MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THI T Đất đai là tài nguyên thiên nhiên quý giá, là tài sản lớn và quan trọng nhất của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam hiện nay, công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nƣớc đã và đang đặt ra yêu cầu đối với công tác quản lý Nhà nƣớc về đất đai, đặc biệt là việc đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất. Trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa, các mối quan hệ phát sinh trong lĩnh vực đất đai ngày càng phức tạp và đa dạng, đòi hỏi phải có sự giải quyết kịp thời nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất.
Luật Đất đai năm 2013 đã quy định quyền và nghĩa vụ của ngƣời sử dụng đất để phù hợp với nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, đến nay tình hình thực hiện các quyền sử dụng đất ở các địa phƣơng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập cần đƣợc giải quyết nhƣ: Các quy định pháp luật của cơ quan quản lý Nhà nƣớc có nhiều ảnh hƣởng đến việc thực hiện các quyền của ngƣời sử dụng đất; Ngƣời sử dụng đất thực hiện các quyền sử dụng đất nhƣng không làm thủ tục theo quy định vì những lý do khác nhau; công tác bồi thƣờng đất đai khi Nhà nƣớc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế, dựa vào khung giá đất do Nhà nƣớc ban hành hàng năm còn có nhiều bất cập, gây bức xúc cho ngƣời dân .Đồng thời, do ý thức và hiểu biết pháp luật đất đai của các đối tƣợng sử dụng đất còn hạn chế, việc thực hiện các quyền đƣợc pháp luật quy định đối với hộ gia đình, cá nhân còn chƣa phát huy tối đa, dẫn đến những vi phạm pháp luật trong việc sử dụng đất gây nhiều hậu quả xấu về mặt kinh tế - xã hội, đặc biệt là khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai, trốn thuế và lạm dụng quyền sử dụng đất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Đối với lĩnh vực thị trƣờng đất đai đƣợc triển khai thực hiện từ năm 2007 là cuộc t ng kiểm kê quy đất, qu nhà ở, trụ sở làm việc của các cơ quan Nhà nƣớc, các t chức chính trị xã hội. Ở nƣớc ta, quy đất của các t chức đƣợc Nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất là rất lớn.
Theo kết quả t ng kiểm kê đất đai toàn quốc năm 2014 diện tích này là hơn 13.000ha, chiếm hơn 32 diện tích đất tự nhiên cả nƣớc. Qu đất của các t chức đƣợc Nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất là rất lớn nhƣng việc quản lý và sử dụng nhìn chung còn chƣa chặt ch , hiệu quả thấp, còn xảy ra nhiều vấn đề nhƣ: sử dụng không đúng diện tích, không đúng mục đích, bị lấn chiếm, chuyển nhƣợng, cho thuê trái ph p. Nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn khách quan, Thủ tƣớng chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 31/2007/CT-TTg ngày 14/12/2007 Về việc kiểm kê qu đất đang quản lý, sử dụng của các t chức đƣợc Nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất đến ngày 01/4/2008. Đây là việc làm có ý nghĩa thiết thực trong việc tăng cƣờng vai trò quản lý Nhà nƣớc đối với nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng về đất đai nói chung và diện tích đất đang giao cho các t chức quản lý sử dụng nói riêng.
Quận Nam Từ Liêm là một quận mới đƣợc thành lập của thành phố Hà Nội. Trong những năm gần đây quận Nam Từ Liêm có tốc độ phát triển đô thị hóa vô cùng mạnh m. Các khu đô thị mới, trung tâm thƣơng mại dịch vụ đƣợc quy hoạch và đang đƣợc xây dựng đồng bộ trên địa bàn quận dẫn đến hoạt động thực hiện quyền sử dụng đất của ngƣời dân cũng có xu hƣớng gia tăng. Qu đất công ích của các t chức trên địa bàn huyện đƣợc sử dụng tƣơng đối hiệu quả, tuy nhiên chƣa có một đánh giá nào cụ thể nào về qu đất của các t chức (s nghi p c ng, ch nh tr x hội, U N , tr ng h c ) sử dụng đất nhƣ thế nào LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Để có cái nhìn chính xác và mang tính thực tế về các t chức sử dụng đất mà đƣợc Nhà nƣớc giao đất không thu tiền sử dụng đất ra sao Thực trạng sử dụng đất hiện nay nhƣ thế nào Hiệu quả sử dụng đất ra sao Giải pháp để giải quyết những tồn tại nhƣ thế nào Việc giải đáp đầy đủ và chính xác các câu hỏi này nhằm đƣa ra hƣớng giải quyết thích hợp trong giai đoạn tiếp theo.
Xuất phát từ tình hình trên tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu th c tr ng v đề xuất các giải pháp nhằm quản lý, sử dụng có hiệu quả diện tích đất c các t chức đ c gi o đất h ng thu tiền sử dụng đất t i quận N m Từ Liêm, th nh phố N i”, nhằm nghiên cứu, đánh giá thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất của các t chức đƣợc Nhà nƣớc giao đất không thu tiền sử dụng đất trên địa bàn quận, từ đó có những giải pháp cụ thể nhằm sử dụng đất đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả. MỤC TIÊU - Đánh giá thực trạng quản lý, sử dụng đất của các t chức đƣợc Nhà nƣớc giao đất không thu tiền sử dụng đất trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội. - Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc quản lý, sử dụng đất đối với các t chức đƣợc Nhà nƣớc giao đất không thu tiền sử dụng đất trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội. - Số liệu nghiên cứu từ 01/4/2014 đến tháng 8/2018.
* Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. - nghĩa khoa học: Góp phần b sung cơ sở khoa học và lý luận về công tác giao đất không thu tiền sử dụng đất đối với các t chức sự nghiệp, chính trị xã hội, giáo dục - nghĩa thực tiễn: Góp phần đánh giá thực tiễn công tác quản lý diện tích đất đƣợc giao của các t chức đƣợc nhà nƣớc giao đất không thu tiền. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu tham khảo có ý nghĩa đối với công tác quản lý, sử dụng có hiệu quả diện tích đất của các t chức đƣợc giao đất không thu tiền sử dụng đất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Cơ sở lý luận về quản lý, sử dụng đất 1. Chế đ sở hữu to n dân về đất đ i Hiện nay trên thế giới có rất nhiều chế độ sở hữu đất đai khác nhau, tuy nhiên tùy thuộc vào luật pháp của từng quốc gia ngƣời ta công nhận một trong số 9 loại hình sở hữu đất đai chính. Đó là các hình thức sở hữu đất đai: sở hữu toàn dân sở, hữu Nhà nƣớc, sở hữu t chức, sở hữu chung, sở hữu địa phƣơng, sở hữu hỗn hợp, sở hữu tập thể, sở hữu gia đình, và sở hữu tƣ nhân. Không phải pháp luật nƣớc nào cũng công nhận tất cả các hình thức sở hữu là trên.
Nói chung, mỗi nƣớc thƣờng chỉ công nhận một số hình thức sở hữu nhất định tùy thuộc vào thể chế chính trị, truyền thống và trình độ kinh tế xã hội. Nhiều quốc gia không công nhận sở hữu tƣ nhân về đất đai nhƣ Trung Quốc, Mông C , Lào, Mianma, Cuba, Việt Nam. Việt Nam chỉ công nhận duy nhất chế độ sở hữu đất đai là hình thức sở hữu toàn dân. Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là tƣ liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống, là địa bàn phân bố dân cƣ, kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng.
Tại Điều 18 Chƣơng II Hiến pháp Nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 quy định "Nhà nƣớc thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật, bảo đảm sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả. Nhà nƣớc giao đất cho các t chức cho các t chức và cá nhân sử dụng n định lâu dài". Một lần nữa đƣợc khẳng định tại Hiến pháp Nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định tại Điều 54 “Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nƣớc, đƣợc quản lý theo pháp luật. T chức, cá nhân đƣợc Nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất.
Ngƣời sử dụng đất đƣợc chuyển quyền sử dụng đất, thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định của luật. Quyền sử dụng đất đƣợc pháp luật bảo hộ. Nhà nƣớc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 thu hồi đất do t chức, cá nhân đang sử dụng trong trƣờng hợp thật cần thiết do pháp luật quy định vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế. Sở hữu toàn dân là một khái niệm mang tính khái quát; có nghĩa đất đai là tặng vật của tự nhiên cho tất cả mọi ngƣời thì thuộc sở hữu của tất cả mọi ngƣời; cơ quan có quyền lực cao nhất do nhân dân bầu ra đại diện cho toàn dân quyết định hoặc quyết định ủy nhiệm thực hiện các quyền năng của quyền sở hữu.
Tính chất sở hữu đất đai có những đặc điểm riêng không giống tính chất của sở hữu tài sản khác bởi đất đai có những đặc điểm đặc biệt mà không một loại tài sản nào có đƣợc nhƣ: đất đai có vị trí cố định, có số lƣợng hạn chế, bị giới hạn về quy mô không gian bằng ranh giới thửa đất do con ngƣời tạo ra, Chính điều này đã dẫn đến sự khác nhau đƣợc quy định trong hệ thống pháp luật của các nƣớc. Việc chỉ công nhận một hình thức sở hữu toàn dân về đất đai ở nƣớc ta cũng dựa trên những cơ sở khoa học và thực tiễn.