Luận văn thạc sĩ giải pháp tăng cường công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong giai đoạn thực hiện dự án tại ban quản lý dự án ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn nghệ an

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp tăng cường quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong giai đoạn thực hiện dự án tại Ban Quản lý Dự án Nông nghiệp Nghệ An.

• Tác giả: Tăng Thị Khánh Vân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Bá Uân
• Trường học: Khoa Công trình
• Chuyên ngành: Quản lý chi phí đầu tư xây dựng
• Đề tài: Giải pháp tăng cường công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong giai đoạn thực hiện dự án tại Ban quản lý dự án ngành Nông nghiệp và PTNT Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN VÀ QUẢN LÝ CHI PHÍ CÁC DỰ ÁN SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan về dự án và quản lý dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước
• 1.1.1. Dự án ĐTXD và các giai đoạn thực hiện dự án ĐTXD
• 1.1.2. Vốn Ngân sách nhà nước và dự án sử dụng vốn Ngân sách Nhà nước
• 1.1.3. Nội dung của công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng
• 1.2. Công tác quản lý chi phí các dự án ĐTXD ngành NN và PTNT
• 1.2.1. Những kết quả đạt được trong đầu tư xây dựng ngành NN và PTNT
• 1.2.2. Kết quả đạt được trong quản lý chi phí các dự án ngành NN và PTNT
• 1.3. Những bài học kinh nghiệm về quản lý chi phí dự án
• 1.3.1. Những bài học kinh nghiệm ở nước ngoài
• 1.3.2. Những bài học kinh nghiệm trong nước
• 1.3.3. Những bài học kinh nghiệm rút ra cho Ban QLDA ngành Nông nghiệp và PTNT Nghệ An
• 1.4. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI PHÍ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TRONG GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN DỰ ÁN
• 2.1. Khái niệm, nguyên tắc quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng
• 2.1.1. Khái niệm chi phí và quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng
• 2.1.2. Nguyên tắc quản lý chi phí đầu tư xây dựng
• 2.2. Nội dung quản lý chi phí dự án trong giai đoạn thực hiện dự án trên góc độ của chủ đầu tư
• 2.2.1. Quản lý chi phí trong việc lập dự toán xây dựng công trình
• 2.2.2. Quản lý chi phí trong thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh dự toán xây dựng công trình
• 2.2.3. Quản lý chi phí trong giai đoạn bồi thường giải phóng mặt bằng
• 2.2.4. Quản lý chi phí đầu tư trong bước lựa chọn nhà thầu thi công
• 2.2.5. Quản lý chi phí đầu tư trong giai đoạn thi công xây dựng công trình
• 2.3. Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý chi phí dự án ĐTXD
• 2.4. Những nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý chi phí DA ĐTXD
• 2.4.1. Nhân tố chủ quan
• 2.4.2. Nhân tố khách quan
• 2.5. Hệ thống văn bản pháp luật hiện hành quy định về quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng công trình
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI PHÍ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TRONG GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN DỰ ÁN TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN NGÀNH NN VÀ PTNT NGHỆ AN
• 3.1. Giới thiệu về Ban QLDA ngành Nông nghiệp và PTNT Nghệ An
• 3.1.1. Giới thiệu chung về Ban QLDA
• 3.1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Ban
• 3.2. Thực trạng quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong giai đoạn thực hiện dự án tại Ban trong những năm qua
• 3.2.1. Những kết quả đạt được trong công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng
• 3.2.2. Đánh giá thực trạng quản lý chi phí ĐTXD giai đoạn thực hiện dự án tại Ban
• 3.3. Đề xuất giải pháp tăng cường công tác quản lý chi phí ĐTXD trong giai đoạn thực hiện dự án tại Ban
• 3.3.1. Nguyên tắc đề xuất các giải pháp
• 3.3.2. Các giải pháp liên quan đến tổ chức quản lý
• 3.3.3. Giải pháp trong lập hồ sơ tư vấn thiết kế
• 3.3.4. Giải pháp trong chuẩn bị mặt bằng thi công xây dựng công trình
• 3.3.5. Giải pháp trong lựa chọn nhà thầu và ký kết hợp đồng
• 3.3.6. Giải pháp trong triển khai thi công và nghiệm thu khối lượng
• 3.3.7. Các giải pháp hỗ trợ khác

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý chi phí đầu tư xây dựng

Quản lý chi phí đầu tư xây dựng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến hiệu quả của dự án. Ban Quản lý Dự án Nông nghiệp Nghệ An cần có những giải pháp cụ thể để kiểm soát chi phí, đảm bảo rằng các dự án được thực hiện đúng tiến độ và trong ngân sách đã được phê duyệt. Việc quản lý chi phí không chỉ giúp giảm thiểu lãng phí mà còn nâng cao hiệu quả đầu tư. Theo đó, các giải pháp quản lý chi phí cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cơ bản như tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí sẽ giúp Ban Quản lý Dự án theo dõi và kiểm soát chi phí một cách hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý chi phí

Quản lý chi phí đầu tư xây dựng được định nghĩa là quá trình lập kế hoạch, theo dõi và kiểm soát chi phí trong suốt vòng đời của dự án. Chi phí xây dựng bao gồm tất cả các khoản chi phí liên quan đến việc thực hiện dự án, từ giai đoạn chuẩn bị cho đến khi hoàn thành. Việc quản lý chi phí hiệu quả không chỉ giúp Ban Quản lý Dự án đạt được mục tiêu về ngân sách mà còn đảm bảo chất lượng và tiến độ của dự án. Một trong những vai trò quan trọng của quản lý chi phí là giúp các nhà đầu tư và các bên liên quan có cái nhìn rõ ràng về tình hình tài chính của dự án, từ đó đưa ra các quyết định kịp thời và chính xác.

II. Thực trạng quản lý chi phí tại Ban Quản lý Dự án Nông nghiệp Nghệ An

Trong những năm qua, Ban Quản lý Dự án Nông nghiệp Nghệ An đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số vấn đề cần khắc phục. Cụ thể, tình trạng thất thoát và lãng phí trong quản lý chi phí vẫn diễn ra, ảnh hưởng đến hiệu quả của các dự án. Việc kiểm soát chi phí chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến một số dự án không đạt được mục tiêu về ngân sách. Để khắc phục tình trạng này, cần có những giải pháp cụ thể nhằm tăng cường công tác quản lý chi phí, bao gồm việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và tăng cường công tác giám sát.

2.1. Đánh giá thực trạng quản lý chi phí

Đánh giá thực trạng quản lý chi phí tại Ban Quản lý Dự án Nông nghiệp Nghệ An cho thấy rằng mặc dù đã có những nỗ lực trong việc kiểm soát chi phí, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các dự án thường xuyên gặp phải tình trạng vượt ngân sách, do thiếu sót trong khâu lập dự toán và phê duyệt. Hơn nữa, việc theo dõi và kiểm soát chi phí trong quá trình thực hiện dự án chưa được thực hiện một cách chặt chẽ. Điều này dẫn đến việc không thể phát hiện kịp thời các vấn đề phát sinh, gây khó khăn trong việc điều chỉnh ngân sách. Do đó, việc cải thiện quy trình quản lý chi phí là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả đầu tư.

III. Giải pháp quản lý chi phí đầu tư xây dựng hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí đầu tư xây dựng tại Ban Quản lý Dự án Nông nghiệp Nghệ An, cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần xây dựng một hệ thống quản lý chi phí đồng bộ, bao gồm việc lập dự toán chi tiết và theo dõi chi phí thực tế trong suốt quá trình thực hiện dự án. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo cho đội ngũ cán bộ về quản lý chi phí, giúp họ nắm vững các phương pháp và công cụ cần thiết. Cuối cùng, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí sẽ giúp Ban Quản lý Dự án theo dõi và kiểm soát chi phí một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư.

3.1. Các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để quản lý chi phí đầu tư xây dựng hiệu quả bao gồm: 1) Tăng cường công tác lập dự toán và phê duyệt dự toán, đảm bảo tính chính xác và khả thi; 2) Thiết lập quy trình kiểm soát chi phí chặt chẽ trong suốt quá trình thực hiện dự án; 3) Đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý dự án về các kỹ năng quản lý chi phí; 4) Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí, giúp theo dõi và phân tích chi phí một cách hiệu quả; 5) Tăng cường công tác giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư, từ đó có những điều chỉnh kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản đóng vai trò đòn bẩy thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hiện đại hóa hạ tầng nông thôn. Tuy nhiên, tình trạng thất thoát vốn ngân sách nhà nước, chậm tiến độ và đội chi phí vẫn diễn ra phổ biến tại nhiều địa phương. Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn, lấy trọng tâm là giai đoạn thực hiện dự án. Mục tiêu then chốt của đề tài là đánh giá toàn diện thực trạng kiểm soát chi phí, nhận diện các nút thắt gây phát sinh ngân sách và xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn công. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại Ban Quản lý dự án ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Nghệ An trong mốc thời gian từ năm 2010 đến năm 2015, định hướng áp dụng giải pháp đến năm 2020. Với tổng quy mô danh mục 20 dự án tiêu biểu có tổng mức đầu tư 7.199 tỷ đồng, nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Kết quả nghiên cứu giúp đơn vị cắt giảm tỷ lệ phát sinh chi phí từ 5% đến 10%, rút ngắn từ 15 đến 30 ngày thẩm định hồ sơ dự toán và nâng cao tính minh bạch trong toàn bộ quá trình giải ngân vốn nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết quản lý dự án hiện đại kết hợp với Lý thuyết kiểm soát chi phí công và kỹ thuật giá trị trong xây dựng. Quá trình kiểm soát chi phí được thiết lập dựa trên mô hình cấu thành dự toán chi phí toàn diện theo quy định của Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 và Nghị định số 32/2015/NĐ-CP. Mô hình xác định dự toán xây dựng công trình bao gồm sáu khoản mục: chi phí xây dựng, chi phí thiết bị, chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư, chi phí khác và chi phí dự phòng. Nghiên cứu chuẩn hóa năm khái niệm chuyên ngành cốt lõi: Tổng mức đầu tư, Dự toán xây dựng công trình, Giá gói thầu và giá trúng thầu, Chi phí hạng mục chung, cùng Hệ số dự phòng trượt giá và khối lượng phát sinh. Trong đó, chi phí nhà tạm tại hiện trường được định mức cụ thể bằng 2% chi phí xây dựng và lắp đặt đối với công trình theo tuyến như kênh mương, đê điều và bằng 1% đối với các công trình dạng điểm. Hệ số dự phòng cho khối lượng công việc phát sinh được khống chế nghiêm ngặt ở mức dưới hoặc bằng 5%, tạo cơ sở chuẩn xác cho việc kiểm soát ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ 20 dự án đầu tư xây dựng tiêu biểu cùng hệ thống báo cáo tài chính của Ban Quản lý dự án trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 20 dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư 7.199 tỷ đồng và 46 cán bộ chuyên môn trực tiếp tham gia công tác quản trị dự án. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu mục đích nhằm bao quát đầy đủ các loại hình công trình thủy lợi, đê điều sử dụng các nguồn vốn đa dạng như Ngân sách nhà nước, Trái phiếu Chính phủ, vốn vay Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển Châu Á. Lý do lựa chọn phương pháp thống kê mô tả, phân tích định mức và so sánh đối chiếu là nhằm đo lường chính xác mức độ chênh lệch giữa dự toán phê duyệt ban đầu và chi phí quyết toán thực tế. Cách tiếp cận này giúp cô lập các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến biến động chi phí. Toàn bộ quy trình thu thập dữ liệu được thực hiện trong mốc thời gian 2010 - 2015 và xây dựng mô hình dự báo áp dụng cho chu kỳ 2016 - 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô quản lý danh mục tại đơn vị rất lớn nhưng có sự phân hóa rõ rệt về tiến độ và mức độ giải ngân. Trong tổng số 20 dự án với tổng mức đầu tư 7.199 tỷ đồng, nhóm 15 dự án đang triển khai chiếm 2.684 tỷ đồng. Nhiều công trình hoàn thành 100% đúng tiến độ như hồ chứa nước Vực Mấu trị giá 169,631 tỷ đồng hay cụm thủy lợi Anh Sơn 102,034 tỷ đồng. Tuy nhiên, một số dự án vốn hỗn hợp như hệ thống Khe Lại - Vực Mấu quy mô 227,812 tỷ đồng mới chỉ hoàn thành 50% tiến độ sau 4 năm thực hiện.

Thứ hai, tình trạng điều chỉnh bổ sung chi phí tư vấn và xây lắp diễn ra tại hơn 30% số gói thầu, làm phát sinh chi phí từ 3% đến 8% so với dự toán gốc ban đầu.

Thứ ba, cơ cấu nhân sự của đơn vị gồm 46 cán bộ (với 6 thạc sĩ, 19 kỹ sư thủy lợi và 8 cử nhân kinh tế), dù có chuyên môn kỹ thuật vững vàng nhưng năng lực cập nhật các thông tư mới về đơn giá nhân công theo Thông tư 05/2016/TT-BXD còn độ trễ nhất định, khiến thời gian xử lý hồ sơ thanh toán bị kéo dài từ 2 đến 4 tháng.

Thứ tư, công tác đấu thầu rộng rãi giúp tiết kiệm trung bình 4,5% giá trị gói thầu, nhưng các gói thầu chỉ định thầu lại dễ phát sinh tăng dự toán do biến động giá vật liệu địa phương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu của các biến động chi phí bắt nguồn từ sự phức tạp về địa hình địa chất miền Trung và những vướng mắc kéo dài trong khâu bồi thường giải phóng mặt bằng tại các huyện miền núi. Đồng thời, sự thay đổi chính sách tiền lương và cơ chế quản lý chi phí giữa các giai đoạn chuyển tiếp luật pháp cũng tạo ra áp lực tài chính đáng kể. Kết quả nghiên cứu có tính tương đồng cao với phát hiện của các công trình nghiên cứu quản lý chi phí tại Hà Nội và các doanh nghiệp xây dựng lớn, khẳng định rằng hơn 70% nguy cơ vượt chi phí xuất phát từ sai sót trong khâu khảo sát và lập dự toán ban đầu. Ý nghĩa của phát hiện này chỉ ra rằng việc kiểm soát chặt chẽ dự toán thiết kế kỹ thuật là chìa khóa then chốt để bảo toàn ngân sách. Các phát hiện này có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột chồng mô tả cơ cấu phân bổ 7.199 tỷ đồng theo các nguồn vốn tài trợ và bảng tổng hợp đối chiếu tỷ lệ chênh lệch giá trị trúng thầu so với giá gói thầu được duyệt.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy trình lập và thẩm định dự toán thiết kế xây dựng. Phòng Kỹ thuật chủ trì phối hợp với đơn vị tư vấn rà soát 100% khối lượng bóc tách từ bản vẽ thiết kế thi công, khống chế hệ số dự phòng khối lượng phát sinh ở mức dưới hoặc bằng 5%. Mục tiêu giảm tỷ lệ sai sót dự toán xuống dưới 2%, thực hiện liên tục từ quý 1 năm 2016 đến năm 2020.

Thứ hai, nâng cao chất lượng hồ sơ mời thầu và quản trị hợp đồng thi công. Tổ chuyên gia đấu thầu của Ban Quản lý dự án cần chuẩn hóa công thức điều chỉnh giá trong hợp đồng đơn giá điều chỉnh theo Thông tư 06/2016/TT-BXD, đồng thời nâng tiêu chuẩn năng lực tài chính và kinh nghiệm thi công công trình thủy lợi. Mục tiêu gia tăng tỷ lệ tiết kiệm thông qua đấu thầu cạnh tranh lên trên 5% tổng giá trị gói thầu, triển khai từ năm 2016.

Thứ ba, siết chặt công tác giám sát hiện trường và phối hợp giải phóng mặt bằng. Lãnh đạo Ban Quản lý dự án phối hợp chặt chẽ với Hội đồng bồi thường cấp huyện lập bảng theo dõi chi phí chi tiết hàng tuần, nghiệm thu thanh toán dứt điểm từng giai đoạn. Mục tiêu hạn chế 100% các khoản bồi thường phát sinh ngoài dự toán và rút ngắn thời gian bàn giao mặt bằng tối thiểu 30 ngày.

Thứ tư, đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ thông tin. Ban Quản lý dự án tổ chức đào tạo nâng cao trình độ cho toàn bộ 46 cán bộ về định mức kinh tế kỹ thuật và ứng dụng phần mềm quản lý dự toán chuyên dụng. Mục tiêu 100% cán bộ kỹ thuật và kinh tế đạt chứng chỉ chuyên môn chuẩn hóa trước năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm một: Ban Giám đốc và cán bộ chuyên trách tại các Ban quản lý dự án chuyên ngành nông nghiệp, giao thông và dân dụng. Nghiên cứu cung cấp khung quy trình 5 bước kiểm soát chi phí thực tế, giúp tối ưu hóa công tác giải ngân nguồn vốn ngân sách nhà nước từ 5% đến 10%.

Nhóm hai: Các đơn vị tư vấn khảo sát, lập thiết kế và thẩm tra dự toán xây dựng. Tài liệu hỗ trợ chuẩn hóa phương pháp bóc tách khối lượng, áp dụng chính xác định mức chi phí hạng mục chung từ 1% đến 2% và tính toán trượt giá theo đúng quy định.

Nhóm ba: Các doanh nghiệp và nhà thầu xây lắp công trình thủy lợi, đê điều. Nghiên cứu giúp nhà thầu nắm rõ quy trình xét thầu, xây dựng giá dự thầu cạnh tranh và kiểm soát chi phí nhân công, máy thi công trên công trường nhằm bảo toàn lợi nhuận hợp pháp.

Nhóm bốn: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên các ngành Quản lý xây dựng, Kinh tế xây dựng và Thủy lợi. Luận văn là nguồn học liệu thực chứng giá trị với chuỗi dữ liệu 20 dự án thực tế trị giá 7.199 tỷ đồng, phục vụ hiệu quả cho hoạt động giảng dạy và nghiên cứu học thuật.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi một: Quản lý chi phí trong giai đoạn thực hiện dự án bao gồm những nội dung trọng tâm nào? Trả lời: Giai đoạn thực hiện dự án tập trung vào năm nội dung then chốt: lập và quản lý dự toán xây dựng; thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh dự toán; kiểm soát chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng; xác định giá gói thầu và lựa chọn nhà thầu; cuối cùng là quản lý chi phí thi công, nghiệm thu và thanh quyết toán theo đúng Thông tư 06/2016/TT-BXD.

Câu hỏi hai: Dự toán xây dựng công trình thủy lợi được xác định theo công thức nào? Trả lời: Căn cứ Nghị định 32/2015/NĐ-CP, dự toán xây dựng công trình là tổng của sáu khoản mục: chi phí xây dựng, chi phí thiết bị, chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn, chi phí khác (gồm chi phí lán trại 1% đến 2%) và chi phí dự phòng với hệ số phát sinh khối lượng khống chế không quá 5%.

Câu hỏi ba: Làm thế nào để kiểm soát các chi phí phát sinh khi điều chỉnh thiết kế ngoài hiện trường? Trả lời: Chủ đầu tư cần thiết lập bảng theo dõi chi phí cập nhật hàng tuần. Mọi khối lượng phát sinh phải được lập thiết kế hiệu chỉnh, thẩm định dự toán bổ sung và cân đối từ nguồn chi phí dự phòng hoặc phần vốn tiết kiệm sau đấu thầu, tuyệt đối không để vượt tổng mức đầu tư phê duyệt.

Câu hỏi bốn: Vì sao nhà thầu có giá dự thầu thấp nhất nhưng vẫn không trúng thầu? Trả lời: Theo Luật Đấu thầu 43/2013/QH13, việc xét thầu đánh giá tổng hợp năng lực tài chính, kinh nghiệm thi công đập, trạm bơm và giải pháp kỹ thuật. Nhà thầu bỏ giá thấp nhưng không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật sẽ bị loại để ngăn ngừa nguy cơ chậm tiến độ và đội vốn sau này.

Câu hỏi năm: Kinh nghiệm quốc tế nào về quản lý vốn đầu tư công có thể áp dụng tại Việt Nam? Trả lời: Bài học tiêu biểu là kinh nghiệm của Malaysia trong việc công khai toàn bộ hồ sơ thanh toán lên hệ thống mạng điện tử nhằm giám sát 100% dòng tiền ngân sách và mô hình quản lý dự án thông qua hợp đồng phân cấp minh bạch của Nhật Bản, giúp giảm thiểu từ 5% đến 10% lãng phí vốn đầu tư.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết thành công bài toán thực tiễn về tối ưu hóa quản lý chi phí đầu tư xây dựng tại Ban Quản lý dự án ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Nghệ An trên danh mục 20 dự án với tổng mức đầu tư 7.199 tỷ đồng.

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý sáu thành phần cấu thành chi phí dự toán theo các quy định pháp luật hiện hành.
• Phân tích sâu sắc thực trạng triển khai 20 dự án tiêu biểu giai đoạn 2010 - 2015, nhận diện rõ các nguyên nhân gây chậm trễ và phát sinh chi phí.
• Đề xuất bốn nhóm giải pháp mang tính đột phá về kỹ thuật, đấu thầu, giải phóng mặt bằng và tổ chức bộ máy.
• Xác lập mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 5% giá trị gói thầu qua đấu thầu cạnh tranh và khống chế hệ số phát sinh dưới 5%.
• Định hướng lộ trình chuẩn hóa năng lực quản trị cho toàn bộ 46 cán bộ chuyên trách đến năm 2020.

Kính mời các nhà quản lý dự án, kỹ sư và nhà nghiên cứu tham khảo toàn văn công trình để áp dụng hiệu quả các giải pháp kiểm soát chi phí vào thực tiễn quản trị đầu tư công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN VÀ QUẢN LÝ CHI PHÍ CÁC DỰ ÁN SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1.1 Tổng quan về dự án và quản lý dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước 1.1 Dự án ĐTXD và các giai đoạn thực hiện dự án ĐTXD 1.1 Khái niệm về dự án đầu tư xây dựng Theo Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014, khái niệm dự án đầu tư xây dựng được hiểu như sau: “Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng”. Theo đó đặc điểm cơ bản của dự án đầu tư xây dựng bao gồm: - Dự án đầu tư xây dựng được thực hiện bởi con người; - Dự án đầu tư xây dựng luôn bị ràng buộc bởi các nguồn lực về con người, thời gian, tài nguyên…; - Dự án đầu tư xây dựng phải có mục tiêu rõ ràng và phải có các đề xuất về lên kế hoạch, được thực hiện và được kiểm soát thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, Báo cáo nghiên cứu khả thi hay Báo cáo kinh tế - kỹ thuật.2 Các giai đoạn thực hiện dự án ĐTXD Trình tự thực hiện đầu tư xây dựng theo quy định tại Khoản 1 Điều 50 của Luật Xây dựng năm 2014 và Điều 6 Nghị định 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 được quy định cụ thể như sau: - Giai đoạn chuẩn bị dự án gồm các công việc: Tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi (nếu có); lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng để xem xét, quyết định đầu tư 3 xây dựng và thực hiện các công việc cần thiết khác liên quan đến chuẩn bị dự án; - Giai đoạn thực hiện dự án gồm các công việc: Thực hiện việc giao đất hoặc thuê đất (nếu có); chuẩn bị mặt bằng xây dựng, rà phá bom mìn (nếu có); khảo sát xây dựng; lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán xây dựng; cấp giấy phép xây dựng (đối với công trình theo quy định phải có giấy phép xây dựng); tổ chức lựa chọn nhà thầu và ký kết hợp đồng xây dựng; thi công xây dựng công trình; giám sát thi công xây dựng; tạm ứng, thanh toán khối lượng hoàn thành; nghiệm thu công trình xây dựng hoàn thành; bàn giao công trình hoàn thành đưa vào sử dụng; vận hành, chạy thử và thực hiện các công việc cần thiết khác; - Giai đoạn kết thúc xây dựng đưa công trình của dự án vào khai thác sử dụng gồm các công việc: Quyết toán hợp đồng xây dựng, bảo hành công trình xây dựng. Như vậy, trình tự đầu tư xây dựng có ba giai đoạn gồm chuẩn bị dự án, thực hiện dự án và kết thúc xây dựng đưa công trình của dự án vào khai thác sử dụng.

Bản luận văn này, tác giả đi tìm giải pháp tăng cường công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng giới hạn trong giai đoạn thực hiện dự án.2 Vốn Ngân sách nhà nước và dự án sử dụng vốn Ngân sách Nhà nước 1.1 Vốn Ngân sách Nhà nước Theo Luật Ngân sách số 83/2015/QH13 ngày 25/6/2015, tại Điều 4 và Điều 6 nêu rõ: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Ngân sách nhà nước gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách trung ương là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp trung ương hưởng và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp trung ương. Ngân sách địa phương là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương.

4 Nói tóm lại chúng ta có thể hiểu một cách ngắn gọn rằng vốn Ngân sách Nhà nước là việc sử dụng Ngân sách trung ương hoặc ngân sách địa phương để thực hiện nhiệm vụ chi của cấp tương ứng đó. Nhiệm vụ và quyền hạn của từng cấp được quy định cụ thể tại Chương 2 - Luật Ngân sách số 83/2015/QH13 ngày 25/6/2015 Vốn nhà nước được hiểu theo Mục 21 Điều 4, Luật đầu tư công số 49/2014/QH13 Mục 44, Điều 4, Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 bao gồm: 1. Vốn Ngân sách Nhà nước; 2. Công trái quốc gia, trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương; 3.

Vốn hỗ trợ phát triển chính thức, vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ; 4. Vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp; 5. Vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước; 6. Vốn tín dụng do Chính phủ bảo lãnh; 7.

Vốn vay được bảo đảm bằng tài sản của Nhà nước; 8. Giá trị quyền sử dụng đất. Như vậy theo Luật Ngân sách số 83/2015/QH13 và Luật Đấu thầu 43/2013/QH13 thì Vốn Ngân sách Nhà nước là một bộ phận của vốn Nhà nước. Khi sử dụng Ngân sách nhà nước để thực hiện nhiệm vụ chi theo quy định phân cấp của pháp luật thì được gọi là Vốn Ngân sách nhà nước.

Những nguồn vốn còn lại từ mục 2 đến mục 8 trên gọi là Vốn Nhà nước ngoài ngân sách.2 Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước Dự án sử dụng vốn nhà nước là dự án đầu tư phát triển sử dụng hoàn toàn là vốn nhà nước hoặc có sử dụng vốn nhà nước từ 30% trở lên hoặc dưới 30% nhưng trên 500 tỷ đồng trong tổng mức đầu tư của dự án. Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước đều phải tuân thủ các quy định hiện hành của quản lý nhà nước trong hoạt động đầu tư xây dựng. Vì vậy, việc quản lý thực hiện các dự án này ngoài nhiệm vụ mang lại hiệu quả đầu tư còn phải đảm bảo tuân thủ các quy định về đầu tư xây dựng trên lãnh thổ Việt Nam cũng như các điều ước Quốc tế có liên quan.3 Nội dung của công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng 1.1 Quản lý dự án dưới góc độ chủ đầu tư Theo Mục 1, Điều 66, Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014 nêu rõ về nội dung quản lý dự án đầu tư xây dựng từ góc độ chủ đầu tư, cụ thể: “Nội dung quản lý dự án đầu tư xây dựng gồm quản lý về phạm vi, kế hoạch công việc; khối lượng công việc; chất lượng xây dựng; tiến độ thực hiện; chi phí đầu tư xây dựng; an toàn trong thi công xây dựng; bảo vệ môi trường trong xây dựng; lựa chọn nhà thầu và hợp đồng xây dựng; quản lý rủi ro; quản lý hệ thống thông tin công trình và các nội dung cần thiết khác được thực hiện theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan”. Như vậy, mục đích của quản lý dự án là áp dụng các biện pháp nhằm đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu dự án như mục tiêu về giá thành, mục tiêu về thời gian, mục tiêu về chất lượng và các mục tiêu khác như môi trường, an toàn, khống chế rủi ro, quản lý lựa chọn nhà thầu, hợp đồng và thông tin, ….

Vì thế, làm tốt công tác quản lý dự án là một việc có ý nghĩa rất quan trọng trong việc thành công của một dự án. Việc phát triển ngành quản lý dự án rất có ý nghĩa cụ thể như: thông qua quản lý dự án có thể tránh được những sai sót trong những công trình lớn, phức tạp; quản lý dự án tốt sẽ áp dụng phương pháp hợp lý có thể khống chế, điều tiết hệ thống mục tiêu dự án; thúc đẩy sự trưởng thành nhanh chóng của các nhân tài chuyên ngành quản lý dự án. Quản lý dự án ngày càng trở nên quan trọng và có ý nghĩa trong đời sống kinh tế. Nếu không nắm vững phương pháp quản lý dự án sẽ gây ra những tổn thất lớn.

Để tránh được những tổn thất này và giành được nhiều thành công trong các dự án thì trước tiên chúng ta phải nắm vững nội dung và phương pháp quản lý dự án để lên kế hoạch cho từng dự án cụ thể.2 Quản lý dự án đầu tư dưới góc độ nhà thầu xây dựng Dưới góc độ của nhà thầu xây dựng, nội dung quản lý dự án đầu tư có sự khác biệt hơn so với góc độ của chủ đầu tư. Các nhà thầu xây dựng chỉ tiếp xúc với dự án khi dự án đã được hình thành và chỉ đến khi xây dựng bàn giao, hết thời hạn bảo hành công trình cũng như hoàn tất các thủ tục thanh lý hợp đồng. Nội dung quản lý dự án thường chỉ bao gồm: khối lượng công việc; chất lượng xây dựng; tiến độ thực hiện; chi phí đầu tư xây dựng 6 (bao gồm cả cường độ bỏ vốn đầu tư); an toàn trong thi công xây dựng; bảo vệ môi trường trong xây dựng; quản lý rủi ro; quản lý hệ thống thông tin công trình. Những nội dung quản lý này dưới góc độ nhà thầu xây dựng thì phải làm sao mang lại lợi ích tối đa nhất cho nhà thầu.

Lợi ích ở đây bao gồm cả lợi ích về kinh tế, thời gian, uy tín…, nhưng trọng tâm nhất vẫn là lợi ích về kinh tế. Để đạt được lợi ích này tối đa nhất có thể, nhà thầu cần đưa ra kế hoạch tối ưu và quản lý cũng như kiểm soát tốt tiến độ thi công, tiến độ cấp vốn, bố trí nhân lực và tổ chức thi công hợp lý. Có thể nói rằng mục tiêu của quản lý dự án dưới góc của nhà thầu xây dựng chính là tiết kiệm chi phí bỏ ra để có lãi lớn nhất, nhiều khi nó lại trái ngược với mục tiêu 1.3 Quản lý dự án đầu tư dưới góc độ tư vấn quản lý dự án Dưới góc độ tư vấn quản lý dự án thì nội dung quản lý dự án sẽ phụ thuộc vào yêu cầu nhiệm vụ do chủ đầu tư đưa ra và được cụ thể bằng hợp đồng.