Bé th−¬ng m¹i -------------- mét sè gi¶i ph¸p ph¸t triÓn thÞ tr−êng n«ng th«n vïng ®ång b»ng s«ng cöu long thêi kú ®Õn n¨m 2010 CN§T: Hµ ThÞ Ngäc Oanh 5575 17/11/2005 Hµ Néi 2005 MUÏC LUÏC Trang PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1 Chöông 1 - VÒ TRÍ, VAI TROØ VAØ ÑAËC ÑIEÅM THÒ TRÖÔØNG NOÂNG 5 THOÂN ÑBSCL I – Khaùi quaùt chung veà ÑBSCL 5 1. Vò trí ñòa lyù, ñieàu kieän töï nhieân – xaõ hoäi 5 2. Tieàm naêng veà kinh teá 10 3. Vò trí cuûa ÑBSCL ñoái vôùi phaùt trieån kinh teá caû nöôùc 14 II – Vai troø, ñaëc ñieåm thò tröôøng noâng thoân khu vöïc ÑBSCL 15 1.
Khaùi quaùt veà thò tröôøng noâng thoân ÑBSCL 15 2. Vai troø cuûa thò tröôøng noâng thoân ÑBSCL 18 3. Ñaëc ñieåm cuûa TTNT ÑBSCL trong moái quan heä vuøng 20 4. Ñaëc ñieåm veà qui moâ vaø trình ñoä phaùt trieån thò tröôøng 23 5.
Nhöõng nhaân toá caáu thaønh TTNT ÑBSCL 23 III – Nhöõng yeáu toá taùc ñoäng vaøo söï phaùt trieån TTNT ÑBSCL 30 1. Nhoùm caùc yeáu toá taùc ñoäng vaøo saûn xuaát noâng nghieäp ñeå taïo ra 30 noâng saûn coù chaát löôïng cao 2. Nhoùm caùc yeáu toá taùc ñoäng vaøo quaù trình coâng nghieäp hoaù – 34 hieän ñaïi hoaù noâng nghieäp – noâng thoân ÑBSCL IV – Kinh nghieäm phaùt trieån thò tröôøng noâng thoân ôû moät soá nöôùc 36 1. Kinh nghieäm Trung Quoác 36 2.
Kinh nghieäm Thaùi Lan 38 3. Baøi hoïc kinh nghieäm cho phaùt trieån TTNT ÑBSCL 40 Toùm taét chöông I 44 Chöông 2 - THÖÏC TRAÏNG PHAÙT TRIEÅN THÒ TRÖÔØNG NOÂNG 46 THOÂN ÑBSCL GIAI ÑOAÏN 1996 - 2003 I – Thöïc traïng löu thoâng haøng hoaù 46 1. Tình hình löu chuyeån haøng hoaù 46 2. Quan heä cung caàu 48 3.
Thöïc traïng cung caáp haøng hoùa cuûa ÑBSCL cho khu vöïc khaùc 61 4. Thöïc traïng xuaát nhaäp khaåu 62 II – Thöïc traïng hoaït ñoäng cuûa caùc chuû theå tham gia TTNT ÑBSCL 66 1. Thöông nghieäp nhaø nöôùc 2. Thöông nghieäp taäp theå (HTX, toå hôïp taùc, taäp ñoaøn) 66 3.
Thöông nghieäp tö nhaân 67 4. Tình hình thu huùt ñaàu tö vaøo lónh vöïc thöông maïi ôû ÑBSCL 69 III – Ñaùnh giaù cô sôû haï taàng thöông maïi 70 1. Nhaän xeùt chung veà keát caáu haï taàng kinh teá 72 2. Veà cô sôû haï taàng thöông maïi noâng thoân ÑBSCL 72 IV - Coâng taùc quaûn lyù thò tröôøng vaø coâng taùc choáng buoân laäu, buoân 76 baùn haøng giaû 84 1.
Tình hình buoân laäu 2. Tình hình buoân baùn haøng gian, haøng giaû 84 V – Nhöõng nhaân toá aûnh höôûng tôùi söï phaùt trieån TTNT ÑBSCL 88 1. Nhöõng nhaân toá khaùch quan 89 2. Nhöõng nhaân toá chuû quan 89 3.
Caùc yeáu toá khaùc 96 VI – Ñaùnh giaù chung thöïc traïng phaùt trieån TTNT ÑBSCL 97 1. Ñaùnh giaù nhöõng thaønh töïu ñaït ñöôïc vaø nhöõng nguyeân nhaân 99 2. Moät soá haïn cheá quaù trình phaùt trieån TTNT ÑBSCL 99 Toùm taét chöông II 101 104 Chöông 3 - MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP CHÍNH THUÙC ÑAÅY PHAÙT TRIEÅN THÒ TRÖÔØNG NOÂNG THOÂN ÑBSCL THÔØI KYØ ÑEÁN NAÊM 2010. 106 I – Döï baùo phaùt trieån thò tröôøng noâng thoân ÑBSCL 1.
Döï baùo quó mua daân cö vaø möùc thu nhaäp bình quaân ñaàu ngöôøi 106 2. Döï baùo tình hình xuaát – nhaäp khaåu 106 3. Döï baùo veà hoaït ñoäng cuûa caùc loaïi hình thöông maïi 107 4. Döï baùo veà nhöõng thaùch thöùc ñoái vôùi hoäi nhaäp noâng nghieäp 107 II – Quan ñieåm vaø ñònh höôùng phaùt trieån thò tröôøng noâng thoân 109 ÑBSCL 111 1.
Nhöõng quan ñieåm veà phaùt trieån thöông maïi noâng thoân vuøng ÑBSCL cuûa Ñaûng vaø nhaø nöôùc 111 2. Ñònh höôùng phaùt trieån thò tröôøng noâng thoân ÑBSCL III – Nhoùm giaûi phaùp thuoäc veà cô cheá – chính saùch giuùp thuùc ñaåy 112 phaùt trieån thò tröôøng noâng thoân ÑBSCL: 115 1. Nhoùm giaûi phaùp thuoäc veà cô cheá chính saùch 2. Nhoùm giaûi phaùp thuoäc veà quaûn lyù nhaø nöôùc 115 IV – Nhoùm giaûi phaùp nhaèm toå chöùc toát heä thoáng thöông maïi vaø xaây 119 döïng maïng löôùi phaân phoái hieän ñaïi ôû TTNT ÑBSCL 122 1.
Toå chöùc heä thoáng thöông maïi ôû ÑBSCL 2. Xaây döïng heä thoáng phaân phoái hieän ñaïi 122 3. Ñaåy maïnh hoaït ñoäng thöông maïi vuøng bieân giôùi 125 V – Caùc giaûi phaùp taùc ñoäng tröïc tieáp nhaèm gia taêng löôïng vaø chaát cuûa haøng hoùa treân TTNT ÑBSCL 128 1. Toå chöùc neàn saûn xuaát lôùn haøng hoùa theo höôùng phaùt trieån vuøng 129 saûn xuaát lôùn vaø laäp lieân keát ngaønh saûn xuaát haøng hoaù 2.
Kích caàu ñeå taêng tieâu duøng ñoàng thôøi thuùc ñaåy gia taêng nguoàn 130 cung caáp haøng hoùa 3. Ñaåy toác ñoä CNH – HÑH noâng nghieäp noâng thoân 132 4. Ñaåy nhanh toác ñoä chuyeån dòch cô caáu kinh teá noâng thoân VI – Coâng taùc Marketing ôû TTNT ÑBSCL: 134 1. Taêng cöôøng chöông trình xuùc tieám thöông maïi caáp ñòa phöông 136 2.
Caûi tieán chính saùch ñeå thu huùt ñaàu tö vaøo noâng nghieäp 142 3. Ñaåy maïnh hôïp taùc quoác teá trong noâng nghieäp 142 4. Khuyeán khích caùc doanh nghieäp ñaàu tö ra nöôùc ngoøai. 143 VII – Xaây döïng CSHT thöông maïi noâng thoân ÑBSCL: 146 VIII – Caùc giaûi phaùp khaùc: 147 1.
Taêng cöôøng hôïp taùc giöõa ÑBSCL vôùi vuøng khaùc/tænh khaùc 147 2. Phaùt trieån dòch vuï hoã trôï saûn xuaát – kinh doanh 150 3. Ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc thöông maïi 150 4. Phaùt trieån thöông maïi ñieän töû 150 5.
Caùc chính saùch khaùc 151 IV – Kieán nghò 152 1. Kieán nghò ñoái vôùi nhaø nöôùc 152 2. Kieán nghò ñoái vôùi Boä Thöông maïi vaø caùc boä coù lieân quan 153 3. Kieán nghò ñoái vôùi ñòa phöông Toùm taét chöông III vaø keát luaän chung Taøi lieäu tham khaûo Phuï luïc 158 DANH MUÏC NHÖÕNG CHÖÕ VIEÁT TAÉT Boä NN&PTNT: Boä Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån noâng thoân CNH – HÑH: Coâng nghieäp hoùa – Hieän ñaïi hoùa ÑBSCL: Ñoàng baèng soâng Cöûu long GSGC: Gia suùc – gia caàm HND: Hoä noâng daân HTX: Hôïp taùc xaõ KCN: Khu coâng nghieäp KCX: Khu cheá xuaát MPDF: Chöông trình hoã trôï caùc doanh nghieäp vöøa vaø nhoû thuoäc tieåu vuøng soâng Mekong do Ngaân haøng theá giôùi (WB) taøi trôï NHTM: Ngaân haøng thöông maïi QTDND: Quó tín duïng nhaân daân THCN: Trung hoïc chuyeân nghieäp TTNT: Thò tröôøng noâng thoân XTTM: Xuùc tieán thöông maïi XNK: xuaát nhaäp khaåu VCCI: Phoøng thöông maïi coâng nghieäp Vieät Nam WTO: Toå chöùc thöông maïi theá giôùi DANH MUÏC BAÛNG – SÔ ÑOÀ DANH MUÏC BAÛNG Trang Baûng 1: So sanh tæ leä caùc chæ tieâu ñaùnh giaù lo ñoäng cuûa ÑBSCL vôùi caû 1 nöôùc naêm 2002 Baûng 2: Möùc bình quaân löông thöïc coù haït treân ñaàu ngöôøi 11 Baûng 3: Saûn löôïng vaø giaù trò thuûy haûi saûn ñaùnh baét cuûa ÑBSCL 11 Baûng 4: Dieän tích caây aên traùi cuûa ÑBSCL 12 Baûng 5: Traùi caây nam boä tham gia thò tröôøng noäi ñòa 12 Baûng 6: Moät soá chæ tieâu veà hoaït ñoäng thöông maïi cuûa ÑBSCL so vôùi caû 13 nöôùc Baûng 7: Daân soá 12 tænh vaø vuøng noâng thoân ÑBSCL 17 Baûng 8: Xuaát nhaäp khaåu cuûa ÑBSCL so vôùi caû nöôùc 20 Baûng 9: Caùc maët haøng xuaát khaåu chuû löïc 20 Baûng 10: Tình hình cung öùng moät soá maët haøng chuû löïc cuûa ÑBSCL 30 Baûng 11: Tình hình haïot ñoäng cuûa 8 vuøng kinh teá naêm 2003 36 Baûng 12: Toång möùc baùn leû haøng hoùa cuûa ÑBSCL vaø khu vöïc noâng thoân 46 Baûng 13: So saùnh toác ñoä taêng tröôûng baùn leû haøng hoùa vaø dòch vuï 46 Baûng 14: Toång möùc baùn leû haøng hoùa xaõ hoäi caùc tænh ÑBSCL 47 Baûng 15: So saùnh möùc taêng/giaûm toång möùc baùn leû haøng hoùa xaõ hoäi caùc 47 tænh ÑBSCL Baûng 16: Thu nhaäp bình quaân ñaàu ngöôøi naêm 2001 – 2002 48 Baûng 17: Cô caáu chi tieâu cho sinh hoaït gia ñình 49 Baûng 18: Nhöõng tænh coù nhu caàu cao veà thuoác baûo veä thöïc vaät 50 Baûng 19: Cô caáu nhu caàu thöùc aên trong chaên nuoâi 51 Baûng 20: Nhu caàu thöùc aên thoâ – xanh cho ñaøn traâu – boø 51 Baûng 21: Saûn löôïng moät soá nhaø maùy saûn xuaát thöùc aên thuûy saûn VN 53 Baûng 22: Qui moâ ñaøn gia suùc – gia caàm cuûa noâng thoân ÑBSCL 56 Baûng 23: Moät soá chæ tieâu veà thuûy saûn ÑBSCL so vôùi caû nöôùc 58 Baûng 24: Xuaát khaåu gaïo cuûa ÑBSCL so vôùi caû nöôùc 63 Baûng 25: Caùc ñòa phöông coù tæ troïng xuaát khaåu toâm ñoâng laïnh cao nhaát 63 Baûng 26: Caùc ñòa phöông coù tæ troïng xuaát khaåu haøng thuûy haûi saûn ñoâng 63 laïnh cao nhaát Baûng 27: Kim ngaïch nhaäp khaåu cuûa ÑBSCL 64 Baûng 28: 6 tænh cuûa ÑBSCL coù kim ngaïch xuaát khaåu treân 100 trieäu USD 65 Baûng 29: Soá doanh nghieäp thöông maïi nhaø nöôùc ôû ÑBSCL 66 Baûng 30: Soá cô sôû tö nhaân kinh doanh thöông maïi ôû ÑBSCL 70 Baûng 31: Hieän traïng ñaàu tö nöôùc ngoøai vaøo caùc vuøng kinh teá 71 Baûng 32: Maïng löôùi giao thoâng ôû moät soá tænh 72 Baûng 33: Ñòa ñieåm ñaët chôï noâng thoân ôû moät soá tænh 77 Baûng 34: Soá löôïng chôï noâng thoân ôû ÑBSCL ñeán heát naêm 2003 78 Baûng 35: Qui moâ chôï noâng thoân tính theo soá ngöôøi baùn 79 Baûng 36: Tình hình caùn boä chuyeân traùch quaûn lyù chôï noâng thoân 80 Baûng 37: Moät soá chôï trung taâm ñaàu moái luùa gaïo vaø noâng saûn 82 Baûng 38: Keát quaû chuyeån dòch cô caáu kinh teá töø 2000-2005 128 Baûng 39: Döï baùo cô caáu kinh teá trong GDP ñeán naêm 2010 129 DANH MUÏC SÔ ÑOÀ Sô ñoà 1: Keânh tieâu thuï traùi caây ôû ÑBSCL 27 Sô ñoà 2: Keânh phaân phoái luùa gaïo treân thò tröôøng ÑBSCL 28 Sô ñoà 3:Toång theå maïng löôùi phaân phoái saûn phaåm heo thòt ôû ÑBSCL 29 Sô ñoà 4: Nhöõng nhaân toá taùc ñoängvaøo chöông trình kích caàu 127 CAÙC GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN THÒ TRÖÔØNG NOÂNG THOÂN ÑOÀNG BAÈNG SOÂNG CÖÛU LONG THÔØI KYØ ÑEÁN NAÊM 2010 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1.
Söï caàn thieát phaûi nghieân cöùu ñeà taøi: Ñoàng baèng soâng Cöûu Long (ÑBSCL) laø vuøng chaâu thoå haï löu cuûa soâng Mekong, bao goàm 13 tænh (Long An, Ñoàng Thaùp, An Giang, Tieàn Giang, Haäu Giang, Vónh Long, Beán Tre, Kieân Giang, Caàn Thô, Traø Vinh, Soùc Traêng, Baïc Lieâu vaø Caø Mau) naèm ôû phía Taây Nam cuûa Vieät Nam, trong ñoù coù 9 tænh naèm trong vuøng aûnh höôûng cuûa soâng Meâ-koâng laø Ñoàng Thaùp, An Giang, Tieàn Giang, Haäu Giang, Kieân Giang, Vónh Long, Caàn Thô, Traø Vinh, Soùc Traêng. Ñaây laø moät thò tröôøng roäng lôùn vôùi daân soá khoaûng 16,96 trieäu ngöôøi (ñeán naêm 2003), trong ñoù 80,22% daân soá soáng ôû noâng thoân. Vôùi ñieàu kieän töï nhieân thuaän lôïi, ÑBSCL laø vuøng coù lôïi theá saûn xuaát noâng nghieäp vôùi ña daïng loaïi noâng saûn, ña daïng muøa vuï. Ñaây laø vuøng saûn xuaát taäp trung lôùn nhaát caû nöôùc vôùi 3 theá maïnh chuû löïc laø luùa gaïo, thuyû saûn vaø traùi caây; laø vuøng coù nhöõng ñoùng goùp tích cöïc nhaát trong vieäc cung caáp haøng noâng saûn cho thò tröôøng trong nöôùc.