Giải pháp phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2015

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích giải pháp phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2015, cung cấp cái nhìn sâu sắc và chiến lược hiệu quả.

• Tác giả: Cao Trọng Hiệu
• Người hướng dẫn: Ts Phan Ngọc Minh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giải pháp phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2015
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TTCK VÀ VAI TRÒ CỦA TTCK ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NỀN KINH TẾ
• 1.1. Tổng quan về TTCK
• 1.2. Khái niệm về TTCK
• 1.3. Tổ chức hoạt động của TTCK
• 1.4. Các công cụ đầu tư thường gặp trên TTCK
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến TTCK
• 1.6. Vai trò của TTCK đối với nền kinh tế
• 1.7. Bài học kinh nghiệm từ TTCK các nước
• 1.7.1. Thành công từ Trung Quốc
• 1.7.2. Thất bại từ Thái Lan
• 1.8. Kết Luận Chương 1
• 1.9. Thực trạng về hoạt động của TTCK Việt Nam
• 1.9.1. Sự ra đời và phát triển của TTCK Việt Nam
• 1.9.2. Sở giao dịch chứng khoán Hồ Chí Minh
• 1.9.3. Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội
• 1.9.4. Kết quả hoạt động
• 1.9.5. Một số thành tựu đạt được
• 1.9.6. Hạn chế và nguyên nhân
• 1.10. Kết Luận Chương 2
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY TTCK VIỆT NAM PHÁT TRIỂN
• 2.1. Định hướng phát triển TTCK Việt Nam đến năm 2015 theo đề án của chính phủ
• 2.2. Mục tiêu của đề án
• 2.3. Giải pháp thực hiện
• 2.4. Các giải pháp đề xuất
• 2.4.1. Giải pháp từ các công ty chứng khoán
• 2.4.2. Giải pháp từ các nhà đầu tư
• 2.4.3. Giải pháp từ UBCKNN
• 2.4.4. Giải pháp từ Chính phủ
• 2.5. Kết Luận Chương 3
• 3. CHƯƠNG 3: TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2015

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ khi thành lập đến nay. Sự ra đời của thị trường này không chỉ đáp ứng nhu cầu huy động vốn cho các doanh nghiệp mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế quốc dân. Đến năm 2015, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

1.1. Khái niệm và vai trò của thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán (TTCK) là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, chuyển nhượng chứng khoán nhằm mục đích kiếm lời. TTCK đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối giữa các nhà đầu tư và doanh nghiệp, tạo điều kiện cho việc huy động vốn và đầu tư phát triển.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của TTCK Việt Nam

TTCK Việt Nam chính thức hoạt động từ năm 2000 với Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM. Qua các năm, thị trường đã có sự phát triển mạnh mẽ với nhiều sản phẩm chứng khoán đa dạng, thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

II. Những thách thức trong phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu minh bạch, rủi ro trong đầu tư, và sự cạnh tranh từ các kênh đầu tư khác đang cản trở sự phát triển bền vững của thị trường.

2.1. Thiếu minh bạch và thông tin

Một trong những vấn đề lớn nhất của TTCK Việt Nam là thiếu minh bạch trong thông tin. Nhiều nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin chính xác và kịp thời, dẫn đến quyết định đầu tư không chính xác.

2.2. Rủi ro trong đầu tư chứng khoán

Rủi ro là một yếu tố không thể tránh khỏi trong đầu tư chứng khoán. Các nhà đầu tư cần nhận thức rõ về các loại rủi ro như rủi ro thị trường, rủi ro thanh khoản và rủi ro pháp lý để có những quyết định đầu tư hợp lý.

III. Giải pháp phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2015

Để phát triển bền vững thị trường chứng khoán Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía Chính phủ, các cơ quan quản lý và các công ty chứng khoán. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện môi trường đầu tư mà còn nâng cao tính cạnh tranh của thị trường.

3.1. Cải cách pháp lý và quy định

Cần thiết phải cải cách các quy định pháp lý liên quan đến TTCK để tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch và công bằng. Điều này bao gồm việc hoàn thiện các quy định về niêm yết, giao dịch và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

3.2. Tăng cường giáo dục và đào tạo cho nhà đầu tư

Giáo dục và đào tạo cho nhà đầu tư là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng đầu tư. Các chương trình đào tạo cần được tổ chức thường xuyên để giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về thị trường và các sản phẩm chứng khoán.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về TTCK Việt Nam

Nghiên cứu về thị trường chứng khoán Việt Nam đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp phát triển có thể mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế. Các công ty chứng khoán và nhà đầu tư cần hợp tác chặt chẽ để tối ưu hóa lợi ích từ thị trường.

4.1. Kết quả từ các giải pháp đã thực hiện

Các giải pháp đã được thực hiện trong thời gian qua đã giúp cải thiện đáng kể tình hình hoạt động của TTCK. Sự gia tăng số lượng nhà đầu tư và giao dịch chứng khoán là minh chứng rõ ràng cho sự phát triển này.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các thị trường khác

Việc học hỏi từ kinh nghiệm phát triển của các thị trường chứng khoán khác trên thế giới sẽ giúp Việt Nam rút ra những bài học quý giá. Các mô hình thành công có thể được áp dụng để cải thiện tình hình TTCK trong nước.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Với những giải pháp đúng đắn và sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng, TTCK có thể trở thành một kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế.

5.1. Triển vọng phát triển TTCK đến năm 2015

Dự báo rằng TTCK Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong những năm tới, với sự gia tăng của các sản phẩm chứng khoán và sự tham gia của nhiều nhà đầu tư hơn.

5.2. Vai trò của TTCK trong nền kinh tế Việt Nam

TTCK sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp huy động vốn và thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững. Sự phát triển của TTCK cũng sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trải qua 10 năm hình thành và phát triển từ năm 2000 đến năm 2010, thị trường chứng khoán Việt Nam đã khẳng định vị thế là kênh huy động vốn quan trọng cho nền kinh tế. Quy mô vốn hóa thị trường ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc từ mức dưới 1% GDP trong giai đoạn 2000-2005 lên mức 38% GDP vào cuối năm 2010, tương đương giá trị 752.400 tỷ đồng. Cùng với đó, số lượng tài khoản giao dịch của nhà đầu tư đã vượt mốc 1.000.000 tài khoản, phản ánh sức hút ngày càng lớn của kênh dẫn vốn trực tiếp so với hệ thống tín dụng ngân hàng truyền thống.

Tuy nhiên, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Sự phát triển quá nhanh về số lượng mã niêm yết nhưng chất lượng hàng hóa chưa cao, tình trạng mất cân đối cung cầu, sự lạm dụng đòn bẩy tài chính tự phát và các hành vi thao túng giá đã tạo ra những đợt biến động dữ dội. Điều này làm suy giảm niềm tin của công chúng đầu tư và cản trở chức năng điều hòa vốn trung và dài hạn.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là nhận diện toàn diện các mặt hạn chế, phân tích nguyên nhân sâu xa từ khung pháp lý, cơ chế vận hành cho đến hành vi của các chủ thể tham gia. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các cổ phiếu và chứng chỉ quỹ niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội trong giai đoạn 2000-2010. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống luận cứ vững chắc nhằm xây dựng các giải pháp chiến lược, hướng tới mục tiêu nâng quy mô vốn hóa thị trường đạt 50% GDP vào năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và cấu trúc kênh dẫn vốn của nền kinh tế thị trường. Kênh dẫn vốn trực tiếp qua thị trường chứng khoán giúp kết nối nguồn tiền nhàn rỗi từ các chủ thể tích lũy sang các chủ thể có nhu cầu đầu tư sản xuất kinh doanh mà không phải chịu chi phí trung gian ngân hàng. Đồng thời, lý thuyết thị trường hiệu quả và lý thuyết bất cân xứng thông tin được vận dụng để lý giải sự chênh lệch giá trị cổ phiếu, nguy cơ hình thành bong bóng tài sản và hiện tượng trục lợi thông tin nội gián.

Về cấu trúc tổ chức, nghiên cứu áp dụng các tiêu chuẩn phân loại của Liên đoàn các Sở giao dịch chứng khoán thế giới với 4 mô hình tổ chức phổ biến: mô hình thành viên phi lợi nhuận, mô hình công ty cổ phần hữu hạn (chiếm khoảng 26,5% toàn cầu), mô hình công ty cổ phần niêm yết đại chúng (chiếm khoảng 26,5% toàn cầu) và mô hình sở hữu nhà nước. Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa bao gồm: giá trị vốn hóa thị trường, tính thanh khoản, chứng khoán nợ, chứng khoán vốn, giao dịch ký quỹ và cơ chế tự quản của thị trường tập trung.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được trích xuất từ các báo cáo thống kê chính thức của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ tổng thể gồm 643 mã chứng khoán niêm yết trên cả hai sàn giao dịch tại thời điểm cuối năm 2010 (trong đó có 279 mã tại sàn Thành phố Hồ Chí Minh và 364 mã tại sàn Hà Nội), cùng dữ liệu hoạt động của 105 công ty chứng khoán và 46 công ty quản lý quỹ. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện tuyệt đối, phản ánh đầy đủ bức tranh thực tế của thị trường tập trung trong suốt giai đoạn 2007-2010.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phân tích thống kê mô tả kết hợp so sánh đối chiếu chuỗi thời gian giai đoạn 2000-2010 và phương pháp nghiên cứu tình huống điển hình. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm khắc họa trực quan các chu kỳ biến động của chỉ số giá, lượng hóa tương quan cung cầu và rút ra bài học kinh nghiệm sâu sắc từ các thị trường quốc tế như sự bùng nổ của thị trường Trung Quốc năm 2007 và sự cố can thiệp dòng vốn tại Thái Lan năm 2006.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô niêm yết và vốn hóa thị trường có sự bùng nổ nhanh chóng nhưng chất lượng hàng hóa chưa đồng đều. Tổng số chứng khoán niêm yết trên cả hai sàn tăng mạnh từ 240 mã năm 2007 lên 643 mã năm 2010, tương ứng tổng giá trị niêm yết tăng 218,69% (từ 65.480 tỷ đồng lên 208.680 tỷ đồng). Tuy nhiên, do điều kiện niêm yết ban đầu còn thấp, nhiều doanh nghiệp có vốn điều lệ hàng trăm tỷ đồng nhưng lợi nhuận chỉ vài tỷ đồng, thậm chí một số mã rơi vào diện thua lỗ 2 đến 3 năm liên tiếp như VTA, VKP, FPC, BBT khiến thanh khoản suy kiệt.

Thứ hai, cơ cấu cơ sở nhà đầu tư mất cân đối nghiêm trọng. Tính đến cuối năm 2010, toàn thị trường có 1.000.000 tài khoản giao dịch, nhưng nhà đầu tư cá nhân trong nước chiếm tới 98,32% với 983.200 tài khoản. Trong khi đó, nhà đầu tư tổ chức trong nước chỉ đạt 2.800 tài khoản (chiếm 0,28%) và nhà đầu tư nước ngoài đạt khoảng 14.000 tài khoản. Sự vắng bóng của các định chế đầu tư chuyên nghiệp khiến thị trường dễ bị chi phối bởi tâm lý bầy đàn và tin đồn.

Thứ ba, hệ thống trung gian tài chính gia tăng quá nóng về số lượng nhưng yếu kém về năng lực quản trị. Số lượng công ty chứng khoán tăng vọt lên 105 đơn vị vào năm 2010. Với thanh khoản bình quân phiên khoảng 2.500 tỷ đồng, doanh thu phí môi giới của một công ty ngoài top 10 chỉ đạt khoảng 5 tỷ đồng/năm, dẫn tới cạnh tranh không lành mạnh thông qua các dịch vụ tự phát như bán khống và cấp đòn bẩy ký quỹ từ 30% đến 50%.

Thảo luận kết quả

Diễn biến thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2000-2010 mang tính chu kỳ rõ nét và phản ánh mức độ nhạy cảm cao trước các cú sốc chính sách. Sau khi thiết lập đỉnh lịch sử 1.170,67 điểm vào ngày 12/03/2007, chỉ số VN-Index đã lao dốc gần 60% trong 6 tháng đầu năm 2008 và chạm đáy 235 điểm vào ngày 24/02/2009. Sự sụt giảm này bắt nguồn từ tác động kép của khủng hoảng tài chính toàn cầu và chính sách thắt chặt tiền tệ qua Chỉ thị 03/2007/CT-NHNN. Khi gói hỗ trợ lãi suất 4% được triển khai năm 2009, VN-Index đã hồi phục mạnh mẽ 165,5% lên 624 điểm trước khi điều chỉnh về 480,04 điểm vào cuối năm 2010.

Thực trạng thao túng giá tại các mã cổ phiếu như VTV, HTV, AAA, DVD cho thấy hành lang pháp lý của Luật Chứng khoán năm 2006 chưa bao quát hết các hành vi gian lận tinh vi. So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Trung Quốc đã thành công trong việc kiểm soát lũng đoạn bằng cách buộc lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết không được bán cổ phiếu trong vòng 1 năm và thành lập quỹ bảo vệ nhà đầu tư. Ngược lại, bài học từ Thái Lan ngày 19/12/2006 khi Ngân hàng Trung ương can thiệp dự trữ bắt buộc 30% đối với vốn ngoại đã khiến thị trường bốc hơi 15% chỉ trong một phiên, nhấn mạnh sự cần thiết của việc điều hành vĩ mô thận trọng.

Các diễn biến định lượng này được thể hiện rõ nét qua các bảng phân tích chuỗi thời gian về tỷ lệ vốn hóa trên GDP và các biểu đồ đường phản ánh xu hướng chỉ số VN-Index, Hnx-Index, minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ giữa biến động dòng tiền và tính ổn định của thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao chuẩn mực niêm yết. Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần khẩn trương sửa đổi Luật Chứng khoán, nâng điều kiện vốn điều lệ tối thiểu và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu đối với doanh nghiệp niêm yết, đồng thời tăng chế tài xử phạt hành vi thao túng giá. Mục tiêu là sàng lọc hàng hóa chất lượng cao, phấn đấu giảm tỷ lệ doanh nghiệp bị hạn chế giao dịch do thua lỗ xuống dưới 2% trước năm 2015.

Thứ hai, tái cấu trúc và lành mạnh hóa hệ thống các tổ chức kinh doanh chứng khoán. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần ban hành quy chế chính thức về giao dịch ký quỹ với tỷ lệ an toàn vốn khả dụng tối thiểu 180%, đồng thời thúc đẩy sáp nhập, giải thể để tinh gọn từ 105 công ty chứng khoán hiện nay xuống còn khoảng 50 đến 60 định chế tài chính vững mạnh trong giai đoạn 2013-2015.

Thứ ba, đa dạng hóa sản phẩm và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ. Các Sở giao dịch chứng khoán cùng Trung tâm Lưu ký Chứng khoán cần chuẩn bị nền tảng triển khai các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai chỉ số, quyền chọn và chứng quyền có bảo đảm, đồng thời rút ngắn chu kỳ thanh toán từ T+4 xuống T+2 hoặc T+0 nhằm nâng thanh khoản bình quân phiên vượt 3.000 tỷ đồng vào năm 2015.

Thứ tư, đẩy mạnh cổ phần hóa gắn liền với niêm yết bắt buộc các tập đoàn, tổng công ty nhà nước quy mô lớn. Chính phủ và Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh Vốn Nhà nước cần xóa bỏ cơ chế bao cấp, công khai minh bạch báo cáo tài chính trước khi chào bán ra công chúng, nhằm tạo nguồn cung hàng hóa quy mô lớn, đưa mức vốn hóa toàn thị trường đạt 50% GDP vào năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cơ quan quản lý nhà nước và các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước. Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm để xây dựng chiến lược phát triển thị trường vốn, hoàn thiện quy định về quản lý đòn bẩy và thiết lập cơ chế giám sát giao dịch liên thị trường.

Thứ hai, ban lãnh đạo các công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ đầu tư. Nghiên cứu mang lại góc nhìn chiến lược về quản trị rủi ro thanh khoản, định hướng tái cấu trúc mô hình kinh doanh dịch vụ và kế hoạch phát triển các sản phẩm tài chính mới đáp ứng nhu cầu thị trường.

Thứ ba, các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tham gia thị trường tài chính. Nội dung luận văn giúp nhà đầu tư nhận diện rủi ro từ hiệu ứng tâm lý bầy đàn, nâng cao năng lực phân tích thông tin doanh nghiệp và kiểm soát tỷ lệ sử dụng đòn bẩy an toàn trong từng chu kỳ thị trường.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng. Tài liệu là nguồn tham khảo học thuật giá trị, cung cấp bức tranh toàn cảnh về 10 năm đầu tiên vận hành của thị trường chứng khoán Việt Nam cùng phương pháp đánh giá thực trạng thị trường vốn mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

Thị trường chứng khoán Việt Nam tăng trưởng quy mô vốn hóa như thế nào trong giai đoạn 2000-2010?

Quy mô vốn hóa thị trường đã có bước đại nhảy vọt từ mức dưới 1% GDP giai đoạn 2000-2005 lên mức đỉnh 43% GDP vào năm 2007 với 491.797 tỷ đồng. Sau giai đoạn điều chỉnh sâu do khủng hoảng kinh tế năm 2008, thị trường hồi phục vững chắc đạt 38% GDP vào năm 2010 với giá trị 752.400 tỷ đồng.

Hiện tượng dư thừa nguồn cung cổ phiếu trong giai đoạn 2006-2007 và 2009-2010 bắt nguồn từ đâu?

Hiện tượng này xuất phát từ làn sóng phát hành tăng vốn ồ ạt khi thị trường tăng nóng, kết hợp việc doanh nghiệp chuyển hướng huy động qua thị trường chứng khoán do lãi suất vay ngân hàng tăng cao. Riêng năm 2007 có gần 200 đợt chào bán huy động gần 40.000 tỷ đồng, làm số lượng niêm yết tăng vọt lên 643 mã vào năm 2010, vượt quá sức cầu của dòng tiền.

Cơ cấu nhà đầu tư tại thị trường chứng khoán Việt Nam bộc lộ điểm yếu gì?

Hạn chế lớn nhất là sự áp đảo của nhà đầu tư cá nhân trong nước, chiếm tới 98,32% với 983.200 tài khoản trên tổng số 1.000.000 tài khoản năm 2010. Trong khi đó, nhà đầu tư tổ chức trong nước chỉ có 2.800 tài khoản, dẫn đến tình trạng giao dịch chủ yếu theo tâm lý bầy đàn và dễ phát sinh bán tháo diện rộng khi có biến động.

Việc công ty chứng khoán tự phát cung cấp đòn bẩy ký quỹ gây ra hậu quả gì?

Các công ty chứng khoán cấp tỷ lệ ký quỹ từ 30% đến 50% khi chưa có khung pháp lý điều chỉnh đã tạo ra nhu cầu ảo lớn. Khi giá cổ phiếu giảm khoảng 15%, áp lực giải chấp nợ từ các công ty chứng khoán và ngân hàng thương mại đã kích hoạt làn sóng bán tháo hàng loạt, khiến VN-Index giảm sâu từ 624 điểm xuống 434 điểm vào cuối năm 2009.

Bài học kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho thị trường chứng khoán Việt Nam?

Việt Nam có thể áp dụng mô hình của Trung Quốc về việc thành lập quỹ bảo vệ nhà đầu tư và quy định cấm lãnh đạo bán cổ phiếu trong vòng 1 năm sau niêm yết để ngăn ngừa thao túng. Đồng thời, cần tránh biện pháp kiểm soát vốn gián tiếp đột ngột như bài học Thái Lan năm 2006 khiến thị trường lao dốc 15% trong một phiên.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện 10 năm đầu tiên của thị trường chứng khoán Việt Nam với sự tăng trưởng vượt bậc từ dưới 1% GDP lên 38% GDP vào năm 2010 cùng 643 mã niêm yết.
• Nhận diện sâu sắc các rào cản cốt lõi gồm chất lượng hàng hóa thấp, cơ cấu nhà đầu tư cá nhân chiếm tới 98,32%, rủi ro đòn bẩy tự phát và bất cân xứng thông tin.
• Hệ thống hóa khung lý thuyết thị trường vốn và phân tích bài học quản lý thực tiễn từ thị trường chứng khoán Trung Quốc và Thái Lan.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về pháp lý, tái cấu trúc tổ chức trung gian, đa dạng hóa sản phẩm và đẩy mạnh cổ phần hóa đến năm 2015.
• Xác định mục tiêu đưa thị trường trở thành hàn thử biểu tin cậy của nền kinh tế với tỷ lệ vốn hóa đạt 50% GDP và thanh khoản bình quân trên 3.000 tỷ đồng/phiên.

Luận văn đã đóng góp hệ thống luận cứ khoa học thực chứng và bộ giải pháp đồng bộ, có tính ứng dụng cao cho giai đoạn phát triển 2011-2015. Các cơ quan quản lý nhà nước, định chế tài chính trung gian và doanh nghiệp cần khẩn trương phối hợp triển khai đồng bộ các khuyến nghị nhằm thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển minh bạch, an toàn và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu là SGDCK Stockholm năm 1993, theo sau là SGDCK Helsinki năm 1995 và SGDCK Copenhagen năm 1996, SGDCK Amsterdam năm 1997, SGDCK Australia năm 1998. Và rồi các SGDCK Toronto, Frankfurt, Singapore, Hongkong, London, Paris, Tokyo, New York… cũng lần lượt được tư hữu hoá và chuyển sang hình thức công ty cổ phần. Lý do của trào lưu cổ phần hoá tiến tới đại chúng hoá các SGDCK theo mô hình thành viên chủ yếu là vì mô hình thành viên không cho phép các thị trường giao dịch tập trung này có đủ khả LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 năng tài chính để hiện đại hoá sàn giao dịch và cạnh tranh với các đối thủ cả về phương diện công nghệ lẫn phương diện tài chính. Hơn nữa, với mô hình sở hữu thành viên (chủ yếu là hoạt động phi lợi nhuận), các SGDCK truyền thống cũng rất khó có thể đương đầu với những thách thức của quá trình toàn cầu hoá TTCK.

Hiện nay có khoảng 26,5% SGDCK trên thế giới áp dụng mô hình này. Ví dụ: SGDCK Tokyo (TSE) trước đây được tổ chức theo mô hình thành viên. Tuy nhiên, Luật Chứng khoán và Sở giao dịch (sửa đổi) đã cho phép TSE chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần từ ngày 1/11/2001. TSE có các chức năng: cung cấp các tiện ích cho hoạt động giao dịch chứng khoán và chứng khoán phái sinh; cung cấp thông tin thị trường; đảm bảo công bằng cho các giao dịch thực hiện trên SGDCK, bảo vệ quyền và lợi ích của công chúng đầu tư; thực hiện các chức năng kinh doanh khác có liên quan đến lĩnh vực chứng khoán và TTCK.

TSE được quyền ban hành các quy chế về giao dịch chứng khoán, thành viên giao dịch, niêm yết chứng khoán, giám sát và các quy định cần thiết khác cho hoạt động điều hành của SGDCK. Mô hình quản lý của TSE bao gồm: Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ), Hội đồng quản trị (HĐQT), Uỷ ban kiểm toán nội bộ, Hội đồng tư vấn và Ban giám đốc. ĐHĐCĐ là cơ quan có quyền lực cao nhất quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền của ĐHĐCĐ quy định theo Luật Thương mại. HĐQT do ĐHĐCĐ bầu, có nhiệm kỳ là 2 năm.

HĐQT có số lượng không quá 12 người, trong đó phải có tối thiểu 1 thành viên độc lập không tham gia điều hành hoặc kinh doanh trong lĩnh vực chứng khoán, có nhiệm vụ đưa ra các đánh giá độc lập đối với các hoạt động của thị trường chúng khoán. Uỷ ban kiểm toán nội bộ gồm tối đa 4 thành viên do ĐHĐCĐ bầu, có nhiệm kỳ 4 năm, trong đó có tối thiểu một thành viên độc lập không tham gia vào hoạt động chứng khoán. Hội đồng tư vấn được thành lập theo đề nghị của HĐQT, thực hiện chức năng tư vấn, đưa ra ý kiến lên HĐQT về các vấn đề quan trọng có liên quan đến hoạt động điều hành hoạt động thị trường của SGDCK. Ban giám đốc đứng đầu là giám đốc điều hành, là thành viên HĐQT và do HĐQT bổ nhiệm, là đại diện theo pháp luật của SGDCK.

Hiện nay Ban giám đốc TSE có 9 người, trong đó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 SGDCK tổ chức theo mô hình công ty cổ phần niêm yết (công ty niêm yết đại chúng): Theo mô hình này, SGDCK thực hiện phát hành cổ phiếu ra công chúng và niêm yết trên chính SGDCK do mình quản lý. Đây là mô hình đang được nhân rộng hiện nay trên thế giới. Hiện nay có khoảng 26,5% SGDCK trên thế giới áp dụng mô hình này, ví dụ SGDCK Phillipines, Australia, Malaysia…SGDCK Singapore (SGX) là SGDCK đầu tiên ở Châu Á – Thái Bình Dương chuyển từ mô hình thành viên sang công ty cổ phần và cũng là SGDCK đầu tiên hợp nhất giữa giao dịch chứng khoán và giao dịch các công cụ phái sinh.

Ngày 23/11/2000, SGX là SGDCK đầu tiên ở Châu Á Thái Bình Dương niêm yết sau khi phát hành cổ phiếu ra công chúng. Vốn của SGX được nắm giữ bởi 3 cổ đông chính là: thành viên của SGX, SEL Holdings Pte Ltd (một pháp nhân được thành lập để nắm giữ cổ phần của SGX cho Quỹ phát triển thị trường vốn) và các cổ đông mới. Hiện vốn pháp định của SGX là 1 tỷ đôla Singapore. Luật chứng khoán Singapore quy định SGX có vai trò quan trọng và duy nhất trong việc cung cấp cơ sở hạ tầng và địa điểm giao dịch, bù trừ và thanh toán chứng khoán và công cụ phái sinh ở Singapore.

SGX có nhiệm vụ đề ra và cưỡng chế thực thi các quy định áp dụng cho các công ty muốn huy động vốn qua SGDCK. Tuy nhiên, các quy định này của SGX phải được MAS (Cơ quan Quản lý tiền tệ Singapore) phê chuẩn. Ngoài chức năng trên, SGX còn được thực hiện các chức năng như giám sát thị trường để phát hiện các giao dịch bất thường trên SGDCK, giám sát các công ty chứng khoán trong việc tuân thủ các quy định của SGX. Mô hình tổ chức của SGX bao gồm ĐHĐCĐ, HĐQT, Uỷ ban kiểm toán, Uỷ ban bầu cử, Uỷ ban phúc thẩm, Uỷ ban khen thưởng, Uỷ ban quản lý rủi ro, Uỷ ban giải quyết xung đột và Uỷ ban điều hành.

ĐHĐCĐ là cơ quan quyền lực cao nhất của SGDCK. HĐQT gồm 12 thành viên, được đề cử bởi Uỷ ban bầu cử. Thành viên của HĐQT được bầu thông qua ĐHĐCĐ. Nhiệm kỳ của các thành viên HĐQT không tham gia điều hành từ 4-6 năm.

Tại mỗi kỳ Đại hội thường niên sẽ có 1/3 số thành viên của HĐQT hết nhiệm kỳ. SGDCK tổ chức theo mô hình nhà nước sở hữu hoàn toàn hoặc một phần: Thực chất mô hình này là Chính phủ hoặc một cơ quan của Chính phủ đứng ra thành lập và quản lý SGDCK. Kinh phí để xây dựng và vận hành SGDCK do LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Chính phủ cung cấp. Ví dụ: SGDCK Warsava, Istanbul, Việt Nam… Mô hình này có ưu điểm là các chi phí cho giao dịch thấp, đảm bảo được tính định hướng trong quá trình phát triển TTCK và dung hoà được lợi ích của các chủ thể trên thị trường.

Tuy nhiên, mô hình này cũng có những hạn chế nhất định là thiếu tính độc lập và khá cứng nhắc, nên hoạt động thường kém hiệu quả. Qua các mô hình tổ chức SGDCK trên cho thấy, đặc điểm nổi bật là SGDCK các nước trên thế giới chủ yếu là các tổ chức tự quản (SROs), nghĩa là các thành viên /cổ đông tự thiết lập các quy chế điều chỉnh hoạt động của các thành viên cũng như của SGDCK. SGDCK có thẩm quyền quyết định việc kết nạp thành viên, cơ chế niêm yết và giao dịch chứng khoán tại SGDCK, cũng như các cơ chế giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm của các thành viên liên quan tới hoạt động giao dịch tại SGDCK. Cơ chế tự quản đã tồn tại trong lịch sử gần một trăm năm của TTCK thế giới.

Đa số các SGDCK trước đây lựa chọn cơ cấu sở hữu thành viên đều áp dụng cơ chế tự quản. Gần đây, khi quá trình chuyển đổi cơ cấu sở hữu đã biến nhiều SGDCK thành công ty cổ phần thì cơ chế tự quản vẫn tiếp tục tồn tại. Công ty chứng khoán công ty chứng khoán là một tổ chức tài chính trung gian ở thị trường chứng khoán, thực hiện trung gian tài chính thông qua các hoạt động chủ yếu như mua bán chứng khoán, môi giới chứng khoán cho khách hàng để hưởng hoa hồng, phát hành và bảo lãnh chứng khoán, tư vấn đầu tư và quản lý quỹ đầu tư. Công ty chứng khoán có thể tham gia quá trình trao đổi cổ phiếu trong thị trường với vai trò trung gian.

Nhà đầu tƣ Nhà đầu tư là tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia đầu tư trên thị trường chứng khoán. Nhà đầu tư cá nhân bao gồm : Nhà đầu tư chấp nhận rủi ro và Nhà đầu tư không thích rủi ro; Nhà đầu tư có tổ chức bao gồm: công ty đầu tư, công ty bảo hiểm, quỹ bảo hiểm xã hội, công ty tài chính. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Các công cụ đầu tƣ trên TTCK thƣờng gặp Các cổ phiếu đầu tư : Cổ phiếu là một trong những loại chứng khoán vốn cổ phần quen thuộc đối với rất nhiều người. Khi các nhà đầu tư đã thực hiện việc mua cổ phiếu thì họ đã trở thành người chủ sở hữu “một phần” tài sản của một công ty.

Nếu hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty ngày một phát triển thuận lợi, giá cả mà các cổ đông sẵn sàng trả cho cổ phiếu của nó thường là tăng lên; lúc đó những cổ đông đã mua cổ phiếu này với giá thấp hơn sẽ có cơ hội kiếm được lợi nhuận. Tất nhiên, nếu công ty hoạt động không hiệu quả, giá cổ phiếu của nó sẽ đi xuống; các cổ đông sẽ bị lỗ. Vấn đề đặt ra là, các thông tin cần thiết cho việc đánh giá chất lượng hoạt động của các doanh nghiệp vừa thiếu lại vừa chưa đủ độ tin cậy. Chứng chỉ quỹ: Chứng chỉ quỹ là loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn góp của quỹ đại chúng.

Trái phiếu công ty: Trái phiếu công ty là hình thức thông dụng nhất của chứng khoán nợ công ty. Về thực chất, trái phiếu công ty được xem như là một chứng chỉ ghi nhận sự cam kết của công ty về việc sẽ thanh toán số tiền mà nhà đầu tư đã cho công ty vay vào một ngày xác định. Để sử dụng được số tiền mà nhà đầu tư đã cho vay, công ty phải trả cho người cầm giữ trái phiếu một số “lãi” nhất định hàng năm. “Lãi” này được xác định theo tỷ lệ phần trăm so với số tiền mà người đầu tư cho công ty vay.

Vì người cầm giữ trái phiếu không phải là chủ sở hữu công ty nên họ không được chia cổ tức hay không có quyền bầu cử cũng như tham gia vào các vấn đề khác của công ty. Lưu ý rằng, các công ty muốn bán trái phiếu ra công chúng phải phải được sự đồng ý của UBCK, trong đó có một bản cáo bạch bao gồm các thông tin về công ty và những vấn đề liên quan đến việc phát hành trái phiếu. Trái phiếu địa phương: Trái phiếu địa phương được sử dụng khá phổ biến trên thế giới. Trái phiếu được các bang, thành phố, hay một số cơ quan của chính quyền địa phương (như cơ quan giáo dục) phát hành.

Đặc điểm quan trọng của trái phiếu này là lãi suất mà người cầm giữ trái LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 phiếu được nhận không phải chịu thuế thu nhập liên bang.