CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN LÝ TRANG THIẾT BỊ TẠI DOANH NGHIỆP 1. Trang thiết bị tại doanh nghiệp 1. Định nghĩa về trang thiết bị tại doanh nghiệp Trang thiết bị tại doanh nghiệp được xem như những cơ sở vật chất quan trọng phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đối với doanh nghiệp sản xuất là những công cụ, máy móc, và vật tư được sử dụng để hỗ trợ hoạt động sản xuất còn đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ là công cụ hỗ trợ hoạt động, kinh doanh, quản lý và vận hành trong tổ chức. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp đạt được hiệu quả cao trong quy trình sản xuất hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ từ đó góp phần nâng cao năng suất, giảm thiểu chi phí và tăng tính cạnh tranh trên thị trường (Nguyễn Ngọc Điện, 2017).
Vai trò của trang thiết bị đối với doanh nghiệp sản xuất và cung cấp dịch vụ Trang thiết bị được xem như là yếu tố đóng vai trò quyết định trong quá trình sản xuất và kinh doanh của một doanh nghiệp. Xét yếu tố trong môi trường sản xuất, trang thiết bị thường là các loại máy móc được đầu tư hiện đại, thậm chí nâng cấp lên tự động hóa giúp đẩy nhanh quá trình làm việc và sản xuất, đảm bảo chất lượng của sản phẩm đồng đều và giảm thiểu sai sót. Đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, trang thiết bị hỗ trợ cải thiện trải nghiệm khách hàng, nâng cao năng lực phục vụ. Việc quản lý một cách hiệu quả trang thiết bị là yếu tố giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, kéo dài hơn nữa tuổi thọ của máy móc và đảm bảo tính liên tục trong hoạt động sản xuất.
Doanh nghiệp rất cần thiết phải có kế hoạch bảo trì định kỳ, kiểm tra, và nâng cấp trang thiết bị để giảm thiểu các rủi ro do hỏng hóc, tai nạn lao động, hoặc giảm sút chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, với sự phát triển của công nghệ, nhiều doanh nghiệp đang chuyển sang sử dụng hệ thống quản lý thiết bị thông minh, giúp theo dõi tình trạng thiết bị theo thời gian thực và dự báo các sự cố tiềm ẩn. Trang thiết bị tại doanh nghiệp không chỉ đóng vai trò là các công cụ hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn là yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Doanh nghiệp cần đầu tư vào các trang thiết bị phù hợp, kết hợp với việc quản lý và bảo trì hợp lý để đảm bảo hoạt động ổn định và hiệu quả lâu dài.
Đặc điểm phân loại trang thiết bị tại doanh nghiệp 5 a. Phân loại theo chức năng Đây là cách phân loại phổ biến nhất, tập trung vào vai trò và mục đích sử dụng của trang thiết bị trong doanh nghiệp. Theo đó, trang thiết bị thường được chia thành các nhóm sau: Trang thiết bị sản xuất: Bao gồm các máy móc và công cụ dùng để tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ. Ví dụ: máy dệt, máy cắt, máy đóng gói, robot tự động hóa.
Trang thiết bị văn phòng: Các công cụ phục vụ công việc hành chính và quản lý như máy tính, máy in, máy photocopy, điện thoại, hệ thống hội nghị trực tuyến. Trang thiết bị kỹ thuật: Là những công cụ và thiết bị dùng để thực hiện các công việc kỹ thuật, bảo trì và sửa chữa trong doanh nghiệp. Ví dụ: máy đo lường, máy phân tích, thiết bị bảo trì. Trang thiết bị an ninh và bảo hộ: Bao gồm các thiết bị đảm bảo an toàn cho người lao động và doanh nghiệp như hệ thống camera, báo cháy, bình chữa cháy, thiết bị bảo hộ lao động (mũ, găng tay, giày bảo hộ, kính mắt) ( Nguyễn Lê Hải, 2021) b.
Phân loại theo lĩnh vực hoạt động Trang thiết bị doanh nghiệp cũng có thể được phân loại dựa trên lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp, ví dụ như: Trang thiết bị sản xuất công nghiệp: Là những thiết bị được sử dụng trong các ngành công nghiệp nặng, như chế tạo máy, luyện kim, hóa chất. Những thiết bị này thường có quy mô lớn, yêu cầu độ chính xác cao và có khả năng hoạt động bền bỉ. Trang thiết bị y tế: Bao gồm các thiết bị chuyên dụng trong lĩnh vực y tế như máy siêu âm, máy chụp X-quang, máy đo huyết áp, hệ thống thiết bị phẫu thuật. Trang thiết bị trong ngành thực phẩm và đồ uống: Bao gồm các thiết bị dùng để chế biến và đóng gói thực phẩm, chẳng hạn như máy trộn, máy rửa rau quả, máy đóng gói chân không.
Trang thiết bị trong ngành dịch vụ: Các thiết bị hỗ trợ cung cấp dịch vụ như máy pha cà phê, máy rửa xe, máy giặt công nghiệp (Nguyễn Lê Hải, 2021) c. Phân loại theo tính chất sử dụng Trang thiết bị có thể được chia theo tần suất và cách thức sử dụng: Trang thiết bị sử dụng cố định: Là các thiết bị được lắp đặt cố định tại một vị trí cụ thể và không di chuyển trong suốt quá trình sử dụng. Ví dụ: hệ thống dây chuyền sản 6 xuất, máy nén khí, lò nung. Trang thiết bị di động: Là các thiết bị có thể di chuyển từ vị trí này sang vị trí khác tùy theo nhu cầu công việc, chẳng hạn như xe nâng hàng, máy khoan cầm tay, máy hút bụi công nghiệp.
Tại cảng biển các trang thiết bị đa phần là trang thiết bị di động phục vụ dịch chuyển, di chuyển hàng hóa (Nguyễn Lê hải, 2021) d. Phân loại theo công nghệ Trang thiết bị hiện nay có sự phân hóa rõ rệt dựa trên mức độ áp dụng công nghệ. Dựa trên tiêu chí này, có thể phân loại thành: Trang thiết bị cơ khí truyền thống: Đây là các thiết bị có cấu trúc đơn giản, hoạt động chủ yếu dựa vào cơ cấu cơ học mà không hoặc ít sử dụng điện tử hoặc phần mềm. Ví dụ: máy cắt cơ, máy tiện cơ bản.
Trang thiết bị công nghệ cao (hiện đại): Đây là những thiết bị sử dụng công nghệ tự động hóa, điều khiển từ xa hoặc tích hợp hệ thống thông minh. Các thiết bị này thường được kết nối với phần mềm quản lý hoặc điều khiển từ xa, ví dụ như robot công nghiệp, máy móc CNC, hệ thống quản lý thiết bị thông qua Internet vạn vật (IoT). Ngoài ra còn có trang thiết bị tự động, tức là có thể tự mình điều khiển hoặc được điều khiển từ xa bởi con người. Trang thiết bị dạng này còn có thể là trang thiết bị vận hành có điều khiển bởi con người hoặc tự vận hành không cần con người, tự lập trình và có thể thống cảm biến.
Tự đưa ra phương án làm việc dựa trên việc được đào tạo hoặc thiết kế lập trình bởi con người (Nguyễn Lê Hải, 2021) e. Phân loại theo tuổi thọ và giá trị Dựa vào thời gian sử dụng và giá trị kinh tế, trang thiết bị cũng được phân thành: Trang thiết bị lâu bền: Là những thiết bị có giá trị cao và được sử dụng trong thời gian dài (thường từ 5 đến 10 năm hoặc hơn), ví dụ như máy móc công nghiệp, hệ thống điện lạnh, hệ thống năng lượng. Ở cảng biển hoặc các khu công nghiệp đa phần trang thiết bị đều là trang thiết bị lâu bền có tuổi thọ dùng trên 10 năm. Thậm chí công tác sửa chữa lớn của những thiết bị này cũng là 10 năm một lần.
Trang thiết bị ngắn hạn: Là các thiết bị có giá trị thấp hơn và thời gian sử dụng ngắn hơn, ví dụ như thiết bị văn phòng, công cụ cầm tay, thiết bị bảo hộ cá nhân. Phân loại theo nguồn năng lượng Trang thiết bị cũng có thể được phân loại theo nguồn năng lượng mà chúng sử 7 dụng: Trang thiết bị chạy bằng điện: Đây là loại thiết bị phổ biến nhất trong hầu hết các doanh nghiệp, ví dụ: máy móc văn phòng, dây chuyền sản xuất, thiết bị chiếu sáng. Xu hướng tương lai bảo vệ môi trường, các thiết bị sẽ vận hành bằng năng lượng điện năng. Trang thiết bị chạy bằng xăng, dầu hoặc năng lượng hóa thạch: Thường sử dụng trong các ngành công nghiệp nặng hoặc giao thông vận tải, như máy phát điện, động cơ đốt trong.
Trang thiết bị sử dụng năng lượng tái tạo: Các thiết bị này sử dụng nguồn năng lượng sạch như năng lượng mặt trời, gió, nước. Ví dụ: pin năng lượng mặt trời, hệ thống năng lượng gió. Ngoài ra các thiết bị máy móc vận hành một số cũng sẽ sử dụng nguồn điện năng được tạo ra từ nguồn năng lượng tái tạo. Ví dụ, các thiết bị vận hành điện tại khu công nghiệp có thể sử dụng điện năng từ các tua bin gió hoặc điện năng tạo ra từ các pin mặt trời.
Quản lý trang thiết bị tại doanh nghiệp 1. Khái niệm và mục tiêu quản lý trang thiết bị tại doanh nghiệp 1. Khái niệm về quản lý và quản lý trang thiết bị tại doanh nghiệp. Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguồn lực và hoạt động của hệ thống xã hội nhằm đạt được mục đích của hệ thống với hiệu lực và hiệu quả cao một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn biến động (Nguyễn Thị Ngọc Huyền, Đoàn Thị Thu Hà và Đỗ Thị Hải Hà, 2016).
Quản lý trang thiết bị tại doanh nghiệp là quá trình mua sắm, sử dụng, thanh lý các tài sản, máy móc, công cụ, và các thiết bị khác nhằm đảm bảo chúng hoạt động hiệu quả, an toàn, tiết kiệm và bền vững trong suốt vòng đời của mình. Mục tiêu của quản lý trang thiết bị là duy trì và tối ưu hóa các nguồn lực vật chất để hỗ trợ tốt nhất cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, và các công việc hành chính của doanh nghiệp. Mục tiêu của quản lý trang thiết bị tại doanh nghiệp: Giám sát và kiểm soát quá trình mua sắm trang thiết bị: Một phần quan trọng của quản lý trang thiết bị là đảm bảo quá trình mua sắm được thực hiện dựa trên nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp, với tiêu chí lựa chọn thiết bị phù hợp về công năng, độ bền và chi phí. Điều này đòi hỏi các phòng ban liên quan phối hợp chặt chẽ để xác định các yêu 8 cầu về kỹ thuật, chất lượng và tính năng của thiết bị trước khi quyết định đầu tư.
Việc kiểm soát quá trình mua sắm cũng giúp doanh nghiệp tránh được các chi phí không cần thiết, đảm bảo mua được thiết bị có chất lượng tốt nhất với giá thành hợp lý. Sử dụng và vận hành thiết bị hiệu quả: Sau khi mua sắm, việc sử dụng đúng cách là yếu tố quyết định để đảm bảo tuổi thọ và hiệu quả hoạt động của thiết bị.