CHUONG Ill GIẢI PHAP QUAN LY VAN HOA ĐÔ THỊ TRONG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Những tìm hiểu, đúc kết về lý luận quản lý văn hóa cúng như những đánh giá thực trạng về thực tiễn quản lý văn hóa đô thị được thể hiện vừa khái quát, vừa cụ thể ở các chương trước, sẽ không thể dẫn đến hiệu quả xã hội, hiệu quả thực tiễn nếu sau đó, chúng ta không có được những cơ chế, hình thức, biện pháp quản lý văn hóa thích ứng với những điều kiện xã hội, với lý luận và thực trạng đó. Do vậy, có thể thấy rằng tìm ra và thực thi tốt hình thức, biện pháp quản lý văn hóa đô thị trong đời sống văn hóa xã hội là một vấn để hết sức quan trọng, cần được quan tâm đúng mức. MAY VAN DE CHUNG 1. Thể chế văn hóa và việc quản ly van hóa đô thị Một điều cần khẳng định lại là: xây dựng và quản lý nên văn hóa chính là xây dựng thể chế van 181 hóa và quần lý nền văn hóa bằng thể chế đó.
Mọi hình thức, biện pháp quản lý văn hóa xét cho cùng cũng xuất phát từ đó, từ thể chế, cơ chế, từ phương thức và sự thực hiện phương thức xây dựng và phát. Thể chế văn hóa ở phương diện cụ thể, còn được xem là những thiết chế văn hóa. Xưa nay, chúng ta thường xem xét khái niệm thiết chế văn hóa - xã hội ở dạng'cụ thể, vật chất như trường học, thư viện, nhà văn hóa, câu lạc bộ, rạp chiếu phim, nhà hát, công viên, quảng trường. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ.
Thiết chế văn hóa còn bao hàm hàng loạt vấn dé ở các tầng mức khác như đường lối, chủ trương, cơ chế quản lý, phương thức điều hành, hệ thống chính sách, cơ cấu định chuẩn trong hoạt động văn hóa, quy tắc ứng xử (sự thực hiện vai trò trong hoạt động văn hóa và trong điều chỉnh hoạt động đó. Vì lẽ đó mà việc đẩy mạnh xây dựng, củng cố và phát triển thiết chế văn hóa xã hội chủ nghĩa không hẳn chỉ bó gọn trong xây dựng các thiết chế vật chất cụ thể như vừa nêu mà còn mở rộng ra hàng loạt vấn đề có tính chất đường hướng, hoạch định kế hoạch, hình thức và biện pháp, thao tác và hiệu quả trong xây dựng nên văn hóa và đời sống văn hóa nói chung và đời sống văn hóa ở đô thị nói riêng. Công tác quản lý văn hóa, muốn đạt được hiệu quả nhất định, cần thiết phải quan tâm tới tất cả những vấn dé này, cả ở tầm vĩ 182 mô và vi mô, cả mặt lý luận và mặt thực tiễn. Quan ly văn hóa đô thị trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa với ý nghĩa là công tác tổ chức, tác động, điều khiển hoạt động của chế độ quản lý, cơ chế quản lý, các đơn vị văn hóa, các hoạt động văn hóa., đến lượt nó, lại phải chú ý đặc biệt đến công tác tổ chức quản lý, khoa học về quản lý, hệ chính sách, những hình thức và biện pháp.
sao cho vừa hoạch định, thúc đẩy được sự phát triển của nhu cầu văn hóa và hoạt động văn hóa ở đô thị, vừa kiểm soát và điều tiết được chúng. Rõ ràng đây là vấn đề không đơn giản. Nhìn lại thực tiễn quản lý văn hóa đô thị ở nước ta. Qua việc phân tích lý luận và thực tiễn của hoạt động văn hóa cũng như của công tác quản lý văn hóa đô thị trong những năm vừa qua, chúng tôi thấy rằng có một số vấn để cần được chú ý tìm hiểu thêm để tạo tiền để cho việc có được những hình thức và biện pháp phù hợp trong thúc đẩy, đồng thời quản lý hoạt động văn hóa trong tình hình mới.
Những vấn đề đó là: cơ chế quản lý, phương thức quản lý, nội dung quần lý, đội ngủ cán bộ quản lý, hình thức và biện pháp quản lý, kinh nghiệm quản lý, chính sách và kế hoạch quần lý. Có tìm hiểu kỹ hàng loạt vấn đề đó, thể hiện tốt từng vấn đề trong 183 thực tiễn hoạt động văn hóa nghệ thuật, thì mới có thể thực hiện đứng đắn quan điểm quản lý văn hóa của Đảng và Nhà nước ta, tức là quá trình nhằm phối hợp nỗ lực của mọi người sao cho mục tiêu văn. hóa của dân tộc được thực hiện, sao cho nỗ lực hoạt động văn hóa của từng cá nhân, từng tổ chức, từng cơ sở biến thành những thành tựu văn hóa của toàn xã hội. 'Về mặt cơ chế và phương thức quản lý văn hóa trong bối cảnh mới, theo chủ trương xã hội hóa văn hóa, có thể nhấn mạnh rằng, cho đến nay, công tác quản lý văn hóa nói chung và văn hóa đô thị nói riêng là nhằm để huy động toàn bộ, toàn diện sức mạnh của Nhà nước, tập thể, cá nhân cho hoạt động văn hóa.
Đó là cơ chế và phương thức mở theo phương châm Nhà nước, tập thể, nhân dân cùng làm văn hóa. Tuy nhiên, trong khi thực hiện cơ chế và phương thức này, cần thiết phải chú ý tới hai mặt, hoặc hai mức độ của công tác quản lý văn hóa đô thị. Đó là mặt xã hội và mặt tổ chức kỹ thuật. Mặt xã hội của công tác quản lý văn hóa phản ánh sự thực hiện đường lối văn hóa, mục tiêu của quản lý văn hóa là nhằm xây dựng một nên văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trong đó Nhà nước, các tổ chức xã hội, tập thể, quần chúng nhân dân đều có thể làm văn hóa nhưng Nhà nước vẫn thống nhất quản lý.
Các tổ chức xã hội, tập thể, 184 cá nhân làm văn hóa, dù ở quy mô hay chất lượng như thế nào, cũng chỉ mang tính chất như những lực lượng hỗ trợ, bổ sung cho Nhà nước làm văn hóa và quản lý văn hóa. Nghĩa là, dù khuyến khích các thành phần xã hội làm văn hóa theo chủ trương xã hội hóa văn hóa, thì trong bối cảnh đi lên công nghiệp hóa, hiện đại hóa uờn hóa do Nhà nước tổ chức uà quản lý uẫn giữ uai trò chủ đạo trong phát triển nền uăn hóa toàn dân tộc. Mặt tổ chức kỹ thuật trong quản lý hoạt động văn hóa phong phú và đa dạng (tổ chức những hình thức hoạt động, phương pháp tiến hành, biện pháp điều hành và thực hiện, biện pháp kiểm tra.) đều phải xuất phát từ bản chất vừa nêu của công tác quản lý văn hóa đô thị ở nước ta hiện nay. Nội dung cơ bản quyết định hình thức và biện pháp quần lý văn hóa ở đô thị.
Công tác quản lý văn hóa đô thị, xét theo nghĩa rộng của nó, đồng thời căn cứ vào lý luận và thực tiễn quản lý văn hóa ở nước ta hiện nay, cần phải được chú trọng dưới dạng một cơ cấu thống nhất bao gồm những bộ phận sau: - Hoạch định chiến lược, đường lối, chủ trương phát triển văn hóa, cơ cấu của một nền văn hóa, thể chế văn hóa. - Xây dựng và thực hiện hệ thống các chính 185 sách, biện pháp hoạt động văn hóa (còn goi la hệ thống công cụ quản lý văn hóa, bao gồm cả luật văn hóa, chính sách, biện pháp, hình thức. - Hình thành bộ máy và mạng lưới quản lý văn hóa đô thị có hiệu lực. - - Đào tạo đội ngũ quản lý văn hóa đô thị năng động và có năng lực.
Như vậy, công tác quản lý văn hóa vừa la mot khoa học, đồng thời là một nghệ thuật: khoa học quản lý và nghệ thuật quản lý. Hai mặt này không loại trừ nhau mà bổ sung, tạo động lực cho-nhau. Và càng ngày, với nội dung cơ bản vừa nêu trên, thì công tác quản lý văn hóa không chỉ được nhìn nhận một cách hạn ch ở duắn ế lý vi mô mà còn cảng ngày cảng chú trọng hơn tới phương điện quản lý vĩ mô. Tuy nhiên ở đây cần chú ý thêm một điểm: trong quản lý vĩ mô theo những nội dung văn hóa mà chúng tôi vừa nêu, thì có những nội dung thuộc sự quản lý Nhà nước ở cấp cao nhất, ví dụ hoạch định chiến lược phát triển nền văn hóa, đường lối, chủ trương phát triển văn hóa, cơ cấu của một nền văn hóa dân tộc hiện đại.
Còn ở cấp ngành văn hóa, thì nội dung cơ bản cần chú ý là xây dựng kế hoạch phát triển văn hóa phù hợp với đường lối, chủ trương, cơ cấu văn. hóa, đồng thời hoạch định 186 những chính sách hoạt động văn hóa, hình thành bộ máy quản lý văn hóa, đào tạo đội ngũ quản lý và hoạt động văn hóa. Dưới dây, chúng ta đi sâu hơn vào nội dung, hình thức công tác quản lý văn hóa gắn cụ thể với chức năng nhiệm vụ của ngành văn hóa thông tin. HÌNH THỨC QUẢN LÝ VĂN HÓA Ở ĐÔ THỊ: 2.
Nền tảng của hình thức và biện pháp quần lý văn hóa đô thị. Trước hết, cần thiết đi uào tìm hiếu nên tảng của công tác quản lý uăn hóa uà hoqt động uăn hóa, tức tim hiếu đường lối uăn hóa của Đảng va Nha nude trong tình hình mới. Điều này quyết định kế hoạch, nội dung, phương thức, biện phúp quán lý uăn hóa trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở đô thị. Nghị quyết Hội nghị lần thứ õ Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá VIID) đã đẻ ra phương hướng chiến lược, các nhiệm vụ và giải pháp để lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và phát triển nền văn hóa nước ta theo đúng cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và đúng tỉnh thần Nghị quyết Đại hội lan thi VIII của Đảng.
Vẻ phương hướng chung, Nghị quyết khẳng định những quan điểm chỉ đạo 187 co ban vé van hóa đã được thực hiện trong nhiều năm qua, đó là: "Văn hóa là nền tảng tính thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội; nên văn hóa mà chúng ta xây dựng là nên văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam; xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngủ trí thức giữ vai trò quan trọng; văn hóa là một mặt trận, xây dựng và phát triển văn hóa là một sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì, thận trọng".