phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng: 5 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ Chƣơng 1. Cơ sở lí luận của việc giám sát hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trƣờng Trung học phổ thông Chƣơng 2. Thực trạng đánh giá kết quả học tập và giám sát hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trƣờng trung học phổ thông Thanh Thủy tỉnh Phú Thọ Chƣơng 3. Các biện pháp giám sát hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trƣờng THPT Thanh Thủy tỉnh Phú Thọ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ CỦA GIÁO VIÊN VỀ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH ỞTRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Kết quả nghiên cứu về quản lí chuyên môn ở trường học nói chung và trường trung học phổ thông nói riêng Từ lịch sử phát triển giáo dục và thực tiễn chúng ta thấy: Trong dạy học việc kiểm tra đánh giá tri thức của học sinh là khâu không thể thiếu đƣợc trong quá trình dạy học, nó vừa là động lực, vừa là nhân tố nâng cao chất lƣợng dạy học trong các nhà trƣờng. Đây là vấn đề lớn, đã có từ ngay khi nhà trƣờng xuất hiện trong xã hội loài ngƣời. Khi xã hội loài ngƣời phát triển việc truyền thụ những kinh nghiệm sản xuất, những thành tựu khoa học, những tri thức cuộc sống cho thế hệ sau là điều cần thiết để tiến hành đƣợc điều đó con đƣờng ngắn nhất và hiệu quả nhất là dạy học, dạy học đƣợc coi là hoạt động đặc trƣng của xã hội loài ngƣời.
Để đánh giá đƣợc hiệu quả của quá trình truyền thụ và tiếp thu tri thức đạt đến đâu thì phải thông qua kiểm tra đánh giá. Chính vì vậy mà ngay từ khi xuất hiện mô hình nhà trƣờng thì các hình thức kiểm tra đánh giá mức độ nhận thức của học sinh cũng ra đời. Tuy nhiên ở mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi quốc gia có khác nhau nhƣng cũng đều đƣa ra qui định chuẩn phù hợp cho 6 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ việc đánh giá theo yêu cầu của xã hội hiện tại. Chẳng hạn, ở các nƣớc Châu Âu đã từ lâu việc kiểm tra đánh giá tri thức của học sinh đƣợc qui định dƣới dạng các kỳ thi hoặc kiểm tra với các mức độ hình thức khác nhau.
Các hình thức thi khá phong phú và đa dạng, nó đƣợc tiến hành bằng cách mạn đàm, nói chuyện, tranh luận, trao đổi hay trình bày những hiểu biết về thế giới và các vấn đề triết học, tôn giáo, luận lý và đạo đức nhằm phát hiện và tuyển lựa nhân tài cho đất nƣớc. Sau này khi khoa học phát triển các ngành khoa học có gianh giới rõ rệt và nhu cầu của xã hội cũng đến lúc cần những ngành khoa học theo những lĩnh vực chuyên biệt. Giáo dục sẽ phát triển theo hƣớng đó. Cho đến đầu thế kỷ XVI ông tổ của nền sƣ phạm cận đại J.A Comenxki (1592 -1670) nhà giáo dục vĩ đại ngƣời Sec Slovakia, đã đƣa ra nhiều mô hình nhà trƣờng và đã đƣợc nhiều Quốc gia áp dụng.
Đó là nhà trƣờng đƣợc phân theo cấp học, bậc học ở những lứa tuổi nhất định; Các môn học trong nhà trƣờng cũng đƣợc quy định chặt chẽ có chƣơng trình, có nội dung cụ thể thống nhất. Thời gian đào tạo cũng đƣợc ấn định, đƣơng nhiên cách kiểm tra đánh giá cũng đƣợc quy định rõ ràng. Còn ở các nƣớc phƣơng Đông thì dƣới chế độ của các triều đại phong kiến để chọn nhân tài cho đất nƣớc, các Nhà nƣớc đã tổ chức những cuộc thi chọn nhân tài rồi phong Quan phục vụ cho đất nƣớc. Tuỳ theo cấp thi, điểm thi cao thấp (giải thi đỗ) mà các Quan lại đƣợc bổ nhiệm những chức vụ phù hợp với trình độ khả năng của mình.
Đến thế kỷ XVIII thì hệ đánh giá chất lƣợng giáo dục đầu tiên đƣợc áp dụng phổ biến trong các nhà trƣờng. Theo hệ này lúc đầu có 3 bậc chính: Tốt - Trung bình - Kém; Sau đó mới chia nhỏ hơn thành 5 bậc nhƣ hiện nay: Tốt - Khá - Trung bình - Yếu - Kém. Nhƣng để có đƣợc kết quả đánh giá theo 5 bậc chất lƣợng học sinh chúng ta phải tổ chức kiểm tra đánh giá thế nào cho đúng yêu cầu, phù hợp với đối tƣợng là vấn đề mà các nhà giáo dục phải quan tâm để nâng cao chất lƣợng dạy và học. 7 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ Trong giai đoạn 1950 đến đầu 1970, xuất phát từ những yêu cầu của ngành giáo dục, nâng cao chất lƣợng học sinh trên cơ sở nâng cao tính độc lập, tự giác, tích cực của ngƣời học, việc nghiên cứu trong giai đoạn này chủ yếu nhằm hoàn thiện quá trình dạy học trong đó có kiểm tra đánh giá tri thức học sinh phổ thông.
Một số công trình đã làm sáng tỏ chức năng kiểm tra đánh giá nhƣ: Chức năng giáo dục, phát huy tính độc lập tự giác cho học sinh. Một số công trình tìm ra các hình thức đánh giá thích hợp cho các đối tƣợng học sinh và từng môn học, chẳng hạn nhƣ công trình của E. Từ những năm 1970 trở lại đây có rất nhiều công trình nghiên cứu giải quyết từng vấn đề cụ thể trong đó có xác định một cách khoa học nội dung đánh giá kết quả học tập học sinh, nhƣ: Những vấn đề lý luận dạy học của việc đánh giá tri thức (V. Palomxki) con đƣờng hoàn thiện việc kiểm tra tri thức kỹ năng (X.
Uxova) trong giai đoạn này nhiều tác giả nghiên cứu các nguyên tắc của việc kiểm tra đánh giá nhằm đảm bảo tính khách quan nhƣ: Các hƣớng nâng cao tính khách quan trong việc đánh giá tri thức học sinh (A. Levitov), thời kỳ này các phƣơng tiện điểm số, Test đƣợc sử dụng rộng rãi, tự kiểm tra tự đánh giá cũng đƣợc nghiên cứu nhƣ công trình của B. Chúng ta cũng dễ dàng nhận thấy trong giai đoạn này một số công trình nghiên cứu chuyên biệt về kiểm tra, đánh giá tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh đã tăng nhanh so với trƣớc kia. Về mặt nội dung và chất lƣợng nghiên cứu, chúng ta thấy rằng các tác giả đã hƣớng việc nghiên cứu của mình vào việc giải quyết ngày càng có hiệu quả các vấn đề trong hệ thống kiểm tra, đánh giá kết quả học tập học sinh.
Ở Việt Nam kiểm tra, đánh giá kết quả học tập học sinh (hình thức thi, kiểm tra văn hoá) đã có từ thời nhà Lý thế kỷ XI-XIII thông qua các cuộc thi nhƣ: Thi Hƣơng để chọn tú tài, thi Đình để chọn Trạng nguyên…Mục đích qua cuộc thi để tìm ra ngƣời tài giỏi làm quan giúp nƣớc. Khoa thi Nho học đầu tiên 8 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ của nƣớc ta vào thời nhà Lý Nhân Tông (1075). Các kỳ thi thƣờng đƣợc tổ chức tại các tỉnh, các vùng và toàn quốc; đồng thời còn có các cuộc kiểm tra thƣờng xuyên nhƣ bình văn, thi đấu. Khi thực dân Pháp xâm lƣợc nƣớc ta thì nền giáo dục Việt Nam mang nặng tính chất nền giáo dục nô dịch thuộc địa kiểu Pháp; với chủ trƣơng đào tạo lớp ngƣời làm tay sai cho thực dân Pháp (số ít); còn với đại đa số dân thì chúng thực hiện chính sách ngu dân để dễ cai trị.
Trong thời kỳ này các kỳ thi tuyển đƣợc tổ chức rất nghiêm túc đƣợc đảm bảo bằng pháp luật. Trung tâm khảo thí là một đơn vị độc lập với Bộ Giáo dục. Công tác kiểm tra đánh giá kiểm tra đánh giá chất lƣợng giáo dục luôn gắn liền với mục tiêu đào tạo của thực dân phong kiến. Từ sau cách mạng tháng 8 năm 1945 đến nay cùng với hoàn cảnh của đất nƣớc; nền Giáo dục Việt Nam đã 3 lần cải cách với mỗi lần mục tiêu đƣợc điều chỉnh cho phù hợp với tình hình mới của đất nƣớc.
Công tác kiểm tra đánh giá có cải tiến thay đổi về cách thức nhằm mục đích đánh giá đƣợc chính xác và khách quan hơn. Với cấu trúc nhƣ hiện nay học sinh học xong mỗi cấp đều đƣợc xét bằng các thông số điểm đánh giá của cấp học, bậc học đặc biệt là năm cuối cấp hoặc thi tốt nghiệp theo đúng quy chế của Bộ Giáo dục đào tạo tiêu chuẩn chung trong toàn quốc (lớp 12), nhằm đánh giá cấp bằng tốt nghiệp công nhận trong quá trình đào tạo. Với sự phối hợp những thành tựu khoa học của thế giới nghiên cứu, cải tiến quá trình kiểm tra đánh giá chất lƣợng giáo dục nói chung và kiểm tra đánh giá kết quả học tập học sinh nói riêng, các tác giả đã khẳng định: Vấn đề kiểm tra đánh gia kết quả học tập học sinh là một phạm trù của lý luận dạy học, kiểm tra đánh giá là mắt xích không thể tách rời trong quá trình dạy học. Trong lĩnh vực nghiên cứu kiểm tra đánh giá của GS.TS Hoàng Đức Nhuận, PGS.TS Lê Đức Phúc đã nêu cơ sở lý luận của việc đánh giá chất 9 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ lƣợng học tập của học sinh.
GS Đặng Vũ Hoạt đã nêu hệ thống chức năng kiểm tra đánh giá.TS Hà Thị Đức đã nghiên cứu cơ sở lý luận thực tiễn và hệ thống biện pháp bảo đảm tính khách quan trong quá trình kiểm tra đánh giá học sinh sƣ phạm (1986) đã nêu lý luận và việc thực hiện các chức năng kiểm tra đánh giá theo đơn vị kiến thức là một phƣơng pháp đánh giá khách quan nhất. Đây cũng là vấn đề đặt ra cho các nhà quản lý giáo dục trong khâu tổ chức quản lý công tác kiểm tra đánh giá tri thức học sinh trong các nhà trƣờng THPT hiện nay. Kết quả nghiên cứu về quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh ở cấp trường Bậc học THPT giáo viên thƣờng kiểm tra đánh giá bằng nhận xét và cho điểm, lời nhận xét khẳng định đúng sai, khả năng nắm tri thức, sự tiến bộ, đôi khi còn là những hƣớng dẫn học tập, qua đánh giá giúp học sinh định hƣớng lỗ lực phấn đấu, tránh những sai sót trong học tập và cuộc sống. Điểm số cũng là thƣớc đo kết quả của đánh giá, điểm số cũng là kết quả của quá trình kiểm tra.
Điểm đƣợc ghi là phản ánh trình độ học tập, khả năng nắm tri thức.
