CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu Hiện nay, các nhà nghiên cứu, nhà khoa học đã có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu về hiệu quả kinh doanh, như: Nguyễn Công Lợi (2018), Nâng cao hiệu quả kinh doanh tại công ty thương mại Lợi Thắng. Tác giả đã trình bày những vấn đề cơ sở về hiệu quả kinh doanh, phân tích thực trạng hiệu quả hoạt động, chỉ ra những tồn tại và đưa ra các giải pháp, kiến nghị giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh cho công ty[1]. Nguyễn Thị Mai Chi (2020), Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh tại công ty TNHH Phúc Hà.
Khóa luận đã khái quát cơ bản về bản chất hiệu quả kinh doanh, xây dựng hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp và các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Đánh giá thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh để qua đó đưa ra các giải pháp giúp khắc phục những nhược điểm trong hoạt động kinh doanh[2]. Bùi Hải Yến (2018), Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của công ty cổ phần ADRI Việt Nam. Tác giả đã tổng hợp các quan điểm về hiệu quả kinh doanh nhìn từ góc độ tài chính hay xã hội.
Nghiên cứu về hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp nói chung và của công ty quảng cáo nói riêng. Đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh qua đó đánh giá các kết quả và nhược điểm, đưa ra các giải pháp khắc phục và cải thiện tình hình kinh doanh[3]. Nguyễn Xuân Hồng Hạnh (2018), Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh công ty cổ phần tập đoàn công nghệ Thiên Sơn. Khóa luận đã trình bày khái quát cơ sở lý thuyết về hiệu quả kinh doanh, đặc trưng và sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Phân tích, đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động kinh doanh, đưa ra các giải pháp giúp cải thiện hiệu quả hoạt động[4]. Dương Thu Minh (2017), Nghiên cứu lý luận về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, tapchitaichinh. Trong bài nghiên cứu, tác giả đã đề cập: Hiệu quả kinh doanh là một đại lượng so sánh, so sánh giữa đầu vào và đầu ra, so sánh giữa chi phí kinh doanh bỏ ra và kết quả kinh doanh thu được. Nâng cao hiệu quả kinh doanh được hiểu là làm cho các chỉ tiêu đo lường hiệu quả kinh doanh của doanh 9 nghiệp tăng lên thường xuyên và mức độ đạt được các mục tiêu định tính theo hướng tích cực.
Nâng cao hiệu quả kinh doanh là vấn đề cần quan tâm hàng đầu trong bối cạnh hội nhập hiện nay của mỗi doanh nghiệp. Con đường cơ bản để nâng cao hiệu quả kinh doanh là tìm mọi biện pháp để tăng doanh thu hoặc giảm chi phí, hoặc làm cho tốc độ tăng doanh thu phải nhanh hơn tốc độ giảm của chi phí. Các biện pháp để thực hiện rất khác nhau, tùy thuộc vào tình hình cụ thể ở từng doanh nghiệp[5]. Vũ Thị Diệp (2017), Nghiên cứu về hiệu quả sử dụng nguồn lực của doanh nghiệp, tapchitaichinh.
Tác giả đã chỉ ra rằng: việc tính toán hiệu quả sử dụng nguồn lực giúp doanh nghiệp nhận thức rõ kết quả khai thác hiện tại so với khả năng đáp ứng tối đa của mình, cũng như tìm ra nguyên nhân làm ảnh hưởng tới hiệu quả đầu ra. Tuy nhiên, cần xem xét đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp cùng với các chỉ tiêu khác như: môi trường kinh doanh, đối thủ cạnh tranh, thị phần, nhà cung cấp, sự hài lòng của khách hàng, quy trình hoạt động nội bộ,. Tất cả các chỉ tiêu trên sẽ cho phép doanh nghiệp phân tích được vị trí, tầm nhìn của mình trong hiện tại và tương lai. Tựu chung, việc vận dụng các công cụ vào phân tích hiệu quả hoạt động phải linh hoạt theo đặc điểm của lĩnh vực kinh doanh và điều kiện của doanh nghiệp.
Hiện nay, các doanh nghiệp có quy mô lớn thì thường có xu hướng tập trung đầu tư cho công tác đánh giá hiệu quả và xây dựng chiến lược. Các bước tiến hành phân tích bao gồm các giai đoạn chuẩn bị phân tích, tiến hành phân tích và kết thúc ra báo cáo phải tuân thủ chặt chẽ và sử dụng số liệu kế toán chính xác, phù hợp. Đối với hầu hết các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, công tác phân tích hiệu quả hoạt động hiện nay ít được chú trọng, chẳng hạn như không có bộ phận phân tích báo cáo riêng, chỉ thực hiện tính toán một số nhóm chỉ tiêu như khả năng thanh toán, khả năng sinh lời,. Vì vậy, những công trình nghiên cứu thực nghiệm về phân tích hiệu quả hoạt động không chỉ giúp cho các doanh nghiệp trên thế giới nói chung và doanh nghiệp Việt Nam nói riêng xây dựng, vận dụng hệ thống chỉ tiêu tài chính phù hợp, toàn diện; đồng thời, nhận diện được vị trí, tầm nhìn của mình trong hiện tại và tương lai[6].
10 Như vậy, đã có nhiều bài viết nghiên cứu về hiệu quả kinh doanh với các doanh nghiệp trong các lĩnh vực như: dược phẩm, quảng cáo,. và trong khoảng thời gian khác nhau, tuy nhiên, đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp thương mại tin học trong giai đoạn 2018 – 2020 lại chưa có. Do đó, em lựa chọn chủ đề: “Giải pháp tài chính nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của Công ty TNHH Tin học Trí Việt”. Những vấn đề chung về hiệu quả kinh doanh 1.
Khái niệm hiệu quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh là mục tiêu quan trọng mà tất cả các doanh nghiệp đều mong muốn đạt được với mục đích tối đa lợi nhuận thu được, mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, gia tăng thị phần hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo ra nhiều của cải cho xã hội. Thực tế khi đề cập đến hiệu quả kinh doanh có rất nhiều quan điểm khác nhau. Theo giáo trình “ Quản trị kinh doanh ” (2013) của tác giả PGS.TS Nguyễn Ngọc Huyền đã đưa ra quan điểm về hiệu quả trong kinh doanh. Tác giả cho rằng hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu kinh doanh xác định.
Chỉ các doanh nghiệp kinh doanh mới nhắm vào mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận và vì thế mới cần đánh giá hiệu quả kinh doanh[7]. Trong doanh nghiệp, hiệu quả hoạt động kinh doanh có thể liên quan đến việc sản xuất hàng hóa hoặc cung cấp dịch bằng cách sử dụng số lượng hoặc tài nguyên nhỏ nhất như vốn, lực lượng lao động, tiêu thụ năng lượng,. hay nói cách khác, các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả là các doanh nghiệp có thể tạo ra sản phẩm, cung cấp dịch vụ và hoàn thành các mục tiêu chung của họ với nỗ lực tối thiểu chi phí. Ngoài ra, hiệu quả kinh doanh còn đề cập đến số tiền (doanh thu hoặc lợi nhuận) nhiều nhất mà doanh nghiệp có thể tạo ra với nguồn lực đầu vào nhất định.
Nordhaus thì: “Hiệu quả sản xuất diễn ra khi xã hội không thể tăng sản lượng một loạt hàng hóa mà không cắt giảm một loạt sản lượng hàng hóa khác. Một nền kinh tế có hiệu quả nằm trên giới hạn khả năng sản xuất của nó”. Thực chất của quan điểm này đã đề cập đến khía cạnh phân bổ có hiệu 11 quả các nguồn lực của nền sản xuất xã hội. Việc phân bổ vả sử dụng các nguồn lực sản xuất trên đường giới hạn khả năng sản xuất sẽ làm cho nền kinh tế có hiệu quả cao.
Có thể nói mức hiệu quả ở đây mà tác giả đưa ra là cao nhất, là lý tưởng và không thể có mức hiệu quả nào cao hơn nữa[8]. Với quan điểm của nhà kinh tế học người Anh, Adam Smith cho rằng: “Hiệu quả là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế, là doanh thu thiêu tụ hàng hóa”. Trong quan điểm này, nhà kinh tế người Anh đã đánh đồng hiệu quả và kết quả và thật ra giữa chúng có sự khác biệt. Theo ông thì các mức chi phí khác nhau mà mang lại cùng một kết quả thì có hiệu quả như nhau.
Như vậy Adam Smith mới chỉ quan tâm đến kết quả đầu ra mà chưa quan tâm đến các yếu tố đầu vào[8]. Một số quan điểm lại cho rằng hiệu quả kinh tế được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra để có được kết quả đó ( Kinh tế thương mại dịch vụ - Nhà xuất bản thống kê, 1998). Điển hình cho quan điểm này là tác giả Manfred Kuhn, theo ông: “Tính hiệu quả được xác định bằng cách lấy kết quả tính theo đơn vị giá trị chia cho chi phí kinh doanh”. Đây là quan điểm được nhiều nhà kinh tế và quản trị kinh doanh áp dụng vào tính hiệu quả kinh tế của các quá trình kinh tế[8].
Hai tác giả Whohe và Doring lại đưa ra hai khái niệm về hiệu quả kinh tế. Đó là hiệu quả kinh tế tính bằng đơn vị hiện vật và hiệu quả kinh tế tính bằng đơn vị giá trị. Theo hai ông thì hai khái niệm này hoàn toàn khác nhau. “Mối quan hệ tỷ lệ giữa sản lượng tính theo đơn vị hiện vật (kg, chiếc,.) và lượng các nhân tố đầu vào (giờ lao động, đơn vị thiết bị, nguyên vật liệu,.) được gọi là tính hiệu quả có tính chất kĩ thuật hay hiện vật”.
Mối quan hệ tỷ lệ giữa chi phí kinh doanh phải chỉ ra trong điều kiện thuận lợi nhất và chi phí kinh doanh thực tế phải chỉ ra được gọi là tính hiệu quả xét về mặt giá trị. Và để xác định tính hiệu quả về mặt giá trị người ta còn hình thành tỷ lệ giữa sản lượng tính bằng tiền và các nhân tố đầu vào tính bằng tiền. Khái niệm hiệu quả kinh tế tính bằng đơn vị hiện vật của hai ông chính là năng suất lao động, máy móc thiết bị và hiệu suất tiêu hao vật tư, còn hiệu quả tính bằng giá trị là hiệu quả của hoạt động quản trị chi phí[8]. Theo giáo trình “Kinh tế thương mại dịch vụ” (1998) của tác giả Đặng Đình Đào, có quan điểm cho rằng: “Hiệu quả kinh tế của một quá trình sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được 12 mục tiêu xác định”.
So với các quan điểm trên thì quan điểm này phản ánh tốt trình độ lợi dụng của hoạt động sản xuất kinh doanh trong mọi điều kiện biến đổi. Cũng theo quan điểm này thì có thể xác định được hiệu quả sản xuất kinh doanh trong mọi điều kiện biến động[8].