Chương 1: Tổng quan về các yếu tố kinh tế tác động lên giá cổ phiếu NHTM cổ phần chuyển một loại thông tin nào đó đến các cổ đông như thu nhập công ty dự kiến sẽ cao hơn. Tương tự, một sự cắt giảm cổ tức lại được xem như truyền đạt một thông tin bất lợi về triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp. Sự thay đổi trong chi trả cổ tức là một tín hiệu cho các nhà đầu tư về lợi nhuận và dòng tiền tương lai của doanh nghiệp, về triển vọng tương lai của công ty. Vì vậy, những mức trả cổ tức thay đổi sẽ ảnh hưởng đến đánh giá của nhà đầu tư đối với công ty, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của công ty.
Các yếu tố làm giá cổ phiếu NHTMCP biến động Một thực tế gần như trở thành chân lý là giá cổ phiếu luôn luôn biến động. Vậy khi nào thì giá cổ phiếu biến động, biến động theo chiều hướng nào và trong bao lâu? Không phải dễ dàng để hiểu được chúng vận động như thế nào và vì sao, cũng như không có quy tắc nào có thể được sử dụng để có được lợi nhuận mau chóng và chắc chắn từ sự biến động ấy. Từ quan điểm giá cổ phần được xác định tại thời điểm cân đối giữa cung và cầu, việc thay đổi cơ cấu cân đối nảy sinh ra việc điều chỉnh giá cổ phiếu cho thích hợp với sự cân đối mới và cứ thế tiếp diễn: cân đối – mất cân đối – điều chỉnh và cân đối … Có nhiều cách để phân tích nguyên nhân gây ra sự dao động của giá cổ phiếu, có thể chia các yếu tố tác động đến giá cổ phiếu thành ba nhóm yếu tố sau: nhóm yếu tố kinh tế, nhóm yếu tố phi kinh tế và nhóm yếu tố thị trường. Yếu tố kinh tế 1.
Lợi nhuận của ngân hàng thương mại cổ phần Khi đầu tư vào cổ phiếu, nhà đầu tư thường rất quan tâm đến tình hình hoạt động của ngân hàng, cụ thể là kết quả lợi nhuận của ngân hàng. Theo phương pháp chiết khấu cổ tức để định giá cổ phiếu thì giá cổ phiếu hiện tại chính là giá trị quy về hiện tại của luồng thu nhập cổ tức cho đến năm n cộng với giá trị quy về hiện tại của giá cổ phiếu năm thứ n. D1 D2 Dn Pn Po = + 2 +…+ n + (*) 1+ r (1+ r) (1+ r) (1+ r)n - 13 - Chương 1: Tổng quan về các yếu tố kinh tế tác động lên giá cổ phiếu NHTM cổ phần Trong đó: Po: giá cổ phiếu hiện tại Pn: giá cổ phiếu năm thứ n Di: cổ tức cổ phiếu năm thứ i (với i có giá trị từ 1 đến n) r: tỷ suất lợi nhuận mong đợi Nói cách khác, giá cổ phiếu hiện tại là giá trị quy về hiện tại của toàn bộ cổ tức trong tương lai. n Di Po = Σ (* *) i=1 (1 + r)i Như đã đề cập ở phần trên, lợi tức cổ phần chỉ có thể đến từ lợi nhuận ngân hàng.
Nếu ngân hàng cuối năm đạt lợi nhuận thì mới được phép chi trả cổ tức, còn ngược lại khi ngân hàng thua lỗ thì các cổ đông sẽ không được nhận một đồng cổ tức nào. Khi lợi nhuận ngân hàng thay đổi, giá cổ phiếu sẽ có xu hướng thay đổi theo. Do đó, lợi nhuận của ngân hàng là nhân tố trực tiếp quan trọng quyết định giá cổ phiếu. Khả năng sinh lời của ngân hàng lại bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi xu hướng phát triển của thị trường và nền kinh tế.
Theo đó, nhân tố cơ bản nhất gây nên sự dao động của giá cổ phiếu là sự thay đổi mức thu nhập của ngân hàng. Chính sách cổ tức Điều mà nhà đầu tư chứng khoán nào cũng quan tâm là khả năng sinh lời của chứng khoán mình đầu tư. Do đó, một yếu tố cơ sở cho việc xác định giá cổ phiếu là phần lãi chia cho cổ phần. Phần lãi này chịu ảnh hưởng trực tiếp và phụ thuộc vào khả năng sinh lời của ngân hàng.
Với công thức (**) có thể thấy rằng giá cổ phiếu sẽ thay đổi khi mức cổ tức thay đổi. Việc tăng, giảm hoặc cắt cổ tức của mỗi ngân hàng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu của ngân hàng trên thị trường. Chính sách cổ tức ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của các cổ đông. Bên cạnh đó, chính những yếu tố thị trường không hoàn hảo là chìa khóa lý giải các thay đổi trong chính sách cổ tức ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.
Một sự gia - 14 - Chương 1: Tổng quan về các yếu tố kinh tế tác động lên giá cổ phiếu NHTM cổ phần tăng trong cổ tức chuyển một loại thông tin nào đó đến các cổ đông, đó là ban quản lý ngân hàng dự kiến thu nhập tương lai sẽ cao hơn. Tương tự, một sự cắt giảm cổ tức được xem như truyền đạt các thông tin bất lợi về triển vọng lợi nhuận của ngân hàng. Các thay đổi trong chi trả cổ tức tiêu biểu một tín hiệu cho các nhà đầu tư về đánh giá của ban điều hành đối với lợi nhuận và dòng tiền tương lai của ngân hàng, cũng như cung cấp các tín hiệu rõ ràng về triển vọng tương lai của ngân hàng. Vì vậy, những mức trả cổ tức thay đổi sẽ ảnh hưởng đến đánh giá của các nhà đầu tư đối với một ngân hàng, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của ngân hàng.
Lãi suất thị trường Lãi suất tăng làm tăng chi phí vay đối với ngân hàng. Chi phí này được chuyển cho các cổ đông vì nó sẽ hạ thấp lợi nhuận mà ngân hàng dùng để thanh toán cổ tức. Cùng lúc đó, cổ tức hiện có từ cổ phiếu thường sẽ tỏ ra không mấy cạnh tranh đối với nhà đầu tư tìm lợi tức nên sẽ làm họ chuyển hướng sang tìm nguồn thu nhập tốt hơn ở bất cứ nơi nào có lãi suất cao (chẳng hạn như lãi suất tiết kiệm ngân hàng). Hơn nữa, lãi suất tăng còn gây tổn hại cho triển vọng phát triển của ngân hàng, vì chi phí vay tăng sẽ đẩy giá thành sản phẩm tăng cao làm cho doanh nghiệp sẽ khó tiêu thụ sản phẩm hơn, do đó doanh nghiệp có xu hướng thận trọng hơn trong việc vay tiền kinh doanh, mở rộng sản xuất.
Từ đó, các ngân hàng vẫn phải chấp nhận gia tăng chi phí huy động vốn nhưng lại gặp khó khăn trong việc cho vay. Chính vì vậy, lãi suất tăng sẽ thường dẫn đến giá cổ phiếu giảm. Ngược lại, lãi suất giảm có tác động tốt cho ngân hàng, giá cổ phiếu thường tăng lên. Tuy nhiên, sự dao động của lãi suất không phải luôn luôn phản ứng cùng chiều hoặc ngược chiều với giá cổ phiếu.
Lãi suất có xu hướng giảm khi lạm phát giảm và lạm phát giảm khiến giá cổ phiếu tăng cao hơn. Ngược lại, lạm phát tăng cùng với lãi suất, giá cổ phiếu sẽ giảm. Nhưng nếu lạm phát không phải là một vấn đề nghiêm trọng và lãi suất tăng thì đầu tư vào thị trường chứng khoán thường mang lại nhiều lợi nhuận, bởi vì trong trường hợp này lãi suất tăng là do nền kinh tế tăng trưởng. - 15 - Chương 1: Tổng quan về các yếu tố kinh tế tác động lên giá cổ phiếu NHTM cổ phần 1.
Xu hướng kinh doanh và triển vọng phát triển của ngân hàng Mức thu nhập của ngân hàng cùng với lãi suất thị trường và xu hướng kinh doanh sẽ ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Một ngân hàng nếu có khả năng xây dựng những chiến lược kinh doanh hiệu quả, nắm bắt được những xu hướng kinh doanh đáp ứng được nhu cầu của thị trường, nhạy bén đón đầu các cơ hội thì ngân hàng đó sẽ có thể thu được lợi nhuận lớn trong tương lai. Bên cạnh đó, với những thành tựu trong quá khứ, cùng với uy tín và thương hiệu không ngừng được xây dựng và phát triển; những chiến lược đầu tư, kinh doanh khả thi và hứa hẹn đem lại lợi nhuận cao; những dự án mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ … sẽ là cơ sở để các nhà đầu tư đánh giá về triển vọng phát triển của ngân hàng trong tương lai. Từ đó, giúp nhà đầu tư có thêm những thông tin cần thiết để xác định giá trị của cổ phiếu ngân hàng.
Yếu tố phi kinh tế Bên cạnh những yếu tố kinh tế, giá cổ phiếu còn chịu ảnh hưởng mạnh bởi những nhân tố phi kinh tế bao gồm thay đổi về điều kiện chính trị như chiến tranh hoặc thay đổi về cơ cấu quản lý hành chính, thay đổi về thời tiết hoặc điều kiện thiên nhiên khác. Ngoài ra, những thay đổi về điều kiện văn hóa như sự tiến bộ khoa học kỹ thuật, tiềm năng nghiên cứu phát triển của ngân hàng cũng ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Chiến tranh Có thể thấy rằng, chiến tranh sẽ tàn phá những thành tựu đã xây dựng và cũng làm nền chính trị bất ổn kéo theo sự suy giảm kinh tế. Sự hủy diệt của chiến tranh sẽ triệt tiêu các động lực phát triển của kinh tế, từ đó các ngân hàng sẽ hoạt động không hiệu quả, thậm chí nhiều ngân hàng còn lâm vào tình trạng phá sản, giải thể và giá chứng khoán tất yếu sẽ giảm mạnh.
Sự thay đổi cơ cấu quản lý Một sự thay đổi cơ cấu quản lý có thể tác động tốt hay xấu đến giá cổ phiếu tùy thuộc vào tác động của sự thay đổi này là tích cực hay tiêu cực đến tình hình hoạt động của ngân hàng. Một khi thay đổi ban quản lý thì cả ngân hàng và cổ đông - 16 - Chương 1: Tổng quan về các yếu tố kinh tế tác động lên giá cổ phiếu NHTM cổ phần luôn hy vọng rằng ban quản lý mới sẽ có năng lực, có khả năng trong việc điều hành doanh nghiệp hơn. Nếu điều đó là đúng thì chắc chắn với sự điều hành của ban quản lý mới, ngân hàng sẽ ngày một phát triển và đem lại lợi nhuận cao cho ngân hàng và cổ đông hiện hữu, và tất nhiên nhà đầu tư sẽ đánh giá cao về giá trị cổ phiếu của ngân hàng. Tuy nhiên, nếu sự thay đổi ban quản lý mới không hợp lý thì đây chính là một trong những nguyên nhân làm giảm hiệu quả hoạt động của ngân hàng, dẫn đến giá trị của ngân hàng giảm theo và kéo theo sự giảm giá cổ phiếu.
