MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay phát triển nông nghiệp hữu cơ đang là xu hướng trên thế giới. Tổng diện tích đất hữu cơ toàn thế giới năm 2020 đạt 76,6 triệu ha, chiếm 1,7% diện tích đất nông nghiệp. Việt Nam xếp thứ 32 thế giới với 237 nghìn ha đất hữu cơ (chiếm khoảng 1,1% tổng diện tích đất nông nghiệp) (Nguyễn Duy Hoan, 2021).
Tuy nhiên để định hướng và phát triển NNHC tại Việt Nam sao cho bền vững, đạt chất lượng, hiệu quả cao thì đó là vấn đề còn gặp nhiều khó khăn. NNHC được canh tác hữu cơ, người sản xuất chỉ được phép sử dụng các sản phẩm phân bón hữu cơ, dùng các chế phẩm sinh học để phòng trừ sâu bệnh hại. Việt Nam là nước có khí hậu nóng ẩm thuận lợi cho các loài sinh vật phát triển và gây hại, phân hữu cơ và các chế phẩm sinh học có tác dụng chậm hơn nhiều so với việc sử dụng các sản phẩm từ hoá học, vậy nên nguồn dinh dưỡng và các khoáng chất cung cấp cho cây ở giai đoạn đầu sẽ rất chậm và không đầy đủ. Việc sử dụng phân bón hữu cơ, phòng trừ cỏ dại, sâu bệnh bằng biện pháp thủ công sẽ mất nhiều công lao động hơn, khó thực hiện trên diện tích rộng.
Do năng suất của sản phẩm không cao và thường có hình thức không đẹp, không bắt mắt, công lao động và chi phí nhiều nên giá thành sản phẩm từ NHHC sẽ thường cao gấp 2-3 lần bình thường, tiêu thụ sẽ gặp khó khăn. Xã hội phát triển, nhận thức của người tiêu dùng trong nước về an toàn thực phẩm ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, hiện nay người tiêu dùng khó phân biệt được sản phẩm NNHC với sản phẩm thường do đó người tiêu dùng chưa hoàn toàn tin tưởng vào sản phẩm nông nghiệp hữu cơ, không ít khách hàng bị mất niềm tin vào thực phẩm hữu cơ. Công ty TNHH Nông sản Minh Vân là một đơn vị chuyên sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Là một 2 trong những công ty có quy mô sản xuất và tiêu thụ nông sản, được nhiều người biết đến. Tuy là nơi sản xuất nông sản hữu cơ chuyên nghiệp của Thái Nguyên, nhưng thực tế sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hữu cơ của công ty còn gặp nhiều khó khăn. Xuất phát từ thực tế trên nên em chọn tên đề tài “Giải pháp phát triển sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm rau hữu cơ của Công ty TNHH Nông sản Minh Vân” làm đề tài tốt nghiệp. Mục tiêu của đề tài 1.1 Mục tiêu chung Trên cơ sở đánh giá thực trạng sản xuất và tiêu thụ, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm rau hữu cơ.
Từ đó đề xuất một số giải pháp phát triển sản xuất cũng như tiêu thụ sản phẩm rau hữu cơ của Công ty TNHH Nông sản Minh Vân.2 Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu thực trạng sản xuất và tiêu thụ sản phẩm rau hữu cơ của Công ty TNHH Nông sản Minh Vân giai đoạn 2019-2021 - Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm rau hữu cơ của Công ty TNHH Nông Sản Minh Vân. - Đề xuất các giải pháp phát triển sản xuất và đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm của Công ty TNHH Nông sản Minh Vân. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu 1. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học - Giúp bản thân có thể vận dụng và phát huy được những kiến thức đã học vào thực tế - Giúp sinh viên phát huy được khả năng phân tích, đánh giá, giải quyết các vấn đề đang quan tâm,… 3 1.
Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá được đúng thực trạng hoạt động sản xuất và tiêu thụ rau hữu cơ tại công ty TNHH Nông sản Minh Vân. - Là căn cứ đề ra các giải pháp và định hướng cho việc phát triển sản xuất và tiêu thụ rau hữu cơ của Công ty TNHH Nông sản Minh Vân nói riêng và các đơn vị sản xuất kinh doanh nông sản hữu cơ nói chung. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 2.
Khái niệm về nông nghiệp hữu cơ “NNHC là hệ thống sản xuất bảo vệ tài nguyên đất, hệ sinh thái và sức khỏe con người, dựa vào các chu trình sinh thái, đa dạng sinh học thích ứng với Điều kiện tự nhiên, không sử dụng các yếu tố gây tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái; là sự kết hợp kỹ thuật truyền thống và tiến bộ khoa học để làm lợi cho môi trường chung, tạo mối quan hệ công bằng và cuộc sống cân bằng cho mọi đối tượng trong hệ sinh thái”[1]. NHHC hay còn gọi là nông nghiệp sạch tuyệt đối. Trở lại nền nông nghiệp canh tác tự nhiên, ở đây người sản xuất thiên về các biện hữu cơ và sinh học, nguồn vật liệu đầu vào sản xuất NHHC chủ yếu dựa và luân canh, sử dụng phân chuồng đã qua ủ nóng, phân xanh, phân vi sinh và áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp để canh tác. Sản xuất NNHC không sử dụng 5 nguồn vật liệu cho sản xuất gồm: phân bón hoá học; hoá chất BVTV, chất kích thích, sản phẩm đột biến gen và phân bắc; chỉ được sử dụng các vật tư được quy định của tiêu chuẩn canh tác hữu cơ.
Chấp nhận năng suất cây trồng không cao để lấy “sản phẩm phải hoàn toàn sạch” cũng có thể sản xuất rau, củ, quả,… trong nhà kính, nhà lưới để cách ly với các yếu tố độc hại của môi trường. Sản xuất NNHC là sản xuất theo nguyên tắc được quy định trong tiêu chuẩn của Liên đoàn các Phong trào canh tác NNHC (IFOAM), với mục tiêu bảo vệ và duy trì sức khoẻ của hệ sinh thái cây trồng, vật nuôi, tạo ra những sản phẩm an toàn không gây độc hại, có chất lượng cao, khi sản xuất phải đồng thời và đảm bảo duy trì và làm tăng độ màu mỡ cho đất trong thời gian 5 dài, bảo vệ cây trồng dựa trên việc phòng ngừa thay thế cứu chữa, làm đa dạng mùa vụ, luân canh mùa vụ thích hợp. Khái niệm về rau hữu cơ Hiện nay có nhiều định nghĩa khác nhau về sản phẩm rau hữu cơ. Rau hữu cơ là loại rau được trồng trọt, canh tác hoàn toàn tự nhiên mà không sử dụng hoá chất, thuốc diệt cỏ và diệt côn trùng như những hoá chất vẫn được sử dụng trong nông nghiệp truyền thống.
Môi trường trồng rau củ quả hữu cơ phải đảm bảo nghiêm ngặt từ khâu làm đất, gieo hạt, tưới nước, xử lý cỏ, thu hoạch đến đóng gói, phân phối đều không có sự can thiệp của phân bón hoá học, không thuốc BVTV, không thuốc diệt cỏ và không phải sản phẩm biến đổi gen. Đất trồng cũng như nguồn nước tưới phải sạch, không bị ảnh hưởng bởi nước thải công nghiệp, môi trường đất không nhiễm kim loại nặng, không tồn dư phân bón hoá học,… Rau hữu cơ là loại rau được trồng trên đất đã được quy hoạch thành từng vùng, được trồng tại các khu vực thích hợp nhằm tránh các yếu tố gây bệnh xâm nhiễm từ bên ngoài. Nguồn nước để trồng rau có thể lấy từ giếng khoan, giếng đào, và nước tại nơi sản xuất cũng phải thường xuyên được đem đi xét nghiệm để đảm bảo không ô nhiễm bởi kim loại nặng và các chất gây độc hại. Người trồng RHC chỉ được sử dụng phân hữu cơ, tro bếp để cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của rau, phân được bón vào đất để làm cho những loại vi sinh vật trong đất hoạt động tốt và phát triển ổn định.
Vì không sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, nên trong quá trình trồng rau, bà con nông dân sẽ tốn rất nhiều công sức. Các loại sâu bệnh sẽ được loại trừ bằng các phương pháp thủ công như bắt sâu, bẫy côn trùng, sử dụng các sản phẩm từ tự nhiên có tác dụng chống lại sâu bệnh (ớt, tiêu, tỏi,…). Quá trình sản xuất RHC hoàn toàn tự nhiên nên năng suất rau sẽ thấp hơn nhiều loại rau khác nhưng chất lượng dinh dưỡng thì rất cao. Do đó, RHC 6 ngày càng được nhiều người ưa chuộng và mô hình canh tác rau hữu cơ ngày càng mở rộng để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.
Sự khác biệt giữa rau hữu cơ và rau sạch Bảng 2. Sự khác biệt giữ rau hữu cơ và rau sạch Tiêu chí Rau hữu cơ Rau sạch an toàn Giống Không được sử dụng Được sử dụng theo liều lượng biến đổi quy định gen - Không có sự xâm nhập từ Đất được quy hoạch thành độc hại từ bên ngoài. vùng, được trải qua xét nghiệm - Đất được cải tạo độ dinh về độ ô nhiễm. Đất dưỡng thường xuyên, - Đất được xét nghiệm về độ ô nhiễm nhằm đảm bảo và đủ tiêu chuẩn.
- Lấy từ giếng khoan hay Nguồn nước từ sông, hồ, ao, đào. suối, giếng khoan. Khó Kiểm - Nguồn nước được xét soát tình trạng ô nhiễm tiền nghiệm nhằm đảm bảo nước tàng. Nước đủ tiêu chuẩn để sản xuất hữu cơ - Kiểm soát thường xuyên, đảm bảo nước không bị ô nhiễm Phân bón Các sản phẩm nằm trong Được sử dụng đúng liều lượng Thuốc diệt danh mục tuyệt đối không quy định, cách ly thời gian an cỏ được sử dụng.
toàn trước thu hoạch rau nhưng 7 Thuốc trừ gặp vấn đề thường khó kiểm sâu soát, nguy cơ tồn dư thuốc Nấm hoá BVTV cao. học Thuốc kích thích tăng trưởng Thấp hơn khoảng 25-40% so Năng suất cao Năng suất với việc sản xuất thông thường Màu sắc nhạt hơn, lá thân có Thân, lá đồng đều, màu đẹp mắt Hình dáng không đồng đều, mẫu mã hơn rau hữu cơ bên ngoài xấu. Được phát triển một cách Thời gian thu hoạch nhanh hơn, hoàn toàn tự nhiên nên sản khiến thành phần, chất lượng phẩm đạt được độ chín tới và dinh dưỡng giảm đi hương vị đậm đà nhất, thời Chất gian sinh trưởng dài hơn nên lượng tích lũy được nhiều chất dinh dưỡng, hàm lượng khoáng và vitamin cao hơn rau thông thường. Kiểm soát, truy xuất nguồn Khó truy suất nguồn gốc, độ tin gốc.
Có khả năng quy trách cậy thấp. Giám sát nhiệm tới cá nhân, xử phạt nghiêm minh. Một số tiêu chuẩn hữu cơ hiện nay ở Việt Nam Theo “Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 11041-2:2017 trồng trọt hữu cơ” a) Phạm vi áp dụng - Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu đối với trồng trọt hữu cơ, bao gồm cả việc thu hái tự nhiên.