mở đầu và kết luận gồm 3 chƣơng sau: Chƣơng I: Những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp vừa và nhỏ Chƣơng II: Thực trạng công tác hàng tồn kho tại Công ty trách nhiệm hữu hạn thƣơng mại Chấn Phong Chƣơng III: Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán hàng tồn kho tại Công ty trách nhiệm hữu hạn thƣơng mại Chấn Phong Mặc dù bản thân em đã cố gắng nghiên cứu và tìm hiểu song do thời gian có hạn, vấn đề nghiên cứu rộng, phức tạp nên không thể tránh khỏi những thiếu sót. Em mong nhận đƣợc sự chỉ bảo, góp ý của các thầy cô giáo để khóa luận của em đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Hải Phòng, ngày 20 tháng 7 năm 2016 Sinh viên Trần Thị Phƣơng Sinh viên: Trần Thị Phương – Lớp QTTN201 2 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp CHƢƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN HÀNG TỒN KHO TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI VƢA VÀ NHỎ 1.1 Những vấn đề chung về công tác kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp thƣơng mại vừa và nhỏ 1.1 Sự cần thiết của công tác kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp Hàng tồn kho là tất cả những nguồn lực dự trữ nhằm đáp ứng cho nhu cầu hiện tại hoặc tƣơng lai, nó chiếm tỷ trọng khá lớn trong cơ cấu tài sản lƣu động của doanh nghiệp – nhất là đối với doanh nghiệp kinh doanh thƣơng mại. Hay nói cách khác nó là một khâu không thể thiếu trong quá trình luân chuyển vốn lƣu động của doanh nghiệp.
Giá trị hàng tồn kho cho thấy tình hình sử dụng vốn của doanh nghiệp có bị ứ đọng hay không? Hàng tồn kho quá nhiều hay quá ít đều gây ảnh hƣởng đến quá trình sản xuất kinh doanh đặc biệt là các doanh nghiệp thƣơng mai. Trong quá trình kinh doanh thì các doanh nghiệp thƣờng phải kinh doanh nhiều loại mặt hàng. Mỗi mặt hàng đều có các đặc điểm và khả năng lƣu chuyển khác nhau. Vì vậy đòi hỏi doanh nghiệp cần phải thƣờng xuyên nắm bắt đƣợc tình hình lƣu chuyển hàng hóa để từ đó quản lý hàng tồn kho một cách tốt nhất.
Kế toán là công cụ không thể thiếu để phục vụ cho viêc quản lý hàng tồn kho. Nó góp phần giúp doanh nghiệp kiểm kê, giảm sát hàng hóa trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp. Kế toán hàng tồn kho giúp cho lãnh đạo doanh nghiệp nắm bắt đƣợc tình hình lƣu chuyển hàng hóa để từ đó có hƣớng chỉ đạo kinh doanh kịp thời và chính xác. Do vậy, hàng tồn kho cũng nhƣ mọi tài sản khác của doanh nghiệp cần phải đƣợc quản lý chặt chẽ để đảm bảo doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả và tạo tiền đề cho việc thực hiện mục tiêu lợi nhuận.2 Khái niệm, đặc điểm của hàng tồn kho 1.1 Khái niệm hàng tồn kho Theo chuẩn mực số 02 – Hàng tồn kho (Ban hành theo QĐ 149/2001/QĐ- BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001) hàng tồn kho là: - Tài sản đƣợc bán trong kỳ sản xuất, kinh doanh bình thƣờng - Tài sản đang trong quá trình kinh doanh sản xuất dở dang - Là nguyên liệu, vật liệu, công cụ dụng cụ đƣợc sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ.
Sinh viên: Trần Thị Phương – Lớp QTTN201 3 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp Hàng tồn kho trong doanh nghiệp là một bộ phận tài sản ngắn hạn dự trữ cho sản xuất lƣu thông hoặc đang trong quá trình sản xuất chế tạo ở doanh nghiệp. Hàng tồn kho của doanh nghiệp bao gồm: - Hàng hoá mua về để bán (hàng hoá tồn kho, hàng mua đang đi trên đƣờng, hàng gửi đi bán, hàng hoá gửi đi gia công chế biến) - Thành phẩm tồn kho, thành phẩm gửi đi bán, sản phẩm dở dang (sản phẩm chƣa hoàn thành và sản phẩm hoàn thành chƣa làm thủ tục nhập kho thành phẩm) - Nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ tồn kho, gửi đi gia công chế biến và đã mua đang đi trên đƣờng - Chi phí dở dang Trong doanh nghiệp thƣơng mại hàng tồn kho là toàn bộ hàng hóa mua về để bán (hàng hóa tồn trong kho, hàng mua đang đi đƣờng, hàng gửi đi bán).2 Đặc điểm hàng tồn kho trong doanh nghiệp thương mại - Hàng tồn kho là một bộ phận của tài sản ngắn hạn trong doanh nghiệp và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản lƣu động của doanh nghiệp. Việc quản lý và sử dụng có hiệu quả hàng tồn kho có ảnh hƣởng lớn đến việc nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Hàng tồn kho đƣợc hình thành từ nhiều nguồn khác nhau nên chi phí cấu thành nên giá gốc hàng tồn kho cũng khác nhau.
Xác định đúng, đủ các yếu tố chi phí cấu thành nên giá gốc hàng tồn kho sẽ góp phần tính toán và hạch toán làm cơ sở xác định lợi nhuận thực hiện trong kỳ. - Hàng tồn kho tham gia toàn bộ vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, trong đó có các nghiệp vụ xảy ra thƣờng xuyên với tần suất lớn, qua đó hàng tồn kho luôn biến đổi về mặt hình thái hiện vật và chuyển hóa thành những tài sản ngắn hạn khác nhƣ tiền tệ, sản phẩm dở dang hay thành phẩm… - Hàng tồn kho có thể bị hao mòn hữu hình hoặc vô hình thông qua các biểu hiện của hàng hóa nhƣ hƣ hỏng, lỗi thời… - Giá trị nhập kho của hàng tồn kho thƣờng đƣợc cộng (hoặc trừ) các chi phí thu mua, các khoản giảm giá, bớt giá,… - Nhiều phƣơng pháp đánh giá, tính giá thực tế xuất hàng tồn kho nên khác nhau về trị giá hàng tồn kho thực tế và lợi nhuận kinh doanh. Sinh viên: Trần Thị Phương – Lớp QTTN201 4 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp - Việc xác định chất lƣợng, tình trạng và giá trị hàng tồn kho luôn là công việc khó khăn và phức tạp. Có rất nhiều loại hàng tồn kho rất khó phân loại và xác định giá trị nhƣ các tác phẩm nghệ thuật, các loại linh kiện điện tử, đồ cổ, kim khí quý,… 1.3 Phân loại hàng tồn kho trong doanh nghiệp Hàng tồn kho trong các doanh nghiệp có nhiều loại, nhiều thứ có vai trò, công dụng khác nhau trong quá trình sản xuất kinh doanh.
Việc xác định và ghi nhận hàng tồn kho đòi hỏi phải đƣợc quan tâm thƣờng xuyên vì hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số các tài sản lƣu động của các doanh nghiệp. Để quản lý tốt hàng tồn kho cần phải phân loại, sắp xếp hàng tồn kho theo những nhóm và theo tiêu thức nhất định. Phân loại hàng hóa tồn kho theo nguồn gốc hình thành - Hàng tồn kho đƣợc mua vào bao gồm: + Hàng mua từ bên ngoài: là toàn bộ hàng tồn kho đƣợc doanh nghiệp mua từ các nhà cung cấp ngoài hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp. + Hàng mua nội bộ: là toàn bộ hàng tồn kho đƣợc doanh nghiệp mua từ các nhà cung cấp thuộc hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp nhƣ mua hàng giữa các đơn vị trực thuộc trong cùng một Công ty, Tổng công ty… + Hàng tồn kho tự sản xuất, gia công là toàn bộ hàng tồn kho đƣợc gia công sản xuất tạo thành.
+ Hàng tồn kho đƣợc nhập từ các nguồn khác nhƣ: hàng tồn kho đƣợc nhập từ liên doanh, liên kết, hàng tồn kho đƣợc biếu tặng… Các phân loại này giúp cho việc xác định các yếu tố cấu thành trong giá gốc hàng tồn kho, nhằm tính đúng, tính đủ giá gốc hàng tồn kho theo từng nguồn hình thành. Qua đó, giúp doanh nghiệp đánh giá đúng mức độ ổn định của nguồn hàng trong quá trình xây dựng kế hoạch, dự toán về hàng tồn kho. Đồng thời, việc phân loại chi tiết tiền hàng tồn kho đƣợc mua từ bên ngoài và hàng mua nội bộ giúp cho việc xác định chính xác giá trị hàng tồn kho của doanh nghiệp khi lập báo cáo tài chính (BCTC) hợp nhất. Phân loại hàng kho theo yêu cầu sử dụng Hàng hóa tồn kho sử dụng cho kinh doanh: phản ánh giá trị hàng tồn kho đƣợc dự trữ hợp lý đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh đƣợc tiến hành bình thƣờng.
Sinh viên: Trần Thị Phương – Lớp QTTN201 5 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp - Hàng tồn kho chƣa cần sử dụng: phản ánh hàng tồn kho đƣợc dữ trữ ở mức cao hơn. - Hàng tồn kho không cần sử dụng: phản ánh giá trị hàng tồn kho kém hoặc mất phẩm chất không đƣợc doanh nghiệp sử dụng cho mục đích sản xuất. Cách phân loại này giúp đánh giá mức độ hợp lý của hàng tồn kho, xác định đối tƣợng cần lập dự phòng và mức độ dự phòng giảm giá hàng tồn kho cần lập. Phân loại hàng hóa tồn kho theo địa điểm bảo quản - Hàng hóa tồn kho bên trong doanh nghiệp: Phản ánh toàn bộ hàng tồn kho đang đƣợc bảo quản tại doanh nghiệp nhƣ hàng trong kho, trong quầy.
- Hàng hóa tồn kho bên ngoài doanh nghiệp: phản ánh toàn bộ hàng tồn kho đƣợc bảo quản tại các đơn vị, tổ chức, cá nhân ngoài doanh nghiệp nhƣ hàng gửi đi bán, hàng đang đi đƣờng. Cách phân loại này giúp cho việc phân định trách nhiệm vật chất liên quan đến hàng tồn kho, làm cơ sở để hạch toán giá trị hàng tồn kho hao hụt, mất mát trong quá trình bảo quản.4 Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp 1.1 Yêu cầu quản lý Xuất phát từ vai trò, đặc điểm của hàng tồn kho trong quá trình kinh doanh đòi hỏi doanh nghiệp phải quản lý chặt chẽ, khoa học ở các khâu nhập, xuất hàng hóa. - Trong khâu nhập hàng Các doanh nghiệp phải có kế hoạch, chiến lƣợc để tiến hành nhập hàng hóa phục vụ cho quá trình kinh doanh. Hàng hóa phải đáp ứng đƣợc nhu cầu của thị trƣờng một cách kịp thời và chính xác.
Đa dạng hóa mặt hàng để thu hút khách hàng đến với doanh nghiệp. Tìm tòi các nhà cung cấp, đảm bảo về mặt chất lƣợng và giá cả. - Trong khâu xuất hàng Doanh nghiệp cần tính toán đầy đủ, chính xác, kịp thời nguyên giá hàng hóa để mang đến cho khách hàng sản phẩm có chất lƣợng và giá cả tốt nhất. Dự đoán mức cầu của thị trƣờng.
Có chiến lƣợc để thu hút khách hàng và giảm mức rủi ro hàng hóa tối thiểu. Sinh viên: Trần Thị Phương – Lớp QTTN201 6 Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp 1.