CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH TRONG GIAI ĐOẠN THI CÔNG 1.1 Một số khái niệm chất lượng công trình xây dựng 1.1 Chất lượng công trình Chất lượng được đo bởi sự thỏa mãn về nhu cầu. Nếu một sản phẩm vì lý do nào đó mà không được nhu cầu chấp nhận thì bị coi là kém chất lượng, cho dù trình độ công nghệ để chế tạo ra sản phẩm đó có thể rất hiện đại. Chất lượng được đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu, mà nhu cầu luôn luôn biến động nên chất lượng cũng luôn luôn biến động theo thời gian, không gian, điều kiện sử dụng. [1] Chất lượng công trình xây dựng không chỉ đảm bảo sự an toàn về mặt kỹ thuật mà còn phải thỏa mãn các yêu cầu về an toàn sử dụng có chứa đựng yếu tố xã hội và kinh tế.
Ví dụ: một công trình quá an toàn, quá chắc chắn nhưng không phù hợp với quy hoạch, kiến trúc, gây những ảnh hưởng bất lợi cho cộng đồng (an ninh, an toàn môi trường …), không kinh tế thì cũng không thoả mãn yêu cầu về chất lượng công trình. Chất lượng công trình xây dựng là những yêu cầu về an toàn, bền vững, mỹ thuật và kỹ thuật của công trình nhưng phải phù hợp với tiêu chuẩn và quy chuẩn xây dựng, các quy định trong văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và hợp đồng kinh tế. Từ khái niệm trên ta có thể hiểu rằng chất lượng công trình xây dựng là sự đạt được và tuân thủ đúng quy chuẩn, tiêu chuẩn, các yêu cầu kinh tế, kỹ thuật đã được thiết kế và phê duyệt của các cấp có thẩm quyền từ trước, như vậy chất lượng công trình xây dựng là chất lượng của cả một quá trình từ chất lượng khâu quy hoạch, lập dự án, khảo sát, chất lượng của các bản vẽ thiết kế, thi công, tổ chức thi công, lắp đặt, giám sát, giám định, đưa công trình vào vận hành khai thác, đến khâu bảo hành công trình và đến hết thời hạn sử dụng thực tế của công trình.2 Quản lý chất lượng Quản lý chất lượng là tập hợp những hoạt động chức năng quản lý chung nhằm xác định chính sách chất lượng, mục đích chất lượng và thực hiện chúng bằng 5 những phương tiện như lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng trong khuôn khổ một hệ thống.1 Vai trò của quản lý chất lượng Quản lý chất lượng giữ một vị trí then chốt đối với sự phát triển kinh tế, đời sống của người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đối với nền kinh tế quốc dân thì đảm bảo có nâng cao chất lượng sẽ tiết kiệm được lao động xã hội, làm tăng trưởng và phát triển kinh tế.
Đối với khách hàng: khi có hoạt động quản lý chất lượng, khách hàng sẽ được thụ hưởng những sản phẩm hàng hóa dịch vụ có chất lượng tốt hơn với chi phí thấp hơn. Đối với doanh nghiệp: Quản lý chất lượng là cơ sở để tạo niềm tin cho khách hàng; giúp doanh nghiệp có khả năng duy trì và mở rộng thị trường làm tăng năng suất giảm chi phí. Trong cơ chế thị trường, cơ cấu sản phẩm, chất lượng sản phẩm hay giá cả và thời gian giao hàng là yếu tố quyết định rất lớn đến sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp mà các yếu tố này phụ thuộc rất lớn vào hoạt động quản lý chất lượng. Nói cách khác: Quản lý chất lượng công trình xây dự ng là tập hợp các hoạt động của cơ quan, đơn vị có chức năng quản lý thông qua kiểm tra, đảm bảo chất lượng, cải tiến chất lượng trong các giai đoạ n từ chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư, kết thúc xây dựng và đưa vào khai thác sử dụng.2 Nguyên tắc của quản lý chất lượng - Định hướng bởi khách hàng Trong cơ chế thị trường, khách hàng là người đặt ra các yêu cầu đối với sản phẩm như chất lượng, kiểu cách, giá cả và các dịch vụ đi kèm.
Do đó, để tồn tại và phát triển các doanh nghiệp phải biết tập trung định hướng các sản phẩm dịch vụ của mình theo khách hàng. 6 Quản lý chất lượng phải hướng tới khách hàng và đáp ứng tốt nhất nhu cầu khách hàng thông qua các hoạt động điều tra nghiên cứu nhu cầu, đồng thời lấy việc phục vụ đáp ứng tốt nhất nhu cầu khách hàng làm mục tiêu phát triển. Khách hàng ngày nay có vị trí rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp. Chính vì vậy, hoạt động của doanh nghiệp ngày nay đều phải hướng theo khách hàng, lấy việc thỏa mãn khách hàng là mục tiêu số một.
- Coi trọng con người Con người giữ vị trí quan trọng hàng đầu trong quá trình hình thành đảm bảo và nâng cao chất lượng. Vì vậy, trong công tác quản lý chất lượng cần áp dụng những biện pháp thích hợp để có thể huy động hết khả năng của mọi người mọi cấp vào công việc. Lãnh đạo doanh nghiệp phải là người xác định được chính sách & chiến lược phát triển cho doanh nghiệp, đồng thời phải thiết lập được sự thống nhất đồng bộ giữa mục đích, chính sách của doanh nghiệp, người lao động & của xã hội trong đó đặt lợi ích của người lao động lên trên hết. Phải có sự thống nhất giữa lãnh đạo với cán bộ quản lý trung gian và công nhân viên của doanh nghiệp để mang lại kết quả, hiệu quả mong muốn.
Công nhân phải được trao quyền để thực hiện các yêu cầu về chất lượng. Tôn trọng con người sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp. - Quản lý chất lượng phải toàn diện và đồng bộ Chất lượng là tổng hợp của tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội & nó liên quan đên mọi lĩnh vực. - Quản lý chất lượng phải đòi hòi đảm bảo tính đồng bộ trong các mặt hoạt động vì nó là kết quả của những nỗ lực chung của từng bộ phận, từng người.
- Quản lý chất lượng phải toàn diện và đồng bộ vì nó giúp cho các hoạt động của doanh nghiệp ăn khớp với nhau, từ đó tạo ra sự thống nhất trong các hoạt động. 7 - Quản lý chất lượng toàn diện và đồng bộ mới giúp cho việc phát hiện các vấn đề chất lượng một cách nhanh chóng, kịp thời để từ đó có những biện pháp điều chỉnh. - Quản lý chất lượng phải đồng thời với đảm bảo và cải tiến. Đảm bảo và cải tiến là hai vấn đề có liên quan mật thiết với nhau.
Đảm bảo bao hàm việc duy trì mức chất lượng thỏa mãn khách hàng, còn cải tiến sẽ giúp cho các sản phẩm hàng hóa dịch vụ có chất lượng vượt mong đợi của khách hàng. - Quản lý chất lượng phải thực hiện theo quá trình Quản lý chất lượng theo quá trình là tiến hành các hoạt động quản lý ở mọi khâu liên quan đến hình thành chất lượng, đó là từ khâu nghiên cứu nhu cầu khách hàng cho đến dịch vụ sau bán. Quản lý chất lượng theo quá trình sẽ giúp doanh nghiệp có khả năng hạn chế những sai hỏng do các khâu, các công đoạn đều được kiểm soát một cách chặt chẽ. Quản lý chất lượng sẽ giúp doanh nghiệp ngăn chặn những sản phẩm chất lượng kém tới tay khách hàng.
Đây chính là cơ sở để nâng cao khả năng cạnh tranh, giảm chi phí. Lấy phương châm phòng ngừa làm phương tiện cơ bản đề hạn chế và ngăn chặn và hạn chế những nguyên nhân gây ra chất lượng kém cho chất lượng sản phẩm hàng hóa dịch vụ. - Quản lý chất lượng theo quá trình sẽ khắc phục được rất nhiều hạn chế của phương pháp quản lý chất lượng theo mục tiêu. - Quản lý chất lượng phải tuân thủ nguyên tắc kiểm tra Trong quản lý chất lượng, kiểm tra nhằm mục đích hạn chế và ngăn chặn những sai sót, đồng thời tìm biện pháp khắc phục phòng ngừa, cải tiến.
Kiểm tra là một biện pháp sử dụng tổng hợp các phương tiện kỹ thuật để nhằm giải quyết hiệu quả các vấn đề chất lượng.2 Đặc điểm của công trình hạ tầng kỹ thuật- thoát nước Trong những năm qua quá trình đô thị hóa đã và đang diễn ra nhanh chóng trên phạm vi của cả nước. Được sự quan tâm và chỉ đạo của Chính phủ, các Bộ, các ngành và các lãnh đạo chính quyền địa phương cùng với sự tài trợ của các tổ chức quốc tế ADB, WB… và các nước trên thế giới nên nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị như hệ thống giao thông, cấp nước, thoát nước, chiếu sáng, cây xanh, thu gom và xử lý chất thải rắn. của các đô thị đặc biệt các đô thị tỉnh lỵ được đầu tư xây dựng, cải tạo và phát triển khá nhanh, bước đầu đã góp phần phục vụ sản xuất, đời sống của người dân đô thị và đang từng bước hoàn thiện để đảm bảo một cơ sở vật chất thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội, làm tiền đề để nâng cao điều kiện sống góp phần xoá đói giảm nghèo của người dân cũng như tạo lập một nền tảng phát triển đô thị bền vững. Mặc dù được quan tâm đầu tư nhưng các công trình kỹ thuật hạ tầng tại nhiều đô thị vẫn còn thiếu, xuống cấp nghiêm trọng.1 Giao thông đô thị chưa đáp ứng được nhu cầu đi lại của dân cư Các phương tiện giao thông ngày càng tăng nhanh, các hiện tượng về ùn tắc giao thông do quá tải vẫn thường xuyên xảy ra.Đặc biệt tại các đô thị lớn ùn tắc giao thông đang làm đe dọa ảnh hưởng phát triển kinh tế, xã hội.2 Chưa có hệ thống thoát nước thải riêng Nhiều dự án lớn được triển khai tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng… bước đầu phát huy có hiệu quả, góp phần làm giảm mức độ ngập úng tại các đô thị.
Tuy nhiên, tất cả các đô thị ở Việt Nam chưa có hệ thống thoát nước thải riêng mà chung cho cả thoát nước mưa và nước thải. Các hệ thống thoát nước được đầu tư xây dựng qua nhiều thời kỳ khác nhau, không hoàn chỉnh, đồng bộ, nhiều tuyến cống xuống cấp nên khả năng tiêu thoát nước thấp. Nước thải hầu như chưa được xử lý và xả thẳng vào nguồn tiếp nhận. Đặc biệt nước thải từ các KCN gây nên ô nhiễm nặng nề các dòng sông lớn như sông Đồng Nai, Sài Gòn, Thị Vải, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Tô Lịch, sông Cầu… 9 Tình trạng ngập úng đô thị đang là mối quan tâm hàng ngày của các đô thị lớn (hễ mưa xuống là ngập) ví dụ, ngập úng (do triều cường và mưa lớn) xảy ra thường xuyên tại TP.HCM hoặc ngập nặng đã xảy ra tại Hà Nội.