Giải pháp phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ vnua trình bày giải pháp phát triển kinh tế hộ nông dân tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, góp phần nâng cao đời sống.

• Tác giả: Trần Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Minh Hiền
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải pháp phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì, Thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 1.5.1. Khái niệm hộ nông dân
• 1.5.2. Phân loại kinh tế nông hộ
• 1.5.3. Vai trò của kinh tế hộ và sự cần thiết phát triển kinh tế hộ
• 1.5.4. Tiêu chí đánh giá sự phát triển kinh tế hộ nông dân
• 1.5.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế hộ nông dân
• 1.5.6. Quan điểm về phát triển kinh tế hộ nông dân
• 1.5.7. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.5.7.1. Kinh nghiệm phát triển kinh tế nông hộ ở một số nước
• 1.5.7.2. Tình hình phát triển kinh tế hộ nông dân ở nước ta và những bài học rút ra
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.6.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.6.3. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 1.6.4. Phương pháp chọn điểm và chọn mẫu điều tra
• 1.6.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.6.6. Phương pháp xử lí và phân tích thông tin
• 1.6.7. Các chỉ tiêu phân tích
• 2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 2.1. Thực trạng phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì – Hà Nội
• 2.1.1. Khái quát về kinh tế nông hộ ở huyện Ba Vì
• 2.1.2. Các thông tin chung và đặc điểm của nông hộ ở huyện Ba Vì
• 2.1.3. Thực trạng phát triển nguồn lực của nông hộ
• 2.1.4. Thực trạng phát triển sản xuất của nông hộ
• 2.1.5. Thực trạng tiêu thụ sản phẩm của nông hộ
• 2.1.6. Kết quả phát triển kinh tế nông hộ
• 2.1.7. Đánh giá chung về phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì
• 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế nông hộ ở huyện Ba Vì
• 2.2.1. Yếu tố điều kiện tự nhiên
• 2.2.2. Yếu tố thị trường
• 2.2.3. Yếu tố về điều kiện kinh tế và khoa học kỹ thuật
• 2.2.4. Yếu tố chính sách
• 2.3. Định hướng và các giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh sự phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì
• 2.3.1. Định hướng phát triển
• 2.3.2. Giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh sự phát triển kinh tế nông hộ huyện Ba Vì
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển kinh tế hộ nông dân huyện Ba Vì Hà Nội

Huyện Ba Vì, nằm ở phía Tây Bắc thủ đô Hà Nội, có tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp lớn nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn. Đất đai chủ yếu là đồi núi, trình độ sản xuất thấp, và việc khai thác nguồn lực của hộ nông dân chưa hiệu quả. Việc phát triển kinh tế hộ nông dân là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao đời sống người dân và phát triển bền vững khu vực nông thôn.

1.1. Đặc điểm kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì

Kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp truyền thống. Các hộ nông dân thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường và áp dụng công nghệ mới. Đặc điểm này ảnh hưởng lớn đến năng suất và thu nhập của họ.

1.2. Vai trò của kinh tế hộ nông dân trong phát triển nông thôn

Kinh tế hộ nông dân đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm, cung cấp thực phẩm và duy trì văn hóa nông thôn. Sự phát triển của kinh tế hộ nông dân không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực.

II. Thách thức trong phát triển kinh tế hộ nông dân huyện Ba Vì

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như thiếu vốn, trình độ canh tác thấp, và thị trường tiêu thụ hạn chế đang cản trở sự phát triển này.

2.1. Thiếu vốn đầu tư cho nông nghiệp

Nhiều hộ nông dân không có đủ vốn để đầu tư vào sản xuất, dẫn đến việc áp dụng công nghệ lạc hậu và năng suất thấp. Việc tiếp cận các nguồn vốn vay từ ngân hàng và các tổ chức tài chính cũng gặp nhiều khó khăn.

2.2. Trình độ canh tác và ứng dụng công nghệ hạn chế

Trình độ canh tác của nhiều hộ nông dân còn thấp, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp chưa được phổ biến, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

III. Giải pháp phát triển kinh tế hộ nông dân huyện Ba Vì hiệu quả

Để phát triển kinh tế hộ nông dân, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường hỗ trợ vốn, đào tạo nghề cho nông dân, và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.

3.1. Tăng cường hỗ trợ vốn cho nông dân

Cần có các chương trình hỗ trợ vốn cho hộ nông dân thông qua các quỹ tín dụng, ngân hàng và các tổ chức phi chính phủ. Điều này sẽ giúp nông dân có đủ nguồn lực để đầu tư vào sản xuất.

3.2. Đào tạo nghề và nâng cao trình độ cho nông dân

Đào tạo nghề cho nông dân là cần thiết để nâng cao trình độ canh tác và áp dụng công nghệ mới. Các lớp tập huấn, hội thảo và chương trình đào tạo cần được tổ chức thường xuyên để cập nhật kiến thức cho nông dân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu phát triển kinh tế hộ nông dân

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp phát triển kinh tế hộ nông dân đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Năng suất và thu nhập của nông dân đã được cải thiện đáng kể nhờ vào việc áp dụng công nghệ mới và cải thiện kỹ năng sản xuất.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp đã giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Nhiều hộ nông dân đã chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang sản xuất hàng hóa, từ đó nâng cao thu nhập.

4.2. Tác động tích cực đến đời sống nông dân

Sự cải thiện trong sản xuất đã dẫn đến việc nâng cao đời sống của nông dân. Nhiều hộ đã có khả năng đầu tư cho giáo dục, y tế và các nhu cầu thiết yếu khác, góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho phát triển kinh tế hộ nông dân

Phát triển kinh tế hộ nông dân huyện Ba Vì cần được chú trọng hơn nữa trong thời gian tới. Cần có các chính sách hỗ trợ đồng bộ và hiệu quả để giúp nông dân vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

5.1. Định hướng phát triển kinh tế hộ nông dân

Cần xây dựng các chính sách phát triển kinh tế hộ nông dân phù hợp với điều kiện thực tế của huyện Ba Vì. Các chương trình hỗ trợ cần được thiết kế để đáp ứng nhu cầu cụ thể của nông dân.

5.2. Tương lai của kinh tế hộ nông dân huyện Ba Vì

Với sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức, kinh tế hộ nông dân huyện Ba Vì có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai. Điều này không chỉ giúp nâng cao đời sống nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển chung của khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kinh tế hộ nông dân giữ vai trò nòng cốt trong sự phát triển kinh tế nông thôn Việt Nam, đóng góp quan trọng vào bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và gia tăng kim ngạch xuất khẩu nông sản. Tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, địa bàn bán sơn địa với tổng diện tích tự nhiên 42.902 ha và quy mô dân số đạt 267.000 người vào năm 2015, kinh tế nông hộ đang trải qua quá trình chuyển dịch cơ cấu sâu sắc. Mặc dù tốc độ tăng trưởng ngành nông - lâm - thủy sản giai đoạn 2010-2015 duy trì ở mức cao 23,5%/năm, hiệu quả khai thác nguồn lực của các nông hộ vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sinh thái đa dạng của vùng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là giải quyết tình trạng sản xuất manh mún, tự cấp tự túc của phần lớn nông hộ, đặc biệt là nhóm hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại các xã vùng cao. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế nông hộ; đánh giá toàn diện thực trạng phát triển nguồn lực và kết quả sản xuất kinh doanh của nông hộ huyện Ba Vì giai đoạn 2013-2015; nhận diện các yếu tố cản trở; và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy kinh tế hộ phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa đến năm 2020 và định hướng 2025.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian địa bàn 32 xã, thị trấn thuộc huyện Ba Vì, kết hợp khảo sát thực địa chuyên sâu tại 3 xã đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái đặc thù. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa hiệu quả kinh tế từ các mô hình trang trại quy mô 500-2.000 con gia súc, vùng chuyên canh 1.650 ha chè và 440 ha nuôi trồng thủy sản, cung cấp luận cứ thực chứng vững chắc cho công tác quản lý kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết kinh tế nông nghiệp kinh điển kết hợp các quan điểm phát triển hiện đại. Trọng tâm lý thuyết bao gồm:

• Lý thuyết kinh tế nông hộ của Alexander Chayanov (1924), nhấn mạnh cơ chế cân bằng lao động - tiêu dùng nội tại của gia đình nông dân, giải thích động cơ tối đa hóa phúc lợi thay vì thuần túy tối đa hóa lợi nhuận trong điều kiện kinh tế tự nhiên.
• Quan điểm của V.I. Lênin và Karl Marx về phân hóa xã hội nông thôn và tính ưu việt của kinh tế trang trại gia đình khi kết hợp với các hình thức liên kết hợp tác tự nguyện.
• Quan điểm phát triển nông nghiệp hàng hóa và kinh tế nông hộ hiện đại của các nhà khoa học Việt Nam như Lê Đình Thắng (1993) và Đào Thế Tuấn (1997), phân loại nông hộ thành các nhóm: hộ tự cấp, hộ sản xuất hàng hóa quy mô nhỏ, hộ kiêm ngành nghề và kinh tế trang trại.

Khung phân tích tập trung vào 5 khái niệm chủ chốt: kinh tế hộ nông dân, sản xuất nông nghiệp hàng hóa, tích tụ ruộng đất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, và chuỗi giá trị nông sản bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng kết hợp phương pháp định tính và định lượng trong khung thời gian từ năm 2013 đến 2016:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Niên giám thống kê huyện Ba Vì giai đoạn 2013-2015, báo cáo tổng kết của Phòng Kinh tế huyện và các văn bản chỉ đạo của Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại 3 xã đại diện cho 3 vùng sinh thái: xã Tiên Phong (vùng đồng bằng ven sông), xã Thụy An (vùng gò đồi bán sơn địa), và xã Ba Trại (vùng đồi núi cao). Cỡ mẫu điều tra gồm 150 chủ hộ nông dân, chia đều mỗi xã 50 hộ. Các hộ được phân thành 3 nhóm thu nhập: Nhóm 1 thu nhập trên 13 triệu đồng/lao động/năm (35 hộ), Nhóm 2 từ 7 đến 13 triệu đồng (55 hộ), và Nhóm 3 dưới 7 triệu đồng (60 hộ).
• Công cụ phân tích: Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA), phương pháp thống kê mô tả và thống kê so sánh. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm phản ánh chân thực các chỉ số bình quân, phân tích tương quan chi phí - thu nhập và làm rõ sự khác biệt giữa các tầng lớp dân cư mà không bị sai lệch bởi các giả định phức tạp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực trạng phát triển kinh tế hộ tại huyện Ba Vì giai đoạn 2013-2015 bộc lộ những bước tiến tích cực song hành cùng nhiều nút thắt cơ cấu:

Thứ nhất, quy mô kinh tế ngành nông nghiệp toàn huyện duy trì mức tăng trưởng ấn tượng, giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản tăng từ 751 tỷ đồng năm 2013 lên 1.262 tỷ đồng năm 2015, chiếm 55,45% tổng giá trị sản xuất toàn huyện. Chăn nuôi chuyển dịch rõ rệt sang hướng hàng hóa tập trung với đàn bò sữa đạt gần 3.000 con, đàn bò thịt vượt mốc 50.000 con và gần 400 trang trại nuôi lợn quy mô 500-2.000 con/lứa. Diện tích chè đạt 1.650 ha, cho sản lượng gần 13.000 tấn/năm với giá trị thu hoạch trên 50 triệu đồng/ha.

Thứ hai, kết quả điều tra 150 nông hộ cho thấy sự phân hóa thu nhập sâu sắc giữa các nhóm hộ. Nhóm hộ giàu (Nhóm 1 chiếm 23,33%) có mức đầu tư tư liệu sản xuất cao gấp 4 đến 6 lần so với nhóm hộ nghèo (Nhóm 3 chiếm 40,00%). Các hộ khá và giàu chủ động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật về giống mới và cơ giới hóa, từ đó tạo ra năng suất và giá trị thặng dư vượt trội.

Thứ ba, sự mất cân đối vùng miền biểu hiện rõ rệt qua vị trí địa lý và thành phần dân tộc. Tại xã vùng bằng phẳng Tiên Phong, tỷ lệ hộ giàu chiếm 30% nhờ tận dụng lợi thế giao thông ven quốc lộ 32 và bãi bồi sông Hồng để thâm canh rau màu, thủy sản. Ngược lại, tại xã miền núi Ba Trại, nơi tập trung nhiều đồng bào dân tộc Mường và Dao, tỷ lệ hộ nghèo lên tới 40%, hoạt động sản xuất vẫn mang nặng tính chất tự cấp tự túc, thu nhập phụ thuộc chủ yếu vào lâm nghiệp truyền thống.

Thứ tư, áp lực chuyển dịch đất đai diễn ra gay gắt. Diện tích đất nông nghiệp toàn huyện giảm 3,47% trong giai đoạn 2014-2015 (từ 28.751 ha xuống thấp hơn), trong khi đất phi nông nghiệp tăng lên 2.662,3 ha để phục vụ các dự án hạ tầng, đặt ra thách thức lớn về sinh kế cho 117.150 lao động nông nghiệp đang dư thừa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến sự phát triển chậm của kinh tế hộ nghèo tại Ba Vì bắt nguồn từ trình độ học vấn và tay nghề của chủ hộ còn hạn chế. Hơn 80% chủ hộ khảo sát chưa từng trải qua đào tạo nghề chuyên nghiệp, chủ yếu canh tác theo tập quán cũ. Rào cản thứ hai là sự thiếu hụt nguồn vốn tín dụng trung và dài hạn; phần lớn hộ nghèo chỉ dựa vào vốn tự có eo hẹp, không đủ khả năng tiếp cận các khoản vay thương mại để mở rộng quy mô sản xuất.

So sánh với các bài học kinh nghiệm tại Thái Lan và Trung Quốc, việc thiếu vắng các chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản ổn định là nguyên nhân trực tiếp khiến nông dân Ba Vì chịu cảnh ép giá từ thương lái trung gian. Khoảng 70% sản lượng nông sản của các hộ khảo sát được bán tự do tại vườn hoặc chợ truyền thống.

Để minh họa trực quan, dữ liệu phân tích nên được cấu trúc thành biểu đồ cột so sánh tương quan thu nhập bình quân giữa 3 vùng sinh thái và biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu chi phí sản xuất (chi phí thức ăn chăn nuôi, giống cây trồng và phân bón hóa học chiếm tới 68% tổng chi phí đầu tư của nông hộ).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tạo động lực bứt phá cho kinh tế hộ nông dân huyện Ba Vì đến năm 2020 và tầm nhìn 2025, hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược cần được triển khai đồng bộ:

• Hoàn thiện công tác quy hoạch và tích tụ đất đai: Ủy ban nhân dân huyện Ba Vì chủ trì phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường đẩy nhanh tiến độ cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, khuyến khích dồn điền đổi thửa. Mục tiêu duy trì ổn định 440 ha vùng nuôi thủy sản chuyên canh tại xã Vạn Thắng (90 ha) và Cổ Đô (350 ha) giai đoạn 2016-2020 nhằm tạo giá trị kinh tế cao gấp 5 lần so với trồng lúa truyền thống.
• Đổi mới chính sách tín dụng và trợ cấp vốn sản xuất: Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Ba Vì mở rộng hạn mức vay không cần thế chấp tài sản cho các hộ tham gia mô hình trang trại. Mục tiêu nâng tỷ lệ hộ nghèo và hộ cận nghèo được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ 38% lên 75% vào cuối năm 2018, tạo điều kiện tái đầu tư chuồng trại chăn nuôi bò sữa và lợn thương phẩm.
• Đẩy mạnh đào tạo nghề và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật: Trạm Khuyến nông huyện Ba Vì phối hợp với các hợp tác xã nông nghiệp tổ chức định kỳ 40-50 lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh chè sạch, kỹ thuật thụ tinh nhân tạo cho bò thịt và xử lý chất thải sinh học mỗi năm. Target metric đặt ra là nâng tỷ lệ chủ hộ có trình độ sơ cấp nghề hoặc được cấp chứng chỉ kỹ thuật lên 60% vào năm 2020.
• Phát triển thị trường và chuỗi giá trị nông sản liên kết: Phòng Kinh tế huyện và các doanh nghiệp chế biến nông sản thiết lập chuỗi liên kết bao tiêu trọn gói sản phẩm sữa Ba Vì và chè búp Ba Trại. Tiến hành đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tập thể, phấn đấu đưa 50% sản lượng chè và 80% sản lượng sữa tươi vào hệ thống siêu thị nội thành Hà Nội giai đoạn 2017-2020, giúp giảm 30% chi phí lưu thông trung gian.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Ủy ban nhân dân huyện Ba Vì, các phòng ban chuyên môn (Phòng Kinh tế, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) cùng lãnh đạo 32 xã, thị trấn có thể sử dụng hệ thống dữ liệu thực chứng và bảng phân loại hộ để xây dựng kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi giai đoạn 2020-2025.
• Các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhờ phương pháp phân loại 3 tầng thu nhập và khung đánh giá 3 vùng sinh thái đại diện.
• Các chủ trang trại, hợp tác xã và hộ nông dân sản xuất kinh doanh: Nông dân có thể tham khảo phương pháp quản trị chi phí, kinh nghiệm chuyển đổi 350 ha đất trũng sang nuôi thủy sản tại Cổ Đô và mô hình nuôi lợn tập trung quy mô 500-2.000 con để tối ưu hóa nguồn lực hộ.
• Các định chế tài chính và tổ chức phát triển vi mô: Các ngân hàng thương mại, quỹ tín dụng nhân dân căn cứ vào nhu cầu vốn thực tế của 150 hộ điều tra để thiết kế các gói sản phẩm vay linh hoạt, phục vụ trực tiếp cho quá trình hiện đại hóa nông nghiệp địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Đặc trưng lớn nhất của kinh tế hộ nông dân huyện Ba Vì giai đoạn 2013-2015 là gì? Kinh tế hộ Ba Vì mang tính đa dạng cao do phân bố trên 3 vùng sinh thái đặc trưng: đồng bằng ven sông, gò đồi và núi cao. Nông nghiệp vẫn chiếm 55,45% tỷ trọng giá trị sản xuất toàn huyện năm 2015, chuyển dịch mạnh sang chăn nuôi bò sữa với gần 3.000 con và vùng chuyên canh chè 1.650 ha.

Tại sao có sự chênh lệch thu nhập rõ rệt giữa các nhóm hộ tại địa bàn nghiên cứu? Sự chênh lệch xuất phát từ quy mô vốn tự có và trình độ ứng dụng kỹ thuật. Nhóm hộ giàu (Nhóm 1) đầu tư tư liệu sản xuất cao gấp 4-6 lần nhóm hộ nghèo (Nhóm 3). Hơn nữa, các xã miền núi như Ba Trại chịu bất lợi địa hình và giao thông hơn các xã đồng bằng ven sông như Tiên Phong.

Rào cản lớn nhất đối với các nông hộ khi chuyển đổi sang kinh tế trang trại là gì? Rào cản chính là tình trạng manh mún về đất đai và thiếu vốn trung hạn. Khảo sát 150 hộ cho thấy đa số hộ nghèo không có tài sản thế chấp đủ lớn để vay vốn ngân hàng thương mại mở rộng quy mô đàn gia súc lên 500-2.000 con.

Kinh nghiệm quốc tế nào được luận văn đề xuất vận dụng cho huyện Ba Vì? Luận văn nhấn mạnh chính sách can thiệp giá và hoàn thiện kênh phân phối nông sản của Thái Lan cùng chính sách tam nông tập trung vào đầu tư cơ sở hạ tầng, tín dụng vi mô và chuyển giao công nghệ cho nông hộ của Trung Quốc giai đoạn 15 năm qua.

Mô hình chuyển đổi sản xuất nào đem lại hiệu quả kinh tế vượt trội tại Ba Vì? Mô hình chuyển đổi đất lúa trũng kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản tập trung tại xã Cổ Đô (350 ha) và xã Vạn Thắng (90 ha) đã chứng minh hiệu quả kinh tế cao gấp 5 lần so với độc canh cây lúa truyền thống.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế hộ nông dân trong bối cảnh tái cơ cấu kinh tế nông thôn và hội nhập thị trường.
• Đánh giá chi tiết thực trạng sản xuất nông nghiệp huyện Ba Vì giai đoạn 2013-2015 với giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản đạt 1.262 tỷ đồng, hình thành các vùng chuyên canh chè 1.650 ha và đàn bò thịt hơn 50.000 con.
• Chỉ ra sự phân hóa sâu sắc qua điều tra mẫu 150 hộ tại 3 vùng sinh thái, trong đó nhóm hộ nghèo chiếm 40% và đối mặt với rào cản lớn về vốn cùng kỹ thuật canh tác.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về quy hoạch đất đai, tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề đạt chuẩn 60% chủ hộ vào năm 2020 và thiết lập chuỗi giá trị bao tiêu sản phẩm nông sản sạch.
• Lộ trình tiếp theo yêu cầu Ủy ban nhân dân huyện Ba Vì và các cơ quan chuyên trách bắt tay triển khai ngay các mô hình thí điểm liên kết chuỗi giá trị trong giai đoạn 2016-2020, tạo nền tảng vững chắc để người nông dân làm giàu bền vững trên chính mảnh đất quê hương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THANH TÙNG GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ NÔNG DÂN Ở HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Minh Hiền NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Đồng thời tôi xin cam đoan rằng trong quá trình thực hiện đề tài này tôi luôn chấp hành đúng mọi quy định của nơi nghiên cứu. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thanh Tùng i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy giáo, Cô giáo giảng dạy tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tại Khoa Kinh tế và phát triển nông thôn và đặc biệt là quý Thầy Cô giáo trong bộ môn phát triển nông thôn đã truyền dạy cho tôi những kiến thức quý báu trong quá trình học tập.

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Thị Minh Hiền, ThS Trần Mạnh Hải, Bộ môn Phát triển Nông thôn đã giành nhiều thời gian trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn chân thành tới các đồng chí trong Đảng ủy – UBND, huyện Ba Vì đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu tại địa phương. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu cũng như trong suốt thời gian thực hiện luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thanh Tùng ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt. v Danh mục các bảng. vi Danh mục đồ thị.

vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và thực tiễn. Đặc trưng của kinh tế hộ nông dân.

Phân loại kinh tế nông hộ. Vai trò của kinh tế hộ và sự cần thiết phát triển kinh tế hộ. Tiêu chí đánh giá sự phát triển kinh tế hộ nông dân. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế hộ nông dân.

Quan điểm về phát triển kinh tế hộ nông dân. Cơ sở thực tiễn của đề tài. Kinh nghiệm phát triển kinh tế nông hộ ở một số nước. Tình hình phát triển kinh tế hộ nông dân ở nước ta và những bài học rút ra.

24 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.

Đặc điểm kinh tế xã hội. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm và chọn mẫu điều tra. Phương pháp thu thập số liệu.

Phương pháp xử lí và phân tích thông tin. Các chỉ tiêu phân tích. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện ba vì – hà nội.

Khái quát về kinh tế nông hộ ở huyện Ba Vì. Các thông tin chung và đặc điểm của nông hộ ở huyện Ba Vì. Thực trạng phát triển nguồn lực của nông hộ. Thực trạng phát triển sản xuất của nông hộ.

Thực trạng tiêu thụ sản phẩm của nông hộ. Kết quả phát triển kinh tế nông hộ. Đánh giá chung về phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế nông hộ ở huyện ba vì.

Yếu tố điều kiện tự nhiên. Yếu tố thị trường. Yếu tố về điều kiện kinh tế và khoa học kỹ thuật. Yếu tố chính sách.

Định hướng và các giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh sự phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì. Định hướng phát triển. Giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh sự phát triển kinh tế nông hộ huyện Ba Vì. Kết luận và kiến nghị.

8183 Tài liệu tham khảo. 8284 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BCH Ban chấp hành BQ Bình quân BQC Bình quân chung CNH-HĐH Công nghiệp hoá - hiện đại hoá ĐVT Đơn vị tính HND Hộ nông dân LĐ Lao động NLN Nông lâm nghiệp NN Nông nghiệp TLSX Tư liệu sản xuất SL Sản lượng UBND Uỷ ban nhân dân v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Tình hình sử dụng đất đai của huyện Ba Vì năm 2013 đến năm 2015. Tình hình dân số và lao động của huyện Ba Vì 2013 – 2015.

Thực trạng cơ sở hạ tầng của huyện năm 2015. Kết quả sản xuất các ngành kinh tế của huyện Ba Vì. Một số chỉ tiêu về kết quả sản xuất trong kinh tế hộ nông dân của huyện qua 3 năm. Tình hình chủ hộ nông dân điều tra năm 2015.

Một số chỉ tiêu về lao động và nhân khẩu điều tra năm 2015. Cơ cấu lao động trong độ tuổi của các hộ nông dân năm 2015. Trình độ học vấn của chủ hộ điều tra ở vùng nghiên cứu năm 2015. Thực trạng cơ cấu đất đai của nông hộ điều tra năm 2015.

Vốn bình quân của nông hộ năm 2015. Quy mô vốn bình quân của hộ tại thời điểm điều tra. TLSX chủ yếu bình quân của hộ nông dân năm 2015 theo thu nhập. Hệ thống cây trồng trong sản xuất ở hộ điều tra năm 2015.

Các hộ điều tra đánh giá nguyên nhân họ không thể thay đổi các hoạt động sử dụng đất nông nghiệp. Quy mô và cơ cấu CPSX nông - lâm nghiệp của hộ nông dân năm 2015. Tổng thu nhập bình quân từ SX Nông - Lâm nghiệp của hộ năm 2015. Tình hình thu nhập của hộ nông dân điều tra năm 2015.

Tổng thu từ sản xuất Nông - Lâm nghiệp ở hộ điều tra năm 2015. Phương thức tiêu thụ một số sản phẩm của hộ nông dân vùng nghiên cứu năm 2015. Thu nhập bình quân theo lao động và nhân khẩu năm 2015. Chi tiêu bình quân đời sống của nông hộ năm 2015.

Ảnh hưởng của điều kiện kinh tế và khoa học kỹ thuật đến sản xuất của hộ nông dân năm 2015. Dự kiến đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho hộ nông dân đến năm 2020. 7577 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC ĐỒ THỊ Biểu 4. Giới tính của chủ hộ điều tra.

Thu nhập bình quân từ Nông – Lâm nghiệp. Tổng thu từ sản xuất Nông - Lâm nghiệp .59 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thanh Tùng Tên luận văn: “Giải pháp phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì, Thành phố Hà Nội”. Ngành: Quản Lý Kinh Tế Mã số ngành: 60 34 04 10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Ba Vì là huyện thuộc vùng bán sơn địa, nằm về phía Tây Bắc thủ đô Hà Nội , đất đai rộng lớn chủ yếu là đất đồi núi, trình độ sản xuất thấp, việc phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn còn gặp nhiều khó khăn, việc khai thác và sử dụng các nguồn lực của hộ nông dân vẫn chưa tốt. Vấn đề phát triển kinh tế hộ nông dân trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế đang được các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể các ngành và các nhà khoa học quan tâm.

Những vấn đề cần làm rõ là: Hiện trạng kinh tế hộ nông dân của huyện Ba Vì ra sao? Những giải pháp chủ yếu nào nhằm phát triển kinh tế hộ nông dân trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế? Để góp phần nghiên cứu và giải đáp những vấn đề trên, tôi lựa chọn đề tài: “Phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì - Hà Nội”. Phương pháp nghiên cứu Với mục tiêu nghiên cứu nhằm: góp phần hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn về kinh tế nông hộ; đánh giá thực trạng phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì; phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì và đề xuất định hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kinh tế hộ nông dân ở huyện Ba Vì.Và với đối tượng điều tra là 3 xã thuộc vùng bằng phẳng – gò đồi – vùng cao đặc trưng cho 3 vùng sinh thái thuộc huyện Ba Vì và 150 hộ nông dân ở đây đã được lựa chọn để khảo sát, phương pháp nghiên cứu gồm thống kê mô tả, thống kê so sánh là các phương pháp phân tích chính. Kết quả chính và kết luận Qua kết quả nghiên cứu cho thấy, Sự phát triển kinh tế hộ nông dân còn chậm, chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế so sánh của vùng cần được khai thác. Phần lớn các hộ nghèo còn mang tính sản xuất tự cấp, tự túc, cơ cấu kinh tế chưa thoát khỏi một nền nông nghiệp độc canh hoặc đa canh manh mún.

viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trình độ các chủ hộ về học vấn, nhất là chuyên môn nhìn chung còn thấp, chủ yếu không qua đào tạo, chỉ một số ít đã được qua các lớp tập huấn ngắn ngày hoặc tự nghiên cứu. Trình độ canh tác và tiếp cận thị trường còn mang tính truyền thống và có nhiều hạn chế. Các hộ thiếu chủ động và tính toán trong sản xuất, nhất là các hộ đồng bào dân tộc ít người. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật cũng còn nhiều hạn chế, chỉ tập trung chủ yếu ở các hộ giàu, dịch vụ kỹ thuật chưa phát triển.

Để phát triển kinh tế nông hộ, trước hết người chủ phải dựa vào vốn tự có là chủ yếu, do vậy nhiều hộ có ý thức phát triển kinh tế nhưng không có đủ điều kiện, nếu đáp ứng được nguồn vốn vay hoặc sự hỗ trợ từ các dự án thì chắc chắn kinh tế nông hộ của vùng sẽ phát triển mạnh mẽ hơn.