mở đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, dù còn biết bao công việc hệ trọng phải chỉ đạo. Bác vẫn quan tâm đến việc phải tạo lập được kiểu nhà trường lao động. Năm 1947 Bác đã có chỉ thị: “Sự học tập trong nhà trường có ảnh hưởng rất lớn cho tương lai của thanh niên và tương lai của thanh niên là tương lai của đất nước mình. Vì vậy cốt nhất là phải dạy cho học trò biết yêu nước thương nòi.
phải dạy cho họ có ý chí tự lực tự cường, quyết không chịu thua kém ai, quyết không chịu làm nô lệ” Bác nêu ra bốn việc quan trong của trường học: “ Một là làm cho học sinh quý trọng sự cần lao. Hai là tập cho họ quen lao khổ. Ba là cho họ cái chí khí tự lực kỳ lực. Bốn là có ích cho sức khoẻ của họ”.
(Hồ Chí Minh – toàn tập – NXB Chính trị quốc gia) Tư tưởng và sự chỉ đạo thực tiễn của Bác Hồ về phát triển nhà trường Việt Nam rất tinh tế và độc đáo, luôn phù hợp với thực tiễn phát triển giáo dục hiện đại. Tư tưởng này đã trở thành hiện thực trong nhà trường Việt Nam những năm 1960, 1970 của thế kỷ 20 thông qua các trường điển hình lúc bấy giờ như trường Bắc Lý, trường Thanh niên lao động XHCN Hoà Bình. Khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, mô hình này đã không được duy trì, cải tiến để phù hợp với hoàn cảnh mới của nhà trường phổ thông ở Việt Nam, dù trên lý thuyết không có sự tuyên bố nào đi ra ngoài nguyên lý giáo dục XHCN. Song sự tổ chức thực tế ở một bộ phận dường như trở lại quỹ 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đạo của nhà trường quyền uy và ăn bám.
bệnh thành tích, hình thức đã làm cho một số nhà trường vơi đi sự tín nhiệm của xã hội, của cộng đồng. Hiện nay Việt Nam chúng ta đã có luật giáo dục được ban hành vào ngày 27/6 /2005. Và Nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân được tổ chức theo các loại hình sau đây: - Trường công lập do Nhà nước thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, đảm bảo kinh phí cho các nhiệm vụ chi thường xuyên. - Trường dân lập do cộng đồng dân cư ở cơ sở thành lập, đầu tư cơ sở vật chất và đảm bảo kinh phí hoạt động.
- Trường tư thục do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động bằng vốn ngoài ngân sách nhà nước. - Nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân thuộc mọi loại hình đều được thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của Nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục. Nhà nước tạo điều kiện để trường công lập giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống giáo dục quốc dân. Các yếu tố để thành lập nhà trường gồm: - Mục tiêu đào tạo ( M ) - Hình thức đào tạo ( H ) - Nội dung đào tạo ( N ) - Điều kiện đào tạo ( Đ ) - Phương pháp đào tạo ( P ) - Môi trường đào tạo ( M ) - Lực lượng đào tạo ( Thầy- Th ) - Bộ máy đào tạo ( Bô ) - Đối tượng đào tạo ( Trò - Tr ) - Qui chế đào tạo ( Qi ) H M § Th Tr Qu¶n lÝ Qi M« N 16 P LUAN VAN CHAT LUONG download B« : add luanvanchat@agmail.com Sơ đồ 2: Sơ đồ hoá mối liên hệ các yếu tố cấu thành nhà trường.
Vai trò, nhiệm vụ của giáo viên dạy nghề 1. Vai trò của giáo viên dạy nghề Đội ngũ giáo viên (Teaching Staff) và đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục, quản lí các nhà trường và các cơ quan trong hệ thống giáo dục quốc dân có vai trò rất quan trọng cho sự thành bại của sự nghiệp giáo dục. Bởi vì sản phẩm của họ khác với sản phẩm của loại hình lao động khác ở chỗ: Sản phẩm này tích hợp cả nhân tố tinh thần và vật chất, đó là “Nhân cách – Sức lao động”. Thành quả lao động của họ vừa tác động vào hình thái ý thức xã hội (giá trị văn hoá tinh thần của dân tộc, tình đoàn kết đồng thuận của đất nước), vừa hình thành sức lao động kỹ thuật thúc đẩy sự năng động của đời sống thị trường, ở đây là thị trường sức lao động.
Sứ mệnh của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục có ý nghĩa cao cả đặc biệt. Họ là bộ phận lao động tinh hoa của đất nước. Lao động của họ trực tiếp và gián tiếp thúc đẩy sự phát triển đất nước, cộng đồng đi vào trạng thái phát triển bền vững. Một ngày thiếu giáo dục đất nước không thể tồn tại được và giáo dục không có người thầy không thể vận động được.
Trong việc định hướng lại giáo dục, Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Việt Nam rất quan tâm xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giáo dục. Trong thời kì đổi mới giáo dục đã liên tiếp có các chỉ thị về lĩnh vực quan trọng này. Ngày 27/8/2001 Thủ tướng Chính phủ có Chỉ thị 18/2001/T – Tg nêu ra các biện pháp cấp bách xây dựng đội ngũ nhà giáo của hệ thống giáo dục quốc dân. Ngày 9/7/2001 Chính phủ có nghị định 35/2001/NĐ - Chính phủ nêu chính sách đối với nhà giáo, cán bộ quản lí giáo dục công tác ở trường chuyên biệt, ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Ban bí thư TW có Chỉ thị số 40 về xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục. Từ Chỉ thị này ngày 11/1/2005 Thủ tướng chính phủ ra quyết định phê duyệt đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục giai đoạn 2005 – 2010”. “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục theo hướng chuẩn hoá, nâng cao chất lượng, bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặ biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”. Trong các nhiệm vụ nêu ra đã lưu ý việc: “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng để tiếp tục xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lí giáo dục.
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò, trách nhiệm của nhà giáo và nhiệm vụ xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lí giáo dục có chất lượng cao, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, trong sáng về đạo đức, tận tụy với nghề nghiệp, làm trụ cột thực hiện các mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”. Những yêu cầu chung đối với việc phát triển đội ngũ giáo viên - Yêu cầu đối với giáo viên dạy nghề 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Xã hội và người học đòi hỏi người giáo viên nói chung và người giáo viên dạy nghề nói riêng những yêu cầu rất cao, bởi vì quan niệm của người Việt Nam thì giáo viên là người hiểu biết toàn diện. * Những yêu cầu về phẩm chất: - Lòng yêu nghề Người giáo viên trước hết phải có lòng yêu nghề, đó là tiêu chuẩn quan trọng nhất đối với người thầy. Thực tế đã chứng minh: Bất luận làm nghề gì muốn có kết quả cao, phải có lòng yêu nghề.
Người thầy trước hết phải là người yêu nghề. Chỉ có ai tha thiết đối với nghề dạy học mới trở thành nhà sư phạm chân chính, mới xứng đáng với vị trí ”Người thầy” của xã hội. Chỉ những ai yêu nghề mới cảm thấy cái hay, cái đẹp, cái cao quý của nghề dạy học. Nhà giáo yêu nghề mới ”thức thâu đêm nghiêng mình bên giáo án”, để tìm ra những phương pháp giảng dạy phù hợp với nội dung và trình độ của học sinh.
- Đạo đức chuẩn mực Xã hội đòi hỏi người thầy phải có đạo đức chuẩn mực. Trong mọi việc làm, thầy giáo phải là người có tính chuẩn mực, thái độ ân cần, tận tâm thực hiện các nhiệm vụ của mình. Lời nói của thầy bao giờ cũng phải đi đôi với việc làm. Chỉ khi nào có được những phẩm chất như thế thầy giáo mới có thể giáo dục, rèn luyện thế hệ trẻ trở thành con người lao động mới.
- Uy tín đối với học sinh Kết quả giáo dục phụ thuộc nhiều vào uy tín của người thầy. Lòng yêu nghề, phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn nghề và sư phạm là cơ sở để tạo nên uy tín của người thầy. - Kỉ luật nghề nghiệp Kỉ luật nghề nghiệp là một đòi hỏi cao của quá trình sản xuất, để đảm bảo an toàn cho con người và thiết bị. Học sinh sau này ra trường sẽ phải thực hiện các quy trình sản xuất chặt chẽ.
Muốn có được kỉ luật nghề nghiệp học sinh phải rèn luyện nghiêm túc ngay từ khi còn ngồi trên ghế 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhà trường để tạo thành thói quen. Muốn rèn luyện cho học sinh tính kỉ luật nghề nghiệp, người thầy phải có được đức tính ấy. Sự dễ dãi, xuề xoà sẽ làm hạn chế việc rèn luyện tác phong nghề nghiệp cho học sinh vì vậy giáo viên phải rèn luyện để loại bỏ những thói quen đó. *Những yêu cầu về năng lực: Năng lực là yếu tố quyết định tạo lên nhân cách con người dạy nghề vừa mang những tính chất chung của nghề dạy học, vừa có những nét đặc thù của chuyên môn kĩ thuật, vì vậy người giáo viên dạy nghề phải có cả năng lực sư phạm và năng lực chuyên môn mới hoàn thành được nhiệm vụ của mình, trong đó có năng lực quản lý, năng lực tổ chức.
Xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên ở nước ta trong hoàn cảnh hiện nay phải quán triệt các yêu cầu về phát triển nguồn nhân lực. Có 3 yêu cầu sau cần chú ý: - Đủ về số lượng. Số lượng của giáo viên nhìn trên sự điều hành vĩ mô phải cân đối với lao động xã hội trong nền kinh tế. Ở nước ta hiện có khoảng 50 triệu lao động trong độ tuổi lao động và có khoảng gần 1 triệu là giáo viên.
Như vậy chiếm 2% trong tổng lao động.