Giải pháp xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai

Luận văn giải pháp xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai - Nguyễn Thu Hương

• Tác giả: Nguyễn Thu Hương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phương Thảo
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải pháp xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Hà

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giữ vai trò then chốt trong tiến trình hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn Việt Nam. Tại huyện Bắc Hà thuộc tỉnh Lào Cai, chương trình mang tính chất chiến lược sâu sắc. Địa bàn huyện có địa hình miền núi hiểm trở. Tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số dân số. Điểm xuất phát điểm về kinh tế xã hội của các xã ở mức thấp. Hạ tầng giao thông còn nhiều cách trở. Đời sống người dân gắn liền canh tác nương rẫy truyền thống. Tuy nhiên, huyện sở hữu tiềm năng lớn về du lịch sinh thái và nông nghiệp đặc sản. Việc triển khai xây dựng nông thôn mới tạo nền tảng chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Đề án tập trung phát triển hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Hệ thống thủy lợi, điện lưới, trường học và trạm y tế được ưu tiên đầu tư. Các cấp chính quyền địa phương nỗ lực nâng cao năng lực sản xuất cho nông hộ. Quá trình thực hiện đòi hỏi sự kiên trì và nguồn lực bền vững. Bộ tiêu chí quốc gia trở thành thước đo cụ thể cho từng bước chuyển dịch. Huyện Bắc Hà đang từng bước thay đổi diện mạo nông thôn qua từng năm.

1.1. Mục tiêu chương trình mục tiêu quốc gia tại Bắc Hà

Mục tiêu cốt lõi của đề án là nâng cao toàn diện đời sống người dân Bắc Hà. Huyện phấn đấu từng bước hoàn thành 19 tiêu chí chuẩn quốc gia. Địa phương chú trọng giảm nghèo bền vững và hạn chế tái nghèo. Cơ sở hạ tầng nông thôn cần đạt chuẩn đồng bộ. Các tuyến đường liên xã và liên thôn được nhựa hóa hoặc bê tông hóa. Hệ thống trường học kiên cố hóa theo chuẩn giáo dục quốc gia. Trạm y tế xã bảo đảm chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân. Thu nhập bình quân đầu người đặt mục tiêu tăng trưởng đều qua các năm. Thiết chế văn hóa thôn bản được củng cố vững chắc. Môi trường sinh thái được bảo tồn và giữ gìn xanh sạch.

1.2. Vai trò của việc xây dựng nông thôn mới vùng cao

Xây dựng nông thôn mới tạo động lực thay đổi căn bản khu vực miền núi Bắc Hà. Quá trình này giúp thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng cao và đồng bằng. An ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội vùng biên giới được giữ vững. Kinh tế hộ gia đình từng bước chuyển từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa. Nông dân tiếp cận nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại. Bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc Mông, Dao, Tày được khơi dậy và bảo tồn. Hoạt động du lịch cộng đồng phát triển mạnh mẽ và tạo thêm nhiều việc làm. Ý thức tự lực vươn lên của cộng đồng cư dân vùng cao ngày càng rõ nét.

II. Thực trạng xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Hà hiện nay

Khảo sát thực tế tại huyện Bắc Hà cho thấy nhiều điểm nghẽn lớn trong công tác tổ chức. Tiến độ đạt chuẩn các tiêu chí quốc gia diễn ra không đồng đều giữa các xã. Bộ máy chỉ đạo cơ sở còn bộc lộ nhiều điểm yếu về chuyên môn nghiệp vụ. Thành viên ban chỉ đạo cấp xã phần lớn hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm. Khối lượng công việc hành chính lớn gây ảnh hưởng đến hiệu quả tham mưu. Sự phối hợp giữa các ban ngành chuyên môn đôi lúc thiếu tính nhịp nhàng. Nguồn vốn ngân sách nhà nước phân bổ cho địa bàn còn hạn chế. Nguồn lực xã hội hóa huy động từ doanh nghiệp và cộng đồng gặp nhiều rào cản. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo tại các xã vùng sâu vẫn ở mức cao. Nhận thức của một bộ phận người dân chưa theo kịp yêu cầu đổi mới. Tâm lý trông chờ vào hỗ trợ từ cấp trên vẫn tồn tại phổ biến. Việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi diễn ra chậm chạp. Các chuỗi liên kết giá trị nông sản chưa tạo ra đột phá về quy mô và giá trị gia tăng.

2.1. Hạn chế về năng lực cán bộ và điều phối cơ sở

Năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ cơ sở tại Bắc Hà chưa đồng đều. Cán bộ kiêm nhiệm gặp áp lực lớn khi phải giải quyết cùng lúc nhiều nhiệm vụ. Kỹ năng lập kế hoạch và phân tích số liệu thực địa còn yếu. Điểm đánh giá mức độ chủ động tham mưu của cơ quan chuyên môn còn thấp. Hoạt động của văn phòng điều phối nông thôn mới cấp huyện chịu sức ép lớn. Công tác kiểm tra và giám sát chất lượng thi công tại thôn bản chưa kịp thời. Tinh thần trách nhiệm và tính năng động ở một số xã vùng cao chưa cao. Việc thiếu hụt cán bộ am hiểu sâu chính sách kinh tế gây cản trở tiến độ chung.

2.2. Khó khăn trong huy động nguồn lực và nhận thức dân cư

Huy động nguồn lực tài chính tại Bắc Hà đối mặt với nhiều rào cản lớn. Đa số người dân có mức thu nhập thấp nên khả năng đóng góp hạn chế. Nguồn vốn doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp vùng cao còn rất khiêm tốn. Địa bàn chia cắt làm đội chi phí xây dựng công trình hạ tầng. Ngoài ra, nhận thức của người dân về vai trò chủ thể chưa thực sự sâu sắc. Nhiều người vẫn coi chương trình là dự án cấp vốn của Nhà nước. Tư tưởng trông chờ ỷ lại làm giảm tính chủ động cộng đồng. Công tác tuyên truyền tại vùng đồng bào thiểu số đôi khi chưa sát thực tế. Việc hiến đất làm đường và bảo vệ môi trường nông thôn chưa thành nếp sống thường xuyên.

III. Nhóm giải pháp xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Hà đồng bộ

Để tạo chuyển biến thực chất, huyện Bắc Hà cần triển khai nhóm giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ. Ưu tiên hàng đầu là củng cố năng lực chỉ đạo điều hành của các cấp chính quyền. Các xã cần phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên ban chỉ đạo. Cơ chế gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả hoàn thành tiêu chí cần được áp dụng nghiêm ngặt. Địa phương đẩy mạnh cải cách hành chính và tinh gọn quy trình xét duyệt hồ sơ hỗ trợ sản xuất. Song song đó, huyện tập trung tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng. Các mô hình trồng cây dược liệu, mận Tam Hoa, chè Shan tuyết hữu cơ cần được nhân rộng. Chính quyền tạo điều kiện liên kết giữa doanh nghiệp chế biến và hợp tác xã nông nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ số vào quảng bá nông sản và du lịch nông thôn mang lại nguồn sinh kế mới. Cơ chế huy động vốn kết hợp giữa ngân sách nhà nước, vốn tín dụng chính sách và đóng góp tự nguyện của cộng đồng được vận hành linh hoạt.

3.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các cấp

Công tác đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ đóng vai trò quyết định. Huyện Bắc Hà cần xây dựng kế hoạch tập huấn định kỳ về kỹ năng quản lý dự án nông thôn mới. Nội dung bồi dưỡng tập trung vào nghiệp vụ giám sát thi công, giải ngân vốn và quản lý tài chính. Các khóa học chuyên sâu giúp cán bộ nắm vững bộ tiêu chí quốc gia hiện hành. Cán bộ được rèn luyện kỹ năng dân vận và phân tích giải quyết tranh chấp cơ sở. Địa phương cần chuẩn hóa quy trình tuyển dụng và bố trí cán bộ chuyên trách tại các xã. Chế độ khen thưởng kịp thời tạo động lực cho cán bộ nỗ lực cống hiến. Đội ngũ có năng lực sẽ vận động hiệu quả nhân dân tham gia các phong trào thi đua.

3.2. Đẩy mạnh tuyên truyền và phát huy vai trò chủ thể người dân

Công tác truyền thông tại Bắc Hà phải đi trước một bước nhằm thay đổi nếp nghĩ của người dân. Cấp ủy và đoàn thể sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền bằng tiếng dân tộc thiểu số. Các cuộc họp thôn bản, chương trình truyền thanh và pano trực quan phát huy hiệu quả cao. Nội dung tuyên truyền làm rõ lợi ích trực tiếp mà mỗi gia đình được thụ hưởng. Người dân hiểu rõ quyền lợi đi đôi với nghĩa vụ xây dựng quê hương. Phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng cần được quán triệt sâu rộng. Khi người dân tự giác hiến đất làm đường và giữ gìn vệ sinh bản làng, phong trào nông thôn mới sẽ đạt tính bền vững lâu dài.

IV. Đánh giá và ứng dụng xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Hà

Chương trình nông thôn mới tại huyện Bắc Hà là một quá trình cải biến kinh tế xã hội toàn diện và lâu dài. Thành công của công cuộc này phụ thuộc trực tiếp vào tính linh hoạt và kiên trì trong tổ chức thực hiện. Kinh nghiệm thực tiễn khẳng định không thể áp dụng máy móc mô hình của vùng đồng bằng vào địa bàn miền núi. Chính quyền địa phương cần vận dụng sáng tạo các chủ trương chính sách cho phù hợp với đặc thù văn hóa và tập quán địa phương. Việc bảo đảm nguyên tắc dân chủ cơ sở giúp củng cố niềm tin của đồng bào dân tộc vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Các nguồn lực đầu tư cần được tập trung vào các công trình hạ tầng thiết yếu phục vụ trực tiếp sản xuất. Đồng thời, công tác bảo tồn không gian văn hóa bản địa phải luôn song hành với hiện đại hóa nông thôn. Các kết quả nghiên cứu ứng dụng mở ra hướng đi bền vững cho toàn bộ khu vực rẻo cao Lào Cai. Bắc Hà có đầy đủ tiềm năng chuyển mình mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

4.1. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn triển khai ở địa phương

Bài học cốt lõi từ thực tiễn Bắc Hà là sự thống nhất giữa lãnh đạo và nhân dân. Mọi công trình phải xuất phát từ nhu cầu thiết thực của thôn bản. Công tác công khai minh bạch tài chính tạo sự tin tưởng tuyệt đối từ người dân. Phân công nhiệm vụ cụ thể gắn với kiểm tra giám sát thường xuyên giúp ngăn ngừa sai phạm. Đội ngũ cán bộ địa phương giữ vai trò đầu tàu dẫn dắt phong trào. Cán bộ gương mẫu đi đầu sẽ thúc đẩy nhân dân nhiệt tình hưởng ứng. Việc lồng ghép các chương trình giảm nghèo quốc gia với xây dựng nông thôn mới tối ưu hóa hiệu quả nguồn vốn.

4.2. Định hướng phát triển bền vững cho nông thôn huyện Bắc Hà

Định hướng giai đoạn tiếp theo của huyện Bắc Hà là xây dựng nông thôn mới gắn liền du lịch sinh thái và văn hóa. Huyện phát huy tối đa lợi thế cảnh quan thiên nhiên và khí hậu mát mẻ quanh năm. Cơ sở hạ tầng du lịch cộng đồng tại các bản người Mông và Tày được đầu tư đồng bộ. Kinh tế nông nghiệp phát triển theo hướng hữu cơ và chuẩn VietGAP. Các sản phẩm OCOP đặc trưng của huyện được nâng cao chất lượng và xúc tiến thương mại rộng rãi. Môi trường sinh thái nông thôn được giữ gìn nghiêm ngặt để tạo cảnh quan xanh sạch. Đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân được nâng cao toàn diện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là chủ trương chiến lược nhằm chuyển đổi toàn diện đời sống kinh tế và xã hội nông thôn Việt Nam. Tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2019 - 2021 chứng kiến sự suy giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế xuống còn 3,43% do dịch COVID-19, thấp hơn đáng kể so với mức 7,12% của giai đoạn 2016 - 2018. Mặc dù địa phương đã nỗ lực đạt 7 trên 21 xã về đích nông thôn mới tính đến hết năm 2019 với bình quân 14,8 tiêu chí mỗi xã, quá trình thực hiện vẫn gặp nhiều lực cản. Bắc Hà có diện tích 681 km² với quy mô dân số năm 2021 là 111.241 người, trong đó khu vực nông thôn chiếm 76,50%. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự chậm trễ ở các tiêu chí do người dân tự thực hiện như vệ sinh môi trường, thu nhập và giảm nghèo đa chiều. Thêm vào đó, tiến độ các dự án hạ tầng giao thông và nhà văn hóa từ nguồn vốn Trung ương còn hạn chế, công tác duy tu bảo dưỡng sau đầu tư chưa được quan tâm đúng mức. Mục tiêu của luận văn là phân tích thực trạng công tác xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Hà giai đoạn 2019 - 2021, làm rõ các nhân tố ảnh hưởng, từ đó xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ đến năm 2025. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu xác thực giúp chính quyền địa phương hoàn thiện 19 tiêu chí quốc gia và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết phát triển nông thôn bền vững và lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế làm kim chỉ nam. Phát triển nông thôn bền vững hướng tới cân bằng giữa tăng trưởng sản xuất, bảo tồn văn hóa và gìn giữ môi trường sinh thái. Bên cạnh đó, mô hình phát triển dựa vào nội lực cộng đồng được vận dụng để làm nổi bật vai trò trung tâm của nhân dân theo phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng. Nghiên cứu hệ thống hóa các khái niệm then chốt gồm nông thôn theo Nghị định 57/2018/NĐ-CP và Thông tư 54/2009/TT-BNNPTNT, cùng khái niệm nông thôn mới theo Nghị quyết 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa X. Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020 theo Quyết định 1980/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định 19 tiêu chí thuộc 5 nhóm lĩnh vực. Đối với vùng Trung du miền núi phía Bắc, các chỉ tiêu bắt buộc cụ thể gồm tiêu chí số 10 quy định thu nhập bình quân đầu người nông thôn đạt từ 36 triệu đồng mỗi người một năm trở lên, tiêu chí số 11 yêu cầu tỷ lệ hộ nghèo đa chiều không vượt quá 12%, và tiêu chí số 12 ấn định tỷ lệ lao động có việc làm đạt tối thiểu 90%.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2019 - 2021 của Ủy ban nhân dân huyện Bắc Hà và số liệu Chi cục Thống kê huyện. Dữ liệu sơ cấp được điều tra thực địa từ tháng 12/2021 đến tháng 02/2022. Cỡ mẫu khảo sát hộ gia đình được xác định thông qua công thức Slovin từ tổng thể 31.641 hộ dân toàn huyện với sai số cho phép 5%, đạt quy mô 400 chủ hộ. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản nhằm bảo đảm tính đại diện cao cho các cụm dân cư vùng cao. Đồng thời, tác giả tiến hành khảo sát toàn diện 30 cán bộ chuyên trách, gồm 9 cán bộ cấp huyện và 21 công chức phụ trách nông thôn mới tại 21 xã. Các phương pháp phân tích chính bao gồm thống kê mô tả, phương pháp so sánh tuyệt đối và tương đối qua các năm, kết hợp thang đo Likert 5 bậc từ 1 tương ứng mức rất không đồng ý đến 5 tương ứng mức rất đồng ý. Lý do lựa chọn các phương pháp này xuất phát từ yêu cầu lượng hóa chính xác mức độ biến động của các chỉ tiêu kinh tế, đồng thời đo lường khách quan nhận thức của người dân và năng lực điều hành của bộ máy quản lý nhà nước tại cơ sở.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế có sự dịch chuyển tích cực nhưng còn chịu nhiều tổn thương. Năm 2021, tổng giá trị sản xuất toàn huyện đạt 6.103,76 tỷ đồng; trong đó công nghiệp và xây dựng chiếm 41,64% với 2.541,44 tỷ đồng, nông lâm nghiệp và thủy sản đạt 2.221,04 tỷ đồng chiếm 36,39%, và thương mại dịch vụ chỉ chiếm 21,97% với 1.341,28 tỷ đồng. Nông nghiệp tiếp tục đóng vai trò trụ đỡ khi sản lượng lương thực có hạt đạt hơn 42.000 tấn, vượt 4,08% kế hoạch tỉnh giao, và sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 29.716 tấn, tăng 1.515 tấn so với năm 2020. Thứ hai, bộ máy quản lý nhà nước về nông thôn mới rất tinh gọn với 9 cán bộ huyện và 21 cán bộ xã. Ở cấp huyện có 44,44% trình độ thạc sĩ và 55,56% đại học; ở cấp xã có 60% đại học và 36,67% trung cấp, tuy nhiên 100% cán bộ xã mới chỉ hoàn thành chương trình bồi dưỡng cơ sở và làm việc theo chế độ kiêm nhiệm. Thứ ba, kết quả khảo sát qua thang đo Likert cho thấy sự chênh lệch lớn giữa các tiêu chí: việc thành lập bộ máy đạt 3,37 trên 5 điểm ở mức khá, nhưng tính đồng bộ nhất quán chỉ đạt 2,43 điểm và trách nhiệm của lãnh đạo đạt 2,57 điểm ở mức trung bình. Thứ tư, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đạt 82.179 triệu đồng, tương đương 92,19% kế hoạch, song tiến độ các công trình giao thông và nhà văn hóa tại các xã vùng sâu còn rất chậm. Các dữ liệu này được thể hiện trực quan thông qua biểu đồ cơ cấu giá trị sản xuất và bảng ma trận đánh giá năng lực cán bộ nhằm phản ánh chính xác thực trạng phân bổ nguồn lực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các tồn tại trên bắt nguồn từ sự phân hóa địa hình khi Bắc Hà chia thành 3 tiểu vùng độ cao, từ vùng thượng huyện trên 1.500 m lạnh giá đến vùng hạ huyện dưới 600 m nóng ẩm. Hơn nữa, đồng bào dân tộc H'Mông chiếm trên 47% dân số toàn huyện, tập quán sản xuất còn manh mún và tư tưởng trông chờ vào hỗ trợ vật tư của Nhà nước vẫn tồn tại dai dẳng. Đối chiếu với kinh nghiệm của huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, địa phương này đã đạt 239 tiêu chí với bình quân 11,38 tiêu chí mỗi xã và phát triển 108 hợp tác xã nhờ huy động 48.000 ngày công từ phong trào Ngày về cơ sở. Tương tự, tại huyện Bảo Lộc, tỉnh Lào Cai, việc áp dụng mô hình Sáng thứ bảy cùng dân đã giúp huy động gần 12.000 tỷ đồng, trong đó nguồn ngoài ngân sách chiếm gần 10.000 tỷ đồng để đưa 11 trên 11 xã đạt chuẩn. Rõ ràng, Bắc Hà chưa phát huy tối đa nội lực cộng đồng và thiếu vắng các chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm chủ lực như mận Tam Hoa hay chè Tuyết Shan. Ý nghĩa thực tiễn của phát hiện đòi hỏi huyện phải đổi mới căn bản phương thức chỉ đạo và cơ chế khuyến khích xã hội hóa. Việc trình bày bảng đối sánh giữa các địa phương là giải pháp trực quan giúp huyện nhận diện rõ khoảng trống trong công tác tổ chức.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiện toàn bộ máy và chuẩn hóa năng lực đội ngũ cán bộ công chức phụ trách xây dựng nông thôn mới. Ủy ban nhân dân huyện Bắc Hà chủ trì, Phòng Nội vụ phối hợp tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn cho 100% cán bộ cấp xã trong giai đoạn 2022 - 2024. Mục tiêu định lượng là nâng mức độ đánh giá tính đồng bộ và trách nhiệm lãnh đạo từ mức 2,43 điểm lên trên 3,8 trên 5 điểm theo thang đo Likert, đồng thời từng bước chuyển đổi từ cơ chế kiêm nhiệm sang chuyên trách.

Thứ hai, đa dạng hóa nguồn lực đầu tư và thúc đẩy mạnh mẽ xã hội hóa. Ban Chỉ đạo nông thôn mới huyện cùng Ủy ban nhân dân 21 xã cần thực hiện nghiêm túc quy chế dân chủ cơ sở trong giai đoạn 2023 - 2025. Phấn đấu nâng tỷ trọng vốn ngoài ngân sách nhà nước lên mức 35% đến 40% tổng nguồn lực huy động, đồng thời phát động các phong trào thi đua để huy động trên 15.000 ngày công lao động mỗi năm phục vụ làm đường ngõ xóm và chỉnh trang nhà ở.

Thứ ba, tập trung tháo gỡ dứt điểm các tiêu chí khó đạt gồm thu nhập, giảm nghèo và môi trường. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì phối hợp cùng các phòng ban chuyên môn triển khai đồng bộ từ năm 2022 đến 2025. Phấn đấu nâng thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn vượt mốc 36 triệu đồng mỗi người một năm, kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống dưới 12%, và nâng tỷ lệ hộ có chuồng trại chăn nuôi gia súc hợp vệ sinh đạt trên 70%.

Thứ tư, đổi mới công tác tuyên truyền gắn liền với tăng cường kiểm tra, giám sát độc lập. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện Bắc Hà cùng các đoàn thể chính trị triển khai giám sát định kỳ từ năm 2022. Bảo đảm 100% các công trình kết cấu hạ tầng thôn bản đều có tổ giám sát cộng đồng tham gia nghiệm thu, nâng tỷ lệ người dân nhận thức đúng vai trò chủ thể trong xây dựng nông thôn mới đạt trên 90%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo và Ban Chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới cấp huyện, xã tại khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn về sắp xếp bộ máy tại 21 xã và 170 thôn bản, giúp xây dựng phương án khắc phục tình trạng nhân sự kiêm nhiệm hiệu quả.

Thứ hai, các cơ quan tham mưu quản lý nhà nước và hoạch định chính sách thuộc tỉnh Lào Cai. Kết quả phân tích nguồn vốn đầu tư công đạt 82.179 triệu đồng là căn cứ xác đáng để xây dựng các chính sách trợ giá xi măng, vốn tín dụng ưu đãi và chương trình hỗ trợ sản xuất đặc thù cho vùng đồng bào thiểu số.

Thứ ba, học viên cao học, nghiên cứu sinh và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế và Phát triển nông thôn. Đề tài cung cấp tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, từ công thức Slovin xác định cỡ mẫu 400 hộ đến việc sử dụng thang đo Likert 5 bậc để lượng hóa các biến số quản lý nhà nước.

Thứ tư, các hợp tác xã nông nghiệp, doanh nghiệp và tổ chức phi chính phủ. Luận văn phác thảo chi tiết tiềm năng kinh tế nông lâm nghiệp đạt 2.221,04 tỷ đồng tại Bắc Hà, mở ra cơ hội thiết lập các dự án liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi một: Cỡ mẫu điều tra thực địa trong luận văn được xác định như thế nào để bảo đảm tính đại diện?

Trả lời: Tác giả áp dụng công thức Slovin dựa trên tổng thể 31.641 hộ gia đình tại huyện Bắc Hà với sai số cho phép 5%, xác định quy mô mẫu chuẩn gồm 400 hộ theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản, đồng thời phỏng vấn toàn diện 30 cán bộ chuyên trách cấp huyện và xã.

Câu hỏi hai: Kết quả đạt chuẩn nông thôn mới của huyện Bắc Hà trong giai đoạn nghiên cứu ra sao?

Trả lời: Tính đến hết năm 2019, toàn huyện ghi nhận 7 trên tổng số 21 xã đạt chuẩn nông thôn mới với bình quân đạt 14,8 tiêu chí mỗi xã. Tuy nhiên, các tiêu chí phụ thuộc vào ý thức người dân như môi trường, thu nhập và giảm nghèo đa chiều vẫn đạt tỷ lệ thấp.

Câu hỏi ba: Đội ngũ cán bộ quản lý nông thôn mới cấp cơ sở tại Bắc Hà bộc lộ hạn chế gì?

Trả lời: Dù huyện có 9 cán bộ huyện với 100% trình độ đại học trở lên, tại cấp xã toàn bộ 21 công chức mới học qua chương trình cơ sở và làm việc theo chế độ kiêm nhiệm, khiến điểm đánh giá tính đồng bộ của bộ máy chỉ đạt mức trung bình 2,43 trên 5 điểm.

Câu hỏi bốn: Bài học nào từ các địa phương khác có giá trị vận dụng trực tiếp cho Bắc Hà?

Trả lời: Luận văn đúc kết mô hình huyện Mai Sơn với 108 hợp tác xã và 48.000 ngày công đóng góp, cùng bài học huyện Bảo Lộc đạt 11 trên 11 xã chuẩn nhờ huy động gần 10.000 tỷ đồng nguồn vốn ngoài ngân sách từ sức dân.

Câu hỏi năm: Giải pháp cốt lõi nào giúp Bắc Hà tháo gỡ các tiêu chí khó khăn đến năm 2025?

Trả lời: Địa phương cần ưu tiên liên kết tiêu thụ nông sản để nâng thu nhập đầu người vượt 36 triệu đồng mỗi năm, hạ tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 12%, đồng thời huy động người dân xây dựng chuồng trại hợp vệ sinh đạt trên 70%.

Kết luận

Năm đóng góp trọng tâm của luận văn bao gồm:

• Hệ thống hóa sâu sắc khung lý luận và cơ chế quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại địa bàn miền núi phía Bắc.
• Đánh giá toàn diện thực trạng phát triển kinh tế và xây dựng nông thôn mới tại 21 xã thuộc huyện Bắc Hà giai đoạn 2019 - 2021.
• Nhận diện các nút thắt then chốt về địa hình chia cắt, tập quán sản xuất của hơn 47% dân số người H'Mông và hạn chế về năng lực cán bộ xã.
• Chắt lọc các bài học kinh nghiệm quý giá từ mô hình Mai Sơn và Bảo Lộc để khơi thông nguồn lực xã hội hóa.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi, có tính ứng dụng cao bám sát chiến lược phát triển kinh tế xã hội của huyện Bắc Hà đến năm 2025.

Về lộ trình tiếp theo, huyện Bắc Hà cần tập trung chuẩn hóa năng lực cán bộ trong năm 2023, từ đó bứt phá thực hiện các tiêu chí hạ tầng và môi trường giai đoạn 2024 - 2025. Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý và nhà nghiên cứu; hãy cùng chung tay ứng dụng các khuyến nghị để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới Bắc Hà phồn vinh và giàu bản sắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.Cơ sở lý luận về xây dựng nông thôn mới 1.Khái quát về nông thôn 1.Khái niệm về nông thôn Nông thôn được quan niệm khác nhau ở mỗi nước vì điều kiện kinh tế - xã hội, điều kiện tự nhiên ở mỗi nước khác nhau. Cho đến nay chưa có một khái niệm nào được chấp nhận một cách rộng rãi về nông thôn. Dưới đây là một số quan niệm về nông thôn ở nước ta: - Theo Điều 1, Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì: “Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã” (Thông tư số 54/2009/TT- BNNPTNT, 2009). - Theo Điều 3, Nghị định 57/2018/NĐ-CP ngày 17 tháng 4 năm 2018 về cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn thì khái niệm vùng nông thôn được quy định cụ thể như sau: “Vùng nông thôn là khu vực địa giới hành chính không bao gồm địa bàn phường thuộc thị xã, quận và thành phố” (Nghị định 57/2018/NĐ-CP, 2018).

Qua các khái niệm trên có thể hiểu: Nông thôn là vùng khác với thành thị, dân cư tập trung chủ yếu làm nghề nông và được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã.Vai trò của nông thôn trong sự nghiệp phát triển của đất nước Nhận thức rõ được vai trò của nông nghiệp, nông dân và nông thôn luôn cung cấp lương thực thực phẩm và các nguyên liệu đảm bảo nhu cầu ăn, mặc, ở cho toàn xã hội nên Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết “Việt Nam là nước sống về nông nghiệp, nền kinh tế của ta lấy canh nông làm gốc. Trong công cuộc xây dựng nước nhà, Chính phủ trông mong vào nông dân, trông cậy một phần lớn vào nông nghiệp. Nông dân ta giàu thì nước ta giàu, nông dân ta thịnh thì nước ta thịnh”; “phải làm cho dân có mặc”. 6 Người luôn nhắc nhở phải đẩy mạnh tăng gia sản xuất, trồng nhiều cây lương thực, hoa màu, phát triển chăn nuôi trâu, bò, lợn, gà, gia cầm Nông thôn là địa bàn sản xuất và cung cấp lương thực, thực phẩm cho tiêu dùng của cả xã hội; là thị trường quan trọng để tiêu thụ sản phẩm của khu vực thành thị hiện đại.

Nông thôn chiếm đại đa số nguồn tài nguyên, đất đai, khoáng sản, động thực vật, rừng, biển nên sự phát triển bền vững nông thôn có ảnh hưởng to lớn đến việc bảo vệ môi trường sinh thái, việc khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên khu vực nông thôn đảm bảo cho sự phát triển lâu dài và bền vững của đất nước. Vai trò của phát triển nông thôn còn thể hiện trong việc gìn giữ và tô điểm cho môi trường sinh thái của con người, tạo sự gắn bó hài hòa giữa con người với thiên nhiên và hình thành những nơi nghỉ ngơi trong lành, giải trí phong phú, vùng du lịch sinh thái đa dạng và thanh bình, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho con người. Nông thôn là thị trường lớn để tiêu thụ sản phẩm của công nghiệp, nhất là các sản phẩm công nghiệp tiêu dùng, phát triển mạnh mẽ nông thôn nhất là việc xây dựng nông thôn mới, nâng cao thu nhập của người nông dân, tăng sức mua từ khu vực nông thôn sẽ làm cầu sản phẩm công nghiệp tăng, thúc đẩy công nghiệp phát triển 1.Khái quát về xây dựng nông thôn mới 1.