HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THỊ THÚY GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁNH ĐỒNG LỚN TRONG SẢN XUẤT LÚA TẠI HUYỆN TRIỆU SƠN, TỈNH THANH HOÁ Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60 62 01 15 Người hướng dẫn khoa học: TS. Dương Văn Hiểu NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Thuý i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của nhiều tập thể và cá nhân.
Tôi xin được bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các tập thể và cá nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Trước hết, với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn tới thầy giáo – TS. Dương Văn Hiểu - người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Bộ môn Kinh tế Nông nghiệp và chính sách; các thầy cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn; Ban Quản lý đào tạo sau đại học Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo và cán bộ UBND huyện Triệu Sơn, UBND xã Thọ Bình, Đồng Tiến, Vân Sơn; Công ty giống cây trồng Việt Nam, Tổng Công ty Lương thực Miền Bắc, Công ty CP Công nông nghiệp Tiến Nông cùng bà con nông dân, trên địa bàn huyện Triệu Sơn đã tạo điều kiện và hỗ trợ tôi trong quá trình thu thập số liệu. Cuối cùng, tôi xin trân trọng cảm ơn những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Thuý ii MỤC LỤC Lời cam đoan.ii Mục lục. iiiiii Danh mục các chữ viết tắt.
vivi Danh mục bảng. viivii Danh mục sơ đồ, đồ thị. viiiviii Danh mục hộp. ixix Trích yếu luận văn.
xx Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển cánh đồng lớn. Cơ sở lý luận về phát triển cánh đồng lớn. Một số khái niệm, thuật ngữ có liên quan.
Đặc điểm, vai trò và điều kiện để phát triển cánh đồng lớn. Nội dung giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa. Cở sở thực tiễn.
Kinh nghiệm thực tiễn về phát triển cánh đồng lớn trên thế giới. Kinh nghiệm thực tiễn về phát triển cánh đồng lớn ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm về phát triển cánh đồng lớn. Phương pháp nghiên cứu.
Chọn điểm nghiên cứu. Lý do chọn điểm nghiên cứu. Khái quát địa bàn nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu, thông tin. Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu. Phương pháp phân tích thông tin.
Hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong đề tài. Chỉ tiêu phản ánh công tác quy hoạch phát triển cánh đồng lớn. Chỉ tiêu phản ánh công tác liên kết phát triển cánh đồng lớn. Chỉ tiêu phản ánh công tác tổ chức sản xuất cánh đồng lớn.
Chỉ tiêu phản ánh công tác tuyên truyền, vận động phát triển cánh đồng lớn 4343 3. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất và hiệu quả sản xuất trong phát triển cánh đồng lớn 4343 3. Các chỉ tiêu phản ánh lợi ích của các bên tham gia cánh đồng lớn. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.
Thực trạng tình hình thực hiện giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá 4444 4. Xác định đối tác liên kết. Liên kết, ký kết hợp đồng. Quy hoạch cánh đồng lớn.
Tuyên truyền vận động người dân. Tổ chức sản xuất. Tổ chức tiêu thụ sản phẩm. Đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất trên cánh đồng lớn.
Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá 7474 4. Chủ trương, chính sách phát triển cánh đồng lớn. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển cánh đồng lớn. Trình độ học vấn, kỹ năng sản xuất.
Khả năng tiếp nhận thông tin và mức độ sẵn sàng tham gia của người dân 7979 4. Điều kiện giao thông vận tải. Công nghệ chế biến, bảo quản. Đánh giá chung về thực trạng thực hiện giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá 8181 iv 4.
Một số giải pháp chủ yếu phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá 8383 4. Giải pháp về liên kết trong cánh đồng lớn. Giải pháp về tiêu thụ sản phẩm và thông tin thị trường. Giải pháp kỹ thuật.
Giải pháp tuyên truyền vận động. Giải pháp về đất đai. Giải pháp về đầu tư cơ sở hạ tầng. Kết luận và kiến nghị.
8989 Tài liệu tham khảo. 9393 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật CC Cơ cấu CĐL Cánh đồng lớn CN Công nghiệp CNH – HĐH Công nghiệp hoá - hiện đại hoá CP Cổ phần ĐVT Đơn vị tính GT Giá trị GTSX Giá trị sản xuất HTX Hợp tác xã HĐND Hội đồng nhân dân LĐGĐ Lao động gia đình NN Nông nghiệp PTNT Phát triển nông thôn KHCN Khoa học công nghệ KHKT Khoa học kỹ thuật SL Số lượng TNHH Trách nhiệm hữu hạn TM – DV Thương mại, dịch vụ TTCN Tiểu thủ công nghiệp QĐ Quyết định UBND Uỷ ban nhân dân XDCB Xây dựng cơ bản vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Tình hình sử dụng đất đai của huyện Triệu Sơn qua 3 năm (2013 - 2015) 3030 Bảng 3. Tình hình dân số và lao động của huyện Triệu Sơn qua 3 năm (2013 - 2015).
Kết quả phát triển kinh tế của huyện Triệu Sơn qua 3 năm (2013 - 2015) 3434 Bảng 3. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp. Kết quả hình thành và phát triển cánh đồng lớn tại Triệu Sơn.
Đánh giá liên kết trong cánh đồng lớn trồng lúa ở huyện Triệu Sơn. Trách nhiệm của doanh nghiệp và HTX trong mô hình sản xuât CĐL. Hành động tập thể của nhóm hộ nông dân trong CĐL. Ý kiến đánh giá của hộ về các nội dung liên kết sản xuất mô hình CĐL 5353 Bảng 4.
Kết quả thực hiện công tác quy hoạch vùng dự án sản xuất CĐL. Kết quả đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi. Sự tham gia và đánh giá của người dân trong công tác quy hoạch CĐL 5757 Bảng 4. Kết quả công tác tuyên truyền, vận động phát triển CĐL.
Sự tham gia của người dân trong công tác tuyên truyền. Ý kiến đánh giá của hộ về nội dung tổ chức dịch vụ đầu vào. Sự tham gia của người dân về nội dung hướng dẫn kỹ thuật. Ý kiến đánh giá của các hộ về công tác tổ chức điều hành sản xuất và chỉ đạo thực hiện 6666 Bảng 4.
Kết quả thu mua lúa của Doanh nghiệp trong CĐL. Kênh tiêu thụ sản phẩm và thông tin thị trường của hộ. Đánh giá của người dân về công tác thu mua tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp 7070 Bảng 4. Kết quả sản xuất cánh đồng lớn trong vụ Mùa 2015.
Một số chỉ tiêu về hiệu quả sản xuất kinh doanh của CĐL, 2015. Ý kiến đánh giá của các hộ dân về trình độ nhận thức, kỹ năng sản xuất 7979 vii DANH MỤC SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ Sơ đồ 4. Khái quát mối liên kết bốn nhà trong mô hình cánh đồng lớn trồng lúa huyện Triệu Sơn 4444 Sơ đồ 4. Bộ máy quản lý Dự án Cánh đồng lớn huyện Triệu Sơn.
Diện tích CĐL tại huyện Triệu Sơn qua các vụ sản xuất. Kênh thông tin chủ yếu trong tuyên truyền, vận động. Sản lượng lúa trong CĐL được thu mua qua Doanh nghiệp. Tỷ lệ mức độ sẵn sàng tham gia mô hình CĐL của các hộ dân.8080 viii DANH MỤC HỘP Hộp 4.
Thực hiện liên kết, ký kết hợp đồng trong mô hình sản xuất CĐL là điều kiện hết sức cần thiết… 4848 Hộp 4. Cùng nhau thực hiện đúng quy trình sản xuất…. Một số hạn chế trong mô hình CĐL. Tuyên truyền, vận động người dân phải bắt đầu từ cán bộ, đảng viên….
Cánh đồng lớn phải đảm bảo 4 tiêu chí về mặt kỹ thuật. Vấn đề bức xúc nhất hiện nay. Nông dân và chính quyền đều rất sợ…. 7575 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên đề tài: “Giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá”.
Học viên: Hoàng Thị Thuý Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60 62 01 15 Giáo viên hướng dẫn: TS. Dương Văn Hiểu Mô hình Cánh đồng lớn đã được thí điểm, khẳng định và nhân rộng theo chủ trương của Bộ Nông nghiệp và PTNT. Đây là xu thế tất yếu của sự liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, là giải pháp thiết thực nhất cho sản xuất nông nghiệp theo quy mô lớn. Với phương châm “Nông dân nhỏ nhưng cánh đồng lớn” sẽ hình thành những vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao cho tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.
Huyện Triệu Sơn là một trong những huyện của Tỉnh Thanh Hoá đang triển khai thực hiện mô hình cánh đồng lớn, bước đầu đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Bên cạnh đó, mô hình cánh đồng lớn còn bộc lộ nhiều rủi ro, bất cập và tồn tại một số hạn chế. Vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá”. Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tiềm năng, các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện các giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa; từ đó đề xuất các giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá.