CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY CHỨNG KHOÁN 1. Tổng quan về CTCK 1. Khái niệm CTCK CTCK là tổ chức có tư cách pháp nhân hoạt động kinh doanh chứng khoán, bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động: Môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán. CTCK là một trung gian Tài chính thực hiện tất cả các nghiệp vụ trên TTCK.
Theo nghĩa rộng, CTCK là một tổ chức trung gian trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp. Trên thị trường sơ cấp, các chứng khoán được mua bán lần đầu tiên. Thông thường, các CTCK đóng vai trò là tổ chức bảo lãnh phát hành để giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục phát hành, phân phối chứng khoán và bình ổn giá chứng khoán. Trên thị trường thứ cấp, các chứng khoán đã phát hành được giao dịch mua bán, trao đổi.
CTCK với tư cách là thành viên của Với vai trò quan trọng là một tổ chức tài chính trung gian trên TTCK - thị trường tài chính bậc cao của nền kinh tế thị trường, CTCK được xây dựng và phát triển rất đa dạng về loại hình và quy mô. Nếu căn cứ vào mô hình tổ chức kinh doanh chứng khoán, có thể phân chia CTCK thành 2 nhóm sau: - CTCK đa năng: Đây là loại hình CTCK thực hiện tất cả các nghiệp vụ như kinh doanh chứng khoán, kinh doanh tiền tệ và các dịch vụ tài chính khác. Đây chính là mô hình mà các ngân hàng thương mại hoạt động với tư cách vừa là chủ thể kinh doanh chứng khoán, vừa là chủ thể kinh doanh bảo hiểm vừa là chủ thể kinh doanh tiền tệ. - CTCK chuyên doanh: Đây là loại hình CTCK độc lập và chỉ chuyên môn hoá trong lĩnh vực chứng khoán.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 4 Điều kiện thành lập CTCK tại Việt Nam: Theo qui định tại quyết định 27/2007/QĐ-BTC ngày 24/4/2007 của Bộ tài chính, CTCK phải đáp ứng các điều kiện sau: 1. Có trụ sở đảm bảo các yêu cầu sau: a) Quyền sử dụng trụ sở làm việc tối thiểu một năm, trong đó diện tích làm sàn giao dịch phục vụ nhà đầu tư tối thiểu 150 m2; b) Có đủ cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ hoạt động kinh doanh, bao gồm: sàn giao dịch phục vụ khách hàng; thiết bị văn phòng, hệ thống máy tính cùng các phần mềm thực hiện hoạt động giao dịch chứng khoán; trang thông tin điện tử, bảng tin để công bố thông tin cho khách hàng; hệ thống kho, két bảo quản chứng khoán, tiền mặt, tài sản có giá trị khác và lưu giữ tài liệu, chứng từ giao dịch đối với công ty chứng khoán có nghiệp vụ môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán; c) Hệ thống phòng cháy chữa cháy theo quy định của pháp luật; d) Có hệ thống an ninh, bảo vệ an toàn trụ sở làm việc. Có mức vốn pháp định theo từng loại hình kinh doanh sau: a) Môi giới chứng khoán: 25 tỷ đồng Việt Nam; b) Tự doanh chứng khoán: 100 tỷ đồng Việt Nam; c) Bảo lãnh phát hành chứng khoán: 165 tỷ đồng Việt Nam; d) Tư vấn đầu tư chứng khoán: 10 tỷ đồng Việt Nam. Giám đốc (Tổng Giám đốc) đáp ứng các quy định tại Điều 22 của Quy chế này; có tối thiểu ba (03) người hành nghề chứng khoán cho mỗi nghiệp vụ kinh doanh.
Hình thức pháp lý của CTCK Trên thế giới hiện nay tồn tại ba loại hình tổ chức CTCK cơ bản. Công ty hợp danh: là doanh nghiệp phải có ít nhất 2 thành viên hợp danh. Thành viên hợp danh phải có trình độ chuyên môn, phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghiệp vụ của CTCK. Công ty hợp danh không được phát hành bất cứ loại chứng khoán nào.
Ưu điểm : Các thành viên có quyền quản lý công ty và tiến hành các hoạt động kinh doanh nhân danh công ty. Họ có LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 5 thể phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong kinh doanh. Nhược điểm: Loại hình doanh nghiệp này không có tư cách pháp nhân. Công ty không thể phát hành chứng khoán vì vậy khả năng huy động vốn sẽ bị hạn chế rất nhiều.
Công ty trách nhiệm hữu hạn: là doanh nghiệp trong đó thành viên chịu trách nhiệm về các khoản nợ, các nghiệp vụ khác của công ty bị khống chế bởi số vốn đã cam kết góp. Số lượng các thành viên không vượt quá 50. Công ty không được quyền phát hành cổ phiếu. Ưu điểm: Thành viên của công ty thường ít hơn cổ đông của công ty cổ phần, do đó cơ cấu quản lý công ty gọn nhẹ.
Nhược điểm: Rủi ro sẽ chuyển sang vai các chủ nợ. Vì công ty không được phát hành cổ phần nên khó khăn trong việc huy động vốn. Công ty cổ phần: là doanh nghiệp có vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp.
Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán ra công chúng theo quy định của pháp luật về chứng khoán. Mô hình công ty cổ phần được đánh giá là ưu việt nhất đối với các CTCK. Ưu điểm: Có tư cách pháp nhân, được phép phát hành cổ phiếu và trái phiếu, nên dễ dàng huy động vốn từ các nhà đầu tư. Nhược điểm: Cơ cấu tổ chức và hoạt động quản lý của công ty tương đối phức tạp.
Ở Việt nam, theo qui định của lụật doanh nghiệp, CTCK được tổ chức dưới hình thức công ty TNHH và công ty cổ phần. Vai trò của CTCK CTCK là tác nhân quan trọng thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế nói chung và của TTCK nói riêng. Nhờ các CTCK mà chứng khoán được lưu thông từ nhà phát hành tới người đầu tư, qua đó vốn được huy động từ nơi nhàn rỗi để phân bổ vào những nơi sử dụng có hiệu quả. CTCK có vai trò quan trọng đối với những chủ thể khác nhau trên TTCK.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 6 Đối với tổ chức phát hành: Mục tiêu khi tham gia TTCK của các tổ chức phát hành là huy động vốn thông qua việc phát hành các chứng khoán. CTCK đảm nhận nhiệm vụ đại lý phát hành, bảo lãnh phát hành cho các tổ chức phát hành.Vì vậy, thông qua hoạt động đại lý phát hành, bảo lãnh phát hành, các CTCK có vai trò tạo ra cơ chế huy động vốn phục vụ các nhà phát hành. CTCK có vai trò tích cực giúp cho các tổ chức phát hành thực hiện việc huy động vốn thuận tiện, nhanh chóng tránh những thiếu sót trong quá trình phát hành chứng khoán. Đối với các trung gian: Một trong những nguyên tắc hoạt động của TTCK là nguyên tắc trung gian.
Nguyên tắc này yêu cầu những nhà phát hành không được mua bán trực tiếp mà phải thông qua các trung gian mua bán. Các CTCK sẽ thực hiện vai trò trung gian cho cả người đầu tư và nhà phát hành. Và khi thực hiện công việc này, CTCK đã tạo ra cơ chế huy động vốn cho nền kinh tế thông qua TTCK. Đảm nhận vai trò trung gian trong giao dịch chứng khoán, các CTCK cung cấp thông tin rộng rãi công khai, minh bạch về tổ chức phát hành cho các nhà đầu tư, là cầu nối đưa các nhà đầu tư đến với tổ chức phát hành (trên thị trường sơ cấp); thông qua các CTCK các nhà đầu tư sẽ thực hiện giao dịch mua (bán) chứng khoán trên thị trường thứ cấp.
Việc giao dịch chứng khoán thông qua các CTCK sẽ giúp cho nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro, mua (bán) chứng khoán theo cung cầu trên thị trường tránh việc làm giá trên thị trường. Đối với các nhà đầu tư: Thông qua các hoạt động như môi giới, tư vấn đầu tư, quản lý danh mục đầu tư, CTCK có vai trò làm giảm chi phí và thời gian giao dịch, do đó nâng cao hiệu quả các khoản đầu tư. Đối với hàng hoá thông thường, mua bán qua trung gian sẽ làm tăng chi phí cho người mua và người bán. Tuy nhiên, đối với TTCK, sự biến đổi thường xuyên của giá cả chứng khoán cũng như mức độ rủi ro cao sẽ làm cho những nhà đầu tư tốn kém chi phí, công sức và thời gian tìm hiểu thông tin trước khi quyết định đầu tư.
Nhưng thông qua các CTCK, với trình độ chuyên môn cao và uy tín nghề nghiệp sẽ giúp các nhà đầu tư thực hiện các khoản đầu tư một cách có hiệu quả. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 7 Đối với TTCK: Đối với TTCK, CTCK thể hiện hai vai trò chính: - Góp phần tạo lập giá cả, điều tiết thị trường. Giá cả chứng khoán là do thị trường quyết định. Tuy nhiên, để đưa ra mức giá cuối cùng, người mua và người bán phải thông qua các CTCK vì họ không được tham gia trực tiếp vào quá trình mua bán.
Các CTCK là những thành viên của thị trường, do vậy họ cũng góp phần tạo lập giá cả thị trường thông qua đấu giá. Trên thị trường sơ cấp, các CTCK cùng với nhà phát hành đưa ra mức giá đầu tiên. Chính vì vậy, giá cả của mỗi loại chứng khoán giao dịch đều có sự tham gia định giá của các CTCK. Trên thị trường thứ cấp, các CTCK có vai trò điều tiết thị trường, bình ổn giá thị trường.
Để bảo vệ những khoản đầu tư của khách hàng và bảo vệ lợi ích của chính mình, nhiều CTCK đã dành một tỷ lệ nhất định các giao dịch để thực hiện vai trò bình ổn thị trường. - Góp phần làm tăng tính thanh khoản của các tài sản tài chính. Trên thị trường sơ cấp, do thực hiện các hoạt động như bảo lãnh phát hành, chứng khoán hóa, các CTCK đã huy động một lượng vốn lớn đưa vào sản xuất kinh doanh cho nhà phát hành. Trên thị trường thứ cấp, do thực hiện các giao dịch mua và bán các CTCK giúp người đầu tư chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt một cách ít thiệt hại nhất và ngược lại.
Những hoạt động đó có thể làm tăng tính thanh khoản của những tài sản tài chính. Đối với cơ quan quản lý thị trường: CTCK có vai trò cung cấp thông tin về TTCK cho các cơ quan quản lý thị trường. Các CTCK thực hiện được vai trò này bởi vì họ vừa là người bảo lãnh phát hành cho các chứng khoán mới, vừa là trung gian mua bán chứng khoán và thực hiện các giao dịch trên thị trường.