Nghiên cứu giải pháp công trình tiêu nước cho khu vực Tây sông Tô Lịch và cống Hà Đông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quy hoạch và quản lý tài nguyên nước nghiên cứu đề xuất giải pháp công trình tiêu nước hợp lý cho, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Vũ Ngọc Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Quang Vĩnh
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Đề tài: Giải Pháp Tiêu Nước Hiệu Quả Cho Khu Vực Tây Sông Tô Lịch Và Cống Hà Đông
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. MÔ ĐẦU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Phương pháp kế thừa
• 1.5.2. Phương pháp điều tra thu thập và đánh giá
• 1.6. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN HỆ THỐNG THỦY LỢI SÔNG NHUỆ VÀ TIỂU VÙNG YÊN NGHĨA - LIÊN MẠC
• 2.1. TỔNG QUAN HỆ THỐNG THỦY LỢI SÔNG NHUỆ
• 2.1.1. Quá trình nghiên cứu, xây dựng và phát triển hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ
• 2.1.1.1. Thời kỳ phong kiến
• 2.1.1.2. Thời kỳ thuộc Pháp
• 2.1.1.3. Thời kỳ 1954 - 1973
• 2.1.1.4. Thời kỳ 1973 - 1997
• 2.1.2. Vị trí
• 2.1.3. Về tưới
• 2.1.4. Về tiêu
• 2.2. TỔNG QUAN VÙNG TIỂU YÊN NGHĨA - LIÊN MẠC
• 2.2.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.2.1.1. Đặc điểm địa hình
• 2.2.1.2. Đặc điểm cấu tạo địa chất
• 2.2.1.3. Đặc điểm thổ nhưỡng
• 2.2.1.4. Đặc điểm các yếu tố tổ khí tượng, khí hậu
• 2.2.1.5. Đặc điểm sông ngòi
• 2.2.1.6. Nhận xét và đánh giá chung về điều kiện tự nhiên
• 2.2.2. Hiện trạng sử dụng đất và quy hoạch sử dụng đất
• 2.2.3. Hiện trạng tiêu nước
• 2.2.4. Các vấn đề cần quan tâm khi nghiên cứu đề xuất giải pháp tiêu nước cho tiểu vùng
• 2.3. NHẬN XÉT VÀ KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 3. CHƯƠNG 2: YÊU CẦU TIÊU NƯỚC CỦA VÙNG YÊN NGHĨA - LIÊN MẠC
• 3.1. MÔ HÌNH MƯA TIÊU
• 3.1.1. Khái niệm về mô hình mưa tiêu thiết kế
• 3.1.2. Mục đích, ý nghĩa và nội dung tính toán
• 3.1.2.1. Chọn trạm đo mưa tính toán
• 3.1.2.2. Chọn tần suất thiết kế
• 3.1.2.3. Phương pháp tính toán
• 3.1.2.4. Phân tích tài liệu mưa
• 3.1.2.5. Kết quả tính toán
• 3.2. TÍNH TOÁN HỆ SỐ TIÊU
• 3.2.1. Khái quát chung về bộ số tiêu
• 3.2.2. Phân loại đối tượng tiêu
• 3.2.2.1. Tiêu cho nông nghiệp
• 3.2.2.2. Tiêu cho thành thị
• 3.2.2.3. Tiêu cho nông thôn
• 3.2.2.4. Tiêu cho khu vực công nghiệp và làng nghề
• 3.2.2.5. Tiêu cho các loại đất khác
• 3.2.3. Phương pháp tính toán hệ số tiêu thiết kế
• 3.2.3.1. Phương pháp tính toán hệ số tiêu cho các đối tượng không phải là lúa nước
• 3.2.3.2. Phương pháp tính toán hệ số tiêu cho lúa nước
• 3.2.3.3. Phương pháp tính toán áp dụng cho một số trường hợp cụ thể
• 3.2.3.4. Phương pháp tính toán hệ số tiêu cho hệ thống thủy lợi
• 3.2.4. Tài liệu tính toán
• 3.2.5. Cơ cấu sử dụng đất
• 3.2.6. Khả năng chịu ngập
• 3.2.7. Các điều kiện ràng buộc khác
• 3.2.8. Kết quả tính toán hệ số tiêu cho tiểu vùng Yên Nghĩa - Liên Mạc
• 3.3. NHẬN XÉT VÀ KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 4. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG ÁN TIÊU NƯỚC
• 4.1. CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỀ XUẤT PHƯƠNG ÁN TIÊU NƯỚC
• 4.1.1. Hiện trạng tiêu nước vào trục chính sông Nhuệ và yêu cầu tiêu nước của vùng tiêu Yên Nghĩa - Liên Mạc
• 4.1.2. Tính toán cân bằng tiêu nước cho vùng tiêu Yên Nghĩa - Liên Mạc
• 4.2. PHƯƠNG ÁN TIÊU NƯỚC VÙNG YÊN NGHĨA - LIÊN MẠC
• 4.2.1. Đề xuất phương án tiêu nước
• 4.2.2. Mực nước yêu cầu tiêu
• 4.2.3. Tính toán xác định quy mô hợp lý của các công trình tiêu
• 4.2.3.1. Trạm bơm Đào Nguyễn
• 4.2.3.2. Trạm bơm Yên Thái
• 4.2.3.3. Trạm bơm Yên Nghĩa
• 4.2.3.4. Trạm bơm Liên Mạc
• 4.2.4. Cổng điều tiết Xuân Phương
• 4.2.5. Yêu cầu chung đối với các trạm bơm lớn tiêu ra sông ngoài sẽ xây dựng hoặc cải tạo nâng cấp trong vùng Yên Nghĩa - Liên Mạc
• 4.3. NHẬN XÉT VÀ KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về khu vực Tây sông Tô Lịch và cống Hà Đông

Khu vực Tây sông Tô Lịch và cống Hà Đông thuộc hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ, có tổng diện tích tự nhiên khoảng 20.814 ha. Trong đó, diện tích cần tiêu nước là 19.438 ha, bao gồm các huyện Đan Phượng, Hoài Đức, quận Hà Đông và huyện Từ Liêm. Theo quy hoạch từ năm 2007, khu vực này được xác định là tiểu vùng Đan Hoài Từ, một trong chín tiểu vùng tiêu của hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ. Hệ thống tiêu nước hiện tại đang gặp nhiều khó khăn trong việc xử lý lượng nước mưa lớn, dẫn đến tình trạng ngập úng thường xuyên, đặc biệt trong các trận mưa lớn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cải thiện và nâng cấp hệ thống tiêu nước nhằm đảm bảo an toàn cho người dân và phát triển kinh tế - xã hội trong khu vực.

II. Tình trạng và yêu cầu tiêu nước

Tình trạng ngập úng tại khu vực Tây sông Tô Lịch và cống Hà Đông đã trở thành vấn đề nghiêm trọng. Theo thống kê, trong những năm gần đây, nhiều trận mưa lớn đã gây ra ngập lụt kéo dài, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Hệ thống tiêu nước hiện tại chỉ có khả năng xử lý một phần nhỏ lượng nước mưa, dẫn đến việc cần thiết phải cải thiện hệ thống thoát nước. Yêu cầu tiêu nước cho khu vực này ngày càng cao do sự phát triển đô thị hóa và gia tăng dân số. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp tiêu nước hiệu quả là rất cần thiết, nhằm đảm bảo an toàn cho khu vực và phát triển bền vững.

III. Các giải pháp tiêu nước hiệu quả

Để giải quyết tình trạng ngập úng, một số giải pháp tiêu nước đã được đề xuất. Đầu tiên, cần cải tạo và nâng cấp các trạm bơm hiện có, như trạm bơm Đào Nguyễn và trạm bơm Yên Nghĩa, nhằm tăng cường khả năng tiêu nước cho khu vực. Thứ hai, việc xây dựng thêm các cống tiêu và kênh dẫn nước cũng cần được xem xét để cải thiện khả năng thoát nước. Cuối cùng, cần áp dụng các công nghệ mới trong quản lý nước, như hệ thống điều khiển tự động và các công nghệ tiên tiến khác để nâng cao hiệu quả tiêu nước. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng ngập lụt mà còn bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

IV. Tính khả thi và ứng dụng thực tiễn

Các giải pháp tiêu nước được đề xuất không chỉ có tính khả thi cao mà còn phù hợp với quy hoạch phát triển bền vững của Thủ đô Hà Nội. Việc cải tạo hệ thống tiêu nước sẽ giúp tăng cường khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm thiểu thiệt hại do ngập úng và bảo vệ môi trường. Hơn nữa, các giải pháp này cũng sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển đô thị trong khu vực. Do đó, việc triển khai các giải pháp tiêu nước hiệu quả cho khu vực Tây sông Tô Lịch và cống Hà Đông là một bước đi cần thiết để đảm bảo an toàn và phát triển bền vững cho khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ, với tổng diện tích tự nhiên khoảng 107.530 ha, trong đó có khoảng 75.342 ha đất canh tác, là một trong những vùng thủy lợi quan trọng của đồng bằng Bắc Bộ, bao gồm các địa bàn thuộc Thủ đô Hà Nội và tỉnh Hà Nam. Vùng tiêu Yên Nghĩa - Liên Mạc, nằm phía tây sông Tô Lịch và phía trên cống Hà Đông, có diện tích cần tiêu khoảng 19.438 ha, là một trong 9 tiểu vùng tiêu chính của hệ thống. Tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng tại khu vực này đã làm gia tăng áp lực lên hệ thống tiêu nước, dẫn đến tình trạng ngập úng kéo dài trong mùa mưa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống dân cư.

Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất các giải pháp công trình tiêu nước hợp lý cho tiểu vùng Yên Nghĩa - Liên Mạc, phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô Hà Nội đến năm 2020. Nghiên cứu tập trung vào đánh giá hiện trạng tiêu nước, tính toán cân bằng giữa yêu cầu tiêu và khả năng tiêu nước của các công trình hiện có, đồng thời đề xuất các phương án cải tạo, xây dựng mới nhằm nâng cao hiệu quả tiêu thoát nước.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các công trình tiêu nước trong tiểu vùng Yên Nghĩa - Liên Mạc, với dữ liệu khí tượng thủy văn thu thập từ trạm Hà Đông trong khoảng thời gian 1974-2009. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cải thiện khả năng tiêu nước, giảm thiểu ngập úng, góp phần phát triển bền vững nông nghiệp, công nghiệp và đô thị hóa tại khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình thủy văn, thủy lực, cùng các khái niệm chuyên ngành như:

• Mô hình mưa tiêu thiết kế: Xác định mô hình mưa điển hình dựa trên số liệu thống kê mưa lớn nhất năm, phục vụ tính toán hệ số tiêu nước.
• Hệ số tiêu nước (Usha): Đại lượng biểu thị khả năng tiêu nước của từng loại đất và đối tượng sử dụng đất trong vùng.
• Phân vùng tiêu nước: Chia hệ thống thủy lợi thành các tiểu vùng tiêu nước theo hướng tiêu ra các sông chính như sông Hồng, sông Đáy, sông Nhuệ.
• Mô hình thủy lực mặt cắt sông: Phân tích dòng chảy, mực nước và lưu lượng qua các mặt cắt sông để đánh giá khả năng tiêu thoát nước.
• Phân tích cân bằng nước: Tính toán tổng lượng nước mưa, nước tiêu thoát và khả năng tiêu nước của hệ thống công trình thủy lợi.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ trạm khí tượng Hà Đông với chuỗi số liệu dài 36 năm (1974-2009), bao gồm lượng mưa, nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió và các thông số thủy văn liên quan. Dữ liệu này được xử lý và phân tích thống kê xác suất để xác định mô hình mưa tiêu thiết kế với tần suất thiết kế P = 10%.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê xác suất: Xác định các trận mưa lớn nhất năm theo các khoảng thời gian 1, 3, 5 và 7 ngày để xây dựng mô hình mưa điển hình.
• Tính toán hệ số tiêu nước: Áp dụng các công thức kinh nghiệm và mô hình thủy lực để tính toán hệ số tiêu cho từng đối tượng sử dụng đất và hệ thống thủy lợi.
• Phân tích thủy lực mặt cắt sông La Khê: Sử dụng mô hình thủy lực để đánh giá khả năng tiêu thoát nước sau cải tạo mở rộng mặt cắt sông.
• Khảo sát thực địa và điều tra hiện trạng: Thu thập thông tin về các công trình tiêu nước, hệ thống kênh tiêu, trạm bơm và tình trạng vận hành, bảo dưỡng.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ diện tích tiểu vùng Yên Nghĩa - Liên Mạc với tổng diện tích cần tiêu khoảng 19.438 ha. Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các công trình tiêu nước chính và các trạm bơm tiêu đại diện cho vùng nghiên cứu.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2011, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích, tính toán và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng tiêu nước chưa đáp ứng yêu cầu: Tổng diện tích tiêu nước thực tế qua các trạm bơm tiêu ra sông Nhuệ là khoảng 9.373 ha, thấp hơn so với diện tích thiết kế 10.920 ha, trong khi diện tích tiêu tự chảy là 3.612 ha. Nhiều trạm bơm đã sử dụng trên 15-20 năm, công suất không đáp ứng được nhu cầu tiêu nước hiện tại, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh.

2. Mô hình mưa tiêu thiết kế với tần suất 10%: Dựa trên số liệu 36 năm, lượng mưa lớn nhất năm dao động từ 968,1 mm đến 2.977,9 mm, với trận mưa lớn nhất trong ngày lên tới 528,4 mm. Mưa lớn tập trung chủ yếu vào các tháng mùa hè (6-10), gây áp lực lớn lên hệ thống tiêu nước.

3. Khả năng tiêu thoát nước của sông Nhuệ hạn chế: Với mực nước thiết kế tại Hà Đông +5,80 m và tại Phủ Lý +4,80 m, sông Nhuệ chỉ có khả năng tải lưu lượng tối đa khoảng 248 m³/s. Trong khi đó, tổng lưu lượng tiêu nước yêu cầu của tiểu vùng Yên Nghĩa - Liên Mạc lên tới 166 m³/s, gây ra mâu thuẫn giữa nhu cầu tiêu nước và khả năng tiêu thoát của sông.

4. Tình trạng bồi lắng và xuống cấp công trình: Lòng kênh, sông tiêu bị bồi lắng, nhiều đoạn lòng kênh cao gần bằng mặt ruộng, bờ kênh bị lấn chiếm, vật cản như bèo, rác làm thu hẹp mặt cắt dòng chảy. Các trạm bơm cũ kỹ, vận hành không đồng bộ, làm giảm hiệu quả tiêu nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ngập úng kéo dài là sự không đồng bộ giữa hệ số tiêu nước thiết kế thấp (khoảng 1,6 Usha) và tốc độ đô thị hóa nhanh với hệ số tiêu thực tế tăng lên khoảng 6 Usha. Sự bồi lắng lòng sông, kênh tiêu cùng với việc xuống cấp các công trình đầu mối làm giảm khả năng tiêu thoát nước, đặc biệt trong các trận mưa lớn.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả cho thấy cần thiết phải nâng cấp, cải tạo hệ thống tiêu nước, đồng thời xây dựng các công trình mới phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020. Việc áp dụng mô hình mưa tiêu thiết kế với tần suất 10% giúp xác định chính xác yêu cầu tiêu nước, từ đó đề xuất các giải pháp kỹ thuật phù hợp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ lượng mưa theo tháng, bảng thống kê các trạm bơm tiêu với công suất thiết kế và thực tế, cũng như biểu đồ so sánh lưu lượng tiêu nước yêu cầu và khả năng tải của sông Nhuệ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nạo vét, cải tạo hệ thống kênh tiêu và sông tiêu: Thực hiện nạo vét, loại bỏ vật cản, khôi phục mặt cắt dòng chảy để tăng khả năng tiêu thoát nước. Mục tiêu nâng cao lưu lượng tiêu thoát tối thiểu 20% trong vòng 3 năm, do Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với các đơn vị quản lý thủy lợi thực hiện.

2. Cải tạo, nâng cấp các trạm bơm tiêu cũ: Thay thế máy bơm công suất thấp, sửa chữa hệ thống vận hành, đảm bảo công suất tiêu nước đạt thiết kế hoặc cao hơn 15% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện là các công ty khai thác công trình thủy lợi và các nhà thầu chuyên ngành.

3. Xây dựng mới các trạm bơm tiêu công suất lớn: Đề xuất xây dựng trạm bơm Yên Nghĩa và trạm bơm Liên Mạc với tổng lưu lượng thiết kế không dưới 166 m³/s, đáp ứng nhu cầu tiêu nước đến năm 2020. Thời gian hoàn thành dự kiến 4-5 năm, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng thủy lợi chủ trì.

4. Áp dụng mô hình mưa tiêu thiết kế trong quy hoạch và vận hành: Sử dụng mô hình mưa tiêu thiết kế với tần suất 10% để tính toán hệ số tiêu nước, từ đó điều chỉnh quy hoạch tiêu nước phù hợp với thực tế biến đổi khí hậu và đô thị hóa. Thực hiện liên tục trong quá trình quản lý và cập nhật định kỳ 5 năm một lần.

5. Tăng cường quản lý, vận hành đồng bộ hệ thống thủy lợi: Xây dựng quy trình vận hành thống nhất, đào tạo nhân lực quản lý, bảo dưỡng công trình để đảm bảo hiệu quả tiêu nước. Thời gian triển khai trong 1-2 năm, do các đơn vị quản lý thủy lợi phối hợp với chính quyền địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách thủy lợi: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực tiễn để xây dựng chính sách phát triển hệ thống thủy lợi, quy hoạch tiêu nước phù hợp với tốc độ đô thị hóa và biến đổi khí hậu.

2. Các kỹ sư, chuyên gia thủy lợi và môi trường: Tài liệu chi tiết về mô hình mưa tiêu, phương pháp tính toán hệ số tiêu nước và phân tích thủy lực mặt cắt sông giúp chuyên gia thiết kế, cải tạo và vận hành các công trình thủy lợi hiệu quả.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành thủy lợi, tài nguyên nước: Luận văn là nguồn tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích số liệu khí tượng thủy văn và ứng dụng mô hình thủy lực trong thực tiễn.

4. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp phát triển hạ tầng khu vực đô thị và công nghiệp: Hiểu rõ về yêu cầu tiêu nước và các giải pháp kỹ thuật giúp doanh nghiệp lập kế hoạch đầu tư, xây dựng hạ tầng phù hợp, giảm thiểu rủi ro ngập úng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn tần suất thiết kế mưa P = 10%?
   Tần suất 10% được chọn theo quy phạm xây dựng Việt Nam nhằm cân bằng giữa chi phí đầu tư và mức độ an toàn, đảm bảo hệ thống tiêu nước có khả năng xử lý các trận mưa lớn có xác suất xảy ra 1 lần trong 10 năm, phù hợp với điều kiện khí hậu và yêu cầu phát triển kinh tế xã hội.

2. Hệ số tiêu nước (Usha) là gì và tại sao quan trọng?
   Hệ số tiêu nước biểu thị khả năng tiêu thoát nước của từng loại đất và đối tượng sử dụng đất. Nó là cơ sở để tính toán lưu lượng tiêu nước cần thiết, từ đó thiết kế công trình tiêu nước phù hợp, tránh ngập úng hoặc lãng phí đầu tư.

3. Tình trạng bồi lắng ảnh hưởng thế nào đến hệ thống tiêu nước?
   Bồi lắng làm giảm mặt cắt dòng chảy của kênh, sông tiêu, gây tắc nghẽn, giảm khả năng tiêu thoát nước, dẫn đến ngập úng kéo dài. Việc nạo vét, cải tạo là cần thiết để khôi phục lưu lượng dòng chảy và hiệu quả tiêu nước.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả vận hành các trạm bơm tiêu?
   Cần cải tạo, nâng cấp thiết bị bơm, xây dựng quy trình vận hành đồng bộ, đào tạo nhân lực quản lý, bảo dưỡng thường xuyên và áp dụng công nghệ điều khiển tự động để đảm bảo công suất và độ bền của trạm bơm.

5. Tại sao cần xây dựng các trạm bơm mới trong tiểu vùng Yên Nghĩa - Liên Mạc?
   Do tốc độ đô thị hóa nhanh và diện tích tiêu nước tăng, các trạm bơm hiện có không đáp ứng được lưu lượng tiêu nước cần thiết. Xây dựng trạm bơm mới với công suất lớn giúp nâng cao khả năng tiêu thoát nước, giảm thiểu ngập úng, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Kết luận

• Hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ, đặc biệt tiểu vùng Yên Nghĩa - Liên Mạc, đang chịu áp lực lớn do tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh, dẫn đến tình trạng ngập úng kéo dài.
• Mô hình mưa tiêu thiết kế với tần suất 10% và hệ số tiêu nước hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế, cần được điều chỉnh và cập nhật.
• Các công trình tiêu nước hiện có xuống cấp, bồi lắng lòng kênh, sông tiêu làm giảm hiệu quả tiêu thoát nước.
• Đề xuất các giải pháp cải tạo, nâng cấp trạm bơm, nạo vét kênh tiêu và xây dựng mới các công trình tiêu nước phù hợp với quy hoạch phát triển đến năm 2020.
• Khuyến nghị tăng cường quản lý, vận hành đồng bộ và áp dụng công nghệ hiện đại để nâng cao hiệu quả hệ thống thủy lợi.

Next steps: Triển khai các giải pháp cải tạo, xây dựng công trình tiêu nước theo đề xuất, đồng thời cập nhật mô hình mưa tiêu và hệ số tiêu nước định kỳ để đảm bảo phù hợp với biến đổi khí hậu và phát triển đô thị.

Call to action: Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và chuyên gia thủy lợi cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp kỹ thuật và chính sách nhằm nâng cao hiệu quả tiêu nước, góp phần phát triển bền vững vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN HỆ THONG THỦY LỢI SÔNG NHUE VÀ TIỂU VUNG YEN NGHĨA - LIÊN MAC wie 1. TONG QUAN HE THONG THỦY LỢI SÔNG NHUỆ: LALA. VỊ tr ajay Hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ được bao bọc bởi sông Hỗng ở phía đông và bắc,sông Dây ở phí tây, sông Châu Giang ở phít nam, kéo đài từ 20°32°40° đến 21090” vĩ độ bắc, 105°37°30" inh độ đông, bao gồm một phần điện tích đất dai của Thủ đô Hà Nội và tỉnh Hà Nam: + Thủ đô Hi Nội có 9 quận nội thành nằm phía bờ nam sông Hồng gồm Ba Dinh, Hoàn Kiếm, Tây Hỗ, Cầu Giấy, Déng Da, Hai Bà Trưng, Hoàng Mai, Thanh Xuan, Hà Đông và 8 huyện nằm phía đông sông Day gồm Đan Phượng, Hoài Đức, “Từ Liêm, Thanh Trì, Thanh Oai, Ứng Hoà, Thường Tín, Phú Xuyéi ~ Tỉnh Hà Nam có thành phố Phủ lý và 2 huyện Duy Tiên, Kim Bảng nằm phía bắc sông Châu Giang và phía đông sông Diy. Hệ thống Thủy lợi Sông Nhuệ có tổng diện tích tự nhiên phan nằm trong đê là 107.530 ha tong dé khoảng 75.342 ha là đắt canh tác.

Tính đến ngày 3 2-2005 din sổ cin các quận huyện trong hệ thing có khoảng trên 4,15 triệu người. So với 15 năm trước đây (1994), din số các địa phương nó trên đã tăng khoảng L2 triệu người với tốc độ tăng trung bình mỗi năm 2,53 % 1. Quá trình nghiên cứu, xây dựng và phát triển hệ thống thuỷ lợi Sông Nhuệ 1. Thời kỳ phong kiến Để đầu tanh với thiên tai, phòng chống lũ lục từ ngần xưa người dân Hà Nội, Hà Tây (cũ) và Hà Nam đã bỏ nhiều sức người và sức của tôn tạo nên các tuyển đê đọc theo sông lồng, sông Day.

Dé sông Hồng bao bọc phín bắc và phi đông hệ thống là tuyển để được xây dụng lâu đời nhất Việt Nam 1.2 Thời kỳ thuộc Pháp Năm 1932 người Pháp đã nghiên cửu quy hoạch xây dựng hệ thống công. trình thấy lợi cho một vàng lớn bao bọc bởi sông Hồng, sông Bay và sông Châu Giang với diện tích tự nhiên 107.530 ha (tại thời điểm đó có 94.000 ha dat canh tác). đã chính thức hình thành hệ thống thủy nông Liên Mac - Phủ Lý (hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ ngày nay). Theo quy hoạch này, sông Hồng là nguồn cung cấp nước tưới, sông Day là nơi nhận nước tiêu và sông Nhuệ là trục chính tưới tiêu kết hợp.

của hệ thống, Và hà gloat công tình thủy lợi lớn được để xuất xây dụng để đáp ứng yêu cầutưới, tiêu và phòng chống lũ cho khu vực như sau: 1. VỀ tưới “Các chân ruộng có cao độ trên 7,5 m và đưới 1,5 m không đặt vin để tưới, Hệ số tưới áp dụng cho những chân ruộng có cao độ từ 1,5 m đến 2,0 m là 020 Usha, từ 2/0 m đến 4.15 là 0,5 Usha, từ 4,14 m đến 7,5 m là 0,6 Usha, Để đảm bảo cấp nước tưới cho hệ thống, quy hoạch 1932 đã dé xuất xây dựng các công trình chính như : cổng Liên Mac; các cổng đập điều tiết Hà Đông, Đồng Quan, Nhật Twu, Điệp Sơn, 60 cống lẫy nước tưới. đọc theo các trục tưới tiêu kết hợp. Về tiêu a) Xây dựng Đập Bay và đập Nam Dinh với nhiệm vụ chắn lũ sông Hồng, hạ thấp mực nước sông Day tại Phủ Lý xuống cao trình + 1,20 m để tiêu tự chảy cho toàn hệ thống với hệ sti utrùng bình 1,50 Us ha.

b) Xây dựng các cổng và đập điều tiết trên sông Nhuệ và sông Duy Tiên 3) Xây dưng các cổng tiêu tự chảy ra sông Bay và chin lũ sông Đầy "Đến trước năm 1954, trên hệ thống Sông Nhuệ mới xây dựng được Đập Diy (1934-1937), các cổng tiêu ra sông Day gồm Lương Cỏ (1936-1938), La Khê, Vân Đình (1938-1940) và 50 cổng tiêu nằm dưới bờ các trụ tiêu chính 1. Thời kỳ 1954 - 1973 ‘Dau năm 1955, nhân din Hà Tây (cũ) đã ra quân rằm rộ đảo khai thông cửa cổng Liên Mạc „ nạo vét trục chính sông Nhuệ, đảo mới hàng loạt các tuyển kênh sắp 2 nên đã phục hồi được nguồn nước đảm bảo tưới tự chảy cho 30. Tir năm 1955 đến trước năm 1973 đã có 3 lần nghiên cứu bổ sung quy hoạch xây dựng thêm các công tình trên hệ thống (thục hiện vào các năm 1960, 1965 và 1969) 1. Về tưới Kết luận của quy hoạch 1960 và 1965 không khác nhiều so với quan điểm của quy hoạch năm 1932, chủ yêu là điều chỉnh bổ sung thêm các tram bơm tưới hoàn thiện vùng tưới tự chảy.Tính đến năm 1973 trên hệ thống đã xây dựng được.

23 tram bơm tưới với tổng hưu lượng thiết § dat 44.34 mÏ/s phụ trách diện tích tưới lên đến 45. (Các quy hoạch lập năm 1959-1960 và 1965 đã nghiên cứu tính toán lại phương án làm đập Nam Định và chứng minh ring phương én này không có hiệu quả. Thời ky này vẫn tiếp te nghiên cứu mở rộng khả năng tiêu tự chảy của hệ thống ra sông Day bằng việc xây dựng thêm một số cống tiêu qua dé sông Day như. Quế, Bược, Lạc Tràng, oại Độ.Mặt khác, khả năng Mi tự chảy ngày một khó.

khăn nên từ đầu những năm 60 của thé ky trước, ý định xây dựng trạm bơm để tiêu cho các ving trùng đã hình thành và mau chóng được triỂn khai. Đến trước năm 1973 toàn hộ thống Sông Nhu đã xây dụng được 41 trạm bơm tiêu có tổng lưu lượng thiế ¢ lên tới 234,47 mÏ/s phụ trách lưu vực rộng trên 58. Thời kỹ 1973 - 1997 Năm 1973-1974, hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ chính thức được nghiên cứu lập ‘quy hoạch hoàn chỉnh. Khác với các lẫn nghiên cứu trước diy, nghiên cứu lẫn này là hoàn chỉnh nhất.

Dưới đây là t6m tắt một số nội dung chính của quy hoạch 1973-1974: 1. Về tưới Kết quả nghiên cứu, tính toán khẳng định nguồn nước đã đủ bảo đảm, chỉ cin hoàn chỉnh cho một số trạm bơm tưới cho vùng cao cục bộ, hoàn chỉnh hệ thống kênh mương và các công trình trên kênh. Về tiêu “Theo cơ cấu tổ chức quản lý điều hành hệ thống, quy hoạch 1973-1974 đã chia "hệ thống thành 9 tiểu vùng với tổng diện tích tiêu ra các s ng như sau: ra sông Hing cho 13.718 ha do 4 trạm bơm lớn ph trách là: Vĩnh Tuy, Khi Thí, Yên Lệnh re sông Day 44247 ha bằng các trạm bơm trong d Vin Binh, Ngoyi Độ, (Qué, Lạc Tràng ~ Tiêu ra sông Nhu 46.300 hà và sông Chiu Giang 3.265 hà trong đó có 10326 diện cy, 39239 ha côn li được tu bằng động lục do 28 tram bom phụ tách. Sử dụng sông Nhuệ vào vận tải thủy Cai tạo sông Nhuệ đáp ứng y cầu vận tải thủy cho các tau day 90 mã lực và sà lan dưới 100 tắn di lại dễ đàng.

Mở 5 âu tàu là Lương Cổ, Nhật Tựu, Đồng Quan, Hà "Đông và Liên Mạc. Lam li các cầu rên sông “Theo quy hoạch 1973 - 1974 toàn bộ vùng phía tây sông Nhuệ được tiêu ra ông Day bằng 62 trạm bơm tiêu lớn nhỏ với lưu vực rộng tới 20. Thời kỳ 1997- 2007 ‘Tir năm 1980 trở đi tỉnh trạng Ging tên hệ thống Sông Nhuệ đã diễn ra thưởng xuyên với mức độ ngày một nghiêm trọng hơn mã định điểm là năm 1994 số tới 35,000 ha đắt canh tác bị ting ngập năng. Trong bỗi cảnh đồ, năm 1995 việc nghiên cứu rà soát bổ sung quy hoạch được tiễn hành với nội dung được ww tiên số 1 là giải quyết vẫn đề tiêu thoát nước cho hệ thông.

Dưới đây là một số nội dung chính của quy hoạch đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt. VỀ tối Quy hoạch xác định rõ tổng diện tích canh tác lấy nước trực tiếp từ sông Nhuệ qua công Liên Mạc là 53.769 ha trong đó khu vực phía trên Đồng Quan có 21.288 ha và Khu vực đưới Đồng Quan là 32.481 ha, Hệ số tưới dưỡng ấp dụng chung cho hệ thing (gi mặt mộng) là 0.89 Usha, Mặt khác, quy hoạch cũng khẳng định năng lực của cổng Liên Mạc cũng như các hang mục công tình khác trong hệ thống có thé đáp ứng được nhu cầu cấp nước tưới đến sau năm 2000, Ngoài ra, quy. hoạch còn đỀ xuất là phải nạo vét lòng dẫn. cải tạo và năng cấp trục chính sông Nhug và sông Duy Tiên để đáp ứng yêu cầu dẫn nước, nâng cấp các công tinh phục vụ tưới khác 2.

Về tiêu Quy hoạch 1995-1997 kế thừa các nguyê tức phân ving và xác định ranh giới vùng tiêu trong quy hoạch 1973-1976 chia hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ được chia thành 4 vùng tiêu lớn theo hướng tiêu ra các sông với quy mô như sau: - Vùng iêu ra sông Hồng có 18.432 ha bao gdm lưu vực tiêu của các tram bơm Nam Ha Nội (Yên $6), Đông Mỹ, Bộ Đầu, Khai Thái, Yên Lệnh. = Vũng tiêu ra sông Đây bao gm lưu vực tiêu của các trạm bom đã xây dựng như Song Phương, Van Dinh, Ngoại Độ, Qué và một sổ tạm bơm nhỏ khác có tổng diện tích tiêu 29974 hà + Vùng tira sông Nhuệ có diện tích tiêu là 47.423 ha (có 6080 ha tiêu tự chủy) bao gằm toan bộ vùng Đan Hoài ở phí ty sông Nhu, lưu vực cũ các tram bơm đã xây dưng iều vào sông Nhu - Ving tiêu vào sông Duy Tiên và sông Châu Giang được giới hạn bởi sông Duy Tiên ở phía đông, sông Mai Trang ở phía đông bắc, sông Cha Giang ở phía nam và quốc lộ LA ở phía tây. Diệních tiêu của vùng là 11.701 ha “Theo mô hình t6 chức quản lý, hệ thống Sông Nhuệ được chia thành 9 tiểu. vùng do các Công ty khai thác công trình thủy lợi phụ trách lit Dan Hoài Từ, La Khê, Nam Ứng Hòa, Kim Bảng, Hà Nội Thanh Trì, Hồng Van, Phú Xuyên, Duy Tiên 10 3.

Các công trình dé xuất trong quy hoạch ~ Cải tạo và nâng cắp trục chính sông Nhuệ và sông Duy Tiên + Cũ tạo, năng cắp các cổng Lương Cổ và Nhật Tựu ~ Xây dựng các trạm bơm sau đây tiêu ra sông Bay như: Ngoại Độ Hl, Qué Ik ~ Xây dựng tram bơm Tiên Hồng tại vị trí tram bơm Lạc Tring cũ Sau khi hoàn thành nâng cấp hệ thống để sông Nhuệ đảm bảo mặt cất ổn định, cho phép xây dựng các công trình trên các vùng như: tiểu vùng Hồng Vân, vùng phía tây sông Tô Lịch thuộc tiga vùng Hà Nội.