Chương 1 luật Du lịch định nghĩa “Dịch vụ du lịch là việc cung cấp các dịch vụ về lữ hành, vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi, giải trí, thông tin hướng dẫn, và các dịch vụ khác nhằm đáp ứng nhu cầu khách du lịch”. Xét từ quan điểm về dịch vụ, chúng ta không thể đồng nhất sản phẩm du lịch với dịch vụ du lịch.s Đỗ Ngọc Lan (2012) dịch vụ du lịch có thể được hiểu là tập hợp tất cả các hoạt động do các cơ sở du lịch cung cấp cho khách du lịch nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách nhƣ vận chuyển, bố trí chỗ ăn ở, hƣớng dẫn du lịch… tổ chức tham quan, các hoạt động giải trí và các hoạt động khác nhằm đáp ứng nhƣ cầu của khách du lịch, phụ thuộc vào mục đích của chuyến du lịch… Với cách hiểu như vậy thì sản phẩm dịch vụ du lịch là kết quả được tạo ra từ hoạt động cung ứng dịch vụ của cơ sở du lịch và sản phẩm có thể có hình thái vật chất hay phi vật chất. Ví dụ một nhà hàng cung cấp dịch vụ ăn uống cho du khách thì sản phẩm của hoạt động đó là các món ăn và cả thái độ phục vụ của nhà hàng…Tuy nhiên, cần phải nhấn mạnh rằng sản phẩm dịch vụ du lịch không đồng nhất với sản phẩm du lịch. Sản phẩm du lịch cần được hiểu theo nghĩa rộng hơn sản phẩm dịch vụ du lịch Dịch vụ du lịch cũng có những đặc điểm đặc trưng của dịch vụ Tính vô hình: Dịch vụ du lịch là vô hình.
Ngoại trừ một số dịch vụ riêng lẻ có tính hữu hình như các hàng hóa bán lẻ, các đồ uống…thì hầu hết các dịch vụ du lịch như dịch vụ lưu trú, ăn uống tham quan….đều tồn tại ở dạng vô hình. Khách du lịch chỉ cảm nhận chúng chứ không cần nắm được như những hàng hóa khác. Do tính chất không cụ thể nên khách hàng không thể kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi mua, gặp khó khăn trong việc quyết định lựa chọn sản phẩm. Các khâu định giá, lựa chọn, cân nhắc, trả giá và quyết định mua bán…chủ yếu thông qua những thông tin từ các ấn phẩm quảng cáo, kinh nghiệm trong quá khứ và những thông tin truyền miệng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Tính không thể tách rời: Việc sản xuất và tiêu thụ dịch vụ du lịch diễn ra tại cùng một không gian, thời gian.
Việc sản xuất hầu hết các dịch vụ du lịch chỉ được thực hiện khi khách du lịch có mặt tại nơi cung cấp dịch vụ; việc tiếp nhận và tiêu dùng sản phẩm du lịch của khách du lịch cũng được thực hiện đồng thời với quá trình sản xuất. Thông thường các nhu cầu du lịch của du khách phát sinh do tò mò, muốn được khám phá hoặc muốn nghỉ ngơi, chữa bệnh…Thông qua các kênh thông tin, người mua chỉ có thể biết được các điểm đến, các chặng dừng chân và phương tiện đi lại rồi sẽ quyết định mua hàng. Khi người mua thực hiện cuộc hành trình của mình thì dịch vụ du lịch mới bắt đầu hình thành và tiêu thụ. Tính không đồng nhất:Dịch vụ du lịch có tính không đồng nhất vì không tiêu chuẩn hóa dịch vụ được.
Các nhân viên cung cấp sản phẩm du lịch không thể tạo ra các sản phẩm như nhau trong khoảng thời gian làm việc khác nhau. Hơn nữa, khách du lịch quyết định chất lượng dịch vụ dựa vào cảm nhận của họ. Trong những bối cảnh khác nhau, những khách du lịch khác nhau cũng có những cảm nhận khác nhau về cùng một dịch vụ. Các nhà cung ứng dịch vụ phải phán đoán tâm lý của khách du lịch để cung cấp dịch vụ thỏa mãn nhu cầu riêng biệt của từng khách hàng.
Tính không cất trữ được: Phần lớn dịch vụ du lịch không thể để tồn kho cũng như không cất trữ được, các nhà cung ứng dịch vụ du lịch chỉ cất trữ được khả năng cung ứng. Ví dụ như khi khách du lịch hủy tour du lịch đã đặt trước với doanh nghiệp lữ hành thì việc tổ chức tour đó không thể lưu trữ mà hãng lữ hành chỉ có thể cất trữ khả năng tổ chức tour, sẵn sàng hướng dẫn khách đi tour đó khi khách có nhu cầu đặt lại. Đặc điểm này của dịch vụ du lịch đòi hỏi các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ du lịch phải có chính sách giá cả, cách thức quảng bá, kỹ thuật bán hàng phù hợp mới có thể đạt công suất sử dụng cao, giảm tổn thất, nâng cao hiệu quả kinh doanh. Vì vậy việc cân đối trong quan hệ cung cầu các dịch vụ du lịch vào thời điểm khác nhau trong ngày, trong tuần, trong tháng hoặc trong năm là hết sức quan trọng với các doanh nghiệp du lịch.
Nhưng dịch vụ du lịch cũng có đặc trưng riêng là tính tổng hợp. Bản chất của dịch vụ du lịch là thỏa mãn mọi nhu cầu cảu khách trong suốt chuyến đi mà nhu cầu của khách là tổng hợp. Cụ thể là dịch vụ du lịch vừa thỏa mãn nhu cầu thiết yếu của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 du khách như: ăn uống, ở, đi lại nhưng mặt khác nó cũng đáp ứng nhu cầu tinh thần như tham quan, nâng cao kiến thức, tăng cường giao lưu cho du khách. Do vậy dịch vụ du lịch có tính tổng hợp và nó biểu hiện ở chỗ nó kết hợp nhiều loại dịch vụ di nhiều đơn vị cá nhân thuộc các ngành khác nhau cung cấp nhằm thỏa mãn nhu cầu của du khách.
Do tính tổng hợp của du lịch nên việc qui hoạch phát triển du lịch cần phải có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các ngành liên quan là cần thiết để có thể đạt được chất lượng dịch vụ tốt nhất.Các yếu tố cấu thành dịch vụ du lịch Dịch vụ du lịch được Ban thư kí WTO xếp vào ngành dịch vụ thứ 9 trên tổng số 12 ngành dịch vụ, theo đó dịch vụ du lịch bao gồm dịch vụ khách sạn và nhà hàng, đại lý lữ hành và điều hành tour du lịch, các dịch vụ du lịch khác. Cách phân loại không chính thức của WTO dựa theo phân loại CPC (Hệ thống phân loại sản phẩm trung tâm) và do đó, dẫn chiếu theo CPC, các yếu tố cấu thành dịch vụ du lịch được hiểu như sau: Dịch vụ đại lý lữ hành và điều hành tour du lịch: là dịch vụ cung cấp cho hành khách đi du lịch bởi các nhà điều hành chuyến du lịch của các đại lý du lịch và các dịch vụ tương tự khác; dịch vụ cung cấp thông tin, chỉ dẫn và lên chương trình du lịch; các dịch vụ có liên quan đến dịch vụ sắp đặt chuyến đi du lịch, chỗ ở, vận chuyển hành khách và hành lý; dịch vụ xuất vé. Dịch vụ khách sạn và ăn nghỉ khác: các dịch vụ ăn nghỉ và các dịch vụ có liên quan do các khách sạn cung cấp. Các dịch vụ liên quan bao gồm các dịch vụ thường được cung cấp và tính cả vào giá ăn nghỉ và bao gồm dịch vụ phòng, dịch vụ về bàn ghế, thư từ và người trực…Các khách sạn thường cũng có các dịch vụ khác như đỗ xe, đồ uống , giải trí, bể bơi, hội nghị…Các khách sạn nghỉ mát còn có thể có các tiện nghi giải trí đa dạng hơn.
Các dịch vụ này cũng thuộc phân nhóm này nếu được tính là một phần của giá ăn nghỉ. Nếu được tính riêng, chúng sẽ được phân loại theo loại hình dịch vụ cung cấp. Ngoài ra, trong nhóm này còn có các dịch vụ ăn nghỉ khác như thu xếp chỗ nghỉ cho khách trọ… Dịch vụ nhà hàng: các dịch vụ phục vụ bữa ăn với các dịch vụ đầy đủ của nhà hàng gồm các dịch vụ nấu nướng, phục vụ thức ăn và các dịch vụ phục vụ đồ uống liên quan do các nhà hàng, quán cà phê và các cơ sở ăn uống tương tự cung LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 cấp một cách đầy đủ bao gồm cả dịch vụ bồi bàn cho cá nhân khách hàng tại bàn, kèm hoặc không kèm dịch vụ giải trí. Trong đó còn bao gồm cả các dịch vụ do các nhà hàng, quán rượu, hộp đêm và các cơ sở tương tự cung cấp cũng như các dịch vụ do các khách sạn hoặc các nơi ăn nghỉ khác, cũng như tiện nghi giao thông như tàu thuyền… Dịch vụ khác như hướng dẫn du lịch: Dịch vụ hướng dẫn du lịch cung cấp bởi đại lý hướng dẫn viên và các hướng dẫn viên tự do Ngoài cách phân loại các yếu tố cấu thành dịch vụ du lịch như ở trên, người ta còn phân loại dịch vụ du lịch bao gồm dịch vụ cơ bản và dịch vụ bổ sung.
Dịch vụ cơ bản: là dịch vụ du lịch được cung ứng nhằm thỏa mãn những nhu cầu cơ bản, thiết yếu đối với khách du lịch như dịch vụ nhà hàng, khách sạn, dịch vụ vận chuyển… Dịch vụ bổ sung: là những dịch vụ phụ trợ nhằm thỏa mãn các nhu cầu đặc trưng và nhu cầu bổ sung cho khách du lịch. Tuy không phải là dịch vụ thiết yếu mang tính chất bắt buộc song nó lại có tính chất quyết định cho sự lựa chọn của du khách bởi khách du lịch khi đi du lịch là muốn tìm hiểu, khám phá vẻ mới lạ của điểm đến chứ không phải chỉ để ăn, ngủ, đi lại. Xuất khẩu dịch vụ du lịch và các khái niệm có liên quan 1. Khái quát chung về xuất khẩu dịch vụ Khái niệm: Khác với khái niệm xuất nhập khẩu hàng hóa, khái niệm xuất khẩu dịch vụ phức tạp hơn nhiều.
Hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) do Liên Hợp Quốc xây dựng và Bảng cán cân thanh toán BOP do Quĩ tiền tệ quốc tế IMF đã một sự thống nhất khá cao về xác định khái niệm xuất khẩu cũng như nhập khẩu dịch vụ. Khái niêm này dựa trên khái niệm cơ bản về người cư trú và người phi cư trú: “Xuất khẩu dịch vụ là việc người cư trú cung cấp cho người phi cư trú vì mục đích thương mại”. Vậy thế nào là người cư trú và người phi cư trú? Việc xem xét này không dựa trên các tiêu chuẩn về quốc tịch hay pháp lý mà dựa trên lợi ích kinh tế chủ yếu của chủ thể. Một chủ thể được gọi là người cư trú ở một quốc gia nếu có lợi ích kinh tế giao dich với qui mô đáng kể trong thời gian LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 một năm trở lên tại quốc gia đó.Những chủ thể không phải là người cư trú ở quốc gia đó là người phi cư trú.