CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE CHI PHÍ VÀ. QUAN LÝ CHI PHI SAN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIEP 1.1 Khái niệm va phân loại chỉ phí sản xuất kinh đoanh trong doanh nghiệp LL Khái niệm về chỉ phí sàn xuất kinh doanh “Trong quá trình hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp phải luôn luôn quan tim đến việc «qui lý chi phí, vì mỗi đồng chỉ phí bo ra đều có ảnh hưởng đến lợi nhuận mà doanh; nghiệp đạt được. Vì vậy vin để quan tong được đặt rà cho nhà quản trì doanh nghiệp là phải sử dụng hiệu qua và kiểm soát được chi phí của doanh nghiệp, Vin để chỉ phí không chỉ là sự quan tâm của các doanh nghiệp mà còn là mỗi quan tâm của người tiêu ding, của xã hội nói chung. ‘Theo kế toán tài chính, chi phí được hiểu là một số tiền hoặc một phương tiện mà doanh nghiệp hoặc cá nhân bổ ra đễ đạt được mục dich nào đó.
Bản chit của chỉ ph là mắt đi để đổi lấy một sự thu về, có thé thu về đưới dang vật chit có thể định lượng được như s lượng sin phẩm, ền. hoặc đưới dạng inh thn, kiến hức, dịch vụ được phục vụ 1.2 Phân loại chỉ phi sản xuất kinh doanh CChi phí được nhà quản tị sử đụng cho nhiều mục đích khác nhau. Do vậy, chỉ phí cược phân loi heo nhiều cách, tùy theo mục dich sử dụng của nhà quản tri trong từng quyết định Nhận định và thấu hiễu cách phân loại và ứng xử của từng loại chỉ ph là chìa khóa của việc đưa ra những quyết định đồng din trong quá tình tổ chức điều hành hoạt động kinh doanh của nhà quản trị doanh nghiệp. Cách phân loại chi phí có thẻ được tong hợp bằng sơ đồ phân loại trên Hình 1.1 Phân loại chi phí theo yếu tổ chỉ phí “Theo cách phân loại này căn cứ vào tính chất, nội dung kính tế phát sinh của chỉ phí sản xuất khác nhau để chia ra các yếu tổ chỉ phí, chỉ bao gồm những chỉ phí có cùng nội dung kinh tế mà không phân biệt chỉ phí đó phát sinh ở đầu? Mục đích sử dụng 5 ? Tác dụng như thé nào? Hay còn gọi là chỉ phí sản xuất kinh đoanh theo yếu tổ, “Toàn bộ chỉ phí sin xuất kính doanh trong kỳ được chia thành các yếu tổ sắn xuất như ~ Chỉ phí nguyên nhiên vật liệu, động lực: Bao gồm các chi phí như nguyên liệu, vật liệu chính, nhiên liệu, động lực mà doanh nghiệp sử dung trong kỳ.
= Chí phí nhân công: Bao gém toàn bộ số tiền lương, tiên công phải trả, tin trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y ế, kinh phí công đoàn của cán bộ công nhân viên chức hoại động sản uất trong doanh nghiệp ~ Chi phí khẩu hao tài sản có định: Bao gồm toàn bộ chi phí trích khẩu hao tài sản cổ. định của doanh nghiệp trong kỳ. ~ Chi phí di vụ mua ngoài: Bao gồm toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp đã chỉ trả về fe loại dich vụ mua ngoinhư tiền điền. nước, phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
~ Chỉ phí khác bing Bao gdm các chỉ phi khác ngoài các khoản chi phí trên được chỉ trực ip bằng tiên ich phân biệt loại này cho chứng ta biết kế cấu tỷ trọng của từng loại chỉ phí trong tổng chỉ phí để phân ích đảnh già tổng hợp. lập dự toán chỉ phí sản xuất. lập kể hoạch cung ứng vật tư, kế hoạch bổ trí lao động và quỹ lương, nhu cầu vốn lưu động. Theo yên Theocáh | Theomối Nhằm.
Theo tố chỉ phí ting xứchỉ | quan he công mục nhĩ với sin đoạn sản Sicha quyết hi xuất Lưu) định Chỉph, || Biếnphí | Địnhphí | Chỉphí | Chỉ phí [ Chỉphí Chi phí | Chi phi chi Í Ch ngôi hổn || thờikỳ | | sin kiếm suát phí || phí sản xuất hợp phẩm tiếp chỉ | đượcvà sơ | chim phí hội gián tp Chi phí | | Chỉ phí | Chỉ Chỉ Chỉ |[Ch |) Ch || Chỉ | Chỉ Định Định | Chiphi | Chỉ | Chỉ nguyên ||ho | phi || phy ||phí ||phí ||phí ||phí | [phí | |phí phí | nguyên phí | phí lệu || động | sản || lưu - || quản || tye bit | [tyý, [sản lưu liiệm Tao | sản trực tực — | xuất || thông || lý buộc xuất thông | trực động || xuất ep ||úếp | chung chung va | tiép tre | chung quản tiếp, W Hình 1.1 Sơ đồ phan loại chỉ phí sản xuất của doanh nghiệp 1.2 Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động “Tác dụng của cách phân loại chỉ phí theo chức năng hoạt động là Cho vị trí, chức năng hoạt động của chỉ phí trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh ở doanh nghiệp. - Là căn cứ đễ xác định giá thành sản phẩm và tập hợp chỉ phí ~ Cung cấp thông tin có hệ thống cho việc lập báo cáo tài chính. 'Cách phân loại chỉ phí theo chức năng hoạt động được thể hiện ở Hình 1. Chỉ phí sản xuắt (Chỉ phí sản phẩm) Chi phí nguyên Chỉ phi nin Chi phí sin xuất liêu trực tếp cổng trực tếp chung Tong chỉ phí | “Chỉ phí ban đầu | Chỉ phí biến đồi Chi phí ngoài sản xuất (Chi phí thời kỳ) Chi phí lưu thông.
‘Chi phí quản lý hành. chính Hình 1.2 Sơ đồ phân loại chỉ phí theo chức năng hoạt động 4. Chi phí sản xuất Khái niệm: Chi phí sản xi ất là toàn bộ chỉ phí có liên quan đến việc chế tạo sản phim hoặc cung cấp dịch vụ phục vụ trong một kỳ nh định. “Chỉ phí sản xuất gồm ba khoản mục cơ bản như sau: Chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp Chỉ phí nhân công trực iếp bao gồm toàn bộ chỉ phi cin thiết để chế tạo sản phẩm hoặc, dich vụ, những loại chỉ phí khác không gắn liễn với việc sản xuất sản phẩm hay dich vụ thì không được xếp vào loại chi phí sản xuất, ví dụ như tiền hoa hong bán hàng, chỉ phí văn phòng phẩm, cụ thể + Chi phí nguyên vất liệu trực tiến Khái niệm: Chi phí ngu) của những loại nguyi vật liệu mà cấu tạo thành thực thé của sản phẩm, có giá trị và có thể xác định được một cách.
tách biệt rõ rang và cụ thé cho từng sản phẩm. "Ngoài nguyên vật liệu trực tiếp còn có ngu) gu gián tiếp. Neu} vật liệu gián tiếp là những nguyên liệu có tham gia vào việc cầu thành thực thé của sản phẩm nhưng tr nhỏ và không thể xác định rõ ring cho từng sản phim. Nguyên liệu gián tếp căng còn là những nguyên vật liệu được dùng kết họp với nguyên vật liệu chính nhằm làm tăng thêm chất lượng, vẻ đẹp của sản phẩm hoặc dé tạo điều kiện cho quá trình.
sản xuất được thuận lợi như chất xúc tác, dầu mỡ,. Ngoài ra nhiên liệu cũng được xếp. ‘vao nhóm nguyên vật liệu tiêu dùng trong quá trình sản xuất, tuy rằng hình thái hiện vật của chúng không tham gia vào thực thể thành phẩm mà chỉ tạo ra năng lượng để phục vụ cho sản xuất như than, điện. Chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp có thé xác định cho từng đơn vị sin phẩm nên được tính thẳng vào từng đơn vị sản phẩm.
Chi phí nguyên vật liệu gián tiếp không thể xác định tách biệt cho từng don vị sản phẩm nên không thé tính trực tiếp vào từng đơn vị 9 sản phẩm mà đưa vào chỉ phi sản xuất chung rồi phân bổ sau + Chi phe nhân công trực tiếp Khái niệm: Chỉ phí nhân công trực tiếp là chỉ phí thanh toán cho công nhân trực tiếp ân hành diy chuyỂn sin xuất tạo a sin phẩm hoặc dịch vụ phục vụ. Khả năng và kỹ năng của lao động trực tiếp có ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng sản phẩm hay dịch vụ cung “Chỉ phí nhân công trực tiếp giống như chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp, có thé xác định 1 rig cụ thé và tách biệt cho từng đơn vị sin phim nên được tín thing vào từng don vỉ sản phẩm Ngoài chi phí nhân công trực tiếp còn có chi phí lao động gián tiếp. Lao động gián tiếp. là những lao động không trực tiếp tạo ra sản phẩm hoặc dich vụ nhưng cần thi cho {qué trình sản xuất, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất của lao động trực tiếp.
Lao động gián tiếp không làm ra sản phẩm nhưng không thể thiếu được trong quá trình sản xuất ví dụ quản đốc phân xưởng, nhâ hn viên bảo trì máy móc th bị,.chỉ phí thanh toán cho lao động gián tiếpkhông thé phân bổ cho bắt kỳ sản phẩm cá biệt nào nên phải đưa vào chỉ phi sản xuất chung dé phân bổ sau, Ngoài ra trong cơ cấu chỉ phí lao động, còn có các khoản mục chỉ phí cũng thuộc vào. chi phí lao động như: Chỉ phí của thời gian ngimg sin xuit chỉ phí giờ phụ ti. chỉ phí phúc lợi lao động + Chỉ phí sản xuất chưng Khái niệm: Chi pl sản xuất chung có thể được định nghĩa một cách đơn giản l tắt cả các chỉ phí ngoại trừ chỉ phí lao động trực tiếp và chi phí nhân công trực tip. “Chỉ phí sản xuất chung có 4 đặc điểm sau ~ Bao gồm nhiều khoản mục và chỉ phí khác nhau.
CCác khoản mục chỉ phí thuộc chỉ phí sản xuất đều có tính chất gián tiếp với từng đơn vị sin phẩm nên không thé tính thẳng vào sản phẩm hay dịch vụ phục vụ. 10 ~ Cơ cấu chỉ phí sản xuất chung bao gồm cả biển phi, định phí và chỉ phí hỗn hop trong đó định phí chiếm tỷ trong cao nhất ~ Do gém nhiễu khoản mục chỉ phí nên chúng được nhiễu bộ phận khác nhau quản lý ‘va rất khó kiểm soát. “Chỉ phí chung cũng được tính vào sin phẩm cùng với chỉ phí nguyên liệ tực tiếp và chỉ phí lao động rực tip thông qua việc phân bổ theo công thúc đưới diy: Tổng chi phí SX chung ước tính ‘Don giá phân phí sản xuất chung bichỉ at) 286 đơn vị được lầm căn c Can cứ được chọn d& phân bổ chỉ phí sản xuất chủng phải phù hợp nhất cho mọi sản phẩm hay công việc (có thể là tổng số giờ lao động trực tiếp, tổng số giờ máy hoạt động, tổng khi lượng sản phẩm) b. Chi phí ngoài sản xuất "Để tổ chức thực hiện việc tiêu thụ sản phẩm, doanh nghiệp còn phải chịu một số khoản chỉ phí ngoài khâu sản xuất được gọi là chi phí ngoài sản xuất.