Chương 1: Một số vấn đề lí luận cơ bản về loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại. Chương 2: Thực trạng phát triển loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại tại Việt Nam. Chương 3: Giải pháp phát triển loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại tại Việt Nam. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ LOẠI HÌNH TỔ CHỨC BÁN LẺ HIỆN ĐẠI 1.
Tổng quan về loại hình tổ chức bán lẻ Trải qua thời gian cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, quá trình lưu thông hàng hoá từ sản xuất đến tiêu dùng của con người ngày càng có nhiều sự phân hoá. Trong đó việc phân chia thành ngành bán buôn và ngành bán lẻ là một trong những sự phân hoá có ý nghĩa quan trọng, thúc đẩy mạnh mẽ cả tốc độ và sự phát triển của quá trình lưu thông hàng hoá. Bán buôn được hiểu là mọi hoạt động có liên quan đến việc bán hàng hóa hay dịch vụ cho hai đối tượng chính là: những người mua hàng hoá, dịch vụ để bán lại và những người mua hàng hoá, dịch vụ để sử dụng vào mục đích kinh doanh. Những người mua để bán lại có thể bao gồm người bán buôn và người bán lẻ.
Những người mua để phục vụ sản xuất kinh doanh là những cá nhân hay tổ chức mua một loại hàng hóa để sản xuất ra các hàng hóa khác nhằm mục đích kinh doanh. Khác với bán buôn, bán lẻ là hoạt động bán hàng hoá, dịch vụ đến thẳng tay người tiêu dùng cuối cùng nhằm mục đích tiêu dùng cá nhân, không nhằm mục đích kinh doanh. Tuỳ thuộc vào các tiêu chí phân loại mà bán lẻ được chia ra thành các loại hình tổ chức khác nhau. Vậy loại hình tổ chức bán lẻ là gì? 1.
Khái niệm loại hình tổ chức bán lẻ Theo GS-TS. Loại hình cửa hàng bán lẻ là tổng hợp các chiến lược kinh doanh mà nhà bán lẻ thực hiện ở cửa hàng – nơi tiến hành bán lẻ một cách cụ thể. Nhà bán lẻ lấy thị trường mục tiêu làm đối tượng để đưa ra quyết định về các vấn đề: hàng hóa kinh doanh, thiết kế xây dựng cửa hàng, vị trí đặt cửa hàng, quy mô cửa hàng, chính 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sách giá cả, các phương thức bán hàng, các hình thức thanh toán,… Từ kết quả của các quyết định trên, loại hình cửa hàng bán lẻ được hình thành. Loại hình doanh nghiệp bán lẻ được hình thành dựa trên việc vận hành kinh doanh nhiều cửa hàng bán lẻ có cùng loại hình hoặc cũng có thể không cùng loại hình.
Doanh nghiệp bán lẻ sử dụng các nguồn lực kinh doanh của mình (gồm có nguồn nhân lực, tài chính, thông tin, các kênh lưu thông, thương hiệu của doanh nghiệp,…), trên cơ sở hướng tới mục tiêu kinh doanh, để đưa ra quyết định về các vấn đề: tổ chức, quản lí, vận hành hoạt động kinh doanh các cửa hàng thuộc sở hữu của mình. Tổ chức giữa các doanh nghiệp và cửa hàng bán lẻ được hình thành từ các doanh nghiệp bán lẻ và các cửa hàng bán lẻ độc lập trên cơ sở cùng sở hữu, cùng sử dụng nguồn lực kinh doanh, cùng quyết định những vấn đề có tính chất bộ phận hay toàn bộ. Tuỳ theo loại hình, tính chất quan hệ, cũng như mục đích của sự liên kết giữa các doanh nghiệp bán lẻ và cửa hàng bán lẻ, tổ chức giữa các doanh nghiệp, cửa hàng bán lẻ có thể được phân ra các loại hình khác nhau như: tổ chức chuỗi cửa hàng bán lẻ kiểu hợp đồng (chuỗi cửa hàng tự nguyện – voluntary chain, chuỗi cửa hàng nhượng quyền – franchise chain, chuỗi cửa hàng phức hợp – combination chain), hoặc tổ chức kiểu tập trung ở một khu vực nhất định như loại hình trung tâm mua sắm xây dựng theo quy hoạch. Qua những phân tích trên, có thể rút ra: loại hình tổ chức bán lẻ là loại hình cửa hàng bán lẻ và các hình thức tổ chức, quản lí, vận hành hoạt động kinh doanh của nó.
loại hình tổ chức bán lẻ ở đây được xét trên cả hai khía cạnh: tổ chức cơ sở bán lẻ, và tổ chức phương thức bán lẻ. Là loại hình cửa hàng bán lẻ, loại hình tổ chức bán lẻ gồm các loại hình cửa hàng bán lẻ hiện đại chủ yếu như: siêu thị, cửa hàng tiện lợi, cửa hàng chuyên doanh, cửa hàng bách hoá, cửa hàng giá rẻ. Là hình thức tổ chức, quản lí, vận hành hoạt động kinh doanh, loại hình tổ chức bán lẻ bao gồm các loại hình chuỗi cửa hàng (chuỗi cửa hàng thông thường, chuỗi cửa hàng nhượng quyền, chuỗi cửa hàng tự nguyện, chuỗi cửa hàng phức hợp) và trung tâm mua sắm. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Các tiêu chí xác định loại hình tổ chức bán lẻ Thông qua sự phân tích về loại hình tổ chức bán lẻ nói chung và loại hình cửa hàng bán lẻ nói riêng, có thể đưa ra một số tiêu chí xác định một loại hình tổ chức bán lẻ như sau: - Vị trí quy hoạch của cơ sở bán lẻ; - Phạm vi thị trường và khách hàng mục tiêu; - Quy mô, diện tích kinh doanh; - Hàng hoá, dịch vụ kinh doanh; - Chính sách giá cả; - Phương thức bán hàng, thanh toán; - Hình thức tổ chức, vận hành kinh doanh; - Mức độ áp dụng công nghệ thông tin. Vì các tiêu chí trên là cơ sở để rút ra các tiêu chí xác định loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại nên từng tiêu chí sẽ được trình bày cụ thể trong phần 1. Loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại 1. Tính truyền thống và tính hiện đại của loại hình bán lẻ Hiện nay, ngành bán lẻ nói chung thường được chia thành hai loại hình chủ yếu: loại hình bán lẻ truyền thống và loại hình bán lẻ hiện đại.
Vì vậy, trước khi đưa ra khái niệm về loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại, khoá luận sẽ trình bày tóm lược một số quan điểm phân biệt tính “truyền thống” và tính “hiện đại” của loại hình bán lẻ. Theo GS-TS. Phạm Vũ Luận, hình thức bán lẻ truyền thống là hình thức bán hàng diễn ra khi người bán và người mua trực tiếp gặp gỡ và thoả thuận về số lượng, chất lượng, giá cả, điều kiện giao hàng,… Hình thức này đòi hỏi nhân viên bán hàng phải thực hiện toàn bộ công việc liên quan đến thương vụ: từ việc mời chào khách hàng, giới thiệu hàng cho khách, khơi dậy nhu cầu của khách; cho đến việc đóng gói, giao hàng cho khách và nhận tiền thanh toán từ khách hàng. Trong khi đó, hình thức bán lẻ hiện đại là hình thức bán hàng mà người bán không còn 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phải thực hiện tất cả thao tác như hình thức bán lẻ truyền thống.
Cụ thể là việc mua bán diễn ra không nhất thiết đòi hỏi người mua và người bán phải gặp gỡ trực tiếp với nhau, mà có thể được thực hiện thông qua các hình thức rất đa dạng và linh hoạt như: bán hàng theo hình thức tự chọn, bán hàng qua thư tín, bán hàng qua điện thoại, bán hàng qua internet,… [7] Một quan điểm khác về tính truyền thống và tính hiện đại của loại hình tổ chức bán lẻ cũng đã được nêu ra trong bản báo cáo “Food retail formats in Asia: Understanding format success” do CCRRCA (CocaCola Retailing Research Council Asia) khởi xướng và được thực hiện bởi IBM. Theo bản báo cáo, cửa hàng bán lẻ truyền thống (traditional retail store), hay còn gọi là “mom and pop” store - tạm dịch là cửa hàng hộ gia đình, là cửa hàng hoạt động độc lập có quy mô nhỏ, thuộc sở hữu của gia đình và bán hàng theo phương thức phục vụ tại quầy 1. Mặt khác, cửa hàng bán lẻ hiện đại (modern retail store) là loại hình tổ chức bán lẻ tự phục vụ (self-service), thường là một bộ phận của một chuỗi cửa hàng và thuộc quyền quản lí của một tổ chức có cơ cấu doanh nghiệp [20]. Từ hai quan điểm trên có thể rút ra ba tiêu chí (liệt kê trong bảng 1.1) để phân biệt cửa hàng bán lẻ truyền thống với cửa hàng bán lẻ hiện đại.1: Tiêu chí so sánh cửa hàng bán lẻ truyền thống và cửa hàng bán lẻ hiện đại Cửa hàng bán lẻ Cửa hàng bán lẻ hiện Tiêu chí truyền thống đại 1 Phương thức bán hàng Phục vụ tại quầy Tự phục vụ Là một bộ phận của 2 Mức độ phụ thuộc Độc lập chuỗi cửa hàng Thuộc sở hữu của hộ Có cơ cấu tổ chức của 3 Cơ cấu tổ chức và sở hữu gia đình một doanh nghiệp Nguồn: Tác giả tự tổng hợp 1 Phương thức phục vụ tại quầy (over-the-counter) là phương thức bán hàng truyền thống, trong đó người bán hàng trực tiếp phục vụ từng khách hàng ngay tại quầy hàng hoặc cửa hàng, khách hàng bị hạn chế trong việc tiếp cận hàng hoá, cần loại hàng gì thì yêu cầu người bán hàng lấy cho, việc thanh toán cũng được thực hiện ngay tại thời điểm và nơi nhận hàng.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại Để đưa ra khái niệm loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại, trước hết khoá luận sẽ làm rõ khái niệm của từ “hiện đại”. Theo cố GS. Nguyễn Lân, “hiện” là “rõ ràng trước mắt”, “đại” là “đời”; vì thế với chức năng là một tính từ, “hiện đại” có nghĩa là “thuộc về thời đại hiện nay” [6].
Mặt khác, theo cố tác giả Nguyễn Văn Đạm, “hiện đại” được hiểu theo hai nghĩa: một là “thuộc thời bây giờ” và hai là “mới nhất và được coi là chưa bị vượt” (nhất là về khoa học kỹ thuật) [5]. Bên cạnh đó cũng có một số cách lý giải khác về từ “hiện đại” như: kiểu mới nhất, ở thời hiện tại, thuộc về hay gắn liền với thời hiện hành,… Trong các cách lý giải trên, cách lý giải của cố tác giả Nguyễn Văn Đạm được xem là hợp lý và phù hợp nhất khi nói về tính hiện đại của loại hình tổ chức bán lẻ. Như vậy, có thể đưa ra khái niệm về loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại như sau: Loại hình tổ chức bán lẻ hiện đại là loại hình tổ chức bán lẻ có tính chuyên nghiệp cao trong tổ chức, quản lí, vận hành kinh doanh; có áp dụng công nghệ hiện đại trong hoạt động bán lẻ nhằm thoả mãn nhu cầu mua sắm, tiêu dùng đa dạng của khách hàng. Dựa vào bảng 1.