CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG HIỆN ĐẠI 1. Khái niệm về dịch vụ ngân hàng Trong các loại hình dịch vụ tài chính, dịch vụ ngân hàng là loại hình dịch vụ xuất hiện sớm nhất. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các dịch vụ ngân hàng ngày càng phát triển đa dạng về chuẩn loại và phong phú về hình thức. Tuy nhiên, hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau về dịch vụ ngân hàng.
Đứng trên góc độ thoả mãn nhu cầu khách hàng thì có thể hiểu: sản phẩm dịch vụ ngân hàng là tập hợp những đặc điểm, tính năng, công dụng do ngân hàng tạo ra nhằm thoả mãn nhu cầu và mong muốn nhất định của khách hàng trên thị trường tài chính. Theo Luật các tổ chức tín dụng của Việt Nam được thông qua vào ngày 12/12/1997, tại khoản 1 và khoản 7 điều 20 định nghĩa: “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán.” “Dịch vụ ngân hàng là những dịch vụ thuộc lĩnh vực tài chính, do ngân hàng cung cấp cho khách hàng của mình” (Võ Kim Thanh, 2001, trang 3) Tuy có nhiều khái niệm khác nhau, nhưng xét một cách tổng thể, dịch vụ ngân hàng bao gồm những đặc điểm sau: - Dịch vụ ngân hàng là dịch vụ mà chỉ các ngân hàng với những ưu thế của nó mới có thể thực hiện được một cách trọn vẹn và đầy đủ. - Dịch vụ ngân hàng là dịch vụ gắn liền với hoạt động của ngân hàng, không những cho phép ngân hàng thương mại thực hiện tốt yêu cầu của khách hàng, mà còn hỗ trợ tích cực để NHTM thực hiện tốt hơn chức năng trung gian tín dụng và chức năng trung gian thanh toán của NHTM. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Dịch vụ ngân hàng hiện đại 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng hiện đại Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế bên cạnh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và nhu cầu của người tiêu dùng ngày càng cao đã tạo ra một sức ép cạnh tranh lớn lên tất cả mọi lĩnh vực của nền kinh tế, một trong những lĩnh vực kinh tế chịu tác động mạnh mẽ nhất của cạnh tranh là tài chính – ngân hàng. Để phát triển bền vững và hiệu quả, các ngân hàng đã cho ra đời nhiều sản phẩm dịch vụ có tiện ích cao cho người sử dụng, đặc biệt dựa trên thuận lợi của nền công nghệ thông tin phát triển mạnh như hiện nay các ngân hàng đã cho ra đời các dịch vụ ngân hàng (DVNH) hiện đại dựa trên nền tảng công nghệ thông tin tiên tiến. Các ngân hàng đưa ra thị trường những dịch vụ hoàn toàn mới hoặc cung cấp những dịch vụ truyền thống theo phương thức mới có hàm lượng công nghệ cao.
Như vậy, Dịch vụ ngân hàng hiện đại là các dịch vụ gắn liền với sự phát triển, tiến bộ của công nghệ hiện đại như các dịch vụ ngân hàng điện tử, dịch vụ thanh toán, dịch vụ thẻ và nhiều dịch vụ ngân hàng hiện đại khác. Sự phát triển của các dịch vụ ngân hàng hiện đại không hoàn toàn là sự thay thế các sản phẩm truyền thống mà là sự kế thừa, nâng cấp các dịch vụ truyền thống trên cơ sở các kênh phân phối có công nghệ kỹ thuật cao như: internet…. Các dịch vụ ngân hàng truyền thống có quá trình hình thành và phát triển lâu dài như: cho vay thương mại, huy động vốn, chiết khấu thương phiếu, bảo quản vật có giá… 1. Các dịch vụ ngân hàng hiện đại chủ yếu Với một ngân hàng hiện đại thì việc cung cấp kịp thời tiện ích, đa dạng là điều kiện cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động.
Các dịch vụ đó có thể chia thành hai nhóm: các dịch vụ ngân hàng truyền thống và các dịch vụ ngân hàng hiện đại. Các dịch vụ ngân hàng truyền thống có quá trình hình thành và phát triển lâu dài như: cho vay thương mại, huy động vốn, chiết khấu thương phiếu, bảo quản vật có giá…. Các dịch vụ ngân hàng hiện đại thường là các dịch vụ gắn liền với sự phát triển, tiến bộ của công nghệ hiện đại như các dịch vụ thanh toán, dịch vụ thẻ, dịch vụ ngân hàng điện tử… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Dịch vụ thanh toán Thanh toán qua ngân hàng là hình thức thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ thông qua vai trò trung gian của ngân hàng, trong đó phổ biến là thanh toán không dùng tiền mặt.
Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức thanh toán trong đó ngân hàng sẽ thực hiện việc trích tài khoản tiền gửi theo yêu cầu của người trả tiền để chuyển vào tài khoản cho người thụ hưởng. Thanh toán qua ngân hàng giúp cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và tiền bạc, độ chính xác và an toàn ngày càng được nâng cao, giảm thiểu sai lầm, thất thoát. - Thanh toán trong nước: với việc cung ứng các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, NHTM mang lại cho cá nhân và doanh nghiệp nhiều tiện ích trong việc thanh toán. Nhờ lượng khách hàng này, các NHTM có thể tăng thêm thu nhập từ thu phí dịch vụ và là cơ sở để phát triển các dịch vụ khác.
Điển hình nhất là thông qua việc mở tài khoản thanh toán của khách hàng, các ngân hàng có cơ hội cung cấp dịch vụ thẻ cho các cá nhân. - Thanh toán quốc tế: Dịch vụ thanh toán quốc tế áp dụng cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu khi thanh toán tiền hàng cho bên bán hoặc đòi tiền bên mua. Hiện nay, hầu hết các ngân hàng đều sử dụng mạng chuyển điện SWIFT để thực hiện giao dịch thanh toán quốc tế thông qua các phương thức chủ yếu như: chuyển tiền quốc tế, mở thư tín dụng, thanh toán nhờ thu… Với ưu điểm nổi bật là tính an toàn, chính xác và tốc độ cao. SWIFT là một hiệp hội mà thành viên là các ngân hàng và các tổ chức tài chính, mỗi ngân hàng tham gia là một cổ đông của SWIFT.
SWIFT giúp các ngân hàng trên thế giới là thành viên của SWIFT chuyển tiền cho nhau hoặc trao đổi thông tin. Mỗi thành viên được cấp 1 mã giao dịch gọi là SWIFT code. Các thành viên trao đổi thông tin/chuyển tiền cho nhau dưới dạng các SWIFT message, là các bức điện được chuẩn hóa dưới dạng các trường dữ liệu, ký hiệu để máy tính có thể nhận biết và tự động xử lý giao dịch. SWIFT cung cấp các dịch vụ truyền thông an ninh và phần mềm giao diện cho các ngân hàng và tổ chức tài chính.
Đây là một mạng truyền thông chỉ sử dụng trong hệ thống ngân hàng và các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 tổ chức tài chính nên tính bảo mật cao và an toàn. Các ngân hàng trên thế giới đều sử dụng hệ thống SWIFT do những ưu điểm vượt trội của của nó: - Tốc độ truyền thông tin nhanh cho phép có thể xử lý được số lượng lớn giao dịch. - Chi phí cho một điện giao dịch thấp so với Thư tín và Telex vốn là phương tiện truyền thông truyền thống. - Sử dụng SWIFT sẽ tuân theo tiêu chuẩn thống nhất trên toàn thế giới.
Đây là điểm chung của bất cứ ngân hàng nào tham gia SWIFT có thể hòa đồng vào với cộng đồng ngân hàng trên thế giới. Dịch vụ thẻ Thẻ ngân hàng là phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, ra đời từ phương thức mua bán chịu hàng hóa và phát triển gắn liền với việc ứng dụng công nghệ tin học trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Thẻ ngân hàng là công cụ thanh toán do ngân hàng phát hành thẻ cấp cho khách hàng sử dụng để thanh toán hàng hóa dịch vụ hoặc rút tiền mặt trong phạm vi số dư tiền gửi của mình hoặc hạn mức tín dụng được cấp. Thẻ ngân hàng còn dùng để thực hiện các dịch vụ thông qua hệ thống giao dịch tự động hay hệ thống tự phục vụ ATM.
Các sản phẩm thẻ phổ biến: - Thẻ tín dụng (Credit card): là loại thẻ theo đó người chủ thẻ được phép sử dụng một hạn mức tín dụng không phải trả lãi để mua sắm hàng hóa, dịch vụ tại những cơ sở kinh doanh, cửa hàng, khách sạn, sân bay…. chấp nhận loại thẻ này. - Thẻ ghi nợ ( Debit card): là loại thẻ có quan hệ trực tiếp và gắn liền với tài khoản tiền gởi hoặc tài khoản cheque. Loại thẻ này khi mua những hàng hóa, dịch vụ, giá trị những giao dịch sẽ được khấu trừ ngay lập tức vào tài khoản của chủ thẻ thông qua những thiết bị điện tử đặt tại cửa hàng, khách sạn… Thẻ ghi nợ còn được sử dụng để rút tiền mặt tại máy rút tiền tự động.
Dịch vụ ngân hàng điện tử Một hình thức dịch vụ ngân hàng hiện đại được đánh giá khá hiệu quả và nhiều triển vọng phát triển là hệ thống giao dịch qua ngân hàng điện tử (e - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hiểu một cách đơn giản nhất, đây là sự kết hợp giữa việc cung cấp dịch vụ ngân hàng với internet, điện thoại… đưa dịch vụ ngân hàng tới khách hàng thông qua ứng dụng của công nghệ thông tin. Đây vừa là một kênh phân phối rất hiện đại, kết hợp cả các ứng dụng công nghệ gồm mobile banking, phone banking, home banking và internet banking, vừa là một sản phẩm mới đem lại giá trị gia tăng cho khách hàng. “Ngân hàng điện tử thường tồn tại dưới hai hình thức: ngân hàng trực tuyến, cung cấp dịch vụ 100% thông qua môi trường internet và mô hình kết hợp giữa hệ thống ngân hàng thương mại truyền thống và điện tử hóa dịch vụ truyền thống.
Ngân hàng điện tử Việt Nam chủ yếu đi theo mô hình thứ hai (điện tử hóa các dịch vụ truyền thống và phát triển các tiện ích mới trên nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin)” ( Nguyễn Thị Quy, 2008, trang 28) Người với người (Điện thoại, thư điện tử, Fax) Máy vi tính với người Người với máy vi tính (Fax, thư điện tử) (Máy vi tính, Web) Máy vi tính với máy vi tính (Thẻ ATM) Sơ đồ 1. Sơ đồ tổng quát của giao dịch ngân hàng hiện đại Các sản phẩm dịch vụ ngân hàng điện tử có thể kể đến như: - Call center: cung cấp thông tin và giải đáp các thắc mắc, khiếu nại của khách hàng.