Giải pháp thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bến Tre

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích giải pháp thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bến Tre, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Dương Thị Sơn Nam
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế - Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Thu Hút Vốn Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Trên Địa Bàn Tỉnh Bến Tre
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI)
• 1.1. Khái niệm về đầu tư và các hình thức đầu tư nước ngoài
• 1.1.1. Khái niệm về đầu tư nước ngoài
• 1.1.2. Các hình thức đầu tư nước ngoài
• 1.2. Đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.1. Khái niệm
• 1.2.2. Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.2.1. Phân theo hình thức đầu tư
• 1.2.2.2. Phân theo bản chất đầu tư
• 1.3. Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.4. Tác động của thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.4.1. Tác động tích cực
• 1.4.2. Tác động tiêu cực
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.5.1. Nhóm động cơ về kinh tế
• 1.5.2. Nhóm động cơ về tài nguyên
• 1.5.3. Nhóm động cơ về cơ sở hạ tầng
• 1.5.4. Nhóm động cơ về cơ chế chính sách
• 1.6. Kinh nghiệm thu hút vốn ĐTTTNN tại một số Quốc gia và một số địa phương trong nước
• 1.6.1. Kinh nghiệm thu hút FDI của một số nước Châu Á
• 1.6.2. Kinh nghiệm thu hút FDI tại một số địa phương trong nước
• 1.6.2.1. Bà Rịa Vũng Tàu
• 1.6.2.2. Bài học kinh nghiệm cho Bến Tre
• 1.7. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẾN TRE
• 2.1. Thực trạng về môi trường đầu tư của tỉnh Bến Tre
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 2.1.1.2.1. Tài nguyên đất
• 2.1.1.2.2. Tài nguyên động, thực vật
• 2.1.1.3. Môi trường lao động
• 2.1.1.4. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật
• 2.1.1.5. Môi trường pháp lý
• 2.1.1.6. Về tình hình an ninh chính trị
• 2.2. Thực trạng về thu hút FDI tại Bến Tre
• 2.2.1. Tổng quan về tình hình thu hút FDI vào Bến Tre từ năm 2005-2011
• 2.2.2. Qui mô vốn đầu tư
• 2.2.3. Thu hút FDI theo ngành
• 2.2.4. Thu hút FDI theo đối tác đầu tư
• 2.2.5. Thu hút FDI theo vùng, lãnh thổ
• 2.3. Tác động của thu hút FDI trên địa bàn tỉnh Bến Tre giai đoạn 2005-2011
• 2.3.1. Bổ sung nguồn vốn trong tổng vốn đầu tư của tỉnh
• 2.3.2. Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh
• 2.3.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 2.3.4. Doanh thu và đóng góp vào ngân sách tỉnh của khu vực FDI
• 2.3.5. Kim ngạch xuất khẩu của khu vực FDI
• 2.3.6. Đóng góp vào giải quyết việc làm cho lao động tại địa phương
• 2.4. Đánh giá về thực trạng thu hút FDI của Bến Tre trong thời gian qua
• 2.4.1. Những thành tựu đạt được
• 2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
• 2.5. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG III: PHÁP THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẾN TRE
• 3.1. Quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển của Bến Tre đến năm 2020
• 3.1.1. Quan điểm phát triển của Bến Tre
• 3.1.2. Quan điểm phát triển KT-XH tỉnh Bến Tre đến năm 2020
• 3.1.3. Quan điểm thu hút đầu tư của tỉnh Bến Tre giai đoạn 2011-2015 và tầm nhìn đến 2020
• 3.2. Mục tiêu cụ thể phát triển KT-XH tỉnh Bến Tre giai đoạn 2011-2015 và định hướng 2020
• 3.3. Định hướng thu hút FDI giai đoạn 2011-2015 và tầm nhìn 2020
• 3.4. Giải pháp thu hút vốn FDI để phát triển KT-XH tỉnh Bến Tre
• 3.4.1. Cơ sở hoạch định các giải pháp nhằm thu hút FDI
• 3.4.2. Một số giải pháp cụ thể nhằm thu hút FDI của tỉnh Bến Tre giai đoạn từ 2012-2015 và tầm nhìn 2020
• 3.4.2.1. Giải pháp 1: Nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến đầu tư
• 3.4.2.2. Giải pháp 2: Cải thiện môi trường đầu tư
• 3.4.2.3. Giải pháp 3: Tập trung xây dựng và hoàn thiện cơ sở hạ tầng KT –XH của tỉnh
• 3.4.2.4. Giải pháp 4: Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực
• 3.4.2.5. Giải pháp 5: Về công tác quy hoạch
• 3.4.2.6. Giải pháp 6: Về công tác giải phóng mặt bằng
• 3.4.2.7. Giải pháp 7: Tăng cường quan hệ hợp tác trong thu hút đầu tư
• 3.4.2.8. Giải pháp 8: Hoàn thiện các chính sách khuyến khích và ưu đãi về tài chính
• 3.4.2.9. Giải pháp 9: Hạn chế ô nhiễm và bảo vệ môi trường
• 3.4.2.10. Một số giải pháp khác
• 3.4.2.10.1. Đối với Trung ương
• 3.4.2.10.2. Đối với tỉnh
• 3.5. Kết luận Chương 3
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bến Tre

Việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những yếu tố quan trọng giúp tỉnh Bến Tre phát triển kinh tế. Tỉnh có nhiều tiềm năng nhưng vẫn chưa khai thác hết. Giải pháp thu hút FDI cần được xây dựng dựa trên các lợi thế sẵn có của tỉnh.

1.1. Tình hình hiện tại về thu hút vốn đầu tư tại Bến Tre

Bến Tre đã thu hút một số dự án FDI, nhưng quy mô còn nhỏ. Năm 2011, tỉnh có 35 doanh nghiệp FDI với tổng vốn khoảng 251 triệu USD. Tuy nhiên, số lượng dự án vẫn chưa đáp ứng được tiềm năng của tỉnh.

1.2. Lợi thế cạnh tranh của Bến Tre trong thu hút FDI

Bến Tre có vị trí địa lý thuận lợi, giao thông phát triển và nguồn tài nguyên phong phú. Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư nước ngoài.

II. Những thách thức trong việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bến Tre

Mặc dù có nhiều tiềm năng, Bến Tre vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút FDI. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện và chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn là những rào cản lớn.

2.1. Cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu

Hệ thống cơ sở hạ tầng tại Bến Tre còn yếu kém, ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư. Cần có các dự án nâng cấp hạ tầng để tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư.

2.2. Chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn

Chính sách đầu tư hiện tại chưa đủ mạnh để thu hút các nhà đầu tư lớn. Cần xem xét và cải thiện các chính sách ưu đãi để tăng sức hấp dẫn cho Bến Tre.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bến Tre

Để thu hút FDI hiệu quả, Bến Tre cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện môi trường đầu tư mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.

3.1. Cải thiện môi trường đầu tư

Cần tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và thân thiện với nhà đầu tư. Điều này bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và cải thiện dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp.

3.2. Tăng cường xúc tiến đầu tư

Bến Tre cần đẩy mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư, quảng bá tiềm năng và cơ hội đầu tư đến các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Các hội thảo, hội chợ đầu tư có thể là những kênh hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thu hút vốn đầu tư tại Bến Tre

Các giải pháp thu hút FDI đã được áp dụng tại Bến Tre và đã mang lại một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và điều chỉnh để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.1. Kết quả đạt được từ các dự án FDI

Các dự án FDI đã góp phần đáng kể vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Doanh thu từ khu vực FDI đã tăng lên, tạo ra nhiều việc làm cho người dân địa phương.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác

Bến Tre có thể học hỏi từ các tỉnh thành khác trong việc thu hút FDI. Những kinh nghiệm thành công từ các địa phương như Bình Dương hay Vũng Tàu có thể áp dụng để cải thiện tình hình.

V. Kết luận và triển vọng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bến Tre

Việc thu hút FDI tại Bến Tre có nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Cần có sự quyết tâm từ chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp để biến tiềm năng thành hiện thực.

5.1. Tương lai của thu hút FDI tại Bến Tre

Với những giải pháp đúng đắn, Bến Tre có thể trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư. Tỉnh cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Bến Tre cần hướng tới phát triển bền vững trong thu hút FDI, đảm bảo lợi ích cho cả nhà đầu tư và cộng đồng địa phương. Điều này sẽ giúp tỉnh phát triển lâu dài và ổn định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến cuối năm 2011, tỉnh Bến Tre chỉ mới thu hút được 35 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng số vốn đăng ký đạt 250,58 triệu USD, con số khá khiêm tốn khi bình quân mỗi năm địa phương chỉ tiếp nhận khoảng 7 dự án với quy mô đăng ký xấp xỉ 50 triệu USD. Mặc dù năm 2011 ghi nhận tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội đạt 8,47%, thu nhập bình quân đầu người đạt 23,7 triệu đồng và kim ngạch xuất khẩu chạm mốc 364 triệu USD, song quy mô các dự án FDI tại Bến Tre nhìn chung còn nhỏ lẻ, trình độ công nghệ ở mức trung bình và chưa xuất hiện các dự án động lực có sức lan tỏa kinh tế quy mô lớn.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự bất tương xứng giữa tiềm năng tự nhiên phong phú với kết quả thu hút dòng vốn quốc tế. Bến Tre sở hữu vị trí địa kinh tế chiến lược thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, chỉ cách Thành phố Hồ Chí Minh 86 km qua cầu Rạch Miễu, tiếp giáp 65 km bờ biển với 42.000 ha mặt nước nuôi trồng thủy sản và diện tích trồng dừa lớn nhất cả nước lên tới 52.467 ha (sản lượng 413 triệu trái/năm).

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ cơ sở lý luận về FDI, phân tích toàn diện thực trạng môi trường đầu tư cùng hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngoại giai đoạn 2005-2011, từ đó kiến nghị hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm gia tăng cả về số lượng lẫn chất lượng dòng vốn FDI đến năm 2020. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn tỉnh Bến Tre, đặt trong mối tương quan với các địa phương lân cận thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học định lượng giúp địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng tỷ trọng vốn đầu tư thực hiện và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết chiết trung OLI của John Dunning để nhận diện ba nhóm lợi thế cốt lõi tác động đến quyết định đầu tư quốc tế: Lợi thế sở hữu độc quyền (Ownership), Lợi thế địa điểm (Location) và Lợi thế nội bộ hóa (Internalization). Kết hợp với đó, Thuyết vòng đời sản phẩm của Raymond Vernon và Khung phân tích động cơ FDI của Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) được áp dụng để phân loại các dòng vốn tìm kiếm tài nguyên, tìm kiếm hiệu quả chi phí và tìm kiếm thị trường. Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và nhu cầu vốn đầu tư được lượng hóa thông qua mô hình hệ số gia tăng vốn - sản lượng ICOR, xác lập phương trình tương quan giữa tốc độ tăng GDP và tổng vốn đầu tư xã hội.

Các khái niệm nền tảng được định nghĩa chuẩn xác theo Luật Đầu tư năm 2005 và quy chuẩn của Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF, bao gồm: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Môi trường đầu tư địa phương, Tỷ lệ vốn thực hiện trên vốn đăng ký, và Cơ chế cải cách hành chính một cửa liên thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập có hệ thống từ Niên giám thống kê tỉnh Bến Tre, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh và Tổng cục Thống kê trong giai đoạn 2005-2011, đồng thời cập nhật số liệu đến tháng 6 năm 2012. Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua khảo sát thực tế với cỡ mẫu gồm 65 doanh nghiệp FDI và các chuyên gia quản lý kinh tế trên địa bàn tỉnh. Phương pháp chọn mẫu định ngạch phi ngẫu nhiên được áp dụng, phân bổ đồng đều tại hai khu công nghiệp trọng điểm là Giao Long (quy mô 100 ha) và An Hiệp (quy mô 72 ha) cùng các cụm công nghiệp vệ tinh, bảo đảm tính đại diện cao cho các ngành chế biến nông - thủy sản, dệt may và công nghiệp phụ trợ.

Phương pháp phân tích mô tả, so sánh chuỗi thời gian và ma trận đánh giá điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - thách thức (SWOT cấp 1 và cấp 2) được lựa chọn nhằm bóc tách đa chiều các rào cản nội tại và cơ hội ngoại cảnh. Toàn bộ quy trình nghiên cứu, khảo sát thực địa và xử lý dữ liệu được tiến hành liên tục trong khung thời gian từ năm 2009 đến năm 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, giai đoạn 2006-2011 ghi nhận bước chuyển mình mạnh mẽ trong thu hút FDI sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Toàn tỉnh thu hút được 31 dự án mới với tổng vốn đăng ký đạt 240,3 triệu USD, chiếm 76,3% tổng vốn đầu tư thực hiện của tất cả các dự án từ trước đến nay. Tỷ lệ giải ngân đạt 132,17 triệu USD, tương ứng 55% tổng vốn đăng ký. Riêng 6 tháng đầu năm 2012, tỉnh đã cấp phép thêm 7 dự án với tổng vốn 64 triệu USD, tăng gấp 3,5 lần so với cùng kỳ năm 2011, nâng tổng số dự án còn hiệu lực lên 42 dự án với 315 triệu USD.

Thứ hai, hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài chiếm ưu thế áp đảo với 25/35 dự án (chiếm trên 71,4%), trong khi hình thức liên doanh chỉ có 10 dự án. Về đối tác đầu tư, các quốc gia châu Á như Thái Lan, Malaysia, Đài Loan dẫn đầu về quy mô vốn. Điển hình là dự án sản xuất thức ăn thủy sản với vốn đầu tư hơn 48 triệu USD của nhà đầu tư Thái Lan tại Khu công nghiệp An Hiệp năm 2007.

Thứ ba, cơ cấu ngành nghề đầu tư còn thiên lệch lớn khi hơn 80% tổng vốn FDI tập trung vào ngành công nghiệp chế biến thô và gia công. Ngành nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ du lịch sinh thái chỉ chiếm tỷ trọng dưới 10% tổng vốn đăng ký.

Thứ tư, Bến Tre sở hữu lợi thế cạnh tranh vượt trội về giá thuê mặt bằng sản xuất khi mức giá bình quân chỉ khoảng 10 USD/m²/50 năm (hoặc 0,5 - 0,6 USD/m²/năm), chỉ bằng 50% so với tỉnh Tiền Giang (khoảng 20 USD/m²/50 năm) và bằng 60-70% so với tỉnh Vĩnh Long. Tuy nhiên, giá trị vốn đầu tư bình quân trên một lao động tại các doanh nghiệp FDI vẫn ở mức thấp, công nghệ ở mức trung bình và khả năng lan tỏa tri thức còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ của hạ tầng giao thông kết nối liên vùng trước khi các cầu lớn như Rạch Miễu và Hàm Luông đi vào hoạt động trọn vẹn. Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, chất lượng đào tạo nghề chưa đáp ứng yêu cầu công nghệ cao khi tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn sâu chỉ chiếm khoảng 35-40%, dẫn đến tình trạng hơn 50% lao động địa phương có xu hướng di cư làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Đồng Nai.

So sánh với các tỉnh thu hút FDI hàng đầu như Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu hay Đà Nẵng, Bến Tre chưa thiết lập được chuỗi công nghiệp hỗ trợ vững chắc và chưa tận dụng hết lợi thế xuất khẩu chế biến sâu đối với 100 triệu trái dừa thô xuất khẩu mỗi năm.

Để trực quan hóa các nhận định trên, dữ liệu nghiên cứu có thể được biểu diễn hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng so sánh tương quan giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện giai đoạn 2005-2011, kết hợp cùng biểu đồ tròn phân tích cơ cấu vốn FDI theo quốc tịch đối tác đầu tư và bảng tổng hợp ma trận SWOT đa tiêu chí nhằm làm rõ năng lực hấp thụ vốn của địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tập trung quy hoạch và đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật các khu công nghiệp. Ban Quản lý các Khu công nghiệp phối hợp cùng Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre tập trung giải phóng mặt bằng sạch, hoàn thành hạ tầng KCN Giao Long giai đoạn 2 (68 ha), KCN An Hiệp mở rộng (150 ha) và khởi động KCN Phú Thuận (230 ha) trong giai đoạn 2012-2015, hướng tới mục tiêu đưa tổng diện tích đất công nghiệp quy hoạch đạt trên 1.200 ha vào năm 2020.

Thứ hai, đổi mới toàn diện hoạt động xúc tiến đầu tư và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Sở Kế hoạch và Đầu tư Bến Tre chủ trì triển khai mô hình một cửa liên thông hiện đại, cắt giảm từ 30% đến 50% thời gian thẩm định cấp phép dự án xuống dưới 15 ngày làm việc. Đồng thời, tổ chức định kỳ 3-4 hội nghị xúc tiến đầu tư chuyên đề mỗi năm, hướng trọng tâm mời gọi các tập đoàn lớn từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore vào các lĩnh vực chế biến dừa tinh sâu, dược phẩm sinh học và linh kiện điện tử.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực gắn liền với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp FDI. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội liên kết chặt chẽ với 2 trường cao đẳng và 4 trường trung cấp nghề trên địa bàn tỉnh, xây dựng chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng, hỗ trợ chi phí đào tạo nghề cho lao động địa phương nhằm nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 60-65% vào năm 2020.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế tài chính ưu đãi và kiểm soát chặt chẽ an toàn môi trường. Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre cần thực thi hiệu quả Quyết định số 03/2010/QĐ-UBND và Quyết định số 32/2011/QĐ-UBND về chính sách miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, hỗ trợ tiền thuê đất, đồng thời kiên quyết từ chối 100% các dự án sử dụng máy móc thiết bị cũ lạc hậu, đảm bảo tiêu chí thu hút FDI sạch và bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh (Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp, Sở Công Thương tại Bến Tre và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long): Ứng dụng khung giải pháp và phân tích thực trạng để xây dựng danh mục dự án kêu gọi đầu tư trọng điểm, điều chỉnh chính sách ưu đãi hạ tầng theo Quyết định 25/2011/QĐ-UBND và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Nhóm các nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài và doanh nghiệp phát triển hạ tầng khu công nghiệp: Sử dụng số liệu so sánh chi phí thuê đất (10 USD/m²/50 năm), bảng giá nhân công và trữ lượng nguyên liệu nông - thủy sản (52.467 ha dừa, 300.000 tấn thủy sản/năm) để lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và thẩm định địa điểm đầu tư nhà máy.

Nhóm giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Quản lý kinh tế: Khai thác tài liệu làm mô hình tham chiếu thực nghiệm về đánh giá tác động của FDI đối với tăng trưởng kinh tế địa phương thông qua chỉ số ICOR và phương pháp phân tích ma trận SWOT hai cấp.

Nhóm các tổ chức tư vấn xúc tiến thương mại và hiệp hội doanh nghiệp: Vận dụng bức tranh toàn cảnh về môi trường kinh doanh để tư vấn kết nối chuỗi cung ứng, tìm kiếm cơ hội hợp tác liên doanh giữa doanh nghiệp nội địa với các tập đoàn đa quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Điểm nghẽn lớn nhất trong việc thu hút vốn FDI vào Bến Tre giai đoạn 2005-2011 là gì? Rào cản lớn nhất nằm ở hạ tầng giao thông kết nối liên vùng chưa hoàn chỉnh và công tác giải phóng mặt bằng chậm. Dù sở hữu vị trí cách Thành phố Hồ Chí Minh 86 km, nhưng việc phụ thuộc nhiều vào phà trước khi có cầu Rạch Miễu đã làm tăng chi phí logistics, khiến vốn FDI thực hiện chỉ đạt 132,17 triệu USD trên tổng số 240,3 triệu USD đăng ký giai đoạn 2006-2011.

Tỉnh Bến Tre có những lợi thế cạnh tranh chi phí nào hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài? Lợi thế nổi bật nhất là chi phí thuê đất khu công nghiệp ở mức rất cạnh tranh, chỉ khoảng 10 USD/m²/50 năm, thấp hơn 50% so với Tiền Giang và thấp hơn 30-40% so với Vĩnh Long. Bên cạnh đó, địa phương có nguồn lao động dồi dào với 64,5% dân số trong độ tuổi lao động và nguồn nước ngọt, mặt bằng dồi dào.

Ngành kinh tế nào tại Bến Tre đang có tiềm năng thu hút dòng vốn FDI chế biến sâu nhất? Ngành chế biến các sản phẩm từ dừa và thủy sản có tiềm năng lớn nhất. Với diện tích 52.467 ha dừa cho sản lượng 413 triệu trái/năm và 42.000 ha nuôi trồng thủy sản đạt 300.000 tấn/năm, hiện Bến Tre vẫn xuất khẩu thô hơn 100 triệu trái dừa mỗi năm, mở ra cơ hội sinh lời cao cho các dự án sản xuất than hoạt tính, sữa dừa đóng lon và mỹ phẩm sinh học.

Luận văn đã sử dụng mô hình kinh tế nào để chứng minh tầm quan trọng của nguồn vốn FDI? Luận văn đã ứng dụng mô hình tăng trưởng ICOR nhằm xác lập tương quan tỷ lệ thuận giữa tốc độ tăng GDP và quy mô vốn đầu tư. Cùng với đó, ma trận SWOT cấp 1 và cấp 2 được thiết lập dựa trên khảo sát 65 doanh nghiệp và chuyên gia để lượng hóa điểm mạnh về tài nguyên và điểm yếu về công nghệ.

Các chính sách ưu đãi đầu tư cốt lõi của tỉnh Bến Tre được thể chế hóa qua các văn bản nào? Môi trường đầu tư của tỉnh được cụ thể hóa qua Quyết định số 03/2010/QĐ-UBND quy định chính sách ưu đãi đầu tư chung, Quyết định số 32/2011/QĐ-UBND ưu đãi hạ tầng khu công nghiệp, và Quyết định số 25/2011/QĐ-UBND áp dụng riêng cho các cụm công nghiệp, tập trung miễn giảm tiền thuê đất và thuế thu nhập doanh nghiệp.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về đầu tư trực tiếp nước ngoài, mô hình OLI và phương trình tăng trưởng kinh tế dựa trên hệ số ICOR tại cấp địa phương.
• Phân tích chuẩn xác thực trạng thu hút 35 dự án FDI với 250,58 triệu USD vốn đăng ký tại Bến Tre giai đoạn 2005-2011, chỉ rõ bước đột phá với 31 dự án mới sau khi gia nhập WTO.
• Nhận diện sắc bén các lợi thế so sánh then chốt như giá thuê đất 10 USD/m²/50 năm và vùng nguyên liệu dừa trù phú 52.467 ha, đồng thời vạch rõ các điểm nghẽn về hạ tầng và giải phóng mặt bằng.
• Xây dựng ma trận SWOT 2 cấp khoa học, tạo tiền đề thực chứng vững chắc cho 9 nhóm giải pháp thu hút FDI đồng bộ và chọn lọc.
• Khẳng định mô hình một cửa liên thông và hiện đại hóa hạ tầng 1.200 ha khu công nghiệp là khâu đột phá chiến lược để Bến Tre bứt phá kinh tế đến năm 2020.

Đóng góp chính của luận văn là đã chuyển hóa các lý thuyết đầu tư quốc tế thành bộ giải pháp thực thi mang tính khả thi cao, phù hợp với đặc thù kinh tế biển và kinh tế vườn của vùng sông nước Cửu Long. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2012 đến năm 2020, việc triển khai quyết liệt các giải pháp hoàn thiện hạ tầng KCN Giao Long, An Hiệp mở rộng và nâng cao chất lượng đào tạo nghề sẽ là đòn bẩy quyết định. Các nhà quản lý, hiệp hội doanh nghiệp và chuyên gia học thuật hãy khai thác sâu các phát hiện định lượng trong công trình này để hiện thực hóa chiến lược thu hút FDI bền vững cho địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 1.1 Khái niệm về đầu tư và các hình thức đầu tư nước ngoài 1.1 Khái niệm về đầu tư nước ngoài: Theo Luật đầu tư của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam số 59/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005: - Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan. - Đầu tư nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư.2 Các hình thức đầu tư nước ngoài Các hình thức đầu tư nước ngoài chủ yếu, bao gồm: - Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). - Đầu tư gián tiếp (FPI). - Viện trợ phát triển chính thức (ODA).

- Vốn cho vay của các định chế tài chính và các ngân hàng nước ngoài. Trong các hình thức trên thì hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài không tạo thành gánh nợ cho quốc gia tiếp nhận, vốn FDI sẽ được đầu tư và phát triển ở nước tiếp nhận nên không dễ rút đi trong thời gian ngắn, ngoài ra FDI còn mang công nghệ, kinh nghiệm và tri thức kinh doanh giúp tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhanh hơn. Nguồn vay, vốn hỗ trợ chính thức sẽ trở thành gánh nặng nợ nước ngoài cho nước sở tại; đầu tư gián tiếp không trở thành nợ nhưng không ổn định và dễ rút lui khỏi thị trường có thể gây những cơn sốc trong thị trường vốn của quốc gia tiếp nhận đầu tư. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Đầu tư trực tiếp nước ngoài: 1.1 Khái niệm: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (tiếng Anh: Foreign Direct Investment, viết tắt là FDI) là hình thức đầu tư dài hạn của cá nhân hay công ty nước này vào nước khác bằng cách thiết lập cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Cá nhân hay công ty nước ngoài đó sẽ nắm quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này. - Theo luật đầu tư (năm 2005), đầu tư trực tiếp nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư. - Theo quỹ tiền tệ quốc tế IMF, trong Báo cáo cán cân thanh toán hàng năm thì FDI được định nghĩa là “Đầu tư trực tiếp nước ngoài là đầu tư có lợi ích lâu dài của một doanh nghiệp tại một nước khác (nước nhận đầu tư – hosting country), không phải tại nước mà doanh nghiệp đang hoạt động (nước đi đầu tư – source country) với mục đích quản lý một cách có hiệu quả doanh nghiệp” - Tổ chức Thương mại Thế giới đưa ra định nghĩa như sau về FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác.

Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay được gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty". - Từ những khái niệm trên có thể hiểu một cách khái quát về đầu tư trực tiếp nước ngoài như sau: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI tại một quốc gia là sự di chuyển vốn, tài sản, công nghệ hoặc bất kỳ tài sản nào từ nước đi đầu tư sang nước tiếp nhận đầu tư để thành lập hoặc kiểm soát doanh nghiệp nhằm mục đích kinh doanh có lãi”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Dù được định nghĩa như thế nào thì bản chất của hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài là hình thức đầu tư quốc tế mà chủ đầu tư nước ngoài đóng góp một số vốn đủ lớn vào lĩnh vực sản xuất hoặc dịch vụ, cho phép họ trực tiếp tham gia điều hành đối tượng mà họ tự bỏ vốn đầu tư tại nước tiếp nhận.2 Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài: Đầu tư trực tiếp nước ngoài tồn tại dưới các dạng sau: a) Phân theo hình thức đầu tư: * Hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh: Đây là một văn bản được ký kết giữa một chủ đầu tư nước ngoài và một chủ đầu tư trong nước (nước nhận đầu tư) để tiến hành một hay nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh ở nước chủ nhà trên cơ sở quy định về trách nhiệm và phân phối kết quả kinh doanh mà không thành lập một công ty, xí nghiệp hay không ra đời một tư cách pháp nhân mới nào.

Hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài này có đặc điểm: - Cả hai bên cùng hợp tác kinh doanh trên cơ sở văn bản hợp đồng đã ký kết giữa các bên về sự phân định trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ. - Không thành lập một pháp nhân mới, tức là không cho ra đời một công ty mới. - Thời hạn của hợp đồng hợp tác kinh doanh do hai bên thỏa thuận, phù hợp với tính chất hoạt động kinh doanh và sự cần thiết để hoàn thành mục tiêu của hợp đồng. - Vấn đề vốn kinh doanh không nhất thiết phải được đề cập trong văn bản hợp đồng hợp tác kinh doanh.

* Hình thức công ty hay xí nghiệp liên doanh: Xí nghiệp hay công ty liên doanh được thành lập giữa một bên là một thành viên của nước nhận đầu tư và một bên là các chủ đầu tư ở nước khác tham gia. Một xí nghiệp liên doanh có thể gồm hai hoặc nhiều bên tham gia liên doanh. Đặc điểm của hình thức liên doanh này là: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 - Cho ra đời một công ty hay một xí nghiệp mới, với tư cách pháp nhân mới và được thành lập dưới dạng công ty trách nhiệm hữu hạn. - Thời gian hoạt động, cơ cấu tổ chức quản lý của công ty, xí nghiệp liên doanh được quy định tùy thuộc vào luật pháp cụ thể của mỗi nước.

- Các bên tham gia liên doanh phải có trách nhiệm góp vốn liên doanh, đồng thời phân chia lợi nhuận và rủi ro theo tỉ lệ góp vốn. * Hình thức công ty hay xí nghiệp 100% vốn từ nước ngoài: Đây là hình thức các công ty hay xí nghiệp hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của tổ chức cá nhân nước ngoài và do bên nước ngoài tự thành lập, tự quản lý và hoàn toàn chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh. Đặc điểm của các công ty này là: - Được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn và là một pháp nhân mới ở nước nhận đầu tư. - Hoạt động dưới sự chi phối của Luật pháp nước nhận đầu tư * Các hình thức khác: Đầu tư vào các khu chế xuất, khu phát triển kinh tế, thực hiện những hợp đồng xây dựng – vận hành – chuyển giao (BOT), hợp đồng xây dựng – chuyển giao – vận hành (BTO), hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).

Trong các loại hình này thì BOT là một loại hình đầu tư được nhà nước sử dụng để khuyến khích xây dựng các công trình hạ tầng như: cầu, đường, bến cảng, công trình cung cấp năng lượng… trong khi Nhà nước khó khăn về nguồn tài chính. Theo hình thức BOT, nhà đầu tư tự bỏ vốn, kỹ thuật để xây dựng công trình, tự khai thác kinh doanh trong một thời gian nhất định để thu hồi vốn và có lợi nhuận hợp lý, sau đó sẽ chuyển giao cho Nhà nước. Đặc trưng của hình thức này là sự cam kết giữa Nhà nước với chủ đầu tư chứ không phải giữa các doanh nghiệp với nhau. b) Phân theo bản chất đầu tư: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 * Đầu tư phương tiện hoạt động: là hình thức FDI trong đó công ty mẹ đầu tư mua sắm và thiết lập các phương tiện kinh doanh mới ở nước nhận đầu tư.

Hình thức này làm tăng khối lượng đầu tư vào. * Mua lại và sáp nhập: là hình thức FDI trong đó hai hay nhiều doanh nghiệp có vốn FDI đang hoạt động sáp nhập vào nhau hoặc một doanh nghiệp này (có thể đang hoạt động ở nước nhận đầu tư hay ở nước ngoài) mua lại một doanh nghiệp có vốn FDI ở nước nhận đầu tư. Hình thức này không nhất thiết dẫn tới tăng khối lượng đầu tư vào. c) Phân theo tính chất dòng vốn * Vốn chứng khoán: Nhà đầu tư nước ngoài có thể mua cổ phần do một công ty trong nước phát hành ở một mức đủ lớn để có quyền tham gia vào các quyết định quản lý của công ty.

* Vốn tái đầu tư: Doanh nghiệp có vốn FDI có thể dùng lợi nhuận thu được từ hoạt động kinh doanh trong quá khứ để đầu tư thêm. * Vốn vay nội bộ hay giao dịch nợ nội bộ: Giữa các chi nhánh hay công ty con trong cùng một công ty đa quốc gia có thể cho nhau vay để đầu tư hay mua cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp của nhau. d) Phân theo động cơ của nhà đầu tư * Vốn tìm kiếm tài nguyên: Đây là các dòng vốn nhằm khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên rẻ và dồi dào ở nước tiếp nhận, khai thác nguồn lao động có thể kém về kỹ năng nhưng giá thấp hoặc khai thác nguồn lao động kỹ năng dồi dào. Nguồn vốn loại này còn nhằm mục đích khai thác các tài sản sẵn có thương hiệu ở nước tiếp nhận (như các điểm du lịch nổi tiếng).

Nó cũng còn nhằm khai thác các tài sản trí tuệ của nước tiếp nhận. Ngoài ra, hình thức vốn này còn nhằm tranh giành các nguồn tài nguyên chiến lược để khỏi lọt vào tay đối thủ cạnh tranh. * Vốn tìm kiếm hiệu quả: Đây là nguồn vốn nhằm tận dụng giá thành đầu vào kinh doanh thấp ở nước tiếp nhận như giá nguyên liệu rẻ, giá nhân công LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 rẻ, giá các yếu tố sản xuất như điện nước, chi phí thông tin liên lạc, giao thông vận tải, mặt bằng sản xuất kinh doanh rẻ, thuế suất ưu đãi, v. * Vốn tìm kiếm thị trường: Đây là hình thức đầu tư nhằm mở rộng thị trường hoặc giữ thị trường khỏi bị đối thủ cạnh tranh giành mất.