Một Số Giải Pháp Để Tăng Cường Khả Năng Kiểm Soát Chi Phí Sản Xuất Trong Hệ Thống Kế Toán Chi Phí

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích Luận văn một số giải pháp để tăng cường khả năng kiểm soát chi phí sản xuất trong hệ thống kế toán, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Đàm Thị Hải Âu
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đình Trực
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. HCM
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Kiểm Soát Chi Phí Sản Xuất Tại Công Ty Cổ Phần Thiết Bị Điện
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Chi Phí Sản Xuất Điện THIBIDI

Kiểm soát chi phí sản xuất (CPSX) là yếu tố sống còn của mọi doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất thiết bị điện cạnh tranh khốc liệt. Việc quản lý hiệu quả chi phí sản xuất giúp doanh nghiệp tối ưu giá thành sản phẩm, tăng lợi nhuận và đảm bảo khả năng cạnh tranh trên thị trường. Bài viết này tập trung vào các giải pháp tăng cường kiểm soát CPSX tại Công ty Cổ phần Thiết bị Điện (THIBIDI), một doanh nghiệp tiêu biểu trong ngành. Mục tiêu là cung cấp cái nhìn tổng quan về các thách thức, phương pháp và ứng dụng thực tiễn để tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu lãng phí. Theo nghiên cứu của Đàm Thị Hải Âu (2010), kiểm soát CPSX là một chức năng quản trị chi phí quan trọng, giúp loại bỏ lãng phí và sử dụng hiệu quả tài sản.

1.1. Chức Năng Kiểm Soát Chi Phí Trong Quản Trị Doanh Nghiệp

Chức năng kiểm soát là một trong bốn chức năng cốt lõi của quản trị doanh nghiệp, bên cạnh hoạch định, tổ chức và điều hành, và ra quyết định. Kiểm soát đảm bảo mọi hoạt động của tổ chức đi đúng hướng, đạt được mục tiêu đã đề ra. Trong lĩnh vực sản xuất thiết bị điện, kiểm soát chi phí đặc biệt quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh. Nhà quản trị cần liên tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh các hoạt động sản xuất để đảm bảo chi phí được kiểm soát chặt chẽ.

1.2. Vai Trò Kế Toán Quản Trị Trong Quản Lý Chi Phí Sản Xuất

Kế toán quản trị đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin chi tiết và chính xác về chi phí sản xuất. Thông tin này giúp nhà quản lý đánh giá hiệu quả hoạt động của từng bộ phận, phát hiện các khoản chi phí bất hợp lý và đưa ra các quyết định điều chỉnh kịp thời. Kế toán quản trị không chỉ cung cấp thông tin về chi phí thực tế mà còn so sánh với định mức nguyên vật liệu, dự toán, giúp nhà quản lý nắm bắt được các biến động và có biện pháp can thiệp phù hợp.

II. Phân Tích Thực Trạng Kiểm Soát Chi Phí Tại THIBIDI

Để đưa ra các giải pháp hiệu quả, cần phải phân tích thực trạng kiểm soát CPSX tại THIBIDI. Điều này bao gồm đánh giá quy trình lập dự toán, theo dõi và phân tích biến động chi phí, và đánh giá hiệu quả của các biện pháp kiểm soát hiện tại. Việc phân tích sẽ tập trung vào các yếu tố như nguyên vật liệu, nhân công trực tiếp, và chi phí sản xuất chung. Việc xem xét các báo cáo chi phí sản xuất sẽ giúp xác định các điểm yếu và cơ hội cải thiện. Nghiên cứu của Đàm Thị Hải Âu (2010) tại THIBIDI đã chỉ ra tầm quan trọng của việc kiểm soát chặt chẽ chi phí nguyên vật liệu và nhân công.

2.1. Môi Trường Kiểm Soát Chi Phí và Cơ Cấu Tổ Chức THIBIDI

Môi trường kiểm soát là nền tảng cho mọi hoạt động kiểm soát chi phí. Tại THIBIDI, môi trường kiểm soát bao gồm ban kiểm soát, chính sách nhân sự, và các yếu tố bên ngoài như quy định của pháp luật và điều kiện thị trường. Cơ cấu tổ chức cũng ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát chi phí. Cần đảm bảo rằng có sự phân công trách nhiệm rõ ràng và có cơ chế giám sát hiệu quả.

2.2. Hệ Thống Thông Tin Kế Toán Phục Vụ Kiểm Soát CPSX

Hệ thống thông tin kế toán đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho kiểm soát CPSX. Hệ thống này bao gồm chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, sổ kế toán, và báo cáo chi phí sản xuất. Thông tin phải được thu thập, xử lý và trình bày một cách chính xác và kịp thời để hỗ trợ nhà quản lý trong việc ra quyết định.

2.3. Phân Loại Chi Phí Sản Xuất Phục Vụ Kiểm Soát Chi Phí

Phân loại chi phí sản xuất là bước quan trọng để kiểm soát chi phí hiệu quả. Chi phí cần được phân loại theo chức năng hoạt động, mối quan hệ với thời kỳ xác định kết quả kinh doanh, và khả năng kiểm soát. Việc phân loại chi phí giúp nhà quản lý xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí và có biện pháp can thiệp phù hợp. Ví dụ, phân loại chi phí thành biến phí và định phí giúp đánh giá tác động của thay đổi sản lượng đến tổng chi phí.

III. Phương Pháp Lập Dự Toán Chi Phí Sản Xuất Chi Tiết

Lập dự toán CPSX là một công cụ quan trọng trong kiểm soát chi phí. Dự toán cần được lập chi tiết, bao gồm dự toán chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, và chi phí sản xuất chung. Dự toán cần dựa trên các định mức chi phí hợp lý và được điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế. Việc so sánh chi phí thực tế với dự toán giúp phát hiện các biến động và có biện pháp xử lý kịp thời. Theo tài liệu nghiên cứu, dự toán chi phí cần được lập theo từng quý hoặc tháng để đảm bảo tính chính xác và kịp thời.

3.1. Lập Dự Toán Chi Phí Nguyên Vật Liệu Trực Tiếp Hiệu Quả

Dự toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp cần dựa trên định mức tiêu hao nguyên vật liệu cho từng sản phẩm và giá mua nguyên vật liệu. Cần xem xét các yếu tố như số lượng sản phẩm dự kiến sản xuất, tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu, và biến động giá cả nguyên vật liệu. Việc quản lý kho và dự báo nhu cầu nguyên vật liệu cũng góp phần quan trọng vào việc lập dự toán chính xác.

3.2. Xây Dựng Dự Toán Chi Phí Nhân Công Trực Tiếp Chính Xác

Dự toán chi phí nhân công trực tiếp cần dựa trên số giờ công lao động cần thiết để sản xuất từng sản phẩm và đơn giá tiền lương. Cần xem xét các yếu tố như năng suất lao động, mức lương tối thiểu, và các khoản phụ cấp và bảo hiểm. Việc đào tạo và nâng cao tay nghề cho công nhân cũng góp phần quan trọng vào việc giảm chi phí nhân công.

3.3. Phân Tích Và Quản Lý Dự Toán Chi Phí Sản Xuất Chung

Dự toán chi phí sản xuất chung bao gồm các chi phí không trực tiếp liên quan đến sản xuất như chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí điện nước, chi phí bảo trì. Cần phân bổ chi phí sản xuất chung cho từng sản phẩm một cách hợp lý để đảm bảo tính chính xác của giá thành sản phẩm. Cần thường xuyên rà soát và điều chỉnh dự toán chi phí sản xuất chung để phù hợp với thực tế.

IV. Phân Tích Biến Động Và Kiểm Soát Chi Phí Sản Xuất

Phân tích biến động CPSX là quá trình so sánh chi phí thực tế với chi phí dự toán hoặc định mức. Mục đích là xác định các nguyên nhân gây ra biến động và có biện pháp xử lý kịp thời. Phân tích biến động thường tập trung vào các yếu tố như giá nguyên vật liệu, năng suất lao động, và hiệu quả sử dụng máy móc thiết bị. Báo cáo phân tích biến động cần được trình bày một cách rõ ràng và dễ hiểu để hỗ trợ nhà quản lý trong việc ra quyết định.Theo các chuyên gia, việc phân tích biến động cần thực hiện định kỳ, ít nhất là hàng tháng.

4.1. Phân Tích Biến Động Chi Phí Nguyên Vật Liệu Trực Tiếp Chi Tiết

Biến động chi phí nguyên vật liệu trực tiếp có thể do biến động giá mua nguyên vật liệu hoặc biến động số lượng nguyên vật liệu sử dụng. Cần phân tích riêng từng loại biến động để xác định nguyên nhân và có biện pháp xử lý phù hợp. Ví dụ, nếu giá mua nguyên vật liệu tăng, cần xem xét tìm kiếm nhà cung cấp khác hoặc đàm phán giá tốt hơn.

4.2. Phân Tích Biến Động Chi Phí Nhân Công Trực Tiếp Hiệu Quả

Biến động chi phí nhân công trực tiếp có thể do biến động đơn giá tiền lương hoặc biến động số giờ công lao động. Cần phân tích riêng từng loại biến động để xác định nguyên nhân và có biện pháp xử lý phù hợp. Ví dụ, nếu năng suất lao động giảm, cần xem xét đào tạo lại công nhân hoặc cải thiện quy trình sản xuất.

4.3. Phân Tích Biến Động Chi Phí Sản Xuất Chung Toàn Diện

Biến động chi phí sản xuất chung có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, như biến động chi phí điện nước, chi phí bảo trì, chi phí khấu hao. Cần phân tích kỹ từng khoản mục chi phí để xác định nguyên nhân và có biện pháp xử lý phù hợp. Ví dụ, nếu chi phí điện nước tăng, cần xem xét tiết kiệm điện nước hoặc sử dụng các nguồn năng lượng thay thế.

V. Giải Pháp Tăng Cường Kiểm Soát Chi Phí Sản Xuất THIBIDI

Dựa trên phân tích thực trạng và các phương pháp kiểm soát chi phí, có thể đề xuất các giải pháp cụ thể để tăng cường kiểm soát CPSX tại THIBIDI. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện cơ cấu tổ chức, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, và cải tiến quy trình sản xuất. Việc áp dụng Lean Manufacturing và Six Sigma cũng có thể giúp giảm thiểu lãng phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo các nghiên cứu gần đây, tự động hóa sản xuất cũng là một giải pháp tiềm năng để giảm chi phí nhân công và nâng cao năng suất.

5.1. Hoàn Thiện Cơ Cấu Tổ Chức Quản Lý Chi Phí Sản Xuất

Cần đảm bảo rằng cơ cấu tổ chức quản lý chi phí sản xuất được thiết kế một cách hợp lý, với sự phân công trách nhiệm rõ ràng và cơ chế giám sát hiệu quả. Cần có một bộ phận chuyên trách về kiểm soát chi phí để theo dõi và phân tích các biến động chi phí. Cần tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận sản xuất, kế toán, và mua hàng để đảm bảo chi phí được kiểm soát chặt chẽ.

5.2. Ứng Dụng Phần Mềm Quản Lý Chi Phí Sản Xuất Hiện Đại

Ứng dụng phần mềm quản lý chi phí sản xuất giúp thu thập, xử lý và phân tích thông tin chi phí một cách nhanh chóng và chính xác. Phần mềm này có thể giúp lập dự toán chi phí, theo dõi biến động chi phí, và tạo báo cáo chi phí một cách tự động. Việc sử dụng phần mềm quản lý chi phí sản xuất giúp nhà quản lý tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả kiểm soát chi phí.

5.3. Áp Dụng Lean Manufacturing và Six Sigma Để Giảm Lãng Phí

Lean Manufacturing và Six Sigma là hai phương pháp quản lý chất lượng hiệu quả giúp giảm thiểu lãng phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Lean Manufacturing tập trung vào việc loại bỏ các hoạt động không cần thiết trong quy trình sản xuất, trong khi Six Sigma tập trung vào việc giảm thiểu sai sót và biến động trong quy trình sản xuất. Việc áp dụng hai phương pháp này giúp giảm chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Kiểm Soát Chi Phí Sản Xuất

Kiểm soát CPSX là một quá trình liên tục và cần được thực hiện một cách bài bản. Việc áp dụng các giải pháp đã đề xuất trong bài viết này có thể giúp THIBIDI tăng cường kiểm soát CPSX, giảm giá thành sản phẩm, và nâng cao khả năng cạnh tranh. Trong tương lai, việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và internet vạn vật (IoT) có thể giúp tự động hóa và tối ưu hóa quy trình sản xuất, từ đó giảm chi phí sản xuất hơn nữa. Theo dự báo của các chuyên gia, kiểm soát chi phí sẽ trở thành một yếu tố quan trọng hơn bao giờ hết trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Giải Pháp Kiểm Soát Chi Phí

Sau khi triển khai các giải pháp kiểm soát chi phí, cần đánh giá hiệu quả của các giải pháp này để xác định những giải pháp nào mang lại hiệu quả cao và những giải pháp nào cần được điều chỉnh. Việc đánh giá hiệu quả cần dựa trên các chỉ số KPI kiểm soát chi phí cụ thể, như tỷ lệ giảm chi phí nguyên vật liệu, tỷ lệ giảm chi phí nhân công, và tỷ lệ giảm chi phí sản xuất chung.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Kiểm Soát Chi Phí Trong Bối Cảnh Cạnh Tranh

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, kiểm soát chi phí là một yếu tố sống còn đối với mọi doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có khả năng kiểm soát chi phí hiệu quả sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn hơn so với các doanh nghiệp khác. Do đó, việc đầu tư vào kiểm soát chi phí là một khoản đầu tư sinh lời cao.

6.3. Triển Vọng Phát Triển Của Kiểm Soát Chi Phí Sản Xuất Trong Tương Lai

Với sự phát triển của công nghệ, kiểm soát chi phí sản xuất trong tương lai sẽ trở nên tự động hóa và thông minh hơn. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI) và internet vạn vật (IoT) sẽ giúp thu thập và phân tích dữ liệu chi phí một cách chính xác và nhanh chóng, từ đó giúp nhà quản lý đưa ra các quyết định điều chỉnh chi phí một cách kịp thời.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 Chức năng kiểm soát của nhà quản trị: Chức năng kiểm soát là một trong bốn chức năng của nhà quản trị doanh nghiệp (chức năng hoạch ñịnh, chức năng tổ chức- ñiều hành, chức năng kiểm soát, chức năng ra quyết ñịnh). Kiểm soát là chức năng ñảm bảo cho mọi hoạt ñộng của tổ chức ñi ñúng mục tiêu. Chức năng kiểm soát của nhà quản trị chính là việc so sánh kết quả thực hiện với kế hoạch ñể kịp thời phát hiện ra những sai sót, khuyết ñiểm nhằm ñiều chỉnh, giúp cho các thành viên trong tổ chức hoàn thành nhiệm vụ. Trong quá trình thực hiện chức năng kiểm soát, nhà quản trị luôn tiếp xúc và ghi nhận thông tin phản hồi từ thực tiễn và kịp thời chuyển hóa chúng thành thông tin kế hoạch.2 Vai trò của kế toán quản trị phục vụ chức năng kiểm soát: Đây là một trong bốn vai trò của kế toán quản trị (vai trò của kế toán quản trị phục vụ chức năng hoạch ñịnh, vai trò của kế toán quản trị phục vụ chức năng tổ chức ñiều hành, vai trò của kế toán quản trị phục vụ chức năng kiểm soát, vai trò của kế toán quản trị phục vụ chức năng ra quyết ñịnh) tương ứng với từng chức năng ( tổng cộng có bốn chức năng) của nhà quản trị.

Thể hiện bằng việc cung cấp thông tin thực tế, thông tin chênh lệch giữa thực tế với dự toán của từng bộ phận trong doanh nghiệp, giúp cho nhà quản trị kiểm soát ñược việc thực hiện các chỉ tiêu dự toán và ñưa ra các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt ñộng trong tương lai.3 Kiểm soát chi phí sản xuất trong doanh nghiệp: 1.1 Khái niệm: Kiểm soát là quá trình theo dõi, xem xét, ñối chiếu, ñánh giá toàn bộ các chính sách và thủ tục do ñơn vị thiết lập và thực hiện nhằm ngăn chặn gia lận, giảm 2 thiểu sai sót, ngăn ngừa rủi ro, ñể ñạt mục tiêu kinh doanh và ñảm bảo tốt việc thực hiện các chính sách và thủ tục ñơn vị ñã thiết lập. Kiểm soát CPSX là một trong những chức năng quản trị chi phí của doanh nghiệp, nó cũng mang tính chất của kiểm soát kế toán và kiểm soát quản lý. Kiểm soát CPSX còn là một phần của hệ thống KSNB, ñược thể hiện thông qua việc phân công, phân nhiệm cho từng cá nhân, bộ phận trong việc thực hiện công việc ñể ñạt ñược mục tiêu của doanh nghiệp về quản trị CPSX. Kiểm soát chi phí tốt sẽ loại trừ ñược lãng phí và các khoản sử dụng không hiệu quả trong quá trình sản xuất, giúp sử dụng có hiệu quả tài sản, nâng cao năng suất và hiệu suất các hoạt ñộng trong doanh nghiệp.2 Phân loại chi phí phục vụ kiểm soát CPSX trong doanh nghiệp 1.1 Phân loại chi phí theo chức năng hoạt ñộng Theo cách phân loại này chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: a.

Chi phí sản xuất Chi phí sản xuất là toàn bộ các khoản chi phí phát sinh tại các phân xưởng, tổ, ñội, bộ phận sản xuất gắn liền với hoạt ñộng sản xuất chế tạo sản phẩm của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất bao gồm các khoản mục chi phí cơ bản sau: * Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là toàn bộ chi phí nguyên liệu chính, vật liệu phụ, vật liệu khác.ñược sử dụng trực tiếp ñể sản xuất sản phẩm. * Chi phí nhân công trực tiếp: Là các khoản chi phí phải trả cho nhân công trực tiếp sản xuất sản phẩm như tiền lương, các khoản phụ cấp, các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công ñoàn trích theo tiền lương của công nhân trực tiếp sản xuất. * Chi phí sản xuất chung: Là các khoản chi phí sản xuất ngoại trừ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp như: chi phí nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí CCDC phục vụ sản xuất, chi phí khấu hao tài sản cố ñịnh dùng cho sản xuất, chi phí dịch vụ phục vụ sản xuất.

3 Phân loại chi phí sản xuất theo cách này giúp quản lý ñịnh mức chi phí, cung cấp số liệu cho công tác tính giá thành sản phẩm của doanh nghiệp. Chi phí ngoài sản xuất Chi phí ngoài sản xuất là những khoản chi phí doanh nghiệp phải chi ra ñể thực hiện việc tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, cung cấp dịch vụ và quản lý bộ máy kinh doanh của doanh nghiệp. Căn cứ vào chức năng hoạt ñộng chi phí ngoài sản xuất ñược chia thành: * Chi phí bán hàng: Là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản hao phí về lao ñộng sống, lao ñộng vật hoá và các chi phí cần thiết khác phục vụ cho quá trình bảo quản và tiêu thụ hàng hoá. * Chi phí quản lý doanh nghiệp: Là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản hao phí về lao ñộng sống, lao ñộng vật hoá và các khoản chi phí cần thiết khác phục vụ cho quá trình quản lý và ñiều hành hoạt ñộng SXKD của doanh nghiệp 1.2 Phân loại chi phí theo mối quan hệ với thời kỳ xác ñịnh kết quả hoạt ñộng kinh doanh Theo cách phân loại này, toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh ñược chia thành chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ.

Chi phí sản phẩm là những chi phí gắn liền với các sản phẩm ñược sản xuất ra hoặc ñược mua. Chi phí thời kỳ là những chi phí làm giảm lợi tức trong một kỳ hoặc ñược mua nên ñược xem là các phí tổn, cần ñược khấu trừ ra từ loại nhuận của thời kỳ mà chúng phát sinh.1: Phân loại chi phí theo mối quan hệ với thời kỳ xác ñịnh kết quả kinh doanh Chi phí sản phẩm Chi phí Chi phí Chi phí nguyên vật liệu nhân công sản xuất trực tiếp trực tiếp chung Chi phí sản xuất dở dang Doanh thu bán hàng (-) Thành Sản phẩm ñược bán Giá vốn hàng bán phẩm (=) Lợi nhuận gộp (-) Chi phí thời kỳ Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp (=) Lợi nhuận 1.3 Phân loại chi phí sử dụng trong kiểm tra và ra quyết ñịnh a.Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp - Chi phí trực tiếp: Là những chi phí có quan hệ trực tiếp ñến việc sản xuất, kinh doanh một loại sản phẩm, một hoạt ñộng kinh doanh nhất ñịnh. Với những chi phí này khi phát sinh kế toán căn cứ vào số liệu chứng từ kế toán ñể ghi trực tiếp cho từng ñối tượng chịu chi phí. - Chi phí gián tiếp: Là những chi phí có liên quan ñến nhiều loại sản phẩm, nhiều hoạt ñộng kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp.

Đối với những chi phí này 5 khi phát sinh kế toán phải tập hợp chung, sau ñó tính toán, phân bổ cho từng ñối tượng liên quan ñến theo tiêu thức phù hợp. Phân loại chi phí theo cách này giúp xác ñịnh phương pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí cho các ñối tượng ñược ñúng ñắn và hợp lý. Chi phí chênh lệch Là chi phí có trong phương án này nhưng không có trong phương án khác hoặc chỉ có một phần trong phương án khác.Chi phí chênh lệch là căn cứ giúp cho nhà quản trị lựa chọn các phương án kinh doanh. Chi phí kiểm soát ñược và không kiểm soát ñược - Chi phí kiểm soát ñược: là chi phí mà một nhà quản trị có khả năng kiểm soát và ra quyết ñịnh.

- Chi phí không kiểm soát ñược: là chi phí mà một nhà quản trị không có khả năng kiểm soát và ra quyết ñịnh. Chi phí cơ hội Là những thu nhập tiềm tàng bị mất ñi khi chọn phương án này thay vì chọn phương án khác. Chi phí chìm (chi phí lặn) Là những chi phí ñã chi ra trong quá khứ và nó không thể tránh ñược dù lựa chọn bất kỳ phương án nào.4 Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí. Để phục vụ cho việc lập kế hoạch và kiểm tra thì chi phí ñược phân làm ba loại: Chi phí khả biến (biến phí), chi phí bất biến (ñịnh phí), chi phí hỗn hợp.

a) Biến phí Biến phí là những chi phí thay ñổi tỷ lệ thuận với mức ñộ hoạt ñộng (mức ñộ hoạt ñộng có thể là: sản lượng sản phẩm sản xuất, số giờ máy vận hành. Vì vậy, biến phí xuất hiện khi doanh nghiệp hoạt ñộng. Biến phí gồm: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và một số sản xuất chung như: phụ tùng sửa chữa, chi phí ñiện thoại, ñiện, nước. Biến phí gồm hai loại: 6 + Biến phí tỷ lệ: là biến phí mà sự biến ñộng của chúng thay ñổi tỷ lệ thuận với biến ñộng của mức ñộ hoạt ñộng.

Ví dụ như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí hoa hồng bán hàng. Biến phí tỷ lệ ñược thể hiện bằng phương trình: Y = aX Trong ñó: Y: tổng biến a: biến phí trên một ñơn vị hoạt ñộng; X: mức ñộ hoạt ñộng Để kiểm soát tốt biến phí tỷ lệ thì phải kiểm soát tổng số, ñồng thời phải kiểm cả biến phí trên một ñơn vị mức ñộ hoạt ñộng. + Biến phí cấp bậc: là các biến phí chỉ thay ñổi khi mức ñộ hoạt ñộng thay ñổi nhiều và rõ ràng. Biến phí này không thay ñổi khi mức ñộ hoạt ñộng chưa ñến một giới hạn nhất ñịnh.

Ví dụ như chi phí ñiện năng, chi phí lương thợ bảo trì. Để kiểm soát và tiết kiệm biến phí cấp bậc cần lựa chọn mức ñộ hoạt ñộng thích hợp. b) Định phí Định phí là những chi phí mà xét về tổng số ít thay ñổi hoặc không thay ñổi theo mức ñộ hoạt ñộng. Dù doanh nghiệp có hoạt ñộng hay không hoạt ñộng thì vẫn tồn tại ñịnh phí.

Nhưng nếu xét trên một ñơn vị mức ñộ hoạt ñộng thì tỷ lệ nghịch với mức ñộ hoạt ñộng, có nghĩa là khi doanh nghiệp tăng mức ñộ hoạt ñộng thì ñịnh phí trên một ñơn vị hoạt ñộng sẽ giảm dần. Tuy nhiên, những ñiểm trên của ñịnh phí chỉ thích hợp trong phạm vi nhất ñịnh. Có hai loại ñịnh phí: + Định phí bắt buộc: là những chi phí có bản chất sử dụng lâu dài và không thể giảm ñến số 0 trong thời gian ngắn. Các loại chi phí bắt buộc như: chi phí khấu hao tài sản cố ñịnh, chi phí bảo dưỡng.

Chẳng hạn như phân xưởng của Công ty ñưa vào hoạt ñộng thì khấu hao nhà xưởng là chi phí phải chịu trong nhiều năm dù công ty có sản xuất hay ngừng sản xuất. Định phí bắt buộc không thể ngừng cắt bỏ.