Luận án: Kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính ở Việt Nam - Lê Văn Hảo

Luận án tiến sĩ nghiên cứu kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính ở việt nam hiện nay, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực tại Việt Nam.

• Tác giả: Lê Văn Hảo
• Người hướng dẫn: PGS,TS. Vũ Thư
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Giải Quyết Vụ Án Hành Chính Tại Việt Nam: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
• 1.4. Các giả thiết thuyết đặt ra cần phải tiếp tục nghiên cứu của luận án
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN HÀNH CHÍNH
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và nguyên tắc của hoạt động kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính
• 2.2. Các yếu tố tác động đến hoạt động kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính của Viện kiểm sát nhân dân
• 2.3. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG
• 3.1. Các quy định pháp luật về nội dung và phương thức kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính
• 3.2. Tình hình thụ lý và giải quyết các vụ án hành chính
• 3.3. Đánh giá thực trạng công tác giải quyết các vụ án hành chính của Viện kiểm sát nhân dân trong thời gian từ năm 2009 đến năm 2018
• 3.4. Nguyên nhân của những kết quả đạt được và những tồn tại, hạn chế trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính
• 3.5. Kết luận Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN HÀNH CHÍNH
• 4.1. Quan điểm tăng cường vai trò của VKSND trong kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính
• 4.2. Các giải pháp tăng cường vai trò của VKSND trong hoạt động kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính
• 4.3. Kết luận Chương 4
• CÁC BÀI BÁO KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thực trạng vụ án hành chính tại Việt Nam

Thực trạng vụ án hành chính tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Sự gia tăng các khiếu kiện hành chính, đặc biệt là những vụ án có đông người tham gia, đã tạo ra áp lực lớn lên hệ thống tư pháp. Theo thống kê, số lượng khiếu kiện hành chính đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, gây ra nhiều bức xúc trong xã hội. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của các cơ quan nhà nước mà còn làm giảm niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật. Các cơ quan nhà nước cần có những biện pháp hiệu quả để giải quyết tình trạng này, nhằm bảo vệ quyền lợi công dân và đảm bảo tính công bằng trong việc giải quyết các vụ án hành chính. Việc giải quyết vụ án cần phải tuân thủ đúng quy trình và quy định của pháp luật, từ đó nâng cao chất lượng công tác kiểm sát và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

1.1. Các yếu tố tác động đến thực trạng

Nhiều yếu tố tác động đến thực trạng vụ án hành chính tại Việt Nam. Đầu tiên, sự phức tạp trong quy trình giải quyết vụ án đã dẫn đến nhiều khó khăn cho các bên liên quan. Thứ hai, sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật cũng là một nguyên nhân chính gây ra tình trạng khiếu kiện kéo dài. Các cơ quan nhà nước cần phải cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp luật để đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong việc giải quyết các vụ án hành chính. Thêm vào đó, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, kiểm sát viên cũng là một yếu tố quan trọng giúp cải thiện chất lượng công tác kiểm sát và giải quyết vụ án. Cuối cùng, sự phối hợp giữa các cơ quan tư pháp và các tổ chức xã hội cũng cần được tăng cường để tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho việc giải quyết các vụ án hành chính.

II. Giải pháp pháp lý cho việc giải quyết vụ án hành chính

Để nâng cao hiệu quả trong việc giải quyết vụ án hành chính, cần có những giải pháp pháp lý cụ thể. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến vụ án hành chính để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất. Việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành sẽ giúp giảm thiểu tình trạng khiếu kiện và nâng cao chất lượng công tác kiểm sát. Thứ hai, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, kiểm sát viên, nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức. Điều này sẽ giúp họ thực hiện tốt hơn vai trò của mình trong việc giải quyết vụ án. Cuối cùng, việc tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân được bảo vệ.

2.1. Tăng cường vai trò của Viện kiểm sát nhân dân

Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết vụ án hành chính. Để nâng cao vai trò này, cần có những giải pháp pháp lý cụ thể nhằm tăng cường năng lực và hiệu quả hoạt động của VKSND. Một trong những giải pháp quan trọng là cải cách tổ chức và hoạt động của VKSND, đảm bảo tính độc lập và khách quan trong công tác kiểm sát. Bên cạnh đó, cần xây dựng các quy chế phối hợp giữa VKSND và các cơ quan tư pháp khác để tạo ra một hệ thống pháp lý đồng bộ và hiệu quả. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng công tác giải quyết vụ án mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân một cách tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học với đề tài "Kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính ở Việt Nam hiện nay" được tác giả Lê Văn Hảo thực hiện tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Vũ Thư và PGS.TS. Hoàng Văn Tú. Luận án thuộc chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, mã số 9.02, hoàn thành và bảo vệ năm 2020.

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả chỉ rõ trong những năm gần đây, tình hình khiếu kiện hành chính—đặc biệt là các vụ việc khiếu kiện hành chính có đông người tham gia—tại một số địa phương cũng như trên phạm vi cả nước diễn biến phức tạp, có xu hướng gia tăng qua các năm. Khiếu kiện hành chính kéo dài gây bức xúc trong nhân dân, ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và niềm tin của người dân vào cơ quan công quyền. Cùng với tiến trình cải cách tư pháp theo Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị và sự ra đời của các đạo luật quan trọng gồm Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 và Luật Tố tụng hành chính năm 2015, chức năng, thẩm quyền của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) đã được kiện toàn. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng cho thấy công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính còn bộc lộ nhiều hạn chế: số lượng bản án sơ thẩm bị Tòa án cấp phúc thẩm sửa đổi, hủy bỏ hoặc bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm vẫn còn; việc áp dụng pháp luật chưa thống nhất giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và giữa các địa phương; hoạt động xét hỏi, tranh luận tại phiên tòa chưa thực sự đi vào chiều sâu. Mặt khác, các công trình khoa học trước đây chủ yếu tiếp cận vấn đề dưới góc độ thủ tục tố tụng thuần túy, chưa có công trình nghiên cứu toàn diện về hoạt động kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính dưới lăng kính kiểm soát quyền lực tư pháp. Do đó, việc nghiên cứu đề tài này là yêu cầu cấp thiết về cả lý luận và thực tiễn.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ các vấn đề lý luận và phân tích thực tiễn kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính của VKSND.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Khảo sát, đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu ở trong và ngoài nước đối với công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính của VKSND; xác định những khoảng trống khoa học cần tiếp tục giải quyết.
2. Phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận và pháp luật về công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính của VKSND dưới giác độ là một phương thức kiểm soát quyền lực tư pháp; xây dựng khái niệm, xác định đối tượng, phạm vi, nội dung công tác này.
3. Khảo sát, thu thập thông tin, tài liệu để đánh giá thực trạng công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính của VKSND; chỉ rõ những kết quả đạt được, các tồn tại, hạn chế và nguyên nhân.
4. Đề xuất các quan điểm, giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính của VKSND ở Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính của VKSND.
• Phạm vi nội dung: Hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án hành chính của Tòa án nhân dân (TAND).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu dữ liệu, số liệu và văn bản thực tiễn trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2018.
• Phạm vi không gian: Khảo sát, phân tích trên phạm vi cả nước, tập trung vào một số tỉnh, thành phố trọng điểm.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa và phân loại các công trình nghiên cứu liên quan thành các nhóm cụ thể ở cả trong nước và nước ngoài.

Các hướng nghiên cứu trong nước bao gồm ba nhóm chính:

• Nhóm thứ nhất nghiên cứu về tài phán các khiếu kiện hành chính: Đinh Văn Minh nghiên cứu bài viết "Tài phán hành chính ở một số nước trên thế giới", phân tích mô hình tài phán của Pháp, Đức và hệ thống pháp luật Anglo-Saxon để rút ra bài học cho Việt Nam kể từ khi ban hành Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 1994. Nguyễn Thị Anh Thư và Vũ Việt Hà trong nghiên cứu "Mô hình cơ quan tài phán hành chính ở một số nước" phân định hai mô hình lưỡng hệ tài phán và nhất hệ tài phán (bao gồm Tòa hành chính trong Tòa án thường như Trung Quốc, Indonesia... và Tòa án tư pháp giải quyết tranh chấp hành chính như Anh, Canada, Na Uy...). Lê Thu Hương với bài viết "Về cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính ở nước ta" trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã phân tích cơ chế giải quyết khiếu nại nhằm phát hiện sai sót của bộ máy hành chính và bảo vệ quyền công dân.
• Nhóm thứ hai nghiên cứu về sự cần thiết, vị trí, vai trò của VKSND trong bộ máy Nhà nước và chức năng của VKSND: GS.TS. Nguyễn Đăng Dung (2012) với sách chuyên khảo "Những vấn đề về Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp"; GS.VS. Nguyễn Duy Quý và PGS. Nguyễn Tất Viễn (Đồng chủ biên, 2010) với chuyên khảo "Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân - lý luận và thực tiễn"; TSKH. Lê Cảm (2011) trong chuyên khảo "Viện kiểm sát Việt Nam"; TS. Lê Hữu Thể với các bài viết "Vị trí và chức năng của VKSND trong bộ máy nhà nước" (2000) và "Sửa đổi Hiến pháp năm 1992 với việc xác định vị trí, chức năng của VKSND trong bộ máy nhà nước" (2001); PGS. Trần Văn Độ (2003) với đề tài khoa học "Những giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp"; PGS.TS. Nguyễn Văn Mạnh (chủ biên, 2012) với cuốn "Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam"; TS. Khuất Văn Nga (1993) với luận án tiến sĩ "Vị trí, vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong bộ máy Nhà nước xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam"; TS. Nguyễn Mạnh Bình (2010) với luận án tiến sĩ "Hoàn thiện cơ chế pháp lý giám sát xã hội đối với việc thực hiện quyền lực nhà nước ở Việt Nam hiện nay"; Nguyễn Thị Thủy (2011) với bài viết "Viện kiểm sát nhân dân trong tiến trình cải cách tư pháp"; sách chuyên khảo "Hợp tác kỹ thuật trong lĩnh vực pháp luật" giữa Việt Nam và Nhật Bản của VKSND tối cao (2006); TS. Nguyễn Văn Quảng (2012) với bài nghiên cứu "Bàn về chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát nhân dân"; cuốn sách "Tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác của Viện kiểm sát nhân dân qua 55 năm tổ chức và hoạt động" của VKSND tối cao (2015).
• Nhóm thứ ba nghiên cứu về hoạt động kiểm sát các vụ án hành chính của VKSND: Lê Song Lê và Vi Thị Tuyết Minh (2014) với chuyên đề khoa học của Vụ 10 - VKSND tối cao về "Thực trạng công tác kiểm sát giải quyết án hành chính, một số giải pháp và kiến nghị"; Lê Song Lê (2013) với bài viết "Đề xuất, kiến nghị nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính"; Cao Thị Hương (2017) nghiên cứu thực tiễn tại tỉnh Bình Thuận qua bài viết "Một số khó khăn, vướng mắc trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính và các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính"; Nguyễn Thị Thu Hương (2018) với nghiên cứu "Rút kinh nghiệm về các vi phạm trong việc thụ lý và giải quyết các vụ án hành chính ở cấp sơ thẩm"; Trịnh Tuyến (2018) với nghiên cứu về số liệu giải quyết án hành chính tại TAND Thành phố Hà Nội; Trần Đình Khánh với bài viết "Nâng cao vai trò của viện kiểm sát trong vụ án hành chính theo tinh thần cải cách tư pháp"; Nguyễn Ngọc Khánh (2002) với bài viết trên Tạp chí Kiểm sát; Nguyễn Hoàng Anh (2010) với bài viết "Vai trò của Viện kiểm sát trong vụ án hành chính và vấn đề độc lập xét xử"; Tập bài giảng Đào tạo nghiệp vụ kiểm sát của Trường Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ Kiểm sát Hà Nội (2012) về "Kỹ năng kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính".

Về tình hình nghiên cứu ở nước ngoài, luận án khảo cứu: Giáo trình Công tác kiểm sát của Học viện cán bộ kiểm sát quốc gia Trung Quốc (2002, do Trường Cao đẳng kiểm sát Hà Nội biên dịch và hiệu đính); báo cáo nghiên cứu của PGS. Vivienne Bath và PGS. Sarah Biddulph (2010) về hệ thống tư pháp Trung Quốc; bài viết của Vương Hồng Tường (2014) trong sách "Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, kinh nghiệm Việt Nam, kinh nghiệm Trung Quốc"; báo cáo của GS. William E. Buttler cho Chương trình Phát triển của Liên Hợp Quốc (UNDP, 2010) khảo sát hệ thống tư pháp tại 5 quốc gia (Trung Quốc, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Liên bang Nga); báo cáo nghiên cứu của PGS. Luke Nottage, GS. Kent Anderson và GS. Makoto Ibusuki (2010) về hệ thống tư pháp Nhật Bản; bài viết của Margarita Sergeevna Pavlova (2013) về tố tụng hành chính tại Liên bang Nga đăng trên Middle-East Journal of Scientific Research.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết: Luận án nhận định các công trình trong và ngoài nước chưa nghiên cứu chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của VKSND trong giải quyết vụ án hành chính một cách có hệ thống dưới góc độ là hoạt động kiểm soát quyền tư pháp (quyền xét xử của Tòa án) trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (XHCN). Để giải quyết khoảng trống này, luận án đặt ra 6 giả thiết nghiên cứu:

1. Phân tích, lý giải yêu cầu mở rộng thẩm quyền xét xử của Tòa án và mở rộng thẩm quyền kiểm sát của Viện kiểm sát từ khi thụ lý đến khi ban hành bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.
2. Lý giải cơ sở lý luận và thực tiễn khẳng định kiểm sát giải quyết án hành chính là hoạt động kiểm soát quyền tư pháp.
3. Làm rõ cơ sở khoa học và pháp luật của chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp trong tố tụng hành chính như một hình thức thừa hành quyền lực giám sát từ Quốc hội.
4. Xây dựng khái niệm, xác định đối tượng, phạm vi, nội dung, phương thức kiểm sát của VKSND.
5. Khảo sát, thu thập dữ liệu thực trạng giai đoạn 2009–2018, chỉ rõ các kết quả, hạn chế và nguyên nhân.
6. Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao nhận thức, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực tổ chức cán bộ và quy chế phối hợp liên ngành.

Nhóm tài liệu	Tác giả và công trình tiêu biểu	Trọng tâm nội dung liên quan
Tài phán hành chính	Đinh Văn Minh; Nguyễn Thị Anh Thư & Vũ Việt Hà; Lê Thu Hương	Các mô hình cơ quan tài phán hành chính (lưỡng hệ, nhất hệ) và cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính
Vị trí, chức năng của VKSND	Nguyễn Đăng Dung (2012); Lê Cảm (2011); Lê Hữu Thể (2000, 2001); Khuất Văn Nga (1993); Nguyễn Văn Quảng (2012); VKSND tối cao (2015)	Cơ sở hiến định, vị trí pháp lý của VKSND và mối quan hệ giữa thực hành quyền công tố với kiểm sát hoạt động tư pháp
Kiểm sát án hành chính	Lê Song Lê & Vi Thị Tuyết Minh (2014); Cao Thị Hương (2017); Nguyễn Thị Thu Hương (2018); Nguyễn Hoàng Anh (2010)	Thực trạng kỹ năng nghiệp vụ, vi phạm trong xét xử hành chính và mối quan hệ giữa kiểm sát với độc lập xét xử
Nghiên cứu nước ngoài	Học viện Kiểm sát Trung Quốc (2002); William E. Buttler (UNDP, 2010); Nottage, Anderson & Ibusuki (2010); Pavlova (2013)	Mô hình Viện kiểm sát/Công tố tại Trung Quốc, Nhật Bản, Nga và cơ chế giám sát xét xử hành chính

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý thuyết, luận án vận dụng học thuyết Mác - Lênin về Nhà nước và pháp luật, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Luận án khai thác luận điểm của V.I. Lênin trong tác phẩm "Về nguyên tắc song trùng trực thuộc và pháp chế" (năm 1922) về sự cần thiết phải thành lập cơ quan Viện kiểm sát nhằm bảo đảm tính thống nhất của pháp chế trên toàn quốc, ngăn ngừa tình trạng cục bộ địa phương. Luận án cũng dựa trên các nguyên tắc hiến định qua các bản Hiến pháp năm 1959, 1980, 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) và Hiến pháp năm 2013; định hướng cải cách tư pháp tại Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị. Khung khái niệm trọng tâm bao gồm: kiểm soát quyền lực nhà nước (theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp), quyền lực tư pháp, kiểm soát quyền lực tư pháp, kiểm sát hoạt động tư pháp và kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính.

Về phương pháp nghiên cứu, luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử:

• Vận dụng nguyên lý mối liên hệ phổ biến để phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa các thiết chế tư pháp và thể chế pháp lý.
• Vận dụng nguyên lý về sự phát triển để phân tích các biến chuyển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính, cải cách tư pháp tác động đến tổ chức và hoạt động của VKSND.
• Vận dụng quy luật lượng - chất và các cặp phạm trù cái chung - cái riêng, khả năng - hiện thực để làm rõ các yếu tố tác động và điều kiện bảo đảm công tác kiểm sát.

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể gồm:

• Phương pháp lịch sử: Sử dụng chủ yếu tại Chương 1 để nhận diện tiến trình phát triển nhận thức lý luận về tư pháp hành chính và vai trò của VKSND.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê: Sử dụng xuyên suốt các chương nhằm xử lý, phân tích số liệu về các vụ án hành chính và kết quả kiểm sát.
• Phương pháp cấu trúc hệ thống: Sử dụng chủ yếu tại Chương 2 và Chương 3 để đánh giá thực trạng, tìm nguyên nhân và xây dựng hệ thống giải pháp.
• Phương pháp luật học so sánh: Sử dụng chủ yếu tại Chương 2 và Chương 4 để so sánh các quy định pháp luật và thực tiễn qua các thời kỳ, cũng như liên hệ kinh nghiệm quốc tế.
• Phương pháp nghiên cứu điển hình: Sử dụng tại Chương 2 và Chương 3 để phân tích thực tiễn công tác kiểm sát tại một số địa bàn cụ thể.

Nguồn tư liệu và dữ liệu: Luận án khai thác hệ thống văn kiện của Đảng, các văn bản quy phạm pháp luật (Hiến pháp, Luật Tổ chức VKSND, Luật Tổ chức TAND, Luật Tố tụng hành chính qua các thời kỳ), các báo cáo tổng kết thực tiễn 10 năm (2009–2018) của VKSND tối cao, TAND tối cao và VKSND một số địa phương.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 1 trình bày bức tranh toàn diện về các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến tài phán hành chính, vị trí pháp lý của VKSND và hoạt động kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính. Tác giả phân tích các mô hình tài phán hành chính trên thế giới (mô hình Tòa án hành chính độc lập thuộc nhánh hành pháp hoặc tư pháp, mô hình Tòa Hành chính trong Tòa án thường, và mô hình Tòa án tư pháp giải quyết tranh chấp hành chính). Đối với cơ quan công tố/kiểm sát, các nước theo nguyên tắc phân chia quyền lực thuần túy thường không giao chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp cho công tố, trong khi các nước có mô hình Viện kiểm sát (như Việt Nam, Trung Quốc) duy trì cơ chế giám sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động xét xử nhằm bảo đảm pháp chế thống nhất. Tác giả khẳng định khoảng trống nghiên cứu hiện nay là việc tiếp cận hoạt động kiểm sát xét xử án hành chính dưới góc độ một phương thức kiểm soát quyền lực tư pháp; từ đó xác lập 6 giả thiết nghiên cứu định hướng cho toàn bộ luận án.

Chương 2: Những vấn đề lý luận về kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính

Chương 2 tập trung xây dựng hệ thống lý luận nền tảng cho đề tài. Luận án đưa ra định nghĩa khoa học: "Kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính là hoạt động của VKSND sử dụng các quyền năng pháp lý do pháp luật quy định kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong suốt quá trình giải quyết vụ án của TAND, của thẩm phán, hội thẩm, thư ký phiên tòa và những người tham gia tố tụng khác nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ án hành chính kịp thời, khách quan, đúng pháp luật".

Luận án phân tích 6 đặc điểm cơ bản của hoạt động này:

1. Là một bộ phận trong kiểm soát quyền lực tư pháp, thừa hành quyền lực từ Quốc hội và chỉ được Quốc hội giao duy nhất cho VKSND.
2. Là một nội dung trong cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước, phản ánh sự phân công, phối hợp giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp.
3. Đối tượng kiểm sát trực tiếp là hoạt động giải quyết vụ án hành chính của TAND (thẩm phán, hội thẩm nhân dân, thư ký Tòa án).
4. Chủ thể kiểm sát bị giới hạn về phạm vi kiểm sát, bảo đảm không xâm phạm nguyên tắc độc lập xét xử của Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân.
5. Mang tính đặc thù về nội dung và hình thức: Kiểm sát viên tham gia tất cả các phiên tòa, phiên họp sơ thẩm và phúc thẩm (khác với tố tụng dân sự vốn có phạm vi tham gia hẹp hơn).
6. Hướng tới kết quả bảo đảm cho cơ quan quản lý hành chính nhà nước và người có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành chính đúng pháp luật.

Đồng thời, chương này luận giải 3 ý nghĩa cơ bản: góp phần hoàn thiện bộ máy Nhà nước pháp quyền XHCN; bảo vệ Hiến pháp, pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và lợi ích hợp pháp của các chủ thể; thúc đẩy cải cách nền hành chính nhà nước. Luận án cũng phân tích các nguyên tắc hoạt động, trong đó nguyên tắc bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng giữ vai trò định hướng chính trị hàng đầu, cùng các yếu tố tác động về thể chế, tổ chức bộ máy và nhận thức xã hội.

Chương 3: Các quy định pháp luật hiện hành về kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính và thực tiễn áp dụng

Chương 3 phân tích thực trạng thể chế và thực tiễn thi hành từ năm 2009 đến năm 2018. Về mặt pháp lý, luận án phân tích các quy định của Luật Tố tụng hành chính năm 2015 và Luật Tổ chức VKSND năm 2014 về thẩm quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị, quyền tiếp cận hồ sơ và việc tham gia phiên tòa của Kiểm sát viên. Về mặt thực tiễn, luận án đánh giá tình hình thụ lý và giải quyết các vụ án hành chính trong giai đoạn 10 năm (2009–2018). Luận án ghi nhận những kết quả tích cực: tỷ lệ phát hiện vi phạm tố tụng của Tòa án tăng lên; số lượng kiến nghị, kháng nghị phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm được Tòa án chấp nhận đạt tỷ lệ nhất định, góp phần khắc phục các sai phạm trong phán quyết hành chính. Bên cạnh đó, luận án chỉ rõ các tồn tại: một số Kiểm sát viên chưa phát hiện kịp thời vi phạm của Tòa án cấp sơ thẩm; kỹ năng tranh tụng, xét hỏi tại phiên tòa còn thụ động; công tác phối hợp cung cấp tài liệu, chứng cứ giữa Tòa án, Viện kiểm sát và cơ quan hành chính còn gặp nhiều trở ngại. Nguyên nhân xuất phát từ sự bất cập, chưa đồng bộ của hệ thống văn bản hướng dẫn; tính chất phức tạp của các tranh chấp đất đai, quản lý nhà nước; cũng như năng lực, bản lĩnh nghề nghiệp của một bộ phận cán bộ, Kiểm sát viên.

Chương 4: Quan điểm và giải pháp tăng cường vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính

Chương 4 xác định các quan điểm định hướng: tăng cường vai trò kiểm sát của VKSND phải phù hợp với chủ trương cải cách tư pháp của Đảng; gắn liền với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN; bảo đảm nguyên tắc độc lập xét xử của Tòa án nhưng không buông lỏng kiểm soát quyền lực tư pháp. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện:

• Nâng cao nhận thức lý luận và chính trị về vị trí, vai trò của VKSND trong kiểm soát quyền lực tư pháp đối với tố tụng hành chính.
• Hoàn thiện thể chế pháp luật: sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Tố tụng hành chính và các văn bản hướng dẫn nhằm quy định rõ ràng hơn quyền hạn, trách nhiệm của Kiểm sát viên trong việc yêu cầu Tòa án chuyển giao hồ sơ, thu thập chứng cứ và thực hiện quyền kháng nghị, kiến nghị.
• Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: chuyên môn hóa khâu nghiệp vụ kiểm sát án hành chính trong toàn ngành Kiểm sát; đổi mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu tại các cơ sở đào tạo của ngành.
• Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành: xây dựng và thực hiện hiệu quả Quy chế phối hợp công tác giữa VKSND và TAND các cấp, cũng như cơ chế phối hợp với các cơ quan quản lý hành chính nhà nước nhằm nâng cao trách nhiệm cung cấp chứng cứ và chấp hành phán quyết tư pháp.

Chương	Tên chương theo văn bản	Nội dung trọng tâm
Chương 1	Tổng quan tình hình nghiên cứu	Đánh giá tài liệu trong/ngoài nước, xác định khoảng trống lý luận về kiểm soát quyền lực tư pháp và 6 giả thiết nghiên cứu
Chương 2	Những vấn đề lý luận về kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính	Xây dựng khái niệm, phân tích 6 đặc điểm, 3 ý nghĩa, nguyên tắc lãnh đạo của Đảng và các yếu tố tác động
Chương 3	Các quy định pháp luật hiện hành về kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính và thực tiễn áp dụng	Đánh giá quy định pháp luật, thực trạng công tác thụ lý, giải quyết và kiểm sát án hành chính giai đoạn 2009–2018, chỉ ra ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân
Chương 4	Quan điểm và giải pháp tăng cường vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính	Đề xuất quan điểm định hướng và 4 nhóm giải pháp về nhận thức, hoàn thiện pháp luật, tổ chức - cán bộ, phối hợp liên ngành

Kết quả và những đóng góp mới

Theo công bố của tác giả, luận án mang lại những đóng góp mới về lý luận và thực tiễn:

1. Luận án phân tích và làm sáng tỏ hoạt động kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính là hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước—cụ thể là quyền kiểm sát hoạt động tư pháp trong giải quyết các vụ án hành chính nhằm bảo đảm pháp luật tố tụng hành chính được tuân thủ nghiêm chỉnh và đúng pháp luật.
2. Thông qua việc phân tích hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án hành chính, luận án xác định rõ vị trí, vai trò của VKSND trong bộ máy nhà nước, đặc biệt là trong bối cảnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam.
3. Bổ sung và hoàn thiện hệ thống lý luận về công tác kiểm sát các vụ án hành chính của VKSND dưới giác độ kiểm soát quyền lực tư pháp, bao gồm việc xây dựng định nghĩa khoa học, phân tích các đặc điểm, nội dung và phương thức kiểm sát.
4. Đánh giá toàn diện thực trạng công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính của VKSND giai đoạn 2009–2018, chỉ rõ các kết quả đạt được, các tồn tại, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi, tạo cơ sở thực tiễn để đổi mới công tác chuyên môn.
5. Đề xuất hệ thống quan điểm, giải pháp và kiến nghị có cơ sở khoa học và tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính của ngành Kiểm sát nhân dân.

Về mặt kiến nghị, luận án đề xuất hoàn thiện các quy định pháp luật tố tụng hành chính liên quan đến quyền năng của Kiểm sát viên; tăng cường phối hợp liên ngành giữa Tòa án và Viện kiểm sát; đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng kiểm sát cho đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế, do giới hạn phạm vi nghiên cứu đã xác định, luận án tập trung khảo sát dữ liệu thực tiễn trong giai đoạn 10 năm từ 2009 đến 2018 và chỉ khảo sát sâu tại một số tỉnh, thành phố trọng điểm. Do tính chất của một công trình nghiên cứu chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, luận án chủ yếu tiếp cận theo hướng định tính, phân tích quy phạm và tổng hợp số liệu báo cáo nghiệp vụ tư pháp mà không triển khai các phương pháp phân tích định lượng thống kê xã hội học đa biến.

Hướng nghiên cứu tiếp có thể mở rộng khảo sát thực tiễn công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính trong giai đoạn sau năm 2018—thời điểm Luật Tố tụng hành chính năm 2015 đã được áp dụng toàn diện và ổn định; nghiên cứu chuyên sâu công tác kiểm sát theo từng nhóm khiếu kiện hành chính đặc thù như đất đai, môi trường, tài chính - thuế; hoặc nghiên cứu so sánh chuyên sâu cơ chế kiểm soát tư pháp hành chính của các nước trong khu vực và trên thế giới.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cho nhiều đối tượng:

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên ngành luật: Cung cấp cơ sở lý luận có hệ thống về kiểm soát quyền lực tư pháp, chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp và các khái niệm, đặc điểm của tố tụng hành chính.
• Đối với giảng viên, cơ sở đào tạo luật: Phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy, nghiên cứu tại Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, Học viện Tư pháp, Học viện Tòa án, Trường Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm sát tại Thành phố Hồ Chí Minh và các cơ sở đào tạo luật khác.
• Đối với cán bộ thực tiễn (Kiểm sát viên, Thẩm phán, Thư ký Tòa án): Cung cấp các phân tích thực tiễn, rút kinh nghiệm về các vi phạm phổ biến trong quá trình giải quyết vụ án hành chính và các thao tác nghiệp vụ kiểm sát từ giai đoạn thụ lý đến khi bản án có hiệu lực.
• Đối với cơ quan hoạch định chính sách và lập pháp: Cung cấp luận cứ khoa học cho việc tiếp tục sửa đổi, bổ sung Luật Tố tụng hành chính, Luật Tổ chức VKSND và xây dựng các quy chế phối hợp liên ngành giữa VKSND và TAND.

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính được luận án định nghĩa như thế nào?
Luận án định nghĩa đây là hoạt động của VKSND sử dụng các quyền năng pháp lý do pháp luật quy định để kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong suốt quá trình giải quyết vụ án của TAND, của thẩm phán, hội thẩm, thư ký phiên tòa và những người tham gia tố tụng khác, nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ án hành chính diễn ra kịp thời, khách quan và đúng pháp luật.

2. Vì sao hoạt động kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính được xác định là một phương thức kiểm soát quyền lực tư pháp?
Vì TAND là cơ quan thực hiện quyền tư pháp thông qua hoạt động xét xử. Để ngăn ngừa sự lạm quyền, sai sót gây thiệt hại đến quyền con người và bảo đảm pháp chế thống nhất, Quốc hội thành lập VKSND và giao một phần quyền giám sát tối cao thông qua chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp, bao gồm việc kiểm sát tính hợp pháp trong các phán quyết và hành vi tố tụng của Tòa án.

3. Sự khác biệt cơ bản giữa hoạt động kiểm sát án hành chính và kiểm sát án dân sự của VKSND là gì?
Trong tố tụng hành chính, VKSND tham gia tất cả các phiên tòa, phiên họp của Tòa án từ sơ thẩm đến phúc thẩm để kiểm sát việc tuân theo pháp luật. Trong khi đó, ở tố tụng dân sự, phạm vi tham gia phiên tòa sơ thẩm của VKSND hẹp hơn, chỉ bắt buộc đối với một số trường hợp cụ thể do luật định (như vụ án Tòa án thu thập chứng cứ, tranh chấp tài sản công, đương sự là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi...).

4. Khung thời gian và phạm vi không gian khảo sát thực tiễn của luận án là gì?
Luận án nghiên cứu dữ liệu thực tiễn trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2018, triển khai khảo sát trên phạm vi cả nước và tập trung phân tích chuyên sâu tại một số tỉnh, thành phố trọng điểm.

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp cơ bản nào để nâng cao chất lượng công tác kiểm sát?
Luận án đề xuất 4 nhóm giải pháp chính: (1) Nâng cao nhận thức lý luận và chính trị về vai trò kiểm sát quyền tư pháp của VKSND; (2) Hoàn thiện hệ thống thể chế pháp luật tố tụng hành chính; (3) Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực, kỹ năng nghiệp vụ của đội ngũ Kiểm sát viên; (4) Tăng cường quy chế phối hợp liên ngành giữa VKSND, TAND và các cơ quan hành chính nhà nước.

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính ở Việt Nam hiện nay" của tác giả Lê Văn Hảo là công trình nghiên cứu chuyên khảo thuộc chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác kiểm sát tư pháp hành chính. Luận án đã xác lập khung lý luận khẳng định kiểm sát việc giải quyết án hành chính là phương thức kiểm soát quyền lực tư pháp đặc thù của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, đồng thời phân tích thực trạng công tác này trong giai đoạn 2009–2018. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm hoàn thiện thể chế pháp luật, kiện toàn tổ chức cán bộ và nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, đóng góp thiết thực cho tiến trình cải cách tư pháp tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu trong nước 1. Nhóm thứ nhất nghiên cứu về tài phán các khiếu kiện hành chính Trong sách báo pháp lý ở Việt Nam đã có khá nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án như: Luật gia Đinh Văn Minh khi nghiên cứu về "Tài phán hành chính ở một số nước trên thế giới" đã đề cập đến một số quan điểm của các nước như: Pháp, Đức và một số nước theo hệ thống pháp luật Anglosaxon về tài phán hành chính. Liên hệ đến Việt Nam, tác giả khẳng định: Toà án hành chính là vấn đề còn mới đối với chúng ta hiện nay.

Thiết lập hệ thống các cơ quan tài phán hành chính đặt ra nhiều vấn đề lý luận, thực tiễn cần nghiên cứu. Điều đó đòi hỏi phải tính đến kinh nghiệm của các nước có nền tài phán hành chính phát triển, vận dụng những tri thức đó một cách khoa học, hợp lý vào các điều kiện cụ thể và đặc thù của Việt Nam là việc làm cần thiết. Nghiên cứu bài viết của Luật gia Đinh Văn Minh có ý nghĩa đối với đề tài của luận án đó là: vấn đề giải quyết bằng TA đối với khởi kiện hành chính đã được các nước trên thế giới quan tâm và thực hiện từ nhiều năm trước đây. Qua nghiên cứu cũng thấy được việc giải quyết các khiếu kiện hành chính (Quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan quản lý hành chính và cá nhân có thẩm quyền ban hành và thi hành quyết định hành chính) ở nước ta mới được thực hiện từ khi có Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 1994 đến nay do đó xét về cả vấn đề nghiên cứu lý luận, đặc biệt là hoạt động thực tiễn trong TTHC còn gặp những khó khăn, vướng mắc.

Mặt khác, nội dung của bài viết cũng là tài liệu quan trọng để tác giả đề tài của luận án tham khảo trong quá trình lý giải về sự cần thiết phải kiểm sát hoạt động của TA khi giải quyết 9 luan an các vụ án hành chính trong điều kiện tổ chức về thực hiện quyền lực ở Nhà nước ta theo nguyên tắc tập quyền. Nguyễn Thị Anh Thư và CN. Vũ Việt Hà trong bài nghiên cứu: "Mô hình cơ quan tài phán hành chính ở một số nước" đã nêu rõ trên thế giới hiện nay có 2 mô hình tổ chức tài phán hành chính, bao gồm: Lưỡng hệ tài phán và nhất hệ tài phán. Những nước theo chế độ lưỡng hệ tài phán (bao gồm hai hệ thống tài phán: tài phán tư pháp và tài phán hành chính) tổ chức hai hệ thống tài phán độc lập.

Tài phán tư pháp xét xử những vụ án hình sự, dân sự; tài phán hành chính xét xử những vụ án hành chính. Những nước theo chế độ nhất hệ tài phán chỉ tổ chức một hệ thống tài phán, cũng có hai loại hình: Mô hình Tòa hành chính trong TA thường: Một số nước có giải pháp hỗn hợp, nghĩa là họ lập ra các phân tòa hành chính trong TA tư pháp (Tòa án thường) như: Trung Quốc, Bê Nanh, Công Gô, Bờ Biển Ngà, Mađagaxca, Senegan, Tôgô, Inđônêxia… Mô hình TA Tư pháp có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp hành chính: Một số nước khác, thẩm quyền giải quyết tranh chấp hành chính được giao cho TA tư pháp như: Anh, Aixơlen, Na Uy, Canada, Sip, Itxraen. Nghiên cứu bài viết của Ths. Nguyễn Thị Anh Thư và CN.

Vũ Việt Hà có ý nghĩa giúp cho tác giả của luận án tìm hiểu mô hình, cơ chế giải quyết các khiếu kiện hành chính bằng TA ở các quốc gia, tuy có nhiều điểm khác nhau nhưng đều giao cho cơ quan trung tâm của hoạt động tư pháp đó là TA. Mặt khác thông qua việc nghiên cứu bài viết tác giả cũng thấy được mô hình Tòa Hành chính ở nước ta nằm trong hệ thống cơ quan TAND là đúng với quy định của pháp luật, nhằm kiểm soát hoạt động thực hiện quyền tư pháp của cơ quan xét xử. Tác giả Lê Thu Hương trong bài viết "Về cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính ở nước ta" đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật - Bộ Tư pháp đã khẳng định: Ở nước nào cũng vậy, từ xưa đến nay, đều tìm những cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính nhằm phát hiện kịp thời và sửa chữa những sai sót của bộ 10 luan an máy hành chính, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Cơ chế này có hiệu quả ra sao là biểu hiện mức độ văn minh, dân chủ của một Nhà nước.

Ở nước ta, cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính cũng đã thường xuyên được xem xét, chỉnh sửa. Tuy nhiên, trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, tích cực hội nhập quốc tế, phát huy bản chất dân chủ của Nhà nước ta thì một thực tiễn hết sức bức xúc đang đòi hỏi Nhà nước ta phải nghiên cứu sâu sắc để xây dựng một cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính hữu hiệu. Qua nghiên cứu bài viết của tác giả Lê Thu Hương, tác giả của luận án nhận thấy đây là kết quả nghiên cứu có thể dùng để tham khảo các quy định của Luật TTHC đã được sửa đổi và hoàn chỉnh theo quá trình phát triển của đất nước. Nhóm thứ hai là các công trình khoa học nghiên cứu về sự cần thiết, vị trí, vai trò của VKSND trong bộ máy Nhà nước và chức năng của VKSND GS.TS Nguyễn Đăng Dung (2012), Những vấn đề về Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp, sách chuyên khảo, nội dung đề cập đến sự ra đời và phát triển VKS, cơ cấu tổ chức VKS qua các bản Hiến pháp, làm rõ sự cần thiết thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của VKSND trong từng thời kỳ lịch sử.

Sách chuyên khảo của GS. Nguyễn Đăng Dung là tài liệu tham khảo quan trọng trong quá trình thực hiện đề tài luận án khi phân tích và làm rõ hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực TTHC được thực hiện trên cơ sở các quy định của Hiến pháp. Sách chuyên khảo “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân - lý luận và thực tiễn” xuất bản năm 2010 do GS.VS Nguyễn Duy Quý và PGS. Nguyễn Tất Viễn (Đồng chủ biên) đã khái quát lịch sử hình thành và phát triển của học thuyết nhà nước pháp quyền; nghiên cứu về Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nhà nước và pháp quyền; những đặc trưng cơ bản, chức năng của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; các yếu tố quy định, chi phối quá trình 11 luan an xây dựng nhà nước pháp quyền trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Trong đó xác định hệ thống các cơ quan tư pháp ở nước ta gồm TA, cơ quan điều tra, VKS, cơ quan thi hành án và các cơ quan, tổ chức bổ trợ tư pháp như tổ chức giám định tư pháp, tổ chức các luật sư, cơ quan công chứng nhà nước, lý lịch tư pháp; đồng thời, đề cập các giải pháp đổi mới các cơ quan tư pháp hiện nay ở nước ta [39, tr. TSKH Lê Cảm (2011) trong cuốn chuyên khảo “Viện kiểm sát Việt Nam” [8, tr. 81], đã đề cập một cách sâu sắc chức năng, nhiệm vụ, thiết chế về Viện công tố, VKSND các nước trên thế giới; vị trí của VKSND trong bộ máy Nhà nước ta, tác giả đã phân tích sự cần thiết phải tiếp tục duy trì các chức năng của VKSND như quy định của Hiến pháp năm 2013. Đồng thời, tác giả khẳng định sự cần thiết phải duy trì vị trí hiện hành của VKSND trong hệ thống bộ máy nhà nước.

Sách chuyên khảo của GS. TSKH Lê Cảm là tài liệu tham khảo dùng làm cơ sở lý luận khi đề tài luận án phân tích và làm sáng tỏ chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp trong đó có chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHC của VKSND. Bài viết Vị trí và chức năng của VKSND trong bộ máy nhà nước của TS. Lê Hữu Thể đăng trên Tạp chí Nhà nước và pháp luật năm 2000 đã nghiên cứu đề cập một cách tổng thể các cơ quan thuộc bộ máy Nhà nước ta.

Đồng thời tác giả phân tích sâu sắc về mối quan hệ phối hợp giữa các nhánh quyền lực và nhấn mạnh vị trí, vai trò của các cơ quan tư pháp, trong đó thể hiện rõ quan điểm về vai trò của VKSND trong bộ máy nhà nước nói chung và chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp nói riêng [49, tr. Bài viết Sửa đổi Hiến pháp năm 1992 với việc xác định vị trí, chức năng của VKSND trong bộ máy nhà nước của tác giả Lê Hữu Thể đăng trên Tạp chí nhà nước và pháp luật năm 2001 đã tập trung phân tích cơ sở lý luận và căn cứ pháp lý để quy định về vị trí, chức năng của VKSND trong các bản hiến pháp. Theo đó, tác giả đã phân tích những cơ sở để quy định vị trí, vai trò của VKSND 12 luan an trên cơ sở định hướng của Đảng và Nhà nước ta trong tiến trình CCTP, hội nhập quốc tế và xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam. Các bài viết trên đây của TS.

Lê Hữu Thể là tài liệu tham khảo có giá trị đối với luận án trong việc xác định cơ sở lý luận về vị trí, vai trò của VKSND trong bộ máy nhà nước và định hướng đổi mới về tổ chức và hoạt động của VKSND tại chương 2 và chương 4 của đề tài nghiên cứu [50, tr 21-23]. Trần Văn Độ có bài viết “Những giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp” (2003), Kỷ yếu đề tài khoa học cấp Bộ, của Viện Khoa học kiểm sát – VKSND tối cao. Tác giả đã phân tích và đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp nói chung. Bài viết của PGS.

Trần Văn Độ có thể dùng làm tài liệu tham khảo khi đề tài đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính, một trong những lĩnh vực kiểm sát hoạt động tư pháp Sách tham khảo “Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam” do PGS.TS Nguyễn Văn Mạnh (chủ biên năm 2012) đã nghiên cứu lịch sử Nhà nước và pháp luật Việt Nam từ năm 1945 đến năm 2009, nhất là trong thời kỳ đổi mới.