới 15% do đánh giá thực chất dòng tiền và khả năng trả nợ của khách hàng.

Hệ thống thanh tra ngân hàng Việt Nam cần cải tổ điểm yếu mấu chốt nào? Điểm yếu mấu chốt là sự phân tán quyền lực và thiếu công cụ cảnh báo sớm. Dù có khoảng 600 nhân sự trải rộng tại 64 tỉnh thành, lực lượng thanh tra vẫn chủ yếu kiểm tra tính tuân thủ quy định hành chính sau sự việc thay vì giám sát rủi ro thận trọng vĩ mô dựa trên dòng vốn và chất lượng tài sản thực.

Kết luận

• Cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ 2008 là minh chứng rõ ràng về sự thất bại của hệ thống giám sát trước các sản phẩm tài chính phái sinh có quy mô danh nghĩa 62 nghìn tỷ USD.
• Hệ thống tài chính ngân hàng Việt Nam bộc lộ điểm yếu lớn về bộ đệm vốn với hệ số CAR chỉ xấp xỉ 5% và sự thiếu nhất quán trong ghi nhận nợ xấu giữa VAS (3%) và IAS (15%).
• Cơ chế giám sát tài chính tại Việt Nam với mạng lưới 600 thanh tra viên cần chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình tuân thủ thụ động sang mô hình giám sát thận trọng vĩ mô hợp nhất.
• Việc thực thi lộ trình nâng tỷ lệ an toàn vốn lên trên 8% theo chuẩn Basel II là yêu cầu bắt buộc để nâng cao sức đề kháng cho hệ thống tài chính quốc gia.
• Đóng góp chính của luận văn là khái quát hóa bài học khủng hoảng Mỹ, bóc tách thực trạng rủi ro của 49 định chế tài chính nội địa và đề xuất khung giải pháp đồng bộ giai đoạn 2010 - 2015.

Bước đi tiếp theo đòi hỏi các cơ quan quản lý và các ngân hàng thương mại khẩn trương thực hiện lộ trình tái định giá tài sản theo chuẩn IFRS và chuẩn hóa hệ số an toàn vốn trước năm 2015. Độc giả quan tâm và các nhà hoạch định chính sách hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng các mô hình đánh giá rủi ro hệ thống vào thực tiễn quản trị ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Lý luận chung về khủng hoảng tài chính Mỹ và vấn đề giám sát hệ thống TCNH.  Chương II: Thực trạng hoạt động giám sát hệ thống TCNH tại Việt Nam hiện nay.  Chương III: Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực hoạt động giám sát hệ thống TCNH tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu dự kiến.

Đóng góp chủ yếu của đề tài là: i, Khái quát hóa cở sở lý luận về khủng hoảng tài chính Mỹ và kinh nghiệm trong hoạt động giám sát hệ thống TCNH tại Mỹ; ii, Phân tích năng lực của hoạt động giám sát tại Việt Nam hiện nay; iii, Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cho hoạt động giám sát hệ thống TCNH tại Việt nam.vn 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Do đây là một lĩnh vực có tính vĩ mô rất cao, cộng với trình độ người viết còn hạn chế nên bài viết chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong các thầy, cô giáo và các bạn đóng góp, chỉ bảo để đề tài của nhóm nghiên cứu được hoàn chỉnh hơn.vn 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng I: LÝ LUẬN VỀ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH MỸ - HỆ THỐNG GIÁM SÁT TÀI CHÍNH MỸ HIỆN NAY 1. Tổng quan về hệ thống Tài chính – Ngân hàng của Mỹ. Hệ thống tài chính Mỹ được cho là một hệ thống phức tạp về cấu trúc và chức năng.

Có nhiều loại hình tổ chức khác nhau: ngân hàng, công ty bảo hiểm, quỹ tương trợ, thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu…tất cả những tổ chức này đều được chính phủ giám sát. Hệ thống tài chính này chuyển nhiều tỉ đô la mỗi năm từ những nơi thừa vốn đến những nơi thiếu vốn để đầu tư. Ở Mỹ, các ngân hàng hoạt động trong một hệ thống quản lý ngân hàng kép (dual banking system) – nghĩa là cả chính quyền liên bang và tiểu bang đều có quyền kiểm soát đối với ngân hàng. Hệ thống này được thiết lập nhằm giúp chính quyền tiểu bang kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động ngân hàng trong phạm vi lãnh thổ của mình, đồng thời đảm bảo cho các ngân hàng được chính quyền tiểu bang và cộng đồng địa phương đối xử công bằng khi mở rộng hoạt động sang các bang khác nhau.

Các cơ quan quản lý hệ thống tài chính quan trọng của chính phủ Mỹ là Hệ thống dự trữ liên bang (FED), Cục kiểm soát tiền tệ, Công ty bảo hiểm tiền gửi liên bang (FDIC), Bộ Tư pháp, Ủy ban chứng khoán và hối đoái cũng có vai trò quản lý ngân hàng nhưng kém quan trọng hơn, trong khi đó Hội đồng ngân hàng bang là cơ quan quản lý cấp bang cao nhất của các ngân hàng Mỹ. Khi các ngân hàng trong hệ thống tài chính thực hiện nghiệp vụ nhận tiền gửi vay và cung cấp các dịch vụ tài chính khác cho khách hàng, họ phải tiến hành những công việc đó trong một khung pháp lý chặt chẽ được xây dựng chủ yếu để bảo vệ lợi ích của toàn xã hội. Các nhà ngân hàng thường nói với nhau rằng những ký tự FDIC (Federal Deposit Insurance Corporation) – Cơ quan bảo hiểm tiền gửi liên bang – thực sự nghĩa là "Yêu cầu tăng vốn http://svnckh.vn 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] không ngừng" – Forever Demanding Increase Capital. FDIC và các cơ quan quản lý ngân hàng khác dường như không ngừng yêu cầu (ít nhất là đối với các ngân hàng của Mỹ) phải tăng vốn nhiều hơn, tăng cường cung cấp các báo cáo, mở rộng hơn nữa các dịch vụ công cộng… Ở Mỹ cũng như hầu hết các quốc gia khác, không một ngân hàng mới nào có thể thành lập nếu không được Chính phủ chấp thuận.

Việc ngân hàng cung cấp dịch vụ nhận tiền gửi và các công cụ tài chính khác cho công chúng để huy động vốn đều đòi hỏi phải có sự cho phép của các cơ quan quản lý ngân hàng. Chất lượng danh mục cho vay đầu tư cũng như sự hợp lý về vốn chủ sở hữu của ngân hàng luôn được các thanh tra ngân hàng xem xét cẩn thận. Khi một ngân hàng muốn mở rộng hoạt động bằng cách xây dựng một tòa nhà mới, sáp nhập với một ngân hàng khác, thiếp lập văn phòng chi nhánh hoặc tiếp nhận hay bắt đầu một hoạt động kinh doanh phi ngân hàng, trước hết nó phải nhận được sự đồng ý của cơ quan quản lý. Sau cùng, chủ sở hữu của một ngân hàng không thể đưa quyền đóng cửa và rút lui khỏi ngành nếu họ không có sự chấp thuận rõ ràng bằng văn bản từ chính cơ quan quản lý, nơi đã cấp quyết định thành lập ngân hàng.

Các cơ quan quản lý ngân hàng tại Mỹ và chức năng của chúng Hệ thống dự trữ liên bang – Federal Reserve System  Giám sát và quản lý thường xuyên tất cả các ngân hàng được chính quyền tiểu bang cấp giấy phép (ngân hàng bang) và các công ty sở hữu ngân hàng hoạt động tại Mỹ.  Quy định tỷ lệ dự trữ bắt buộc trên tiền gửi.  Thông qua các đơn vị sáp nhập, thiết lập chi nhánh, hoặc thực hiện chức năng tín thác.  Quyết định công nhận, giám sát và kiểm tra các công ty quốc tế hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng tại Mỹ.

Cục quản lý tiền tệ - Controller of Currency http://svnckh.vn 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Ban hành quyết định thành lập cho các ngân hàng nội địa mới.  Giám sát và kiểm tra thường xuyên tất cả các ngân hàng nội địa.  Thông qua tất cả các đơn vị sáp nhập, thiết lập chi nhánh, thực hiện chức năng tín thác. Công ty bảo hiểm tiền gửi liên bang – Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC)  Bảo hiểm các khoản tiền gửi cho ngân hàng tuân thủ các quy định của công ty.

 Thông qua tất cả các đơn vị sát nhập, thiết lập chi nhánh, thực hiện chức năng tín thác của những ngân hàng được bảo hiểm.  Yêu cầu mọi ngân hàng được bảo hiểm tập hợp các báo cáo về tình trạng tài chính của họ. Bộ Tƣ pháp – Department of Justice  Xem xét và thông qua các đề nghị sáp nhập của ngân hàng và công ty sở hữu ngân hàng. Nghiên cứu tác động của chúng đối với cạnh tranh và chấn chỉnh kịp thời nếu đề nghị này tác động tiêu cực đáng kể tới mức độ cạnh tranh trên thị trường.

Ủy ban hối đoái và chứng khoán  Thông qua các đề nghị về việc phát hành chứng khoán của ngân hàng và của công ty sở hữu ngân hàng. Hội đồng ngân hàng bang – State Banking Board or Commission  Ban hành giấy phép thành lập ngân hàng mới.  Giám sát và kiểm tra thường xuyên tất cả các ngân hàng được cấp giấy phép của bang.  Có quyền thông qua tất cả đơn yêu cầu của các ngân hàng hoạt động trong phạm vi bang về việc thành lập công ty con, tiếp quản các chi nhánh, hoặc thành lập văn phòng chi nhánh mới.vn 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bàn về sự độc lập của Fed Những quy định về ngân hàng và quản lý ngân hàng tại Mỹ được kiểm soát bởi Cục dự trữ liên bang (Fed).

Cũng giống như mọi NHTW trên khắp thế giới, Fed tác động tới hoạt động hàng ngày của các ngân hàng nhiều hơn bất kỳ cơ quan nào khác của Chính phủ. Công việc chủ yếu là thực hiện chính sách tiền tệ, bao gồm việc đảm bảo sự vận hành thông suốt của hệ thống tài chính – ngân hàng, đảm bảo sự tương hợp của quá trình cung ứng tiền tệ và tín dụng với các mục tiêu kinh tế quốc gia. Bằng cách kiểm soát tốc độ tăng trưởng của mức cung tiền tệ và tín dụng (bao gồm các khoản cho vay và đầu tư chứng khoán của ngân hàng), Fed cố gắng đảm bảo sự tăng trưởng kinh tế ở một tốc độ thích hợp, thất nghiệp được giữ ở mức thấp, duy trì lạm phát hợp lý và đảm bảo giá trị đồng USD trên thị trường quốc tế được giữ vững. Một điểm khác biệt rõ rệt của Fed so với các NHTW khác trên thế giới là Fed tương đối tự do trong việc theo đuổi những mục tiêu này bởi nó không phụ thuộc vào nguồn tài trợ của Chính phủ.

Thay vào đó, Fed có thể tăng vốn của mình từ việc bán các dịch vụ và mua bán chứng khoán. Hàng năm, Fed chuyển phần lớn lợi nhuận vào Kho bạc Mỹ sau khi đã bổ sung vốn và trả lãi cho các ngân hàng nắm giữ cổ phần của Quỹ dự trữ liên bang. Ngược lại, các NHTW của Nhật, Anh, Pháp, Italy, Tây Ban Nha và các nước khác dường như được đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ hơn của Chính phủ, và các nước này nói chung đều trải qua những giai đoạn lạm phát cao với nhiều vấn đề kinh tế trong những năm gần đây, điểm này nói lên rằng sự độc lập của Fed làm cho nó có thể đạt được các mục tiêu kinh tế dài hạn dễ dàng hơn (đặc biệt là kiềm chế lạm phát) do ít phải chịu áp lực chính trị. Fed có một cấu trúc tổ chức rất lớn, phức tạp với nhiều bộ phận gần giống như bộ máy hành chính của Chính phủ (xem sơ đồ).

Trung tâm ra quyết định và đồng thời có quyền lực lớn nhất trong hệ thống dự trữ liên bang là Hội đồng thống đốc (Board of Governors) tại Washington, DC. Tất cả các http://svnckh.vn 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngân hàng do Cục quản lý tiền tệ cấp giấy phép và một số ngân hàng thành viên bang sẵn sàng tuân thủ sự giám sát và quản lý của Fed được xem là ngân hàng thành viên. Các tổ chức thành viên phải mua cổ phiếu (tối đa là 6% vốn và thặng dư vốn) của ngân hàng dự trữ liên bang khu vực và phải chịu sự kiểm tra hoạt động toàn diện của Fed. Các ngân hàng thành viên của hệ thống dự trữ liên bang chỉ có một số ít đặc quyền bởi vì các dịch vụ của Fed được cung cấp cho tất cả các tổ chức nhận tiền gửi đặt dự trữ tại Fed.vn 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.