CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học và pháp lý công tác tiếp dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo và tranh chấp về đất đai 1. Cơ sở khoa học Quản lý Nhà nước về đất đai: Hiến pháp nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 quy định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý.”; Hiến pháp nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định tại Điều 52: " Đất đai .là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý". Tại Điều 1, Luật Đất đai 2013 “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý.
Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật này”. Điều này đã khẳng định được tính chất quan trọng của đất đai. Đồng thời, đây là cơ sở pháp lý để Nhà nước thống nhất quản lý đất đai nhằm đưa chính sách quản lý và sử dụng đất đúng đối tượng, đúng mục đích và có hiệu quả. Trong đó có nội dung về giải quyết KN,TC trong việc quản lý và sử dụng đất đai (Quốc hội, 2013).
Theo Điều 3, Luật Đất đai 2013 có quy định cụ thể về các khái niệm liên quan: - Nhà nước giao quyền sử dụng đất (sau đây gọi là Nhà nước giao đất) là việc Nhà nước ban hành quyết định giao đất cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất. - Thu hồi đất: là việc Nhà nước ra QĐHC để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, UBND xã, thị trấn quản lý theo quy định. - Bồi thường là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì mọi hành vi của chủ thể khác. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất.
- Công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư là công việc bước đầu của quá trình tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo và những bức súc của công dân về quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính hoặc những thắc mắc, tranh chấp… của người dân mà cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xem xét giải quyết. download by : skknchat@gmail.com 5 - Giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp về đất đai là một trong 15 nội dung của công tác quản lý Nhà nước về đất đai, là hoạt động của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhằm giải quyết những bất đồng, mâu thuẫn trong nội bộ các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân tham gia vào quan hệ đất đai để tìm ra các giải pháp đúng đắn trên cơ sở pháp luật nhằm phục hồi lại các quyền lợi bị xâm phạm, đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật đất đai (Quốc hội, 2013). - Với chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai thì tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai thường chỉ là vấn đề quyền sử dụng đất hoặc là quyền sử dụng liên quan đến địa giới hành chính hoặc quyền sử dụng liên quan đến tài sản. - Giải quyết mọi trường hợp tranh chấp về đất đai phải đảm bảo nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước làm đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; kiên quyết bảo vệ những thành quả cách mạng về ruộng đất, đồng thời sửa lại theo đúng pháp luật những trường hợp xử không đúng.
- Phải nắm vững quan điểm lấy dân làm gốc, phải dựa vào dân, bàn bạc dân chủ công khai quỹ đất với dân để giải quyết và phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ trong một nội bộ nông dân để họ tìm ra giải pháp, không gò ép mệnh lệnh; cần đề cao vai trò của các tổ chức, đoàn thể để hòa giải các vụ tranh chấp có hiệu quả. - Giải quyết các tranh chấp về đất đai phải nhằm mục đích phát triển sản xuất, ổn định và từng bước cải thiện đời sống của nhân dân. - Gắn việc giải quyết các vấn đề về đất với tổ chức lại sản xuất, bố trí lại cơ cấu sản xuất hàng hóa mở mang ngành nghề, phân bố lại lao động, dân cư phù hợp với đặc điểm và quy định của địa phương. Văn bản do Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành - Bộ Luật Dân sự ngày 14 tháng 6 năm 2005; - Luật Khiếu nại, tố cáo ngày 02 tháng 12 năm 1998; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo ngày 15 tháng 06 năm 2004 và Luật sửa đổi một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo ngày 29 tháng 11 năm 2005; download by : skknchat@gmail.com 6 - Luật Khiếu nại ngày 11 tháng 11 năm 2011 thay thế Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998.
- Luật Tốcáonăm2011 ngày 11/11/2011; - Luật Tiếp công dân năm 2013 ngày 25/11/2013; - Luật Tố tụng dân sự ngày 24 tháng 6 năm 2004; - Luật Thanh tra ngày 15 tháng 11 năm 2010; - Luật Đất đai ngày 26 tháng 11 năm 2003; - Luật Đất đai ngày 29 tháng 11 năm 2013 thay thế Luật Đất đai năm 2003; - Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính của Ủy ban thường vụ Quốc hội ngày 21 tháng 5 năm 1996; - Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 1998 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 05 tháng 4 năm 2006; - Nghị quyết số 30/2004/QH11 ngày 15 tháng 6 năm 2004 của Quốc hội về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước; - Nghị quyết số 755/2008/NQ-UBTVQH ngày 02 tháng 04 năm 2005 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định việc giải quyết đối với một số trường hợp cụ thể về nhà đất trong quá trình thực hiện các chính sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa trước ngày 01 tháng 7 năm 1991. Văn bản do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành - Nghị định số 43/2017/NĐ-CP ngày15 tháng 05 năm 2017 Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai năm 2013. - Nghị định số 44/2017/NĐ-CP ngày 07 tháng 7 năm 2017 Nghị định của Chính phủ quy định về giá đất (có hiệu lực từ ngày 01/7/2017). - Nghị định số 45/2017/NĐ-CP ngày 07 tháng 7 năm 2017 Nghị định của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất (có hiệu lực từ ngày 01/7/2017).
- Nghị định số 46/2017/NĐ-CP ngày 07 tháng 7 năm 2017 Nghị định của Chính phủ quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước (có hiệu lực từ ngày 01/7/2017). download by : skknchat@gmail.com 7 - Nghị định số 47/2017/NĐ-CP ngày 07 tháng 7 năm 2017 Nghị định của Chính phủ quy định về bồi thường hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất (có hiệu lực từ ngày 01/7/2017). - Nghị định số 136/2006/NĐ-CP ngày 14 tháng 11 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo và các Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo; - Nghị định 75/2012/NĐ-CP của Chính phủ ngày 03/10/2012 về việc quy định chi tiết một số điều của Luật Khiếu nại năm 2011, có hiệu lực 20/11/2012; - Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh tra; - Nghị định số 43/2017/NĐ-CP của Chính phủ ngày 15 tháng 5 năm 2017 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai 2013; - Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22/9/2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh tra; - Nghị định 75/2012/NĐ-CP ngày 03/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Khiếu nại; - Nghị định 76/2012/NĐ-CP ngày 03/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Tố cáo; 1. Văn bản do UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành a.
Việc thực hiện Kế hoạch thanh tra: Các tổ chức thanh tra trong tỉnh triển khai 252 cuộc thanh tra hành chính, trong đó có 32 cuộc thanh tra từ kỳ trước chuyển sang, triển khai mới 220 cuộc; 225 cuộc thanh tra theo kế hoạch, 27cuộc thanh tra đột xuất. Kết quả thực hiện đã kết thúc thanh tra trực tiếp và ban hành kết luận 200 cuộc (UBND tỉnh Thanh Hóa, 2013). Kết quả thanh tra: Qua thanh tra phát hiện sai phạm về kinh tế 80.666,78 triệu đồng, 122 m2 đất; kiến nghị thu hồi 31.589,77 triệu đồng, kiến nghị khác 49.077,01 triệu đồng và 112,00 m2 đất; đã thu hồi được 25. Kiến nghị xử lý download by : skknchat@gmail.com 8 về hành chính 45 tổ chức và 53 cá nhân có sai phạm qua thanh tra, trong đó (UBND tỉnh Thanh Hóa, 2013): - Thanh tra các sở, ngành triển khai 27 cuộc thanh tra kinh tế xã hội trên các lĩnh vực, đã kết thúc thanh tra và ban hành kết luận 16 cuộc, phát hiện vi phạm về kinh tế phải xử lý 11.720,00 triệu đồng, kiến nghị thu hồi 5.444,00 triệu đồng, kiến nghị khác 6.276,00 triệu đồng, đã thu được 986,00 triệu đồng, đạt 18,11 %.
- Thanh tra các huyện, thị xã, thành phố triển khai 183 cuộc thanh tra hành chính, tập trung vào các lĩnh vực quản lý đất đai, ngân sách và ĐTXD tại các xã, quản lý thu chi tài chính tại các trường, đã ban hành kết luận 153 cuộc. Qua thanh tra đã phát hiện sai phạm với số tiền 22.509,04 triệu đồng và 122 m2 đất, kiến nghị thu hồi 13.503,14 triệu đồng, kiến nghị khác 9.005,90 triệu đồng, đã thu hồi được 11.971,36 triệu đồng (đạt 88,66 %); - Lĩnh vực quản lý đất đai: Thanh tra tỉnh, Thanh tra các huyện tiến hành thanh tra 29 cuộc thanh tra quản lý, sử dụng đất, qua thanh tra phát hiện và kiến nghị thu hồi 649,54 triệu đồng, 122 m2 đất, đã thu được 259,00 triệu đồng, đạt tỷ lệ 39,87%. Thanh tra chuyên ngành Việc triển khai các cuộc thanh tra: Thanh tra các sở, ngành tiến hành 450 cuộc thanh tra, kiểm tra chuyên ngành (số cuộc có thành lập đoàn là 199, số cuộc thanh tra độc lập là 251); tiến hành thanh tra 1079 cá nhân và 532 tổ chức; kiểm tra 3141 cá nhân và 381 tổ chức. Qua thanh tra phát hiện 765 cá nhân, 441 tổ chức có vi phạm; Số tiền sai phạm 18.697,00 triệu đồng, trong đó cá nhân 2.117,00 triệu đồng, tổ chức 16.580,00 triệu đồng), kiến nghị thu hồi 9.