Luận văn thạc sĩ: Giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự tại Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự tại Quảng Nam, đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật.

Trường đại học

Học Viện Khoa Học Xã Hội

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận văn

2021

86
1
0

Phí lưu trữ

30 Point

Tóm tắt

I. Toàn cảnh giải quyết khiếu nại thi hành án dân sự tại Quảng Nam

Giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự (THADS) là một hoạt động pháp lý phức tạp, đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, đồng thời đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Tại Quảng Nam, công tác này mang những đặc thù riêng, phản ánh tình hình kinh tế - xã hội của địa phương. Hoạt động giải quyết khiếu nại thi hành án dân sự tại Quảng Nam không chỉ là quá trình thụ lý, xác minh và ra quyết định đối với các đơn thư, mà còn là một cơ chế quan trọng để giám sát hoạt động của các cơ quan thi hành án. Thông qua việc giải quyết khiếu nại, các cơ quan có thẩm quyền như Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam và các Chi cục Thi hành án dân sự cấp huyện có thể kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những sai sót, vi phạm của Chấp hành viên trong quá trình thi hành công vụ. Quá trình này giúp nâng cao ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ của đội ngũ công chức, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào hệ thống tư pháp. Hơn nữa, việc giải quyết hiệu quả các khiếu nại còn giúp ổn định tình hình an ninh, trật tự xã hội, hạn chế các vụ việc khiếu nại kéo dài, vượt cấp, đặc biệt là trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, tài chính, ngân hàng. Theo luận văn của tác giả Nguyễn Thị Sương, 'công tác giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự thời gian qua đã được Bộ Tư pháp, Tổng cục Thi hành án dân sự, các cơ quan Thi hành án dân sự địa phương đã tập trung, quan tâm, chú trọng'. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng một quy trình giải quyết khiếu nại minh bạch, hiệu quả, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Thi hành án dân sự.

1.1. Khái niệm và vai trò của khiếu nại trong THADS

Khiếu nại trong thi hành án dân sự được hiểu là việc đương sự hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, căn cứ vào các quy định của pháp luật, đề nghị cơ quan, người có thẩm quyền xem xét lại quyết định thi hành án, hành vi của Thủ trưởng cơ quan THADS hoặc Chấp hành viên khi cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Vai trò của hoạt động này là rất quan trọng. Thứ nhất, nó là công cụ pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bên liên quan. Thứ hai, nó là một kênh giám sát hiệu quả của nhân dân đối với hoạt động của cơ quan công quyền, góp phần phòng chống tiêu cực, lạm quyền. Thứ ba, kết quả giải quyết khiếu nại giúp hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước về THADS. Việc giải quyết đúng đắn các khiếu nại giúp tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đảm bảo các bản án, quyết định của Tòa án được thi hành nghiêm túc.

1.2. Chủ thể và đối tượng trong khiếu nại thi hành án dân sự

Chủ thể có quyền khiếu nại trong THADS bao gồm: người được thi hành án, người phải thi hành án, và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến việc thi hành án. Các chủ thể này có thể tự mình thực hiện quyền khiếu nại hoặc thông qua người đại diện hợp pháp. Đối tượng của khiếu nại là các quyết định thi hành án hoặc hành vi cụ thể của Thủ trưởng cơ quan THADS và Chấp hành viên. Các quyết định bị khiếu nại có thể là quyết định cưỡng chế thi hành án, quyết định kê biên tài sản, quyết định về việc chưa có điều kiện thi hành án... Các hành vi bị khiếu nại thường là chậm tổ chức thi hành án, xác minh điều kiện thi hành án không đầy đủ, hoặc thực hiện các thủ tục không đúng quy định. Việc xác định đúng chủ thể và đối tượng là bước đầu tiên và quan trọng nhất để đảm bảo thủ tục khiếu nại thi hành án dân sự được tiến hành đúng pháp luật.

II. Thực trạng và thách thức giải quyết khiếu nại THADS tại Quảng Nam

Thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại thi hành án dân sự tại Quảng Nam trong giai đoạn 2015-2019 cho thấy nhiều diễn biến phức tạp. Theo số liệu từ nghiên cứu của Nguyễn Thị Sương, số lượng đơn thư khiếu nại có xu hướng gia tăng, phản ánh sự gia tăng về số lượng và tính chất phức tạp của các vụ việc THADS. Cụ thể, năm 2015 tiếp nhận 64 đơn, đến năm 2019 con số này là 82 đơn. Mặc dù tỷ lệ giải quyết đơn thụ lý luôn đạt mức cao (trên 97%), công tác này vẫn đối mặt với không ít thách thức. Các vụ việc khiếu nại thường tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm như kê biên, định giá, bán đấu giá tài sản, đặc biệt là quyền sử dụng đất. Một số vụ việc có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều đương sự, nhiều cấp, nhiều ngành, gây khó khăn cho quá trình xác minh và giải quyết. Bên cạnh đó, tình trạng một số đương sự lạm dụng quyền khiếu nại để cố tình kéo dài, cản trở việc thi hành án vẫn còn tồn tại. Những khiếu nại hành vi của cơ quan thi hành ánkhiếu nại quyết định của Chấp hành viên đòi hỏi người giải quyết không chỉ vững về chuyên môn mà còn phải có kỹ năng đối thoại, giải thích, thuyết phục. Thách thức lớn nhất là làm sao để vừa đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân, vừa giữ vững hiệu lực của các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, tránh để các khiếu nại kéo dài gây mất an ninh trật tự tại địa phương.

2.1. Thống kê số lượng đơn khiếu nại và kết quả giải quyết

Theo Bảng 2.1 trong luận văn của Nguyễn Thị Sương, giai đoạn 2015-2019, các cơ quan THADS tại Quảng Nam đã tiếp nhận hàng trăm đơn khiếu nại. Cụ thể: năm 2015 nhận 64 đơn (giải quyết 39/39, đạt 100%); năm 2016 nhận 75 đơn (giải quyết 41/42, đạt 97.6%); năm 2017 nhận 67 đơn (giải quyết 39/39, đạt 100%); năm 2018 nhận 54 đơn (giải quyết 25/26, đạt 97%); và năm 2019 nhận 82 đơn (giải quyết 51/51, đạt 100%). Các số liệu này cho thấy nỗ lực rất lớn của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam và các Chi cục Thi hành án dân sự trong việc xử lý dứt điểm các vụ việc. Tuy nhiên, số lượng đơn thư biến động qua các năm cũng cho thấy tính chất không ổn định của tình hình khiếu nại, đòi hỏi sự tập trung chỉ đạo liên tục.

2.2. Các nội dung khiếu nại phổ biến và nguyên nhân phát sinh

Nội dung khiếu nại chủ yếu xoay quanh các giai đoạn quan trọng của quá trình thi hành án. Phổ biến nhất là các khiếu nại về việc chậm tổ chức thi hành án, về thủ tục cưỡng chế thi hành án, kê biên và xử lý tài sản. Đương sự thường khiếu nại quyết định của Chấp hành viên liên quan đến việc định giá tài sản thấp hơn giá thị trường, hoặc thủ tục bán đấu giá thiếu minh bạch. Nguyên nhân phát sinh khiếu nại rất đa dạng. Về khách quan, do hệ thống pháp luật còn một số điểm chưa đồng bộ, các tranh chấp dân sự ngày càng phức tạp. Về chủ quan, một phần do nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế, một phần do năng lực, trình độ và cả đạo đức công vụ của một số Chấp hành viên chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến những sai sót trong quá trình tác nghiệp. Việc giải quyết tố cáo trong thi hành án cũng là một phần quan trọng song hành cùng giải quyết khiếu nại.

III. Hướng dẫn thủ tục khiếu nại thi hành án dân sự theo đúng luật

Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp, các đương sự cần nắm vững thủ tục khiếu nại thi hành án dân sự theo quy định của Luật Thi hành án dân sự. Quy trình này được thiết kế để đảm bảo việc xem xét lại các quyết định, hành vi bị cho là trái pháp luật một cách khách quan và công bằng. Việc tuân thủ đúng trình tự, thủ tục không chỉ giúp khiếu nại được giải quyết nhanh chóng mà còn là cơ sở pháp lý vững chắc để bảo vệ quyền lợi của mình. Bắt đầu từ việc chuẩn bị một đơn khiếu nại thi hành án đầy đủ nội dung, gửi đến đúng cơ quan có thẩm quyền, cho đến việc cung cấp các tài liệu, chứng cứ liên quan và tham gia các buổi đối thoại khi được yêu cầu. Người khiếu nại có quyền tự mình khiếu nại, nhờ luật sư tư vấn pháp luật thi hành án, hoặc ủy quyền cho người đại diện hợp pháp. Cần đặc biệt lưu ý đến thời hiệu khiếu nại thi hành án, vì nếu quá thời hạn mà không có lý do chính đáng, đơn khiếu nại sẽ không được thụ lý giải quyết. Hiểu rõ quy trình này giúp người dân thực hiện quyền của mình một cách hiệu quả, tránh các trường hợp đơn bị trả lại hoặc giải quyết không đúng yêu cầu do sai sót về mặt thủ tục. Đây là bước đi nền tảng trong hành trình tìm kiếm sự công bằng khi tham gia vào các hoạt động THADS.

3.1. Cách viết và nộp đơn khiếu nại thi hành án đúng chuẩn

Một đơn khiếu nại thi hành án hợp lệ cần có các nội dung cơ bản sau: ngày, tháng, năm làm đơn; họ tên, địa chỉ của người khiếu nại; họ tên, địa chỉ của cơ quan, cá nhân bị khiếu nại; nội dung, lý do khiếu nại và yêu cầu của người khiếu nại. Quan trọng nhất là phần nội dung khiếu nại, cần trình bày rõ ràng, trung thực sự việc, nêu cụ thể quyết định hoặc hành vi nào của Chấp hành viên hoặc Thủ trưởng cơ quan THADS bị cho là trái pháp luật, xâm phạm quyền lợi ra sao. Người khiếu nại phải ký tên hoặc điểm chỉ vào đơn. Kèm theo đơn là các tài liệu, chứng cứ liên quan (bản sao quyết định thi hành án, biên bản kê biên, các văn bản khác...). Đơn phải được gửi đến đúng người có thẩm quyền giải quyết lần đầu theo quy định của pháp luật.

3.2. Quy định về thời hiệu khiếu nại thi hành án cần biết

Thời hiệu khiếu nại thi hành án được quy định khác nhau tùy thuộc vào đối tượng bị khiếu nại. Theo Điều 140 Luật Thi hành án dân sự, thời hiệu được quy định như sau: 03 ngày làm việc đối với quyết định về việc áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án; 10 ngày đối với quyết định khấu trừ tiền trong tài khoản, trừ vào thu nhập, kê biên tài sản; 15 ngày đối với các quyết định, hành vi khác. Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu là kể từ ngày người có quyền khiếu nại nhận được quyết định hoặc biết được hành vi đó. Việc tuân thủ thời hiệu là yêu cầu bắt buộc, nếu không đơn sẽ không được thụ lý, trừ trường hợp có trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng.

3.3. Quy trình thụ lý và xác minh của cơ quan chức năng

Sau khi nhận đơn, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét các điều kiện thụ lý. Nếu đủ điều kiện, cơ quan sẽ ra thông báo thụ lý và gửi cho người khiếu nại. Quá trình giải quyết bao gồm các bước: yêu cầu người bị khiếu nại giải trình, cung cấp hồ sơ; tổ chức xác minh các tình tiết, thu thập chứng cứ; tổ chức đối thoại giữa các bên để làm rõ nội dung khiếu nại. Kết quả xác minh và đối thoại là căn cứ quan trọng để người có thẩm quyền ra quyết định giải quyết khiếu nại. Quy trình này đòi hỏi sự khách quan, minh bạch và tuân thủ nghiêm ngặt các thời hạn giải quyết được quy định trong Luật Thi hành án dân sự để đảm bảo quyền lợi cho các bên.

IV. Phân tích thẩm quyền giải quyết khiếu nại THADS tại Quảng Nam

Việc xác định đúng thẩm quyền giải quyết khiếu nại THADS là yếu tố quyết định đến hiệu lực và hiệu quả của quá trình giải quyết. Pháp luật đã phân định rõ thẩm quyền của từng cấp trong hệ thống cơ quan thi hành án dân sự, từ cấp Chi cục đến Cục và Tổng cục. Tại Quảng Nam, hệ thống này được áp dụng một cách nhất quán. Việc phân cấp thẩm quyền giúp đảm bảo nguyên tắc hai cấp giải quyết, tạo cơ hội cho đương sự được xem xét lại vụ việc một cách cẩn trọng, đồng thời cho phép cơ quan quản lý cấp trên kiểm tra, giám sát hoạt động của cấp dưới. Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự cấp huyện có thẩm quyền giải quyết lần đầu đối với khiếu nại về quyết định, hành vi của Chấp hành viên do mình quản lý. Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Chấp hành viên Cục, của Chi cục trưởng cấp huyện, đồng thời giải quyết lần hai đối với quyết định giải quyết khiếu nại của Chi cục trưởng. Hiểu rõ sơ đồ thẩm quyền này giúp người dân gửi đơn đúng nơi, đúng chỗ, tiết kiệm thời gian và công sức, đồng thời đảm bảo đơn thư được xử lý bởi đúng cơ quan có trách nhiệm theo quy định.

4.1. Thẩm quyền của Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự

Theo Điều 142 Luật Thi hành án dân sự, Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự cấp huyện có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với các đối tượng sau: quyết định thi hành án và hành vi trái pháp luật của Chấp hành viên thuộc Chi cục mình quản lý; quyết định, hành vi của Phó Chi cục trưởng khi được phân công nhiệm vụ của Chấp hành viên. Đây là cấp giải quyết đầu tiên và gần dân nhất. Quyết định giải quyết khiếu nại của Chi cục trưởng phải được ban hành bằng văn bản, nêu rõ kết luận về nội dung khiếu nại và hướng dẫn quyền khiếu nại tiếp theo nếu đương sự không đồng ý.

4.2. Thẩm quyền của Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam

Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam có thẩm quyền rộng hơn. Cụ thể, Cục trưởng giải quyết khiếu nại lần đầu đối với: quyết định, hành vi của Chấp hành viên do Cục quản lý; quyết định, hành vi của Chi cục trưởng Chi cục THADS cấp huyện. Quan trọng hơn, Cục trưởng còn có thẩm quyền giải quyết lần hai đối với quyết định giải quyết khiếu nại của Chi cục trưởng mà đương sự tiếp tục có đơn khiếu nại. Đây là cấp phúc tra quan trọng, đảm bảo các quyết định giải quyết ở cấp huyện được xem xét lại một cách khách quan, toàn diện trước khi có hiệu lực thi hành.

4.3. Thẩm quyền của Tổng cục trưởng và Bộ trưởng Bộ Tư pháp

Ở cấp cao hơn, Tổng cục trưởng Tổng cục THADS có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Cục trưởng Cục THADS (giải quyết lần đầu) và giải quyết lần hai đối với quyết định giải quyết khiếu nại của Cục trưởng. Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai có hiệu lực thi hành. Trong trường hợp đặc biệt, khi phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong việc giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực, Bộ trưởng Bộ Tư pháp có quyền xem xét lại các quyết định đó. Đây là cơ chế giám đốc thẩm, nhằm đảm bảo tính tối cao của pháp luật và khắc phục những sai lầm (nếu có) trong toàn hệ thống.

V. Kết quả thực tiễn giải quyết khiếu nại THADS tỉnh Quảng Nam

Kết quả thực tiễn trong công tác giải quyết khiếu nại thi hành án dân sự tại Quảng Nam cho thấy những chuyển biến tích cực nhưng cũng bộc lộ nhiều bài học kinh nghiệm sâu sắc. Giai đoạn 2015-2019, dù số lượng và giá trị các vụ việc thi hành án tăng cao, công tác giải quyết khiếu nại vẫn được duy trì ổn định, tỷ lệ giải quyết luôn vượt chỉ tiêu. Điều này thể hiện sự chỉ đạo quyết liệt của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam và nỗ lực của các Chi cục Thi hành án dân sự trên địa bàn. Một trong những điểm sáng là việc tăng cường đối thoại trực tiếp với người dân. Nhiều trường hợp sau khi được cán bộ giải thích rõ ràng các quy định của Luật Thi hành án dân sự, đương sự đã hiểu và tự nguyện rút đơn, góp phần giảm tải áp lực cho các cơ quan chức năng và thúc đẩy việc thi hành án. Tuy nhiên, qua các vụ việc cụ thể, có thể thấy rằng chất lượng xác minh điều kiện thi hành án và thủ tục cưỡng chế thi hành án vẫn là những khâu dễ phát sinh sai sót nhất. Các bài học rút ra từ thực tiễn là cần phải nâng cao hơn nữa trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ của đội ngũ Chấp hành viên, đồng thời hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan để việc giải quyết được nhanh chóng và chính xác.

5.1. Vụ việc điển hình Khiếu nại về việc ra quyết định chưa có điều kiện thi hành án

Một vụ việc tiêu biểu được nêu trong luận văn của Nguyễn Thị Sương là trường hợp bà Thân Thị Thu Minh khiếu nại Quyết định số 72/QĐ-CCTHADS của Chi cục THADS thành phố Tam Kỳ về việc xác định người phải thi hành án chưa có điều kiện thi hành. Sau khi xem xét, Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam đã chấp nhận khiếu nại và yêu cầu Chi cục thu hồi quyết định. Lý do là vì Chấp hành viên đã xác minh điều kiện thi hành án chưa đầy đủ, chưa tuân thủ đúng quy định tại Điều 44 Luật THADS khi không xác minh tại cơ quan có chức năng đăng ký tài sản. Vụ việc này cho thấy tầm quan trọng của việc xác minh tài sản một cách kỹ lưỡng, toàn diện, đây là bài học kinh nghiệm quý báu cho các Chấp hành viên trong quá trình tác nghiệp để tránh khiếu nại quyết định của Chấp hành viên.

5.2. Bài học kinh nghiệm từ công tác tiếp công dân và đối thoại

Thực tiễn tại Quảng Nam cho thấy, công tác tiếp công dân và tổ chức đối thoại trực tiếp đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Trong 5 năm, toàn tỉnh đã thực hiện gần 1000 lượt tiếp công dân. Nhiều vụ việc phức tạp đã tìm được hướng giải quyết ổn thỏa ngay tại buổi đối thoại. Kỹ năng lắng nghe, giải thích cặn kẽ, và viện dẫn đúng các quy định pháp luật của cán bộ tiếp dân đã giúp nhiều đương sự hiểu rõ bản chất vấn đề, từ đó thay đổi thái độ từ đối đầu sang hợp tác. Bài học rút ra là phải xem công tác tiếp dân, đối thoại không chỉ là một thủ tục hành chính mà là một biện pháp nghiệp vụ trọng tâm trong giải quyết khiếu nại thi hành án dân sự, giúp giải tỏa bức xúc và hạn chế khiếu nại vượt cấp.

VI. Top giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại THADS

Để nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại thi hành án dân sự tại Quảng Nam trong thời gian tới, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chiến lược. Những giải pháp này không chỉ tập trung vào việc xử lý các vụ việc cụ thể mà còn hướng tới việc phòng ngừa, hạn chế phát sinh khiếu nại ngay từ gốc. Trọng tâm là việc hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra. Việc xây dựng một quy trình giải quyết khiếu nại khoa học, minh bạch và có sự giám sát chặt chẽ sẽ là nền tảng vững chắc để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, việc nâng cao năng lực và đạo đức của đội ngũ Chấp hành viên - những người trực tiếp thực thi pháp luật - được xem là yếu tố then chốt, quyết định đến sự thành công của công tác THADS nói chung và giải quyết tố cáo trong thi hành án nói riêng. Các giải pháp này cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ các cơ quan THADS đến các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, nhằm tạo ra một môi trường pháp lý lành mạnh, nơi các bản án của tòa án được tôn trọng và thi hành triệt để.

6.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và quy trình nội bộ

Cần tiếp tục rà soát, kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Thi hành án dân sự và các văn bản hướng dẫn thi hành cho phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt là các quy định về xác minh điều kiện thi hành án, thẩm định giá và bán đấu giá tài sản. Song song đó, Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Nam cần xây dựng và hoàn thiện các quy trình nghiệp vụ nội bộ, chuẩn hóa các bước trong thủ tục khiếu nại thi hành án dân sự, đảm bảo tính thống nhất, công khai, minh bạch trong toàn ngành. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng có thể là một hướng đi hiệu quả.

6.2. Nâng cao năng lực và đạo đức công vụ của Chấp hành viên

Con người là yếu tố quyết định. Cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng giải quyết khiếu nại, kỹ năng đối thoại cho đội ngũ Chấp hành viên và công chức làm công tác THADS. Phải thường xuyên giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ nhân dân. Đồng thời, phải có cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh những trường hợp Chấp hành viên có hành vi vi phạm pháp luật, sách nhiễu, gây phiền hà cho dân, làm phát sinh khiếu nại hành vi của cơ quan thi hành án.

6.3. Tăng cường phối hợp liên ngành và tuyên truyền pháp luật

Hiệu quả giải quyết khiếu nại phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp giữa cơ quan THADS với Tòa án, Viện kiểm sát, Công an và chính quyền địa phương. Cần xây dựng quy chế phối hợp liên ngành chặt chẽ, rõ ràng về trách nhiệm của từng cơ quan trong việc cung cấp thông tin, tài liệu và xử lý các vấn đề phát sinh. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về THADS đến người dân thông qua nhiều hình thức đa dạng. Khi người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, họ sẽ chấp hành pháp luật tốt hơn và hạn chế được các khiếu nại không có căn cứ.

04/10/2025
Luận văn thạc sĩ giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh quảng nam

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 1. Khái niệm giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự 1. Khái quát giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự: 1. Khái niệm khiếu nại trong thi hành án dân sự Theo Đại từ điển tiếng Việt, khiếu nại là thuật ngữ được hiểu về sự "thắc mắc, đề nghị việc xem xét lại các quyết định, các kết luận của cấp có thẩm quyền đã chuẩn y, đã làm.

Sự thắc mắc, đề nghị về thực chất đó là sự phản ứng của người khiếu nại trước các quyết định, kết luận của cấp có thẩm quyền đã chuẩn y, đã làm” (Đại từ điển tiếng Việt; trang 904, Nxb. Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 1999). Mặc dù vậy, quan niệm này vẫn còn chưa hoàn toàn đầy đủ, bởi trong thực tiễn khiếu nại thì không chỉ trước các quyết định, kết luận mà còn có thể khiếu nại về các hành vi hay cách hành xử của các cơ quan tổ chức và những người có thẩm quyền. Trên cơ sở của những dấu hiệu chung nhất, khiếu nại về cơ bản được hiểu là một cách thức phản ứng tự vệ của tổ chức, cơ quan và công dân về những quyết định, hành vi của các tổ chức, cơ quan chức năng và người có thẩm quyền khi có dấu hiệu xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của họ.

Khiếu nại vốn là hiện tượng xã hội phát sinh trong đời sống thực tiễn, nó biểu thị về sự phản ứng của tổ chức, của con người về quyết định hay hành vi nào đó mà họ cho rằng là không phù hợp với quy tắc, chuẩn mực trong đời sống xã hội, xâm phạm tới quyền, lợi ích hợp pháp và chính đáng của họ. Quyền khiếu nại là một trong các quyền cơ bản của công dân đã được Hiến pháp và pháp luật quy định và bảo đảm thực hiện. Tại Điều 30 của Hiến pháp năm 2013 đã quy định rõ: 6 “1. Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo đến tổ chức, cơ quan, cá nhân có thẩm quyền về các việc làm trái luật của tổ chức, cơ quan, cá nhân.

Tổ chức, cơ quan và cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đối với người bị thiệt hại, họ có quyền được bồi thường về tinh thần, vật chất và phục hồi danh dự theo luật định. Nghiêm cấm việc trả thù người khiếu nại, tố cáo hoặc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác.” Hiến pháp năm 2013 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi nhanạ quyền KN của công dân đã tạ cơ sở pháp lý cho họ để họ thực hiện quyền của mình, thông qua việc thực hiện quyền, công dân đã góp phần tích cực vào hoạt động quản lý nhà nước, quản lý xã hội và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Cơ quan THADS, trong quá trình tổ chức thi hành các bản án đã trực tiếp tác động đến các đương sự, bao gồm người được THA, người phải THA, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, thực hiện việc giáo dục, thuyết phục đương sự tự nguyện thực hiện các nghĩa vụ mà bản án, quyết định đã tuyên, nếu họ cố ý không thực hiện sẽ cưỡng chế THA để buộc họ phải thực hiện nghĩa vụ theo nội dung bản án, quyết định đã nêu.

Từ đó cho thấy, hoạt động THADS tác động trực tiếp đến các quyền và lợi ích của cả người phải THA, người được THA và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Đối với người phải THA, nghĩa vụ phải thi hành các khoản tiền, tài sản đã được xác định rõ trong quyết định, bản án, nhưng xét về mặt tâm lý, người phải THA luôn có tâm lý dây dưa kéo dài, thi hành không đầy đủ, thậm chí là không thi hành. Còn đối với người được THA, về tâm lý luôn muốn được sớm THA, được nhanạ tiền, tài sản càng sớm càng tốt, nên luôn có tâm lý đề phòng, bất cứ một hành vi, một quyết định nào của CHV, của cơ quan THADS làm chậm quá trình được nhận tiền, tài sản hoặc nhận tiền, tài sản ít hơn mong đợt đều dẫn đến suy nghĩ cho rằng CHV, cơ quan THADS làm trái pháp luật, thực hiện nhiệm vụ không công tâm, không minh bạch, không công bằng. 7 Thi hành án dân sự vốn là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, nên ở một số nơi trong quá trình thi hành án có một vài vụ việc xảy đến hiện tượng lạm dụng quyền hành của cơ quan thi hành án dân sự hay chấp hành viên, áp đặt ý chí trái luật, trái thẩm quyền, hoặc vì nhận thức hạn chế mà dẫn đến áp dụng sai luật pháp, tổ chức thi hành sai bản án lên những chủ thể khiến cho lợi ích nhà nước; cũng như quyền lợi hợp pháp, chính đáng của công dân, tổ chức bị xâm phạm.

Tất cả những yếu tố trên đã tác động đếm tâm lý của các bên đương sự, họ cho rằng, quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại nên có thái độ chống đối, bất hợp tác và dẫn đến việc khiếu nại các hành vi và quyết định của CHV và cơ quan THADS. Như vậy, khiếu nại trong thi hành án dân sự được hiểu đó là việc các bên đương sự liên quan tới quyền lợi trong thi hành án họ có nghĩa vụ đề nghị lên cấp có thẩm quyền xem xét lại quyết định, hành vi của chấp hành viên, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự một khi có căn cứ xác định về quyết định, hành vi này là trái luật, xâm phạm đến quyền lợi hợp pháp của họ. Khái niệm giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự Cùng với quyền khiếu nại của các đương sự có nghĩa vụ, quyền lợi liên quan, đó chính là cấp có thẩm quyền (các tổ chức, cơ quan và cá nhân) có nghĩa vụ giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự. Việc thực hiện hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự vừa bảo vệ sự công bằng khi bảo đảm quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho các đương sự có liên quan; vừa đồng thời đóng góp vào việc cải thiện hiệu quả công tác thi hành án dân sự, bảo đảm hiệu lực thi hành quyết định bản án của Tòa án trên thực tế, giảm thiểu các vụ việc tồn đọng trong thi hành án.

Theo đó tạo dựng niềm tin xã hội đối với công tác thi hành án dân sự. Công tác giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự mang đậm bản chất, mục đích, ý nghĩa và nội dung của công tác này. Xét về bản chất của giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự, cấp có thẩm quyền thực hiện những hoạt động cần thiết để làm rõ việc khiếu nại, mà cụ thể là rà soát lại các quyết định, hành vi 8 của chấp hành viên hoặc Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự có trái luật hay không, liệu có xâm phạm tới quyền lợi hợp pháp của người khiếu nại không. Nếu có, thì xem xét về mức độ, tính chất và hậu quả của sự xâm phạm đó.

Đây là căn cứ để kết luận rõ đối với từng vấn đề cụ thể có liên quan, tạo chứng cứ vững chắc để ra quyết định giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự. Cùng với quá trình giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự, Cấp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại (cơ quan và người có thẩm quyền): vừa phải sử dụng các bằng chứng tài liệu được tiếp nhận từ bên khiếu nại; vừa phải tổ chức việc xác minh, đối chứng và thu thập thêm thông tin, văn bản tài liệu có liên quan nhằm có đầy đủ căn cứ để kết luận đúng đắn và ban hành quyết định giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự một cách chính xác (kết luận về mức độ đúng, hay đúng một phần hoặc cả nội dung khiếu nại là sai). Tùy theo mức độ cụ thể để ban hành quyết định giải quyết khiếu nại đúng luật và hợp lý tương ứng với các hướng áp dụng giữ nguyên hoặc hủy bỏ/ sửa đổi hay yêu cầu hủy bỏ/ sửa đổi một phần đối với quyết định, hành vi bị khiếu nại trong thi hành án dân sự hoặc bắt buộc phải chấm dứt việc thi hành quyết định, hành vi bị khiếu nại này; kèm theo đó là ra quyết định khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại mà do quyết định, hành vi trái luật đó gây nên. Công tác giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự phải được tiến hành tuân thủ theo luật định, kể cả quy định của pháp luật về chuyên ngành có liên quan.

Thí dụ, khi giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự về nội dung quyết định phong tỏa tài khoản ngân hàng hoặc về quyết định kê biên quyền sử dụng đất, thì bên cạnh phải tuân thủ các quy định trong giải quyết khiếu nại lĩnh vực thi hành án dân sự, thì người giải quyết khiếu nại còn phải tuân thủ việc áp dụng pháp luật về ngân hàng, pháp luật đất đai. Như vậy, chúng ta có thể đưa ra khái niệm giải quyết KN về THADS: Giải quyết KN trong THADS là việc cơ quan có thẩm quyền thụ lý, xác minh và ra quyết định giải quyết KN đối với KN của người KN khi họ cho rằng quyết định, hành vi của Thủ trưởng cơ quan THADS hoặc CHV là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích của mình. Về chủ thể của khiếu nại Các bên đương sự gồm có: người được thi hành án và người phải THA. Tại khoản 1 thuộc Điều 140 của Luật Thi hành án dân sự 2014 đã quy định rằng: Đương sự, người có nghĩa vụ, quyền lợi liên quan họ có quyền khiếu nại về quyết định, hành vi của chấp hành viên, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự một khi có căn cứ cho rằng hành vi, quyết định nào đó trái luật, xâm phạm lợi ích và quyền hợp pháp của họ.

Người được thi hành án là cá nhân, cơ quan, tổ chức được quyết định, bản án có hiệu lực pháp luật tuyên được hưởng quyền, lợi ích trong bản án, quyết định được thi hành và quyết định thi hành án của cơ quan THADS ấn định là người được thi hành án (khoản 2 Điều 3 Luật THADS năm 2014).

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ