CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm nhân lực trong doanh nghiệp Nguồn nhân lực là một phạm trù dùng để chỉ sức mạnh tiềm ẩn của dân cư, khả năng huy động tham gia vào quá trình tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội trong hiện tại cũng như trong tương lai. Yếu tố nhân sự cũng đóng vai trò quan trọng góp phần trong sự phát triển của tổ chức ngoài các yếu tố cơ bản như vốn và cơ sở vật chất trong sản xuất/kinh doanh.
Hiện nay có rất nhiều cách để nhà tuyển dụng có thể tiếp cận nguồn lao động. Nhân lực trong tổ chức chính là một bộ phận của nguồn nhân lực trong xã hội. Nhân lực của tổ chức là toàn bộ cán bộ, nhân viên trong một tổ chức, tạo sự gắn kết giữa các nguồn lực cá nhân thành nguồn lực của tổ chức. Sức mạnh của tập thể góp phần tạo điều kiện để hướng đến mục tiêu chung của tổ chức, từ đó có thể dễ dàng đạt được mục tiêu riêng của mỗi cá nhân.
Theo khía cạnh cá nhân con người, nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người, nguồn lực này bao gồm có cả thể lực và trí lực. Về sức khỏe của bản thân thì được gọi là thể lực, yếu tố này còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, vóc dáng, chế độ ăn, thời gian làm việc và nghỉ ngơi, mức sống, chế độ y tế và thu nhập,…của từng người. Ngoài ra nó còn phụ thuộc vào giới tính, quá trình công tác, tuổi tác,…Về suy nghĩ, khả năng hiểu biết, tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu hay các quan điểm, nhân cách,…được gọi là trí lực. Từ những quan điểm trên có thể hiểu chung nhất: 15 do an Nhân lực trong doanh nghiệp được hiểu là tất cả những người làm việc trong doanh nghiệp/tổ chức được trả công, khai thác và sử dụng có hiệu quả nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp.
Khái niệm về quản trị nhân lực trong doanh nghiệp Quản trị nhân lực là tất cả các hoạt động của một tổ chức để thu hút, xây dựng, phát triển, sử dụng, đánh giá bảo toàn và giữ gìn một lực lượng lao động phù hợp với yêu cầu công việc của tổ chức về cả mặt số lượng và chất lượng. Mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau, nhưng có thể hiểu chung nhất về quản trị nhân lực như sau: Quản trị nhân lực được hiểu là tổng hợp các hoạt động quản trị liên quan đến việc hoạch định nhân lực, tổ chức quản trị nhân lực, tạo động lực cho người lao động và kiểm soát hoạt động quản trị nhân lực trong tổ chức/doanh nghiệp nhằm thực hiện mục tiêu và chiến lược đã xác định. Khái niệm về tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp Quản trị nhân lực là một lĩnh vực quan trọng của quản trị vì nó là quản trị con người. Trong quản trị nhân lực thì công tác tuyển dụng là một trong những công tác đầu tiên.
Có thể hiểu chung nhất về tuyển dụng nhân lực như sau: Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp. (Trần Kim Dung, 2005) Tuyển dụng nhân lực bao gồm: Xác định nhu cầu và xây dựng kế hoạch tuyển dụng nhân lực, tuyển mộ nhân lực, tuyển chọn nhân lực, hội nhập nhân lực mới và đánh giá kết quả tuyển dụng nhân lực. Trong đó, tuyển mộ nhân lực còn được gọi là tìm kiếm thu hút và tuyển chọn ứng viên giúp đáp ứng được nhu cầu tuyển dụng của tổ chức. Nếu thực hiện tốt việc tìm kiếm và thu hút nhân lực sẽ giúp việc lựa chọn nhân lực dễ dàng và đạt kết quả tốt hơn.
Tuyển 16 do an chọn nhân lực được gọi là lựa chọn nhân lực, đánh giá năng lực ứng viên nhằm chọn ra ứng viên phù hợp nhất với nhu cầu tuyển dụng của công ty. Nếu tuyển mộ chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm và thu hút ứng viên thì công tác tuyển chọn sẽ quyết định xem trong số các ứng viên đó ai là người phù hợp với nhu cầu tuyển dụng của công ty. Công tác tuyển dụng nhân lực được thực hiện để đáp ứng nhu cầu sử dụng và bổ sung nguồn lao động cần thiết để có thể thực hiện mục tiêu của công ty. Do đó mà việc tuyển dụng nhân lực là hoạt động cần được thực hiện định kì theo kế hoạch hay đột xuất khi nhân lực của công ty có sự biến động.
Nội dung công tác tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp 1. Xác định nhu cầu tuyển dụng nhân lực Xác định nhu cầu tuyển dụng nhằm giúp xác định đúng nhu cầu tuyển dụng ngắn hạn và dài hạn cho công ty. Nhà quản trị cần nắm rõ bao nhiêu nhân sự cần tuyển? Ở vị trí nào? Yều cầu những chuyên môn gì? Dựa vào nhu cầu và định hướng phát triển của công ty mà xác định nhu cầu tuyển dụng sao cho phù hợp và chính xác nhất. Xác định nhu cầu được thực hiện thông qua phân tích công việc - là quá trình thu nhập và đánh giá một cách hệ thống các thông tin cần thiết có liên quan đến công việc cụ thể của công ty, giúp hiểu rõ hơn về bản chất công việc.
Tuyển mộ nhân lực ‘‘Tuyển mộ là công tác nhằm thu hút những ứng viên có trình độ từ nguồn lao động xã hội và nguồn lao động từ bên trong tổ chức. Mọi tổ chức phải có đầy đủ năng lực để thu hút đáp ứng đủ số lượng và chất lượng lao động giúp đạt được các mục tiêu của mình’’ (Trần Kim Dung, 2005) 1. Tuyển chọn nhân lực Tuyển chọn là công tác quan trọng nhất trong tuyển dụng, gồm các bước sau: 17 do an 1. Tiếp nhận và sàng lọc hồ sơ Ở bước này, nhân viên tuyển chọn có nhiệm vụ tiếp đón các ứng viên, quan sát cử chỉ, phong cách,…của ứng cử viên và xem xét hồ sơ xin việc của họ, để loại bỏ các hồ sơ không phù hợp.
Công tác nghiên cứu hồ sơ ứng viên bao gồm việc nghiên cứu sơ yếu lý lịch cá nhân và đơn xin việc, so sánh với các tiêu chí, yêu cầu của công việc. Cần tìm những điểm không rõ ràng hay không nhất quán của hồ sơ khi nghiên cứu để xem xét một cách kỹ càng hơn. Báo cáo phân tích, xem xét, đánh giá ứng viên dựa trên kết quả của việc nghiên cứu hồ sơ, thông thường việc này được bộ phận nhân sự đảm nhiệm phụ trách. Khi tiếp đón ứng viên thì cán bộ có nhiệm vụ nhận hồ sơ cần phải vui vẻ, lịch sự nhằm tạo ấn tượng tốt với ứng viên về tổ chức.
Các nhân viên tuyển chọn cần hội ý thông nhất ý kiến trước khi quyết định loại ứng viên nào đó. Các hồ sơ xin việc cần được ghi đầy đủ thông tin một cách rõ ràng trong cuốn xin việc và có phân loại để tiện hơn cho việc sử dụng sau này. Phỏng vấn sơ bộ Bước này có mục tiêu tạo mối quan hệ giữa người ứng tuyển và người tuyển dụng, xác định tố chất và khả năng của ứng viên xem họ có đạt với các tiêu chí, yêu cầu của công việc mà tổ chức đã đưa ra hay không. Để xác định nhân viên có đủ năng lực và khả năng đáp ứng yêu cầu công việc không, tổ chức cần đưa ra các tiêu chuẩn rõ ràng và có sự cân nhắc thận trọng về những tiêu chuẩn đó.
Nếu sau buổi phỏng vấn sơ bộ, hội đồng tuyển dụng thấy ứng viên không đủ tố chất hoặc không đủ khả năng để đảm nhận công việc thì sẽ quyết định loại bỏ ứng viên. Hội đồng tuyển dụng cũng cần có sự thống nhất cao về cách đánh giá ứng viên trước khi tiến hành phỏng vấn sơ bộ. Kiểm tra, trắc nghiệm Ở bước tuyển chọn thì công ty có thể thực hiện tổ chức kiểm tra thông qua hai hình thức: Thi viết hoặc kiểm tra tay nghề. 18 do an Đối với vị trí nhân viên kỹ thuật thì việc kiểm tra tay nghề là bắt buộc, nó giúp cho công ty dễ dàng đánh giá ứng viên có thật sự nắm được các kỹ năng nghiệp vụ hay không.
Để kiểm tra được các kỹ năng như tư duy, mức độ nắm vững lý thuyết, lập kế hoạch và xử lý vấn đề của ứng viên, thì hình thức thi viết sẽ giúp công ty nắm rõ hơn. Ngoài ra, hình thức thi viết còn giúp nhà tuyển dụng hiểu rõ được tâm lý, kỹ năng và các khả năng đặc biệt khác của ứng viên mà các thông tin nhân sự khác không cung cấp đầy đủ và chính xác. Trắc nghiệm nhân sự sẽ giúp cho nhà tuyển dụng có thể đưa ra những kết quả khách quan hơn về những đặc trưng tâm lý con người. Để có thể dự đoán được thành tích thực hiện công việc của ứng viên thì khi áp dụng phương pháp trắc nghiệm nhân sự vào tuyển dụng nên chọn phương pháp phù hợp.
Để làm được điều đó thì trong quá trình xây dựng bài trắc nghiệm phải được thực hiện bởi những người am hiểu về công việc hay đã nghiên cứu rất kỹ về công việc thông qua bản mô tả và bản yêu cầu công việc. Thông thường sẽ chia trắc nghiệm nhân sự thành các loại sau đây : - Trắc nghiệm thành tích Đây là một trong những loại trắc nghiệm được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, nhằm đánh giá xem ứng viên có thật sự hiểu về công việc, ở mức độ nào, thành tích đạt được thấp hay cao,…những việc này được thể hiện rõ qua thời gian hoàn thành công việc, bài kiểm tra hay là điểm thi,… - Trắc nghiệm về năng khiếu và khả năng Trắc nghiệm năng khiếu và khả năng được dùng để đánh giá xem cá nhân nào đã học tốt trong đào tạo và sẽ thực hiện tốt công việc trong tương lai và tiếp thu tốt các kiến thức mới. - Trắc nghiệm về tính cách và sở thích 19 do an Trong thực tế, mỗi người đều có một tích cách khác nhau như: Sôi nổi, linh hoạt, điềm tính, ưu tú,…Mỗi khí chất sẽ có các thuộc tính tâm lý khác nhau như tốc độ phản ứng, tính kích thích, tính thăng bằng, tính cảm xúc, tính cứng rắn, kiên trì, hưng phấn hay ức chế. Và đây chính là những tính cách cần có trong mỗi công việc, do đó phương pháp trắc nghiệm này sẽ cho chúng ta có thể nắm rõ tâm sinh lý, ước mơ, nguyện vọng của từng cá nhân, từ đó có thể sử dụng đúng người vào đúng công việc.