BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH TRẦN ĐĂNG LONG MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TẠI TP. HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành : Kinh tế, Quản lý và Kế hoạch hóa KTQD Mã số: 5.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS VŨ TRỌNG KHẢI Thành phố Hồ Chí Minh - 2002 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các phân tích và kết quả nêu trong Luận án là thành quả nghiên cứu khoa học của bản thân.C Trang Trang plw bla Loi cam doan Mvc lvc Danh mvc cac ky hi~u, cac chu vie't uh Danh ffilJ.C cac bang Danh mvc cac d6 thi, h1nh ve, so d6 ? ;:.
1 CHUONG 1: co sa LY LU~N VE QUAN LY NHA NUOC DOl VOl HOL}T HQNG DAU TU TRl)C TIEP NUOC NGOAI Tl}l VI:itTNAM .1 Khai ni~m diiu tu' trt;lc tie'p nu'oc ngoai (FDI) .1 E>~c di€m cda FDI .2 Cac h1nh thuc cda FDI. ac "' k'm h te"' ve;:. goc "' va' b?an c h'( at cua FDI i ?. 1 C ac, I,y tl1uyeKt k'111l1 tK e Vl- mo" .2 Cac ly thuye't kinh te' vi mo .3 E>anh gia chung ciia cac ly thuye't d~u tu' mtoc ngoai .3 Vai tro cua FDI d6i vOi cac m.ioc chu ditu tu' va nu'oc tie'p nh~n ditu tu' .C BuvC CI1U d au ll; ? t l ( .2 D6i voi mtoc tie'p nh~n d~u ttt la cac mtoc dang phat ·~ tr1en .4 Qmin ly Nha nu'oc d6i voi ho~t dt)ng Ii'DI .1 M9t s6 n9i dung ly lu~n v~ quan ly kinh te' cil.A trong nen ll; k'1111 I t"'' e tl1!.2 Quan ly Nha mtoc d6i voi ho~t c1qng FDI trong n~n kinh te' thi tntong dinh lntong XHCN d mtoc ta .5 Kinh nghi~m qmin ly Nha nu'oc d6i voi ho~t dt)ng FDI t~i m()t s6 qu6c gia trong khu vt;lc .1 Kinh nghi~m ctia Tnmg Qu6c .2 Kinh nghi~m ctia Indonesia .3 Kinh nghi~m ctla Singapore .4 Kinh nghi~m ciia Thai Lan .5 Ml)t s6 kinh nghi~m khac v€ cong tac qmin ly FDI.
56 CHu'ONG 2: THl}C TR~NG QUAN LY NHA Nu'dc HOI Vdl HO~ T HQNG HA u Tu' TRl)c TIEP Nu'dc NGOAI T~I TP.Ho CHI MINH (GIAI HO~N 1991-2001) .1 J>han tich finh hlnh ho~t d()ng cua I~'DI tren dja ban TP. H6 Chi Minh giai do~n 1991-2001 .1 T6c dl) tang tntdng .2 Qui mo tlm hut v6n .3 Co ca'u dftu ttt .4 B6i tac dfiu ttt .5 IDnh thti'c dftu ttt .2 Tac d()ng cua FDI do'i v6'i n~n kinh tc' t~i TP. I vOI 10~ t dqng xu at kl1an .2 FDI va lao dl)ng tren dia ban .3 FDI d6i vdi tang tntdng ctla thanh ph6 .4 Bong gop vao Ngan sach Nha mtdc .'c tr~ng quan ly cua Nha m.i6'c dol v6'i ho~t d()ng FDI t~i TP. H6 Chi ~inh giai do~n 1991-2001 .1 Qua tdnh cai t6 h~ th6ng t6 ch(tc quan ly FDI t~i Vi~t Nan1 .2 Quan ly Nha mtdc d6'i vdi ho~tdl)ng FDI t~i TP.4 Phan tich va danh gia v~ m()t s6 m~it ciia c6ng tac quan ly Nha mi6'c d6i vdi ho~t d()ng IrDI .1 Quan ly Nha mtdc v€ ho~t ctl)ng FDI d Him vi mo .2 Quan ly Nha mtdc d6i vdi ho~t dl)ng FDI d ml)t s61Inh v~tc quan trQ ng khac .5 Nhfi'ng thanh tl}.'u va h~n che' ciia c6ng tac quan ly Nha nli6'c dffi v6'i ho~t d()ng cua khu vl}.
H6 Chi Minh trong thoi gian qua. -' ? ' MOT SO GIAI PHAP HOAN THI].i:N CONG TAC QUAN LY NHA Nlfdc D(:iJ Vdl HOL}T DQNG FDI Tl}l TP. HO CHI MINH .1 TOng quan ve tinh h'inh kinh te' th~ giai va m<H trtiong dftu tti t~i Vi~t Nam .tillhl' unhk'm ht"'tlA' e 1e gtvl 'A'l'"Utfn nay .t~ M 01 vng d"'au tt( t;;ti'V'"tN H( ani .3 Kh6 khan va thu~n lqi trong moi tntong d~u ttl' t;;ti Vi~t Nam .2 Cac quan die'm v~ quan ly FDI .1 Quan di~m danh gia dung vi tri ctla FDI trong nen kinh te'· qu6c dan .2 Quan di~m ve dam bao an ninh chinh tri, kinh te' va xa h()i .3 Quan di~m giai quye't hai boa Iqi ich ctla cac ben .4 Q nan d tern ·-:? ve"'I'" UtfU qua?k'l e- xa-1"' m1 tA' 1QI .5 Quan di~m v€ · quan ly Nha mtoc trong ho;;tt d()ng FDI thong qua phap lu~t va quy ho;;tch .6 Quan di~m v€ m6i quan h~ gifi'a quan ly Nha mtoc va quyen tt! chtl ctla cac doanh nghi~p FDI .7 Quan di~m noi long d~u vao va quanly ch~t d~u ra .8 Quan di~m v€ quan ly FDI phai dttqc xay d\tng tren cd sd v~n d1Jng cac thong 1~ va nguyen tik c6 t1nh ph6 bie'n ctla phap lu~t v€ FDI ctla cac mt'oc trong khu Vt.fc va tren the' gioi .9 Quan di~m quan ly tho'ng nha't theo nguyen ttic m()t cil'a tir Tmng ttdng de'n dia phtfdng .10 Quan di~m TP. H6 Chi Minh phai c6 chinh sach dung dtin trong vi~c phat buy nhfi'ng lqi the' rieng trong vi~c quan ly va tlm hut FDI .3 Mqt sef djnh htiong .1 Mt~c tieu d\f kie'n tlm hut FDI trong mttoi nam toi .2 Mqt s6 d!nh huang .4 Ml)t s6 giili phap hofm thi~n c6ng tac quan Iy Nha mtoc dffi voi ho~t dl)ng FDI t~i TP.
ph,ap vA tam , g1a1 ? • ~ v1- mo .2 Cac giai phap v~ quan ly qua trlnh hlnh thanh va phat tri~n cua dlf an FDI t:;ti TP. 3 M QAt so~k'"' ten ng l' l d'~ 1! mang t'1111 tt:;n. 183 ten k'A Ke't Iu~n .C cac cong trlnh cua tac gia Tai li~u tham khao Phi).C - m4- / KY Hitu vA cHff vrET TAT ADB Asian Development Bank- Ngan hang phat tri~n chan A AFTA Asian Free Trade Area- Klm vvc t~t do m~u dtch ASEAN APEC Asia-Pacific Economic Conference - Di~n dan kinh te' Chan A - Thai Blnh Dudng. ASEAN Association of South East Asian Nations- Hi~p Hqi cac nude Bong NamA CNH Cong nghi~p h6a CNTB Chii nghia tu' ban CNXH Clul nghia xa hqi DNNN Doanh nghi~p nha nude FDI Foreign Direct Investment- B~u ttl' tn,tc tie'p mtoc ngoai (BTTTNN) GDP Gross Domestic Product - T6ng san phffm qu6c nqi HDQT H<?i d6ng quail trt IMF International Monetary Fund - Quy ti~n t~ qu6c te' BPT Bang phat tri~n BTNN Bfru ttl' mtoc ngoai ODA Official Development Assistance - Vi~n trq phat tri~n chfnh thilc OECD Organization For Economic Co-Operation And Development - T6 chile hqp tac va phat tri~n kinh te' PERC Cd quan ttl' va'n v~ cac nguy cd kinh te', chfnh trt TNCs Transnational Corporations- Cac cong ty da qu6c gia TP Thanh ph6 ? UBND u y ban nhan dan UNDP United Nations Development Programme - Clutdng trlnh phat tri~n · ctla Lien Hi~p Qu6c VN Vi~tNam WB World Bank- Ngan hang the' gioi WIR World Investment Repmt- Bao cao dftu ttt the' gidi WTO World Trade Organization- T6 chile thttdng m~i the' gioi DANH Ml)C CAC BANG Danh muc cac bang: Trang Bang 1.1 : Tha't bzli ciia lien doanh theo thoi gian .2 : Nam qu6c gia tie'p nh~n FDI nhi€u nha't tren the' gioi tu 1995 - 1999 .3 : Dong chay FDI vao Chan A & Chau B~i Dttong tu 1988- 1999 28 Bang 1.4 : Chuy<in giao cong ngh~ ctla cac TNCs cho cac mtoc dang phat tri<in .5 : Quan ly nha mtoc d6i voi ho~t dqng FDI .1 : S6 d~t an FDI duqc ca'p plH~p ciia TP.
H~ Chi Minh va cii mtoc .2 : S6 dtf an, v6n FDI dttqc ca'p phep va con hi~u ltfc .3 : Quy mo tlm hut v6n FDI ctla d~t an de'n 31112/2000 .4 : Co ca'u tlm hut v6n FDI tren d!a ban thanh ph6 phan theo nganh kinh te', 1998-2000 .5 :Co ca'u dan tu (%) theo quy ho~ch t6ng th<i TP.6 :Co ca'u v6n FDI phan theo d6i tac (de'n 31/12/2000) .7 : Tinh hlnh FDI theo hlnh thtl'c dfru ttt de'n 31112/2000 .8 : Cac chi tieu xua't khffu ctla cac dt,t an FDI .9 : Stt dt}ng lao dqng trong kim v~tc FDI .10: Bong g6p ciia kim vvc FDI vao tang tntdng ctla thanh ph6 .11 : H~ s6 ICOR cda khu v~tc FDI t~i TP.12: Bong g6p vao thu ngan sach ctla cac doanh nghi~p FDI .13: Ty tn;mg s6 thu tU'ng lo~i tlme' trong kim v~tc doanh nghit%p FDI (1991 - 2000) .1 :So sanh lqi the" gifi'a cac lo~i hlnh doanh nghi~p d Vi~t Nam. 165 - d 1- , DANH MVC CAC DO THl, HINH VE, SO DO ~ ' - ~ Danh muc d6 thi: .1 : Ty trqng xufrt khffu ciia cac doanh nghi~p FDI trong t6ng kim ng~ch xufft khffu cda thanh ph6 (%) (1993- 2001) .2 : Kim ng~ch xufft khffu ctla cac doanh nghi~p FDI tren dja ban TP. H6 Chi Minh giai do~n 1993-2001 (tri~u USD) .3 : Nang sufft lao d(>ng kim vtfc FDI va cda thanh ph6 noi chung .4 : Ty tr<;>ng dong gop GDP ciia cac kim Vlfc kinh te'. 74 Danh muc hinh ve: lfinh ve 1.1: Quan h~ gop v6n vdi Sl,t thanh cong va thfft b~i trong lien doanh .2: M6 hlnh Macdougall - Kemp.
16 Danh muc sd d6: So do' 1.,u von au ttt quo,.2 : Lien doanh va h~ th6ng lien doanh .3 : Mile d(> thanh cong trong h~ th6ng lien doanh .4 : Cac giai do~n qmln ly Nha mtdc v€ kinh te' .1 : Quy trlnh qmin ly Nha mtdc d6i vdi ho~t d(>ng FDI .2 : Quy trlnh chuffn b!- cfip phep FDI t~i TP. y nghia va tinh d(p thitt cua d~ tai Bfi.u ttl' tr~tc tie'p mtoc ngoai (FDI) dong vai tro ra't quan trqng trong tang tntdng va phat trie'n kinh te' d hfi.u he't cac qu6c gia tren the' gidi, di,ic bi~t Ja t<;ti cac mtoc dang phat tri€n va dang trong qua trlnh chuy€n d6i tll' 11~11 kinh te' ke' ho<;tch hoa t~p trung sang n~n kinh te' thi tntong nhtt Vi~t Nam. Cling voi qua trlnh d6i moi n~n kinh te' dftt mtoc, ho<;tt d()ng FDI nhii'ng nam qua da di€n ra ra't soi d()ng va da d<;tt duqc nhi~u thanh qua dang khich 1~, nha't Ia t<;ti Thanh ph6 H6 Chi Minh, the' hi~n vai tro khong th€ thie'u duqc trong chie'n htqc phat trie'n kinh te'- xa h()i ciia thanh ph6 noi rieng va ciia nude ta noi chung. Tuy nhien, do day Ia linh V\l'C ttl'dng dO'i moi me va doi hoi m()t b~ day kinh nghi~m.
nen ben c<;tnh nhii'ng ke't qua d<;tt dtt<;Jc, vi~c tlm hut, d!nh httong, quan ly va st'i' dtJng FDI v§:n con m()t sO' h<;tn che', thie'u sot nha't dinh; m()t s6 chinh sach quan ly ciia Nha mtoc d6i voi FDI con ba't c~p. Vl the', nghien cuu m()t each toan di~n nhfi'ng va'n d~ v~ ly lu~n, t6ng ke't th~tc ti€n nhilm nit ra nhung bai hqc kinh nghi~m. nhung quan di€m va nh~n thuc moi trong tlnh h1nh hi~n nay de' tll' do dtta ra nhung giai phap hoan thi~n cong tac quanly Nha mtoc d6i voi ho<;tt d()ng FDI Ia va'n d~ cfi.n thie't va ca"p bach.