Giải pháp tăng cường huy động vốn tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội thành phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hubt tăng cường huy động vốn tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội thành phố hà nội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Hồng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Hưng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Huy Động Vốn Tại Chi Nhánh Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Hoạt động huy động vốn của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.2. Khái quát về Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 1.3. Sự cần thiết phải tăng cường hoạt động huy động vốn của NHCSXH
• 1.4. Các hình thức huy động vốn của NHCSXH
• 1.5. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động huy động vốn của NHCSXH
• 1.6. Một số nhân tố ảnh hưởng đến kết quả huy động vốn của NHCSXH
• 1.6.1. Nhóm nhân tố khách quan
• 1.6.2. Nhóm nhân chủ quan của NHCSXH
• 1.7. Kinh nghiệm huy động vốn của một số Ngân hàng, tổ chức tài chính tín dụng và bài học đối với NHCSXH
• 1.7.1. Kinh nghiệm huy động vốn của một số Ngân hàng, tổ chức tài chính tín dụng
• 1.7.2. Bài học kinh nghiệm đối với NHCSXH
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội
• 2.2. Quá trình phát triển của Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội
• 2.3. Cơ cấu tổ chức và mạng lưới hoạt động của Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội
• 2.4. Kết quả hoạt động của Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội
• 2.5. Thực trạng hoạt động huy động vốn tại Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội
• 2.6. Các hình thức huy động vốn tại Chi nhánh NHCSXH TP Hà Nội
• 2.7. Tổ chức huy động vốn tại Chi nhánh
• 2.8. Kết quả huy động vốn của Chi nhánh NHCSXH TP Hà Nội
• 2.9. Đánh giá kết quả huy động vốn tại Chi nhánh NHCSXH TP Hà Nội
• 2.10. Những kết quả chủ yếu và nguyên nhân
• 2.11. Một số hạn chế trong huy động vốn và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Định hướng và mục tiêu hoạt động của Chi nhánh
• 3.2. Định hướng hoạt động của Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2030
• 3.3. Mục tiêu hoạt động huy động vốn giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2030
• 3.4. Giải pháp tăng cường huy động vốn tại Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2025
• 3.4.1. Nhóm giải pháp tăng cường nguồn vốn nhận ủy thác tại địa phương trên địa bàn Thành phố Hà Nội
• 3.4.2. Nhóm giải pháp tăng cường huy động tiền gửi của tổ chức và cá nhân trên địa bàn Thành phố Hà Nội
• 3.4.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp
• 3.4.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.4.3.2. Đối với NHCSXH Việt Nam
• 3.4.3.3. Đối với UBND Thành phố Hà Nội, các Sở, Ban, ngành liên quan và chính quyền địa phương các cấp
• 3.4.3.4. Đối với các Tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BẢNG CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về huy động vốn tại ngân hàng chính sách xã hội Hà Nội

Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các đối tượng chính sách. Hoạt động huy động vốn của NHCSXH không chỉ giúp đảm bảo nguồn lực cho các chương trình an sinh xã hội mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của thành phố. Việc tăng cường huy động vốn là cần thiết để đáp ứng nhu cầu vay vốn của hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác.

1.1. Đặc điểm của ngân hàng chính sách xã hội tại Hà Nội

NHCSXH Hà Nội hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, chủ yếu dựa vào nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và các nguồn huy động khác. Điều này tạo ra những thách thức và cơ hội riêng trong việc huy động vốn.

1.2. Vai trò của huy động vốn trong hoạt động của NHCSXH

Huy động vốn là yếu tố quyết định giúp NHCSXH thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi, hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách. Nguồn vốn ổn định sẽ giúp ngân hàng thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình.

II. Thách thức trong huy động vốn tại ngân hàng chính sách xã hội Hà Nội

Hoạt động huy động vốn của NHCSXH Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự cạnh tranh từ các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng khác là một trong những yếu tố chính. Ngoài ra, nhận thức của người dân về các sản phẩm huy động vốn của NHCSXH còn hạn chế.

2.1. Cạnh tranh từ các tổ chức tín dụng khác

Sự xuất hiện của nhiều ngân hàng thương mại với các sản phẩm huy động vốn hấp dẫn đã tạo ra áp lực lớn cho NHCSXH trong việc thu hút nguồn vốn.

2.2. Nhận thức của người dân về ngân hàng chính sách

Nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về vai trò và lợi ích của việc gửi tiền tại NHCSXH, dẫn đến việc huy động vốn gặp khó khăn.

III. Giải pháp tăng cường huy động vốn tại ngân hàng chính sách xã hội Hà Nội

Để tăng cường huy động vốn, NHCSXH Hà Nội cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Việc cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường truyền thông sẽ giúp ngân hàng thu hút nhiều nguồn vốn hơn.

3.1. Cải thiện chất lượng dịch vụ huy động vốn

Cung cấp dịch vụ huy động vốn linh hoạt và tiện lợi sẽ giúp NHCSXH thu hút nhiều khách hàng hơn, từ đó tăng cường nguồn vốn.

3.2. Tăng cường truyền thông và quảng bá

Chương trình truyền thông mạnh mẽ sẽ giúp nâng cao nhận thức của người dân về NHCSXH và các sản phẩm huy động vốn của ngân hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng chính sách xã hội Hà Nội

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp huy động vốn đã mang lại kết quả tích cực cho NHCSXH Hà Nội. Sự gia tăng nguồn vốn huy động đã giúp ngân hàng thực hiện tốt hơn các chương trình tín dụng ưu đãi.

4.1. Kết quả huy động vốn trong giai đoạn 2017 2019

Trong giai đoạn này, NHCSXH Hà Nội đã đạt được nhiều thành tựu trong việc huy động vốn, với tỷ lệ tăng trưởng ổn định hàng năm.

4.2. Ảnh hưởng của huy động vốn đến hoạt động cho vay

Nguồn vốn huy động đã giúp NHCSXH mở rộng đối tượng cho vay, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và hỗ trợ tốt hơn cho người nghèo.

V. Kết luận và tương lai của ngân hàng chính sách xã hội Hà Nội

Tương lai của NHCSXH Hà Nội phụ thuộc vào khả năng huy động vốn hiệu quả. Việc áp dụng các giải pháp đồng bộ sẽ giúp ngân hàng phát triển bền vững và thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình trong việc hỗ trợ người nghèo.

5.1. Định hướng phát triển trong giai đoạn tới

NHCSXH Hà Nội cần xác định rõ các mục tiêu huy động vốn trong giai đoạn 2021-2025, từ đó xây dựng kế hoạch cụ thể để đạt được.

5.2. Tầm nhìn đến năm 2030

Tầm nhìn của NHCSXH Hà Nội là trở thành một tổ chức tín dụng hàng đầu trong việc hỗ trợ an sinh xã hội, với nguồn vốn huy động ổn định và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng chính sách xã hội giữ vai trò trụ cột trong chiến lược giảm nghèo bền vững và bảo đảm an sinh xã hội tại Việt Nam. Đến ngày 31/12/2019, tổng nguồn vốn hoạt động của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) thành phố Hà Nội đã đạt 8.468 tỷ đồng, phục vụ hơn 288.000 khách hàng còn dư nợ thông qua mạng lưới 7.502 Tổ Tiết kiệm và vay vốn (TK&VV). Tuy nhiên, trước áp lực gia tăng nhu cầu vay vốn cho các đối tượng thụ hưởng và định hướng giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn ngân sách Trung ương điều chuyển, bài toán đặt ra cho chi nhánh là phải nâng cao tính chủ động trong tạo lập nguồn lực tài chính tại chỗ.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề chuyển dịch cơ cấu nguồn vốn thông qua việc đẩy mạnh huy động vốn từ dân cư, tổ chức kinh tế và tiếp nhận nguồn vốn ủy thác từ ngân sách địa phương trên địa bàn Thủ đô. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về huy động vốn trong mô hình ngân hàng chính sách đặc thù, đánh giá toàn diện thực trạng huy động vốn giai đoạn 2017 - 2019, đồng thời xây dựng hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn 30 quận, huyện, thị xã của Hà Nội, với mạng lưới 28 Phòng giao dịch trực thuộc và 561 điểm giao dịch xã, phường, thị trấn. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua sự gia tăng tỷ trọng nguồn vốn tự huy động trên địa bàn từ mức 42,2% năm 2017 lên 51,2% năm 2019, góp phần giải ngân kịp thời 16 chương trình tín dụng ưu đãi và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết tài chính vi mô hiện đại kết hợp với nguyên lý hoạt động của định chế tài chính công phi lợi nhuận. Khung lý thuyết tập trung vào hai trụ cột chính: mô hình tín dụng chính sách an sinh xã hội và lý thuyết tạo lập vốn của ngân hàng chuyên biệt. Nghiên cứu tiếp thu kinh nghiệm thực tiễn từ các mô hình tài chính vi mô tiêu biểu như Ngân hàng Tiết kiệm Đức (Sparkassen) về phân khúc khách hàng chuyên biệt, Ngân hàng Card MRI (Philippines) về quản trị an toàn tiền gửi vi mô, Ngân hàng Grameen (Bangladesh) về cơ chế tiết kiệm nhóm bắt buộc và tự nguyện, cùng Tổ chức tài chính vi mô TYM tại Việt Nam với việc huy động hơn 5.000 tỷ đồng tiền gửi tiết kiệm (chiếm 75% nguồn vốn hoạt động vào năm 2019).

Bốn khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm:

1. Tín dụng chính sách xã hội: Khoản cấp tín dụng ưu đãi do Chính phủ chỉ định nhằm thực hiện mục tiêu giảm nghèo và tạo việc làm, không vì mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
2. Nguồn vốn nhận ủy thác địa phương: Nguồn vốn trích từ ngân sách thành phố và ngân sách cấp huyện ủy thác sang NHCSXH theo tinh thần Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 22/11/2014 của Ban Bí thư và Thông tư số 11/2017/TT-BTC.
3. Tiết kiệm dân cư qua Điểm giao dịch xã: Kênh huy động tiền gửi trực tiếp có trả lãi tại 561 điểm giao dịch cố định ở cấp cơ sở.
4. Cơ chế cấp bù chênh lệch lãi suất: Phương thức Nhà nước bảo đảm bù đắp chi phí huy động vốn theo lãi suất thị trường để phục vụ cho vay lãi suất ưu đãi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện thu thập từ các báo cáo tài chính, báo cáo tổng kết hoạt động định kỳ của Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2014 - 2019, trọng tâm là chuỗi số liệu chi tiết từ năm 2017 đến năm 2019. Cỡ mẫu nghiên cứu bao phủ 100% đơn vị trực thuộc, bao gồm 1 Hội sở tỉnh/thành phố, 28 Phòng giao dịch quận, huyện, thị xã và 561 điểm giao dịch tại 584 xã, phường, thị trấn trên toàn địa bàn Thủ đô. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được lựa chọn nhằm bảo đảm tính bao quát, phản ánh chính xác đặc thù địa lý kinh tế giữa các quận nội thành và các huyện ngoại thành.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng. Phương pháp thống kê mô tả, phân tích cơ cấu, so sánh số tuyệt đối và số tương đối được áp dụng để xác định quy mô, tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng từng nguồn vốn và chi phí huy động bình quân. Phương pháp tổng hợp logic kết hợp lịch sử được sử dụng để làm rõ quá trình chuyển dịch cơ cấu vốn từ khi hợp nhất chi nhánh năm 2009 đến năm 2019. Nghiên cứu cũng thực hiện phương pháp chuyên gia thông qua việc trao đổi chuyên sâu với cán bộ quản lý tín dụng nhằm nhận diện các rào cản kỹ thuật và đề xuất giải pháp sát với thực tế vận hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng huy động vốn tại Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội giai đoạn 2017 - 2019 đã chỉ ra ba phát hiện quan trọng:

• Tăng trưởng vượt bậc về quy mô vốn và chuyển dịch cơ cấu tự chủ: Tổng nguồn vốn hoạt động của chi nhánh tăng từ 6.468 tỷ đồng năm 2017 lên 8.468 tỷ đồng năm 2019, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân trên 14%/năm. Đặc biệt, nguồn vốn chi nhánh tự huy động trên địa bàn tăng trưởng mạnh với tốc độ 32,4% năm 2018 và 21,4% năm 2019, nâng tỷ trọng vốn huy động tại chỗ từ 42,2% (năm 2017) lên 51,2% (năm 2019), chính thức vượt tỷ trọng nguồn vốn Trung ương điều chuyển (giảm từ 57,8% xuống 48,8%).

• Nguồn vốn nhận ủy thác từ ngân sách địa phương giữ vị trí chủ lực: Vốn ủy thác từ ngân sách địa phương đạt 1.947 tỷ đồng năm 2017 và duy trì tỷ trọng áp đảo từ 65,6% đến 68,7% trong tổng cơ cấu vốn huy động của chi nhánh. Đáng chú ý, nguồn vốn ủy thác từ ngân sách cấp quận, huyện tăng trưởng đột phá với tốc độ 39,4%/năm trong hai năm liên tiếp, tăng từ 213 tỷ đồng năm 2017 lên 297 tỷ đồng năm 2018 và đạt 414 tỷ đồng năm 2019.

• Khai thác hiệu quả kênh huy động tiền gửi dân cư có trả lãi: Nguồn vốn huy động từ tổ chức, cá nhân theo lãi suất thị trường (được Trung ương cấp bù) tăng từ 829 tỷ đồng năm 2017 lên 1.373 tỷ đồng năm 2019, chiếm 16,2% tổng nguồn vốn hoạt động của toàn chi nhánh. Bình quân mỗi đơn vị cấp huyện huy động được hơn 47 tỷ đồng, tạo thêm nguồn lực quan trọng phục vụ nhu cầu giải ngân.

Thảo luận kết quả

Sự bứt phá của nguồn vốn huy động tại Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội xuất phát từ sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền các cấp theo Chỉ thị số 40-CT/TW, giúp gắn kết nguồn lực địa phương với mục tiêu an sinh xã hội. Việc thiết lập 561 điểm giao dịch xã với lịch giao dịch cố định hàng tháng đã biến mạng lưới hành chính thành lợi thế cạnh tranh độc nhất, giúp người dân nông thôn và các đối tượng chính sách tiếp cận dịch vụ gửi tiết kiệm thuận tiện.

Khi trình bày dữ liệu qua biểu đồ so sánh cơ cấu (tương tự Bảng 2.3 và Bảng 2.5 trong luận văn), xu hướng tăng dần tỷ trọng vốn huy động địa phương và sự tăng trưởng vượt bậc của nguồn ngân sách cấp quận, huyện (tăng 39,4%/năm) phản ánh rõ nét tính chủ động của các cấp chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cũng bộc lộ những hạn chế: sự phân bổ nguồn vốn huy động thị trường chưa đồng đều giữa các khu vực; các quận nội thành có tiềm lực tài chính lớn nhưng chưa khai thác hết tiềm năng tiền gửi dân cư do phải cạnh tranh gay gắt với hệ thống ngân hàng thương mại hiện đại; sản phẩm tiền gửi còn đơn điệu và dịch vụ ngân hàng số chưa được tích hợp toàn diện.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng nguồn vốn huy động bình quân 10 - 15%/năm giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

1. Mở rộng quy mô tiếp nhận vốn ủy thác từ ngân sách địa phương:

   • Hành động: Ban Giám đốc Chi nhánh chủ động phối hợp với Sở Tài chính, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tham mưu UBND Thành phố và Hội đồng nhân dân các cấp trích tối thiểu 10 - 15% nguồn tăng thu, tiết kiệm chi hàng năm để chuyển ủy thác.
   • Mục tiêu: Duy trì tốc độ tăng trưởng vốn ngân sách địa phương ủy thác đạt trên 20%/năm, phấn đấu nâng tổng dư nợ nguồn vốn ủy thác địa phương đạt trên 3.500 tỷ đồng vào năm 2025.
   • Chủ thể thực hiện: Hội sở chi nhánh và 28 Phòng giao dịch quận, huyện.

2. Đa dạng hóa và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm tiền gửi dân cư:

   • Hành động: Triển khai linh hoạt các gói tiết kiệm tích lũy, tiết kiệm gửi góp linh hoạt tại 561 điểm giao dịch xã; áp dụng chính sách lãi suất huy động bám sát trần lãi suất của 4 ngân hàng thương mại nhà nước.
   • Mục tiêu: Nâng mức huy động tiền gửi tổ chức, cá nhân bình quân tại mỗi phòng giao dịch cấp huyện từ 47 tỷ đồng lên mức 70 - 80 tỷ đồng vào năm 2025.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Kế toán - Ngân quỹ, Phòng Kế hoạch - Nghiệp vụ tín dụng.

3. Gia tăng hiệu quả huy động tiền gửi qua 7.502 Tổ Tiết kiệm và vay vốn:

   • Hành động: Tuyên truyền nâng cao ý thức tiết kiệm của tổ viên; tăng mức quy ước tiền gửi hàng tháng từ mức bình quân 30.000 đồng/thành viên lên 50.000 - 100.000 đồng/thành viên/tháng gắn liền với lịch sinh hoạt tổ định kỳ.
   • Mục tiêu: Đạt 100% tổ viên vay vốn tham gia gửi tiết kiệm đều đặn, tạo nguồn trả nợ bền vững.
   • Chủ thể thực hiện: 4 tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác (Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên).

4. Hiện đại hóa công nghệ và nâng cao chất lượng nhân lực:

   • Hành động: Đề xuất NHCSXH Việt Nam trang bị bổ sung hạ tầng thanh toán điện tử, triển khai ứng dụng ngân hàng di động (Mobile Banking) tại cấp cơ sở; định kỳ tổ chức tập huấn kỹ năng tiếp thị, chăm sóc khách hàng cho 100% cán bộ tín dụng và giao dịch viên.
   • Timeline: Hoàn thành lộ trình chuyển đổi công nghệ giao dịch xã giai đoạn 2021 - 2023.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Tin học và Ban Điều hành chi nhánh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho bốn nhóm đối tượng chính:

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý hệ thống NHCSXH: Cung cấp khung phân tích thực chứng và các giải pháp điều hành nguồn vốn, giúp tối ưu hóa công tác cân đối vốn giữa trung ương và địa phương tại các chi nhánh tỉnh, thành phố trên cả nước.
• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Giúp UBND các cấp, Sở Tài chính, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội có thêm cơ sở khoa học để hoạch định chính sách phân bổ ngân sách ủy thác, lồng ghép hiệu quả vốn tín dụng chính sách với các chương trình mục tiêu quốc gia.
• Tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác: Là tài liệu tham khảo thiết thực cho cán bộ Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên các cấp trong việc quản lý, củng cố chất lượng hoạt động của 7.502 Tổ TK&VV và vận động hội viên thực hành tiết kiệm.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu: Tài liệu học thuật chuyên sâu phục vụ nghiên cứu, giảng dạy chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển và Quản trị định chế tài chính vi mô.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động huy động vốn của NHCSXH có điểm gì khác biệt cốt lõi so với ngân hàng thương mại?
NHCSXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, được Nhà nước bảo đảm khả năng thanh toán, áp dụng tỷ lệ dự trữ bắt buộc 0% và không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi. Cơ cấu vốn của NHCSXH tập trung vào các nguồn có nguồn gốc ngân sách hoặc được cấp bù chênh lệch lãi suất để cho vay hộ nghèo với lãi suất ưu đãi, thay vì thuần túy kinh doanh tiền tệ theo nguyên tắc thị trường.

Nguồn vốn nhận ủy thác từ ngân sách địa phương đóng vai trò như thế nào đối với Chi nhánh Hà Nội?
Nguồn vốn nhận ủy thác địa phương chiếm tỷ trọng chi phối từ 65,6% đến 68,7% trong tổng vốn huy động của chi nhánh giai đoạn 2017 - 2019. Nguồn vốn này không phải trả lãi, giúp chi nhánh hoàn toàn chủ động mở rộng dư nợ cho các chương trình đặc thù của Thủ đô như hỗ trợ nhà ở hộ nghèo và cho vay giải quyết việc làm.

Mạng lưới 561 điểm giao dịch cấp xã tạo ra lợi thế cạnh tranh gì trong công tác huy động tiền gửi?
Mạng lưới điểm giao dịch đặt tại trụ sở UBND xã, phường với lịch giao dịch cố định hàng tháng giúp đưa dịch vụ tiết kiệm đến tận địa bàn dân cư. Khách hàng, đặc biệt là người dân khu vực nông thôn và người có thu nhập trung bình, có thể gửi các khoản tiền nhỏ một cách an toàn, minh bạch mà không tốn chi phí đi lại.

Tại sao việc huy động tiền gửi qua Tổ Tiết kiệm và vay vốn lại được đặc biệt chú trọng?
Tiền gửi qua Tổ TK&VV giúp xây dựng thói quen tích lũy tài chính cho người nghèo. Với mức gửi định kỳ bình quân khoảng 30.000 đồng/tháng/thành viên, khoản tiền này vừa tạo nguồn tích lũy tương trợ giữa các tổ viên, vừa giúp người vay chủ động trả nợ gốc và lãi khi đến hạn mà không bị áp lực tài chính đột ngột.

Thách thức lớn nhất đối với Chi nhánh NHCSXH thành phố Hà Nội trong việc huy động vốn thị trường là gì?
Thách thức lớn nhất là áp lực cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng thương mại trên địa bàn 30 quận, huyện về công nghệ, dịch vụ tiện ích và mạng lưới chi nhánh hiện đại. Ngoài ra, lãi suất huy động của NHCSXH bị khống chế không vượt quá mức lãi suất của các NHTM Nhà nước, đòi hỏi chi nhánh phải tập trung vào uy tín chính sách và sự tiện lợi tại cơ sở.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về huy động vốn của ngân hàng chính sách đặc thù và làm rõ vai trò quyết định của nguồn vốn tự huy động đối với mục tiêu an sinh xã hội.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2017 - 2019 khẳng định bước chuyển dịch ấn tượng khi nguồn vốn chi nhánh tự huy động đạt 51,2% tổng nguồn vốn hoạt động (tương đương 8.468 tỷ đồng tổng nguồn vốn năm 2019).
• Đánh giá chi tiết hiệu quả của nguồn vốn ủy thác ngân sách địa phương (chiếm trên 65% vốn huy động) và mạng lưới 561 điểm giao dịch xã trong việc tạo lập nguồn vốn bền vững.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về cơ chế vốn ủy thác, sản phẩm tiền gửi dân cư, quản lý tổ TK&VV và chuyển đổi công nghệ cho giai đoạn 2021 - 2025.
• Đóng góp luận cứ khoa học xác đáng, mở ra hướng ứng dụng thực tiễn cho các cấp quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm đến lĩnh vực tài chính vi mô và tín dụng chính sách tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1. Hoạt động huy động vốn của Ngân hàng Chính sách xã hội 1. Khái quát về Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam Có nhiều định nghĩa về Ngân hàng chính sách nhưng đều thống nhất ở điểm sau: NHCS là một loại hình ngân hàng chuyên thực hiện các chương trình tín dụng chính sách của Chính phủ trong từng thời kỳ nhất định. Đây là các khoản cho vay phi thương mại đối với các đối tượng ưu tiên thuộc các chính sách của Chính phủ mà các đối tượng này khó có thể đáp ứng hoặc tiếp cận với các tiêu chí thương mại.

Phân loại NHCS gồm có 02 loại dựa trên đối tượng phục vụ: - Ngân hàng chính sách phục vụ các chính sách phát triển như phát triển cơ sở hạ tầng, chính sách hỗ trợ ngành công nghiệp… được gọi là Ngân hàng phát triển. - Ngân hàng chính sách phục vụ các chính sách an sinh xã hội như chính sách xóa đói giảm nghèo, chính sách tạo việc làm, nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn…gọi là Ngân hàng Chính sách xã hội. Vậy Ngân hàng Chính sách xã hội là gì? Ngân hàng Chính sách xã hội là một tổ chức tín dụng, là một loại hình ngân hàng chính sách có nhiệm vụ chủ yếu là thực thi tín dụng chính sách của Chính phủ đối với nhóm đối tượng chính sách xã hội. NHCSXH là ngân hàng đặc thù của Chính phủ, hoạt động trong lĩnh vực xoá đói giảm nghèo, thực hiện các chương trình mục tiêu Quốc gia theo chỉ đạo của Chính phủ, có nhiều điểm khác biệt so với các Ngân hàng thương mại.

Những điểm khác biệt chủ yếu là: - NHCSXH là ngân hàng của Chính phủ, có tư cách pháp nhân. - NHCSXH có nguồn vốn chủ yếu từ ngân sách và được ngân sách hỗ trợ chi phí. Hoạt động huy động vốn của NHCSXH xuất phát từ tính chất của các 8 món cho vay mà ngân hàng cung ứng. Đó là các món vay có tỷ lệ sinh lời thấp, thời gian dài, rủi ro cao nên yêu cầu đối với ngân hàng là phải huy động vốn có lãi suất tương đối thấp, thời gian sử dụng dài.

- NHCSXH là Ngân hàng được Chính phủ đảm bảo khả năng thanh toán đối với các nguồn huy động do chức năng hoạt động của NHCSXH là hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. - Mục tiêu hoạt động của NHCSXH là cho các đối tượng là hộ nghèo và các đối tượng chính sách vay vốn với lãi suất ưu đãi, có điều kiện để phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo, ổn định cuộc sống vươn lên thoát nghèo bền vững. Mức cho vay và lãi suất cho vay của NHCSXH là do Chính phủ quy định, tùy thuộc vào từng thời kỳ cụ thể. - NHCSXH hoạt động vì mục tiêu chính sách của Đảng và Nhà nước, vì vậy được Nhà nước bảo đảm khả năng thanh toán, không phải thực hiện dự trữ bắt buộc (tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng 0%), không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi, được miễn thuế và các khoản phải nộp ngân sách.

Sự cần thiết phải tăng cường hoạt động huy động vốn của NHCSXH Nguồn vốn có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế, là yếu tố quyết định để Đảng và Nhà nước thực hiện mục tiêu, chiến lược quốc gia. Đối với ngân hàng nói chung và NHCSXH nói riêng, vốn đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Thứ nhất, vốn là cơ sở để NHCSXH tiến hành hoạt động theo đúng chức năng và nhiệm vụ được Nhà nước giao. NHCSXH là ngân hàng hoạt động không vì mục đích lợi nhuận với chức năng, nhiệm vụ được giao là triển khai thực hiện Nghị định 78/2002/NĐ-CP ngày 04/10/2002 của Chính phủ về tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác, góp phần cùng Nhà nước thực hiện các mục tiêu về 9 giảm nghèo nhanh và bền vững, tạo việc làm, xây dựng nông thôn mới, đảm bảo an sinh xã hội.

Trong buổi làm việc với NHCSXH Việt Nam, tháng 01 năm 2017, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ đã giao nhiệm vụ cho NHCSXH: “Không chỉ dựa vào nguồn vốn từ phát hành trái phiếu Chính phủ, ngân sách Nhà nước, hay tỷ lệ 2% số dư tiền gửi của các NHTM mà phải tìm ra cách thức huy động vốn từ thị trường”. Vì vậy, để thực hiện tốt nhiệm vụ được Nhà nước giao, công tác huy động vốn đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm của NHCSXH, đặc biệt là trong thời gian tới. Thứ hai, vốn là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô và chất lượng hoạt động của NHCSXH. NHCSXH cũng như các loại hình NHTM khác muốn hoạt động được cần phải có vốn.

Nguồn vốn giữ vai trò quan trọng quyết định trong sự tồn tại và hoạt động của ngân hàng. Vốn ảnh hưởng trực tiếp quy mô và chất lượng hoạt động của ngân hàng. Nguồn vốn khả dụng của ngân hàng quyết định đến mở rộng hay thu hẹp khối lượng tín dụng, hoạt động thanh toán,. Một ngân hàng có nguồn vốn hạn hẹp, chắc chắn không thể mở rộng thị trường, do không đủ nguồn lực để đầu tư.

Hơn nữa, nếu nguồn vốn hạn hẹp ngân hàng cũng khó có khả năng phản ứng nhạy bén với sự biến động về lãi suất, ảnh hưởng đến khả năng thu hút vốn từ các tầng lớp dân cư và các thành phần kinh tế. Thứ ba, vốn là điều kiện giúp Ngân hàng chủ động nâng cao năng lực tài chính và hiệu quả hoạt động. Thực tế đã chứng minh, các ngân hàng muốn tồn tại và phát triển phải có vốn. Nguồn vốn giữ vai trò quyết định trong sự tồn tại và hoạt động của ngân hàng, quyết định quy mô cũng như định hướng hoạt động của ngân hàng, đặc biệt là nguồn vốn huy động.

Ngân hàng muốn tăng trưởng dư nợ phải dựa vào nguồn vốn này. Chính vì vậy, khi xây dựng chiến lược phát triển, NHCSXH đã 10 xây dựng và thực hiện đề án huy động vốn để tạo nguồn cung cấp vốn nhằm giúp ngân hàng chủ động nâng cao năng lực tài chính và hiệu quả hoạt động. Thứ tư, vốn là điều kiện để giúp Ngân hàng quyết định năng lực giải ngân và nâng cao uy tín trong hoạt động phục vụ khách hành. Trong nền kinh tế thị trường, để tồn tại và ngày càng phát triển, đòi hỏi ngân hàng phải có uy tín lớn trên thị trường là điều trọng yếu.

Uy tín đó phải được thể hiện trước hết là khả năng sẵn sàng thanh toán, chi trả cho khách hàng của ngân hàng. Với một ngân hàng có quy mô nhỏ, khi nhu cầu vay vốn trên thị trường là rất lớn, một mặt ngân hàng không đáp ứng đủ nhu cầu vay, mặt khác với quy mô nhỏ, ngân hàng nếu cho vay tối đa nguồn vốn huy động được, dự trữ ít sẽ dẫn đến mất khả năng thanh toán. Trong khi đó, với một ngân hàng trường vốn, họ thực hiện dự trữ đủ khả năng thanh toán đồng thời vẫn thỏa mãn được nhu cầu vay vốn của nền kinh tế, do đó sẽ tạo được uy tín ngày càng cao trong hoạt động phục vụ khách hàng. Thứ năm, vốn là điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường tài chính hiện nay.

Đối với bất kỳ kinh doanh nào, muốn kinh doanh được phải có vốn, vì vốn phản ánh năng lực kinh doanh. Điều này thể hiện ở vốn tự có, vốn huy động, vốn đi vay của ngân hàng. Nếu vốn tự có giữ vai trò quan trọng trong việc thành lập thì sau khi đi vào hoạt động, vốn huy động quyết định tới quy mô đầu tư, cho vay nên sẽ ảnh hưởng tới thu nhập của ngân hàng. Với đặc trưng của hoạt động ngân hàng, vốn không chỉ là phương tiện kinh doanh mà còn là đối tượng kinh doanh chủ yếu.

Trên thực tế, ngân hàng nào có khối lượng vốn lớn hơn thì ngân hàng đó có thế mạnh cạnh tranh trong kinh doanh. Mặt khác, với tiềm năng vốn lớn, ngân hàng có thể hoạt động kinh doanh với quy mô ngày càng mở rộng, tiến hành các hoạt động cạnh tranh có hiệu quả nhằm giữ chữ tín, vừa nâng cao vị thế của ngân hàng trên thị trường tài chính. Các hình thức huy động vốn của NHCSXH 1. Huy động từ chủ sở hữu 11 Nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước: Vốn điều lệ được NSNN cấp khi thành lập và bổ sung hàng năm; vốn cho vay xoá đói giảm nghèo, tạo việc làm và thực hiện các chính sách xã hội khác có nguồn gốc từ NSNN, vốn do ngân sách các cấp chính quyền địa phương chuyển sang (ủy thác) để cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn, vốn ODA do Chính phủ giao.

Đây là một nguồn vốn ổn định, dài hạn và không chịu tác động thay đổi của thị trường lãi suất. Nguồn vốn từ NSNN là một đặc điểm nổi bật ở Việt Nam, xuất phát từ sự quan tâm đặc biệt của Chính phủ đối với công cuộc xoá đói, giảm nghèo. Vốn huy động trên thị trường - Huy động tiền gửi có trả lãi của các tổ chức, cá nhân trong phạm vi kế hoạch được Chính phủ giao. Hàng năm, trên cơ sở kế hoạch tăng trưởng tín dụng được Chính phủ phê duyệt, NHCSXH cân đối nguồn vốn hiện có, chủ động xây dựng kế hoạch nhận tiền gửi để đủ vốn thực hiện nhiệm vụ tăng trưởng tín dụng.

Đây là nguồn vốn phải trả theo lãi suất thị trường, được NSNN cấp bù chênh lệch lãi suất, tính ổn định không cao, nhạy cảm với lãi suất. Gồm các hình thức : + Huy động vốn của các tổ chức tín dụng, tài chính, kinh tế và cá nhân. + Phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, chứng chỉ tiền gửi và các giấy tờ có giá khác. + Huy động tiết kiệm tự nguyện của người nghèo và các đối tượng chính sách khác thông qua các tổ Tiết kiệm và vay vốn - Tiền gửi 2% trên số dư nguồn vốn huy động bằng đồng Việt Nam của các tổ chức tín dụng Nhà nước.

Huy động bằng hình thức đi vay Vay của các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước, vay tiết kiệm bưu điện, Bảo hiểm xã hội Việt Nam, vay Ngân hàng Nhà nước, kho bạc, các tổ 12 chức tài chính quốc tế. Nguồn vốn này tương đối bị động đặc biệt khi thị truờng vốn có biến động về lãi suất và thanh khoản.