PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Bancassurance là thuật ngữ mô tả sự kết hợp các sản phẩm và sản phẩm của Ngân hàng và Công ty bảo hiểm thông qua một kênh phân phối cho cùng một cơ sở khách hàng. Bancassurance xuất hiện ở thị trường Việt Nam từ năm 1993, và đang trở thành một xu hướng tất yếu để các công ty bảo hiểm và ngân hàng trong nước hướng tới vì những lợi ích thiết thực. Hiện nay khi hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam đang trong lộ trình tái cấu trúc, việc hướng đến các kênh phân phối mới như Bancassurance là một yêu cầu khách quan để các ngân hàng đảm bảo một nguồn thu bổ sung an toàn, tiết kiệm chi phí, khẳng định thương hiệu và tạo nên lợi thế cạnh tranh hiệu quả.
Tuy nhiên trong thực tế, các nhà quản lý thường gặp khó khăn khi xác định đâu là những yếu tố thành công cốt lõi của Bancassurance. Do đó, việc nghiên cứu đề tài này là cần thiết, hỗ trợ các nhà quản lý trong việc phân bổ nguồn lực vào các yếu tố quan trọng nhất nhẳm đảm bảo Bancassurance đạt được mức độ thành công cao nhất. Xuất phát từ nhận thức trên, việc thực hiện đề tài “GIẢI PHÁP NÂNG CAO MƢ́C ĐỘ THÀNH CÔNG CỦA HOẠT ĐỘNG BANCASSURANCE TẠI VIỆT NAM” có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận lẫn thực tiễn. Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở lý luận và phân tích các yếu tố có tác động đến sự thành công của Bancassurance tại thị trường Việt Nam, bài nghiên cứu giúp các nhà quản lý phân bổ hoặc điều chỉnh nguồn lực đầu tư vào các yếu tố thành công cốt lõi của Bancassurancen một cách hiệu quả, từ đó nâng cao khả năng thành công của kênh phân phối này.
Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi thu thập dữ liệu Đối tượng nghiên cứu: hoạt động Bancassurance tại Việt Nam. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 Phạm vi thu thập dữ liệu: các Công ty bảo hiểm và các Ngân hàng tại Việt Nam trong giai đoạn 2005 - 2013. Do giới hạn về thời gian và nguồn lực nên luận văn chỉ tập trung nghiên cứu trên góc độ nhìn nhận của Công ty bảo hiểm và Ngân hàng, không đề cập đến quan điểm của người tiêu dùng và các yếu tố thuộc môi trường kinh tế vĩ mô. Dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu Việc nghiên cứu được thực hiện theo ba giai đoạn: Giai đoạn 1: căn cứ vào cơ sở lý luận và các bằng chứng thực tiễn từ các đề tài về Bancassurance trước đây để xác định các tiêu chí có ảnh hưởng đến sự thành công của Bancassurance, xây dựng thang đo và thiết lập Bảng câu hỏi khảo sát theo phương pháp Delphi phục vụ cho quá trình nghiên cứu định lượng.
Giai đoạn 2: lấy ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực Bancassurance thông qua bảng câu hỏi nhằm xác định các yếu tố trong mô hình và mô hình cấu trúc thứ bậc của các yếu tố đó. Giai đoạn 3: từ kết quả ở giai đoạn 2, sử dụng phương pháp phân tích AHP để đo lường mức độ quan trọng của từng yếu tố. Mẫu và thông tin mẫu: khảo sát được thực hiện tại hai khu vực Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Đối tượng chọn mẫu là những chuyên gia về Bancassurance đã và đang công tác tại các ngân hàng và công ty bảo hiểm tại Việt Nam, khảo sát được thực hiện bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp thông qua bảng câu hỏi.
Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu: sử dụng kỹ thuật xử lý dữ liệu bằng phần mềm Excel, SPSS và Superdecison, bao gồm ba bước chính: (1) Kiểm định mức độ nhất quán của kết quả khảo sát Delphi; (2) Đo lường mức độ quan trọng của từng yếu tố bằng siêu ma trận trọng số; (3) Kiểm tra các chỉ số nhất quán của mô hình AHP. Kết cấu luận văn Nội dung của luận văn bao gồm ba chương: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về Bancassurance và các yếu tố tác động đến sự thành công của Bancassurance Gồm những nội dung: một số cơ sở lý thuyết về Bancassurance, các yếu tố tác động đến sự thành công của Bancassurance, tóm tắt các nghiên cứu trước đây. Chƣơng 2: Tình hình phát triển của Bancassurance tại Việt Nam, phƣơng pháp nghiên cứu và kết quả nghiên cứu Gồm những nội dung: giới thiệu sơ lược về quá trình hình thành và phát triển của Bancassurance tại thị trường Việt Nam, phương pháp nghiên cứu, quy trình nghiên cứu, thông tin mẫu, phân tích dữ liệu và kết quả phân tích dữ liệu. Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao mức độ thành công của hoạt động Bancassurance tại Việt Nam Gồm những nội dung: định hướng phát triển Bancassurance tại thị trường Việt Nam, đề xuất một số giải pháp đối với ngân hàng, công ty bảo hiểm và cơ quan chức năng nhằm nâng cao mức độ thành công của Bancassurance, ý nghĩa thực tiễn và đóng góp của đề tài, hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BANCASSURANCE VÀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THÀNH CÔNG CỦA BANCASSURANCE 1. Lý luận chung về Bancassurance 1. Khái niệm Bancassurance Thuật ngữ Bancassurance được kết hợp từ hai cụm từ: ngân hàng (bank) (NH) và bảo hiểm (insurance). Có nhiều định nghĩa khác nhau về Bancassurance, sau đây là một vài định nghĩa riêng biệt: Bancassurance là quá trình sử dụng các mối quan hệ giữa NH với khách hàng để bán các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ (BHNT) và bảo hiểm phi nhân thọ (BHPNT), sự liên kết này được xem là con đường tự nhiên để CTBH phát triển một cách hiệu quả (World Bank, 2012).
Hay Alan Leach (trích trong Munich Re, 2001) mô tả Bancassurance là sự tham gia của các NH, NH tiết kiệm (savings banks) và tổ chức tín dụng (TCTD) nhà ở (buidling society)1 trong việc sản xuất, tiếp thị và phân phối sản phẩm bảo hiểm. Các tổ chức bảo hiểm và tái bảo hiểm nổi tiếng trên thế giới cũng định nghĩa Bancassurance theo nhiều cách khác nhau, chẳng hạn như: Swiss Re (2007): Bancassurance có thể được mô tả là một chiến lược của các NH hoặc CTBH với mục tiêu làm cho thị trường tài chính hoạt động một cách ít hoặc nhiều tích hợp hơn. Munich Re (2001): Bancassurance là việc cung cấp các sản phẩm hoặc dịch vụ bảo hiểm và NH thông qua một kênh phân phối chung và/ hoặc các cơ sở khách hàng như nhau. 1 Một loại hình tổ chức tài chính cung cấp các dịch vụ NH và dịch vụ tài chính khác cho các thành viên, cách thức hoạt động tương tự như công đoàn tín dụng ở Mỹ, trong đó chủ sở hữu đồng thời là thành viên.
Các tổ chức này chuyên cung cấp các khoản cho vay thế chấp và các tài khoản tiền gửi thanh toán, được đảm bảo bởi các CTBH. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 Hiệp hội bảo hiểm và tái bảo hiểm liên minh Châu Âu (Insurance Europe) định nghĩa Bancassurance là việc cung cấp dịch vụ bảo hiểm bởi các NH theo một cách tiếp cận tích hợp. Học viện Quản lý bảo hiểm quốc tế (IRMI) giài thích Bancassurance là từ mô tả việc tiếp thị và bán các sản phẩm bảo hiểm thông qua các kênh phân phối NH. Quá trình này cho phép các NH và CTBH xác định khách hàng mới và tạo ra các sản phẩm bổ sung.
Trong một bài nghiên cứu về Bancassurance của World Bank năm 2012, Bancassurance là quá trình sử dụng các chi nhánh của NH và hệ thống mạng lưới khách hàng nhằm thúc đẩy doanh số bán hàng của CTBH. Từ các định nghĩa trên, Bancassurance có thể hiểu một cách giản đơn nhất là việc các NH hoặc kết hợp với các CTBH hoặc tự cung cấp các sản phẩm bảo hiểm cho khách hàng của mình. Việc tham gia của NH có thể ở nhiều cấp độ khác nhau tùy theo mô hình Bancassurance triển khai. Lịch sử hình thành và phát triển Trong một nghiên cứu của SCOR (2005), Bancassurance được khẳng định xuất hiện lần đầu tại Pháp và Tây Ban Nha.
Đầu những năm 1970 tại Pháp, hai công ty BHNT và bảo hiểm chung là ACM (Assurances du Crédit Mutuel) và Vie et IARD chính thức đi vào hoạt động, tự bảo hiểm cho các khoản nợ tín dụng từ khách hàng của mình. Sự thành lập của hai tổ chức này được xem là tiền thân của Bancassurance mà cho đến 15 năm sau đó mới thực sự bùng nổ và phát triển. Trong khi đó tại Tây Ban Nha, vào đầu những năm 1980, Banco De Bilbao đã mua lại phần lớn cổ phẩn của EUROSEGUROS SA, vốn là một CTBH và tái bảo hiểm. Ban đầu các NH chỉ nắm quyền kiểm soát trên phương diện tài chính, vì luật lúc bấy giờ không cho phép NH tham gia vào các hoạt động bảo hiểm.
Mãi cho dến năm 1991 thì luật này được bãi bỏ và sau đó nhóm năm tổ chức Bancassurance hàng đầu của Tây ban nha (Vida Caixa, TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 BBVA, SHC Seguros, Aseval, Mapfre Vida) đã kiểm soát 1/3 thị trường BHNT tại quốc gia này. Trong thời gian này, rất nhiều NH và CTBH trên khắp các lụa địa nhanh chóng bước vào cuộc đua. Tại Bỉ, một trong các tập đoàn bảo hiểm hàng đầu là AG đã liên kết với Générale de Banque thành lập CTBH nhân thọ Alpha Life vào năm 1989. Một năm sau đó tại Hà Lan, AMEV N.
bắt đầu hợp tác với VSB. Ở Châu Á, Bancassurance thu hút sự chú ý của NH Hàn Quốc sau khi chính phủ cho phép vào năm 2003. Còn tại Thái Lan năm 2004, Fortis ký hợp đồng với tập đoàn Muang Thai để bán BHNT và BHPNT, sau đó nắm giữ 25% cổ phần của Muang Thai. Bancassurance cũng dần phát triển ở nhiều nước Châu Á khác như Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Singapore, Malaysia, v.
Mô hình Bancassurance Chiến lược Bancassurance trong thực tế vô cùng đa dạng nên không có một mô hình nào được xem là tiêu chuẩn hay tốt nhất cho các bên tham gia. Theo Nigh và Saunders (2003-2004), căn cứ vào mức độ liên kết giữa nhà cung cấp sản phẩm và nhà phân phối, Bancassurance có ba hình thức cơ bản và truyền thống như sau: Thỏa thuận phân phối Công ty liên doanh Tập đoàn dịch vụ tài chính 1. Thỏa thuận phân phối (Distribution agreements/ Marketing partnership) Đặc điểm hoạt động: NH chỉ đóng vai trò tiếp thị và bán các sản phẩm của một hay nhiều CTBH thông qua hợp đồng đại lý/ môi giới mà không tham gia vào quá trình thiết kế sản phẩm hay quản lý hợp đồng. NH hưởng hoa hồng môi giới hoặc một phần lợi nhuận bán hàng tùy theo thỏa thuận với đối tác.