Luận văn thạc sĩ một số giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh quảng ninh đến năm 2020

Giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại Quảng Ninh đến năm 2020, tập trung vào đào tạo, nâng cao kỹ năng và thu hút nhân tài.

• Tác giả: Đào Thị Hương Giang
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Nguyễn Thế Hoà
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao Tại Quảng Ninh Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở ĐỊA PHƯƠNG
• 1.1. Khái niệm nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
• 1.1.1. Khái niệm nguồn nhân lực
• 1.1.2. Khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao
• 1.1.3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
• 1.2. Các tiêu thức xác định nguồn nhân lực chất lượng cao
• 1.2.1. Năng lực về thể chất (thể lực) của nguồn nhân lực
• 1.2.2. Năng lực tinh thần (trí lực) của nguồn nhân lực
• 1.2.3. Chỉ số phát triển nhân lực HDI (Human Development Index)
• 1.2.4. Kinh nghiệm sống, năng lực hiểu biết thực tiễn, phẩm chất đạo đức, thái độ và phong cách làm việc của người lao động
• 1.3. Vai trò nguồn nhân lực chất lượng cao đối với phát triển kinh tế xã hội
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến nguồn nhân lực chất lượng cao
• 1.4.1. Trình độ phát triển kinh tế - xã hội là cơ sở và nền tảng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 1.4.2. Giáo dục và đào tạo đóng vai trò quyết định trực tiếp trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 1.4.3. Trình độ phát triển khoa học công nghệ
• 1.4.4. Phát triển dân số có kế hoạch tạo điều kiện nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 1.4.5. Trình độ phát triển y tế và các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ
• 1.4.6. Sự tác động của các chính sách vĩ mô của Nhà nước tới chất lượng nguồn nhân lực
• 1.5. Nội dung của công tác phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
• 1.5.1. Quy hoạch phát triển NNL chất lượng cao
• 1.5.2. Đào tạo phát triển NNL chất lượng cao
• 1.5.3. Chính sách thu hút, khuyến khích tạo động lực cho người lao động và duy trì NNL chất lượng cao
• 1.5.4. Giải pháp phát triển NNL chất lượng cao
• 1.6. Kinh nghiệm của thành phố Hà Nội về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở TỈNH QUẢNG NINH NHỮNG NĂM QUA
• 2.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh
• 2.1.1. Những đặc điểm về tự nhiên
• 2.1.2. Những đặc điểm kinh tế
• 2.1.3. Đặc điểm về văn hóa - xã hội
• 2.2. Thực trạng đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực ở Quảng Ninh những năm qua
• 2.2.1. Thực trạng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao
• 2.2.2. Thực trạng phân bổ và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao
• 2.3. Những vấn đề đặt ra trong công tác phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.1. Về đào tạo nguồn nhân lực
• 2.3.2. Về sử dụng nguồn nhân lực
• 2.3.3. Về thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao ngoài Tỉnh để sử dụng
• 2.4. Đánh giá chung về thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở tỉnh Quảng Ninh
• 2.4.1. Những điểm mạnh, thuận lợi
• 2.4.2. Những điểm hạn chế
• 2.5. Cơ hội cho Quảng Ninh về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
• 2.6. Những khó khăn, thách thức của Quảng Ninh trong bối cảnh hiện tại
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO TỈNH QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2014-2020
• 3.1. Những quan điểm, định hướng chủ yếu tạo lập nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Quảng Ninh đến 2020
• 3.1.1. Những quan điểm chủ yếu về tạo lập nguồn nhân lực chất lượng cao qua giáo dục và đào tạo để phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Quảng Ninh đến 2020
• 3.1.2. Phương hướng tạo lập nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Quảng Ninh đến 2020
• 3.1.3. Xác định nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn từ 2014 - 2020
• 3.2. Một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại tỉnh Quảng Ninh đến 2020
• 3.2.1. Nhóm giải pháp đối với người lao động
• 3.2.2. Nhóm giải pháp đối với nhà quản lý
• 3.2.3. Giải pháp thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao ngoài Tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.4. Giải pháp tạo việc làm cho người lao động
• 3.2.5. Giải pháp về xây dựng môi trường xã hội
• 3.3. Một số kiến nghị chính sách
• 3.3.1. Chính sách cải cách thủ tục hành chính
• 3.3.2. Chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 3.3.3. Chính sách huy động các nguồn lực cho phát triển nhân lực
• 3.3.4. Chính sách việc làm, bảo hiểm, bảo trợ xã hội
• 3.3.5. Chính sách đãi ngộ và thu hút nhân tài
• 3.3.6. Chính sách phát triển thị trường lao động và hệ thống công cụ, thông tin thị trường lao động
• 3.3.7. Một số biện pháp chính sách khác
• 3.3.8. Một số kiến nghị với các cơ quan nhà nước
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Phát triển nguồn nhân lực

Phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh. Đề tài nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao, để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Quảng Ninh cần tập trung vào các giải pháp đào tạo, thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực này để thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Đào tạo nhân lực

Đào tạo nhân lực là một trong những giải pháp trọng tâm để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tỉnh Quảng Ninh cần đầu tư vào hệ thống giáo dục và đào tạo, đặc biệt là các chương trình đào tạo nghề, nhằm nâng cao kỹ năng lao động và trình độ chuyên môn của người lao động. Các chính sách hỗ trợ đào tạo, như học bổng và chương trình đào tạo liên kết với doanh nghiệp, cũng cần được triển khai hiệu quả.

1.2. Chính sách nhân lực

Chính sách nhân lực đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và giữ chân nhân tài. Quảng Ninh cần xây dựng các chính sách ưu đãi, như hỗ trợ nhà ở, lương thưởng cạnh tranh, và cơ hội thăng tiến, để thu hút nhân lực chất lượng cao từ các khu vực khác. Đồng thời, các chính sách bảo hiểm và bảo trợ xã hội cũng cần được cải thiện để tạo môi trường làm việc hấp dẫn.

II. Kế hoạch phát triển

Kế hoạch phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại Quảng Ninh đến năm 2020 cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của nền kinh tế địa phương. Tỉnh cần xác định rõ các ngành kinh tế trọng điểm, như công nghiệp, thương mại, và dịch vụ, để tập trung đào tạo và phát triển nguồn nhân lực phù hợp. Chiến lược nhân lực cần được lồng ghép vào các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tổng thể của tỉnh.

2.1. Nguồn nhân lực địa phương

Nguồn nhân lực địa phương là nền tảng cho sự phát triển bền vững của Quảng Ninh. Tỉnh cần đầu tư vào việc nâng cao chất lượng lao động thông qua các chương trình đào tạo và giáo dục tại chỗ. Đồng thời, cần tạo điều kiện để người lao động địa phương có cơ hội tham gia vào các dự án phát triển kinh tế, từ đó nâng cao kỹ năng và kinh nghiệm làm việc.

2.2. Đầu tư nhân lực

Đầu tư nhân lực là yếu tố then chốt để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Quảng Ninh cần tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực giáo dục, y tế, và đào tạo nghề để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các chính sách hỗ trợ tài chính, như vay vốn ưu đãi cho sinh viên và người lao động, cũng cần được triển khai để khuyến khích việc học tập và nâng cao trình độ.

III. Giải pháp nhân lực

Giải pháp nhân lực được đề xuất trong nghiên cứu nhằm giải quyết các thách thức trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại Quảng Ninh. Các giải pháp bao gồm cải cách hệ thống giáo dục, tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, và xây dựng môi trường làm việc hấp dẫn. Giáo dục và đào tạo cần được coi là trọng tâm trong chiến lược phát triển nhân lực của tỉnh.

3.1. Chiến lược nhân lực

Chiến lược nhân lực cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của nền kinh tế Quảng Ninh. Tỉnh cần xác định rõ các ngành kinh tế trọng điểm và tập trung đào tạo nguồn nhân lực phù hợp. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp để đảm bảo rằng chương trình đào tạo đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động.

3.2. Phát triển kinh tế

Phát triển kinh tế và phát triển nguồn nhân lực có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Quảng Ninh cần tập trung vào việc phát triển các ngành kinh tế có lợi thế, như du lịch, công nghiệp, và dịch vụ, để tạo cơ hội việc làm cho người lao động. Đồng thời, cần đầu tư vào các dự án phát triển cơ sở hạ tầng để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Quảng Ninh, nằm ở vùng Đông Bắc Việt Nam, có vị trí địa lý chiến lược với diện tích tự nhiên 6.110,8 km², sở hữu tài nguyên khoáng sản lớn và hệ thống giao thông phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Tốc độ tăng trưởng GDP của tỉnh trong giai đoạn 2011-2015 duy trì ở mức cao, bình quân khoảng 8,6%/năm, với GDP bình quân đầu người ước đạt 4.000 USD vào năm 2015, gấp hơn 2 lần so với năm 2010. Tuy nhiên, nguồn nhân lực (NNL) chất lượng cao tại Quảng Ninh vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao tại Quảng Ninh, làm rõ điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào nguồn nhân lực chất lượng cao trong tỉnh trong giai đoạn 2014-2020, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các nhà quản lý, hoạch định chính sách và các tổ chức đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh Quảng Ninh trong khu vực và cả nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế chính trị về nguồn nhân lực, trong đó nguồn nhân lực được hiểu là tổng thể sức lao động có thể huy động vào sản xuất xã hội, bao gồm cả thể lực và trí lực. Khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao được định nghĩa là lực lượng lao động qua đào tạo, có khả năng đáp ứng yêu cầu phức tạp của công việc, tạo ra năng suất và hiệu quả cao, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Nguồn nhân lực (NNL): Tổng thể các cá nhân có khả năng lao động, bao gồm thể lực, trí lực, kỹ năng và phẩm chất đạo đức.
• Nguồn nhân lực chất lượng cao: Bộ phận NNL có trình độ đào tạo, kỹ năng nghề nghiệp và năng lực sáng tạo phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế tri thức.
• Chỉ số phát triển con người (HDI): Chỉ số tổng hợp đo lường mức độ phát triển kinh tế, giáo dục và y tế, phản ánh chất lượng nguồn nhân lực.
• Các yếu tố ảnh hưởng: Trình độ phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo, khoa học công nghệ, chính sách vĩ mô, y tế và dân số có kế hoạch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, lịch sử kết hợp với các phương pháp điều tra xã hội học, thống kê và so sánh. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, các báo cáo phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh và các tài liệu nghiên cứu liên quan.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm lực lượng lao động tại Quảng Ninh trong giai đoạn 2010-2015, với phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có trọng số nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, phân tích so sánh và đánh giá định tính nhằm làm rõ thực trạng và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2015, tập trung thu thập, xử lý dữ liệu và đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn 2014-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao tại Quảng Ninh còn hạn chế: Tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật chỉ đạt khoảng 18,4% năm 2013, thấp hơn mục tiêu 30% đề ra trước đó. Cơ cấu lao động có sự mất cân đối, với tỷ lệ lao động phổ thông còn cao, trong khi lao động kỹ thuật cao và quản lý có trình độ đại học, cao đẳng còn thiếu hụt nghiêm trọng.

2. Chất lượng thể lực và trí lực của nguồn nhân lực chưa đồng đều: Chiều cao và cân nặng trung bình của người lao động Quảng Ninh thấp hơn tiêu chuẩn WHO, tỷ lệ sức khỏe tốt chỉ chiếm khoảng 48%. Trình độ học vấn và kỹ năng nghề nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế tri thức, với tỷ lệ lao động có trình độ đại học và trên đại học chiếm tỷ lệ thấp so với các tỉnh phát triển.

3. Ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế - xã hội và chính sách: Tốc độ tăng trưởng GDP của Quảng Ninh cao (ước đạt 8,6%/năm giai đoạn 2011-2015), tuy nhiên đầu tư cho giáo dục và đào tạo chỉ chiếm khoảng 15-20% tổng ngân sách tỉnh, chưa tương xứng với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Các chính sách thu hút, đãi ngộ nhân tài còn thiếu đồng bộ, dẫn đến tình trạng chảy máu chất xám và khó khăn trong việc giữ chân nhân lực chất lượng cao.

4. Kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao từ Hà Nội: Hà Nội có tỷ lệ lao động qua đào tạo cao nhất cả nước, với hơn 40% lao động có trình độ trên đại học. Thành phố đã áp dụng các chính sách ưu đãi về nhà ở, phụ cấp, thưởng và đào tạo nâng cao trình độ, góp phần thu hút và giữ chân nhân tài. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại vấn đề chưa sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao do cơ chế đãi ngộ chưa thực sự hấp dẫn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy nguồn nhân lực chất lượng cao tại Quảng Ninh chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Sự thiếu hụt lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao và kỹ năng nghề nghiệp phù hợp làm giảm năng suất lao động và sức cạnh tranh của tỉnh.

So sánh với các địa phương như Hà Nội, Quảng Ninh cần học hỏi kinh nghiệm trong việc xây dựng chính sách thu hút, đãi ngộ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc đầu tư cho giáo dục và đào tạo cần được tăng cường, đồng thời cải thiện môi trường làm việc và chính sách lương thưởng để giữ chân nhân tài.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu lao động theo trình độ đào tạo, bảng so sánh tỷ lệ lao động qua đào tạo giữa các tỉnh, và biểu đồ tăng trưởng GDP so với tỷ lệ lao động chất lượng cao để minh họa mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và nguồn nhân lực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và triển khai quy hoạch phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Tỉnh Quảng Ninh cần xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nhân lực gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020, xác định rõ nhu cầu nhân lực theo ngành nghề, trình độ và kỹ năng. Chủ thể thực hiện là Sở Lao động Thương binh và Xã hội phối hợp với các sở ngành liên quan, hoàn thành trong năm 2016.

2. Tăng cường đầu tư cho giáo dục và đào tạo nghề: Đẩy mạnh đầu tư ngân sách cho các cơ sở đào tạo nghề, đại học, cao đẳng trên địa bàn, nâng cao chất lượng đào tạo, đặc biệt chú trọng đào tạo kỹ thuật cao và quản lý. Chủ thể thực hiện là Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, với mục tiêu tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 30% vào năm 2020.

3. Xây dựng chính sách thu hút và đãi ngộ nhân tài: Ban hành các chính sách ưu đãi về lương, thưởng, nhà ở, đào tạo nâng cao trình độ và môi trường làm việc để thu hút nhân lực chất lượng cao từ trong và ngoài tỉnh. Chủ thể thực hiện là UBND tỉnh phối hợp với các doanh nghiệp, hoàn thiện chính sách trong năm 2017.

4. Phát triển thị trường lao động và hệ thống thông tin nhân lực: Xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động hiện đại, cung cấp dữ liệu chính xác về nhu cầu và cung ứng nhân lực, hỗ trợ kết nối giữa người lao động và doanh nghiệp. Chủ thể thực hiện là Sở Lao động Thương binh và Xã hội, hoàn thành trong năm 2018.

5. Tăng cường hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm: Học tập mô hình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao từ các địa phương như Hà Nội, các nước ASEAN, đồng thời mở rộng hợp tác đào tạo, trao đổi chuyên gia. Chủ thể thực hiện là Sở Ngoại vụ và các cơ sở đào tạo, triển khai liên tục trong giai đoạn 2016-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tỉnh Quảng Ninh: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh các chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển kinh tế - xã hội.

2. Các cơ sở đào tạo nghề, đại học, cao đẳng: Thông tin về thực trạng và nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực giúp các cơ sở điều chỉnh chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng giảng dạy, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động.

3. Doanh nghiệp và nhà quản lý nhân sự: Luận văn cung cấp các giải pháp thu hút, sử dụng và giữ chân nhân lực chất lượng cao, giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế, quản lý nhân sự: Tài liệu tham khảo hữu ích về lý luận và thực tiễn phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ nghiên cứu và học tập chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn nhân lực chất lượng cao là gì?
   Nguồn nhân lực chất lượng cao là lực lượng lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật và khả năng đáp ứng yêu cầu phức tạp của công việc, tạo ra năng suất và hiệu quả cao trong phát triển kinh tế - xã hội.

2. Tại sao Quảng Ninh cần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao?
   Quảng Ninh có tiềm năng phát triển kinh tế lớn nhưng nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh và tốc độ tăng trưởng bền vững của tỉnh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực là gì?
   Bao gồm trình độ phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo, khoa học công nghệ, chính sách vĩ mô, y tế và dân số có kế hoạch, cũng như môi trường làm việc và chính sách đãi ngộ.

4. Giải pháp nào hiệu quả để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao?
   Xây dựng quy hoạch phát triển nhân lực, tăng cường đầu tư giáo dục đào tạo, chính sách thu hút và đãi ngộ nhân tài, phát triển thị trường lao động và hợp tác quốc tế là những giải pháp then chốt.

5. Kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao từ Hà Nội có thể áp dụng cho Quảng Ninh như thế nào?
   Hà Nội đã áp dụng chính sách ưu đãi về nhà ở, phụ cấp, đào tạo nâng cao trình độ và khen thưởng nhân tài, giúp thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao; Quảng Ninh có thể học hỏi và điều chỉnh phù hợp với điều kiện địa phương.

Kết luận

• Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Quảng Ninh trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
• Thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao tại Quảng Ninh còn nhiều hạn chế về số lượng và chất lượng, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế tri thức.
• Các yếu tố kinh tế - xã hội, giáo dục đào tạo, chính sách vĩ mô và môi trường làm việc ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về quy hoạch, đào tạo, chính sách thu hút và phát triển thị trường lao động nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao đến năm 2020.
• Khuyến nghị các nhà quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp phối hợp thực hiện các giải pháp để phát huy tối đa tiềm năng nguồn nhân lực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh.

Các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh cần nhanh chóng xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện để điều chỉnh kịp thời.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao. Thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao ở tỉnh Quảng Ninh trong những năm qua. Một số giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2014 – 2020.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở ĐỊA PHƯƠNG 1.1 Khái niệm nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao 1.1 Khái niệm nguồn nhân lực Theo giáo trình kinh tế lao động, nguồn nhân lực được hiểu là nguồn lực con người, là một trong những nguồn lực quan trọng nhất của sự phát triển kinh tế xã hội. Nguồn nhân lực khác với các nguồn lực khác (nguồn lực tài chính, nguồn lực vật chất, nguồn lực công nghệ…) ở chỗ: trong quá trình vận động, NNL chịu tác động của yếu tố tự nhiên (sinh, chết…) và yếu tố xã hội (việc làm, thất nghiệp. Theo Thuyết lao động xã hội, nguồn nhân lực được hiểu theo hai nghĩa: Với nghĩa rộng, NNL là nguồn cung cấp sức lao động cho sản xuất xã hội, cung cấp nguồn lực con người cho sự phát triển. Do đó, NNL bao gồm toàn bộ dân cư có cơ thể phát triển bình thường (trừ những người bị dị tật bẩm sinh).

Với nghĩa hẹp,: NNL là khả năng lao động của xã hội, là nguồn lực cho sự phát triển kinh tế xã hội, bao gồm các nhóm dân cư trong độ tuổi lao động, có tham gia vào nền sản xuất xã hội tức là toàn bộ các cá nhân cụ thể tham gia vào quá trình lao động, là tổng thể các yếu tố về thể lực, trí lực của họ được huy động vào quá trình lao động. Theo thuyết về nguồn nhân lực (Human resource), yếu tố con người được coi là yếu tố quan trọng nhất của quá trình sản xuất, là phương tiện để phát triển kinh tế - xã hội. NNL được coi như mọi nguồn lực khác (như vốn, công nghệ, tài nguyên thiên nhiên, đất đai…), cho nên cần phải đầu tư cho con người. Trên thực tế việc đầu tư cho con người có tỷ lệ thu hồi vốn khá cao và mang lại nguồn lợi lớn hơn so với đầu tư vật chất.

Theo UNDP, nguồn nhân lực là tổng thể những năng lực (cơ năng và trí năng) của con người được huy động vào quá trình sản xuất, nguồn năng lực-nội lực đó của con người cũng chính là nội lực xã hội của một quốc gia. Đối với những nước đang phát triển như Việt Nam, với dân số đông, NNL dồi dào đang trở thành một trong những nguồn nội lực quan trọng nhất và nếu biết khai thác nguồn nội lực đó một cách hiệu quả sẽ tạo ra một động lực to lớn cho phát triển kinh tế - xã hội. 2 Giáo sư, tiến sỹ Hoàng Chí Bảo cho rằng: "Nguồn lực con người là sự kết hợp thể lực và trí lực, cho thấy khả năng sáng tạo, chất lượng - hiệu quả hoạt động và triển vọng mới phát triển của con người” tức là kết cấu bên trong của nguồn nhân lực bao gồm sức mạnh thể lực, trí tuệ và sự kết hợp hai yếu tố đó tạo thành năng lực sáng tạo của con người trong quá trình cải tạo tự nhiên. Trong luận án tiến sỹ triết học - nguồn lực con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tác giả Đoàn Khải cho rằng: Nguồn lực con người là khái niệm chỉ số dân, cơ cấu dân số và nhất là chất lượng con người với tất cả đặc điểm và sức mạnh của nó trong sự phát triển xã hội”.

Lý thuyết về tăng trưởng kinh tế cũng chỉ ra, NNL chính là nguồn lực chủ yếu tạo động lực cho sự phát triển. Vì vậy việc cung ứng đầy đủ và kịp thời NNL theo yêu cầu của nền kinh tế là yếu tố đóng vai trò quyết định đảm bảo tốc độ tăng trưởng kinh tế - xã hội. Do đó, bất cứ hiện tượng thiếu hoặc thừa sức lao động đều gây ra những khó khăn cho sản xuất xã hội và ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ tăng trưởng kinh tế. Đây là đối tượng của môn Kinh tế phát triển.

Theo quan điểm của một số nhà khoa học khác, nguồn nhân lực được xem là số dân và chất lượng con người, bao gồm cả thể chất, tinh thần, sức khỏe và trí tuệ, năng lực phẩm chất, thái độ và phong cách lao động. Nhưng nhìn chung các khái niệm đều thống nhất về nội dung cơ bản là: NNL là nguồn cung cấp sức lao động cho xã hội, là yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất, giữ vai trò quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội của mọi quốc gia. Như vậy, khi nói tới nguồn nhân lực trước hết phải hiểu đó là toàn bộ những người lao động đang có khả năng tham gia vào các quá trình phát triển kinh tế - xã hội và các thế hệ những người lao động tiếp tục tham gia vào các quá trình phát triển kinh tế xã hội, con người đóng vai trò là chủ thể sáng tạo và chi phối toàn bộ quá trình đó, hướng nó tới mục tiêu đã được chọn. Cho nên NNL còn bao gồm một tổng thể các yếu tố thể lực, trí lực, kỹ năng lao động, thái độ và phong cách làm việc- đó chính là các yếu tố thuộc về chất lượng nguồn nhân lực.

Ngoài ra cũng phải nói tới cơ cấu của lao động, bao gồm cả cơ cấu đào tạo và cơ cấu ngành nghề; đồng 3 thời cần nhấn mạnh sự phát triển trí tuệ, thể lực và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của con người, vì trí lực là yếu tố ngày càng đóng vai trò quyết định sự phát triển NNL. Ngoài ra khi nói đến NNL cũng cần phải nói tới kinh nghiệm sống, năng lực hiểu biết thực tiễn, đạo đức và nhân cách của con người. Do đó, NNL tiếp cận dưới giác độ phổ quát của Kinh tế Chính trị được hiểu là: Tổng hòa thể lực và trí lực tồn tại trong toàn bộ lực lượng lao động xã hội của một quốc gia, trong đó kết tinh truyền thống và kinh nghiệm lao động sáng tạo của một dân tộc trong lịch sử được vận dụng để sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần phục vụ cho nhu cầu hiện tại và tương lai của đất nước.2 Khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao Tùy vào cách tiếp cận, có thể có những cách định nghĩa sau về nguồn nhân lực chất lượng cao. Định nghĩa nguồn nhân lực chất lượng cao dựa trên hiệu quả, năng suất của người lao động: Nguồn nhân lực chất lượng cao là một bộ phận của lực lượng lao động, có khả năng đáp ứng những yêu cầu phức tạp của công việc; từ đó tạo ra năng suất và hiệu quả cao trong công việc, có những đóng góp đáng kể cho sự tăng trưởng và phát triển của đơn vị nói riêng và cho toàn xã hội nói chung.

Định nghĩa nguồn nhân lực chất lượng cao dựa trên trình độ được đào tạo của nguồn nhân lực: nguồn nhân lực chất lượng cao bao gồm những người lao động qua đào tạo, đó là những người lao động được đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân thống nhất (hệ thống giáo dục nghề nghiệp đào tạo lao động kỹ thuật và hệ thống giáo dục cao đẳng, đại học, sau đại học, đào tạo lao động chuyên môn) được cấp bằng, chứng chỉ của các bậc đào tạo. Bộ phận lao động này được gọi chung là lao động chuyên môn kỹ thuật. Tuy nhiên, định nghĩa trên còn bộc lộ hai nhược điểm: Thứ nhất, nếu dựa vào định nghĩa này, những lao động không qua đào tạo chính quy nhưng có trình độ tay nghề rất cao, thậm chí họ còn làm được những công việc mà ít người có thể làm được (ví dụ như các nghệ nhân) lại không được coi là nhân lực chất lượng cao. Trong thực tế, lực lượng này có sự đóng góp rất quan trọng và không thể thay thế trong thị trường lao động chất lượng cao.

4 Thứ hai, cũng dựa vào định nghĩa trên, bất kỳ lao động nào qua đào tạo cũng được coi là nhân lực chất lượng cao. Trên thực tế, có những lao động qua đào tạo, nhưng không đáp ứng được yêu cầu của công việc tương ứng với trình độ đào tạo, vì vậy không thể coi bộ phận lao động đó là nhân lực chất lượng cao. Những phân tích về hạn chế của hai định nghĩa nêu trên đã cho thấy cần phải đưa ra một định nghĩa chính xác, khoa học, vừa mang tính định tính, vừa mang tính định lượng về nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo tôi, nguồn nhân lực chất lượng cao bao gồm những lao động qua đào tạo, được cấp bằng, chứng chỉ của các bậc đào tạo và có khả năng đáp ứng những yêu cầu phức tạp của công việc tương ứng với trình độ được đào tạo (trừ một số trường hợp đặc biệt không qua đào tạo); từ đó tạo ra năng suất và hiệu quả cao trong công việc, có những đóng góp đáng kể cho sự tăng trưởng và phát triển của mỗi đơn vị nói riêng và toàn xã hội nói chung.

Định nghĩa trên là cách trả lời tương đối phù hợp cho những câu hỏi đã nêu về nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên để làm rõ hơn khái niệm “nguồn nhân lực chất lượng cao”, cũng như để dễ dàng hơn trong việc thống kê, phân tích và đánh giá lực lượng lao động này, cần thiết phải xây dựng những tiêu chí xác định ngưồn nhân lực chất lượng cao ở mức độ cụ thể hơn. Có thể bước đầu nêu ra các tiêu chí xác định nguồn nhân lực chất lượng cao như sau: Thứ nhất, nguồn nhân lực chất lượng cao phải là lực lượng lao động có đạo đức nghề nghiệp, đó là lòng yêu nghề, say mê với công việc, có tính kỷ luật và có trách nhiệm với công việc. Cao hơn cả, đạo đức nghề nghiệp còn thể hiện ở mong muốn đóng góp tài năng, công sức của mình vào sự phát triển chung của dân tộc.

Đây được coi là tiêu chí mang lại tính chất nền gốc trong quá trình xây dựng những tiêu chí các định nguồn nhân lực chất lượng cao. Thứ hai, nguồn nhân lực chất lượng cao phải là lực lượng lao động có khả năng thích ứng công nghệ mới và linh hoạt cao trong công việc chuyên môn. Tiêu chí này đòi hỏi nguồn nhân lực phải có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao, để có khả năng thích ứng tốt với những công việc phức tạp và luôn thay đổi trong thời đại ngày 5 nay.