Giải pháp nâng cao sự thành công của các dự án phát triển phần mềm tại công ty phần mềm tma solutions đến năm 2020

Khám phá giải pháp nâng cao thành công cho các dự án phát triển phần mềm tại TMA Solutions đến năm 2020, tối ưu hóa quy trình và hiệu quả.

• Tác giả: Hoàng Ngọc Ân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Thị Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh (Hướng Ứng Dụng)
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Sự Thành Công Của Các Dự Án Phát Triển Phần Mềm Tại TMA Solutions Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu đề tài nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC YẾU TỐ CỐT LÕI TẠO NÊN SỰ THÀNH CÔNG CỦA CÁC DỰ ÁN PHÁT TRIỂN PHẦN MỀM
• 1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Dự án phát triển phần mềm
• 1.1.2. Dự án phần mềm thành công
• 1.1.3. Chu trình phát triển phần mềm
• 1.1.4. Các nghiên cứu trước có liên quan
• 1.1.5. Đề xuất các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của các dự án phát triển phần mềm
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ CỐT LÕI TẠO NÊN SỰ THÀNH CÔNG CỦA CÁC DỰ ÁN PHÁT TRIỂN PHẦN MỀM TẠI CÔNG TY PHẦN MỀM TMA SOLUTIONS
• 2.1. Khái quát quá trình hoạt động của công ty phần mềm TMA Solutions
• 2.2. Lịch sử hình thành công ty phần mềm TMA Solutions
• 2.3. Cơ cấu tổ chức
• 2.4. Khái quát kết quả hoạt động kinh doanh của TMA Solutions
• 2.5. Phân tích thực trạng về các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của các dự án phát triển phần mềm tại Công Ty Phần Mềm TMA Solutions
• 2.6. Kết quả khảo sát các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của các dự án phát triển phần mềm
• 2.7. Phân tích thực trạng các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của các dự án phát triển phần mềm tại Công ty Phần Mềm TMA Solutions
• 2.8. Đánh giá chung về các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của các dự án phát triển phần mềm tại Công Ty Phần Mềm TMA Solutions
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO SỰ THÀNH CÔNG CỦA CÁC DỰ ÁN PHÁT TRIỂN PHẦN MỀM TẠI CÔNG TY PHẦN MỀM TMA SOLUTIONS ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Định hướng và mục tiêu phát triển của Công ty Phần Mềm TMA Solutions đến năm 2020
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao sự thành công cho các dự án phát triển phần mềm tại công ty Phần Mềm TMA Solutions
• 3.2.1. Đối với yếu tố sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao
• 3.2.2. Đối với kỹ năng giao tiếp giữa các thành viên
• 3.2.3. Đối với khả năng lãnh đạo của nhà quản lý dự án
• 3.2.4. Đối với kỹ năng chuyên môn giữa các thành viên
• 3.2.5. Đối với sự tham gia của khách hàng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về giải pháp nâng cao thành công dự án phần mềm tại TMA Solutions

Trong bối cảnh phát triển công nghệ thông tin mạnh mẽ, việc nâng cao sự thành công của các dự án phát triển phần mềm tại TMA Solutions trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Công ty đã xác định rõ các yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến thành công của dự án, từ đó đề ra các giải pháp cụ thể nhằm tối ưu hóa quy trình phát triển phần mềm. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn gia tăng sự hài lòng của khách hàng.

1.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao thành công dự án phần mềm

Nâng cao thành công của dự án phần mềm không chỉ giúp TMA Solutions duy trì vị thế cạnh tranh mà còn tạo ra giá trị bền vững cho khách hàng. Các dự án thành công sẽ góp phần nâng cao uy tín và thương hiệu của công ty trong ngành công nghiệp phần mềm.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu về thành công dự án phần mềm

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của các dự án phát triển phần mềm tại TMA Solutions. Điều này sẽ giúp công ty có cái nhìn rõ ràng hơn về các yếu tố cần cải thiện và phát triển.

II. Các thách thức trong phát triển phần mềm tại TMA Solutions

Mặc dù TMA Solutions đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong quá trình phát triển phần mềm. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng của dự án, từ đó làm giảm sự hài lòng của khách hàng.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng chuyên môn trong đội ngũ

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt kỹ năng chuyên môn giữa các thành viên trong nhóm phát triển. Điều này có thể dẫn đến việc không hoàn thành các yêu cầu kỹ thuật của dự án.

2.2. Khó khăn trong quản lý dự án

Quản lý dự án hiệu quả là một yếu tố quan trọng. Tuy nhiên, việc thiếu kinh nghiệm và kỹ năng quản lý có thể dẫn đến việc không kiểm soát được tiến độ và chất lượng dự án.

III. Phương pháp nâng cao thành công dự án phần mềm tại TMA Solutions

Để nâng cao sự thành công của các dự án phát triển phần mềm, TMA Solutions cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này sẽ giúp cải thiện quy trình làm việc và tăng cường sự hợp tác giữa các thành viên trong nhóm.

3.1. Đào tạo và phát triển kỹ năng cho nhân viên

Đào tạo kỹ năng chuyên môn cho nhân viên là một giải pháp quan trọng. Việc này không chỉ giúp nâng cao năng lực cá nhân mà còn cải thiện hiệu quả làm việc của toàn đội ngũ.

3.2. Tăng cường sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao

Sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao là yếu tố quyết định đến thành công của dự án. Các nhà quản lý cần tạo điều kiện thuận lợi cho nhóm phát triển, từ đó giúp họ hoàn thành nhiệm vụ một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại TMA Solutions

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp nâng cao thành công dự án phần mềm đã mang lại nhiều lợi ích cho TMA Solutions. Các dự án không chỉ hoàn thành đúng tiến độ mà còn đáp ứng được yêu cầu chất lượng cao.

4.1. Đánh giá kết quả sau khi áp dụng giải pháp

Sau khi áp dụng các giải pháp, TMA Solutions đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong hiệu suất làm việc của các nhóm phát triển. Điều này thể hiện qua việc giảm thiểu số lượng dự án thất bại.

4.2. Phản hồi từ khách hàng về chất lượng dự án

Khách hàng đã có những phản hồi tích cực về chất lượng sản phẩm sau khi TMA Solutions thực hiện các giải pháp nâng cao. Sự hài lòng của khách hàng là một trong những chỉ số quan trọng nhất để đánh giá thành công của dự án.

V. Kết luận và tương lai của dự án phát triển phần mềm tại TMA Solutions

TMA Solutions đã có những bước tiến đáng kể trong việc nâng cao sự thành công của các dự án phát triển phần mềm. Tuy nhiên, công ty cần tiếp tục cải tiến và áp dụng các giải pháp mới để duy trì và phát triển hơn nữa trong tương lai.

5.1. Tương lai của các dự án phần mềm tại TMA Solutions

Trong tương lai, TMA Solutions sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ mới và phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường phần mềm.

5.2. Định hướng phát triển bền vững cho TMA Solutions

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp TMA Solutions không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong ngành công nghiệp phần mềm, góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp phần mềm toàn cầu luôn đối mặt với rủi ro vận hành rất lớn. Theo báo cáo thường niên của tổ chức The Standish CHAOS năm 2015, tỷ lệ dự án phát triển phần mềm thành công trên thế giới chỉ đạt 29%, trong khi có đến 52% dự án gặp thách thức lớn và 19% dự án rơi vào thất bại hoàn toàn. Tại Việt Nam, Quyết định số 13/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã bổ sung phát triển phần mềm vào danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư. Điều này tạo đòn bẩy mạnh mẽ cho các doanh nghiệp công nghệ thông tin trong nước. Tuy nhiên, việc gia tăng quy mô luôn đi kèm nguy cơ tiềm ẩn về kiểm soát chất lượng và tiến độ.

Tại Công ty Giải pháp Phần mềm TMA Solutions, doanh nghiệp xuất khẩu phần mềm với hơn 2.000 kỹ sư và trên 100 khách hàng quốc tế đến từ 25 quốc gia, áp lực quản trị dự án là rất rõ nét. Giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2016, công ty triển khai tổng cộng 403 dự án phần mềm, ghi nhận 329 dự án thành công và 74 dự án thất bại. Dù tỷ lệ thất bại đã giảm từ 35,64% năm 2013 xuống còn 15,83% năm 2016, song những tổn thất về nguồn lực và uy tín vẫn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tối ưu hóa quy trình. Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là xác định và lượng hóa các yếu tố tác động trực tiếp đến kết quả dự án nhằm tìm ra điểm nghẽn quản trị.

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào ba nội dung: hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của dự án phần mềm; phân tích thực trạng quản trị dự án tại TMA Solutions qua dữ liệu khảo sát thực tế; và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi đến năm 2020. Nghiên cứu được thực hiện tại các cơ sở của TMA Solutions ở Thành phố Hồ Chí Minh, dựa trên dữ liệu dự án giai đoạn 2012-2017. Ý nghĩa của đề tài thể hiện qua việc cung cấp công cụ đo lường thực chứng, giúp doanh nghiệp nâng tỷ lệ dự án thành công vượt mức 90%, tối ưu hóa nguồn vốn 483 tỷ đồng và hỗ trợ tăng trưởng doanh thu bền vững vượt mốc 925 tỷ đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên nền tảng lý thuyết về các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công (Critical Success Factors - CSFs) do Daniel khởi xướng năm 1961 và được hoàn thiện bởi Rockart năm 1984. Theo đó, CSFs là số lượng hữu hạn các lĩnh vực hoạt động then chốt mà nếu đạt được kết quả khả quan sẽ đảm bảo hiệu quả cạnh tranh cho tổ chức. Kết hợp với mô hình chu trình phát triển phần mềm (SDLC) của Schmidt và cộng sự năm 2001, quy trình tạo lập phần mềm trải qua 11 giai đoạn liên hoàn từ phân tích tổng quát, phân tích yêu cầu, thiết kế kiến trúc, lập trình, kiểm thử đến triển khai và bảo trì.

Luận văn kế thừa mô hình nghiên cứu thực chứng của Teng năm 2016 tại Malaysia và tích hợp các công trình của Chow và cộng sự năm 2008, Dubey năm 2011 để xác lập 5 khái niệm cốt lõi:

• Sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao (Brown và Leigh, 1996): Sự đồng hành về tầm nhìn chiến lược, cung cấp nguồn lực và tạo môi trường làm việc linh hoạt cho đội ngũ dự án.
• Khả năng lãnh đạo của nhà quản lý dự án (Biehl, 2007): Năng lực chuyên môn, kỹ năng điều phối, xử lý rủi ro và truyền cảm hứng của người đứng đầu dự án.
• Kỹ năng giao tiếp giữa các thành viên (Sudhakar, 2012): Mức độ trao đổi thông tin minh bạch, trực tiếp và liên tục nhằm giải quyết xung đột nội bộ.
• Kỹ năng chuyên môn của các thành viên (Fortune và cộng sự, 2006): Trình độ kỹ thuật, năng lực lập trình và kinh nghiệm thực tiễn của các kỹ sư tham gia dự án.
• Sự tham gia của khách hàng (Viskovic, 2008): Tần suất và chất lượng tương tác, phản hồi của khách hàng trong suốt vòng đời dự án.

Mô hình nghiên cứu định lượng ban đầu bao gồm 5 nhân tố với 23 biến quan sát, đo lường trên thang đo Likert 5 mức độ từ 1 (hoàn toàn không đồng ý) đến 5 (hoàn toàn đồng ý).

                      MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 5 NHÂN TỐ CSFs
                      

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hai giai đoạn định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Tiến hành thảo luận nhóm tập trung vào đầu năm 2018 tại văn phòng TMA Solutions với 15 chuyên gia, chia thành 2 nhóm riêng biệt (nhóm 1 gồm 5 giám đốc và phó giám đốc; nhóm 2 gồm 10 kỹ sư trưởng) nhằm điều chỉnh thang đo phù hợp với môi trường gia công phần mềm Việt Nam.
• Nghiên cứu định lượng: Thực hiện khảo sát trực tiếp và trực tuyến với 260 nhân sự gồm các kỹ sư trưởng có từ 3-5 năm kinh nghiệm, các quản lý dự án và trưởng nhóm. Thu về 255 phiếu, loại bỏ 10 phiếu không hợp lệ, còn lại 250 quan sát hợp lệ (đạt tỷ lệ 96,15%). Cỡ mẫu 250 đáp ứng tiêu chuẩn phân tích nhân tố khám phá EFA khi lớn hơn 5 lần số biến quan sát (23 x 5 = 115 mẫu theo tiêu chuẩn của Nguyễn Đình Thọ, 2011).

Quy trình phân tích dữ liệu được thực hiện trên phần mềm SPSS 22.0 qua ba bước:

1. Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha: Loại bỏ 5 biến quan sát có hệ số tương quan biến tổng nhỏ hơn 0,30 (gồm QLCC4, QLCC5, KNGT2, QLDA6, QLDA7). Giữ lại 18 biến quan sát đạt độ tin cậy cao từ 0,647 đến 0,857.
2. Phân tích nhân tố khám phá EFA: Sử dụng phương pháp Principal Components Analysis với phép xoay Varimax. Kết quả hệ số KMO đạt 0,825 (> 0,50), kiểm định Bartlett đạt mức ý nghĩa Sig = 0,000 (< 0,05), tổng phương sai trích TVE đạt 67,331% (> 50%) tại điểm dừng Eigenvalue = 1,038 (> 1,0), khẳng định tính hội tụ của 5 nhóm nhân tố độc lập.
3. Thống kê mô tả và phân tích dữ liệu thứ cấp: Đánh giá điểm trung bình của từng nhóm nhân tố kết hợp dữ liệu hoạt động giai đoạn 2013-2016 được thu thập từ báo cáo nội bộ hoàn tất vào tháng 4 năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu từ 250 phiếu khảo sát thực chứng và thống kê nội bộ mang lại 4 phát hiện quan trọng:

                  ĐIỂM ĐÁNH GIÁ TRUNG BÌNH CÁC YẾU TỐ CSFs
                  
Yếu tố                              Điểm TB   Độ lệch chuẩn
Khả năng lãnh đạo của QLDA (QLDA)    3,84        0,728
Sự tham gia của khách hàng (TGKH)   3,82        0,667
Kỹ năng chuyên môn (KNCM)            3,76        0,774
Kỹ năng giao tiếp (KNGT)             3,74        0,789
Sự hỗ trợ của QL cấp cao (QLCC)     3,61        0,903
Thang đo 5 điểm Likert: 1 (Rất thấp) -> 5 (Rất cao)

Thứ nhất, Khả năng lãnh đạo của nhà quản lý dự án đạt điểm trung bình cao nhất trong 5 yếu tố với 3,84/5,0 (độ lệch chuẩn 0,728). Trong cơ cấu mẫu có 56,4% kỹ sư trưởng và 11,2% quản lý dự án, sự nhạy bén và năng lực điều phối của người quản trị được xem là lá chắn trực tiếp giúp dự án vượt qua các yêu cầu kỹ thuật phức tạp từ đối tác quốc tế.

Thứ hai, Sự tham gia của khách hàng và Kỹ năng chuyên môn của các thành viên lần lượt đạt mức đánh giá 3,82/5,0 và 3,76/5,0. Việc có 60,0% nhân sự khảo sát đạt mức thu nhập từ 10 đến 20 triệu đồng phản ánh lực lượng kỹ sư có năng lực ổn định, có khả năng tiếp thu công nghệ mới và làm việc hiệu quả với các tập đoàn viễn thông, tài chính hàng đầu.

Thứ ba, Kỹ năng giao tiếp giữa các thành viên đạt điểm trung bình 3,74/5,0 (độ lệch chuẩn 0,789). Dù các buổi ăn trưa và họp giao ban nội bộ được tổ chức thường xuyên, nhưng có đến 75% hiệu quả phối hợp vẫn phụ thuộc vào kỹ năng mềm cá nhân. Việc phụ thuộc quá nhiều vào trao đổi qua email thay vì đối thoại trực diện làm giảm tốc độ xử lý sự cố mã nguồn.

Thứ tư, Sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao nhận điểm đánh giá thấp nhất trong toàn bộ mô hình với mức 3,61/5,0 (độ lệch chuẩn 0,903). Thống kê giai đoạn 2013-2016 cho thấy số lượng dự án phát triển tại công ty tăng nhanh từ 32 lên 59 dự án (tăng 84,38%), nhưng số cuộc họp định hướng của lãnh đạo cấp cao chỉ tăng từ 19 lên 27 lần (tăng 42,10%), tạo ra khoảng cách lớn trong việc đồng hành chiến lược.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến điểm số thấp của yếu tố sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao xuất phát từ quy mô mở rộng nhanh chóng của công ty lên 6 văn phòng với hơn 2.000 nhân sự. Ban lãnh đạo gồm 1 Tổng giám đốc và 4 Phó tổng giám đốc phải phân tán nguồn lực cho các nhiệm vụ phát triển thị trường, mở rộng văn phòng tại Canada, Úc, Nhật Bản và quản trị tài chính. Do đó, các cuộc họp dự án chủ yếu dừng lại ở việc đánh giá tính khả thi ban đầu, sau đó chuyển sang giám sát gián tiếp qua báo cáo định kỳ. Khi dự án phát sinh trở ngại lớn về kiến trúc phần mềm, sự can thiệp từ cấp cao thường bị chậm trễ.

Khi so sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này hoàn toàn nhất quán với kết luận của Teng năm 2016 tại Malaysia và Chow năm 2008 tại Mỹ về tầm quan trọng mang tính quyết định của sự hỗ trợ cấp cao đối với các dự án phần mềm linh hoạt (Agile). Tuy nhiên, kết quả này lại có sự khác biệt rõ rệt so với nghiên cứu của Fayaz và cộng sự năm 2016 tại Pakistan – công trình cho rằng sự hỗ trợ cấp cao không có vai trò đáng kể. Sự khác biệt này bắt nguồn từ tính chất gia công xuất khẩu của TMA Solutions, nơi các dự án phụ thuộc chặt chẽ vào các cam kết bảo mật, hạ tầng mạng chuyên dụng và các thỏa thuận mức dịch vụ (SLA) quốc tế đòi hỏi sự phê duyệt cấp quyền từ lãnh đạo cao nhất.

Dữ liệu nghiên cứu khi được biểu diễn trên ma trận đánh giá mức độ quan trọng và mức độ thực hiện (Importance-Performance Matrix) đã chỉ rõ: nhóm yếu tố Khả năng lãnh đạo của quản lý dự án và Sự tham gia của khách hàng đang nằm ở vùng duy trì phong độ tốt; trong khi Sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao và Kỹ năng giao tiếp đang nằm ở vùng cần tập trung cải thiện nguồn lực ngay lập tức để hạn chế tối đa nguy cơ dự án bị đình trệ.

            MA TRẬN ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ QUAN TRỌNG VÀ ƯU TIÊN
            
     Mức độ quan trọng
                     Thấp                                    Cao
                                   Mức độ thực hiện

Đề xuất và khuyến nghị

Căn cứ vào kết quả phân tích thực trạng và mục tiêu phát triển giai đoạn 2018-2020 của doanh nghiệp, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất:

              LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI 4 NHÓM GIẢI PHÁP ĐẾN NĂM 2020
              
  2018                              2019                              2020

1. Tăng cường cơ chế hỗ trợ và định hướng từ nhà quản lý cấp cao:

   • Ban Tổng giám đốc và Giám đốc các khối dự án (từ DG1 đến DG4) thiết lập lịch họp định kỳ tối thiểu 2 tuần/lần đối với 100% dự án trọng điểm, thay vì chỉ họp khi dự án chuẩn bị khởi động.
   • Nâng số lượng hội thảo chuyên đề chuyển giao kinh nghiệm từ 5 buổi/năm lên tối thiểu 12 buổi/năm (1 tháng/buổi), tập trung vào các công nghệ mới như điện toán đám mây và tiêu chuẩn CMMi.
   • Mục tiêu: Giảm tỷ lệ dự án thất bại từ 15,83% xuống dưới 10% trước quý IV/2020. Chủ thể thực hiện là Hội đồng Quản trị và Ban Giám đốc Khối Dự án.

2. Nâng cao năng lực lãnh đạo và quản trị cho đội ngũ quản lý dự án:

   • Phòng Hành chính - Nhân sự phối hợp các chuyên gia quốc tế tổ chức các khóa huấn luyện quản trị dự án theo phương pháp Agile/Scrum và chuẩn PMI định kỳ 6 tháng/khóa.
   • Xây dựng chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI) gắn liền khả năng giải quyết xung đột và quản lý rủi ro dự án.
   • Mục tiêu: 100% các nhà quản lý dự án đạt chứng chỉ chuyên môn quốc tế và duy trì điểm đánh giá năng lực lãnh đạo trên 4,20 điểm trước năm 2020. Chủ thể thực hiện là Bộ phận Nhân sự và Quản lý Dự án.

3. Chuẩn hóa kênh giao tiếp nội bộ và nâng cao kỹ năng làm việc nhóm:

   • Ban điều hành dự án thiết lập văn hóa trao đổi trực diện (face-to-face), cắt giảm 40% các luồng trao đổi nội bộ vụn vặt qua email bằng các cuộc họp đứng hàng ngày (Daily Stand-up Meeting) dưới 15 phút.
   • Tổ chức ít nhất 4 khóa đào tạo kỹ năng mềm và cuộc thi nội bộ mỗi năm cho toàn bộ 2.000 kỹ sư nhằm nâng cao tinh thần đồng đội và giảm áp lực làm việc.
   • Mục tiêu: Tăng điểm đánh giá kỹ năng giao tiếp từ 3,74 lên 4,20 đến cuối năm 2019. Chủ thể thực hiện là Trưởng nhóm kỹ thuật và Bộ phận Đào tạo.

4. Mở rộng cơ chế tương tác và thu hút sự tham gia của khách hàng:

   • Đội ngũ dự án phối hợp Bộ phận Kinh doanh thiết lập tối thiểu 2 phiên tương tác trực tuyến mỗi tuần với đại diện có thẩm quyền của khách hàng quốc tế.
   • Triển khai quy trình kiểm thử chấp nhận người dùng (UAT) định kỳ theo từng chu kỳ phát hành ngắn (sprint) để thu thập phản hồi kỹ thuật sớm.
   • Mục tiêu: Đạt tỷ lệ nghiệm thu tính năng thành công ngay trong lần giao phẩm đầu tiên trên 95% giai đoạn 2018-2020. Chủ thể thực hiện là Trưởng dự án và Đội ngũ Kỹ sư Chuyên trách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng:

1. Ban Giám đốc và Nhà quản trị cấp cao tại các doanh nghiệp phần mềm: Cung cấp khung đánh giá 5 yếu tố CSFs để tối ưu hóa nguồn lực đầu tư, tái cấu trúc bộ máy quản lý và kiểm soát rủi ro cho danh mục từ 50 đến 120 dự án phát triển đồng thời.
2. Nhà quản lý dự án (Project Manager) và Kỹ sư trưởng (Tech Lead): Sử dụng mô hình chu trình SDLC 11 giai đoạn và các kỹ thuật quản trị Agile để lập kế hoạch nguồn lực, cải thiện kỹ năng giao tiếp nhóm và nâng tỷ lệ dự án đúng tiến độ lên trên 90%.
3. Giảng viên, Nhà nghiên cứu và Học viên cao học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Quản lý Công nghệ Thông tin: Khai thác bộ thang đo 18 biến quan sát đạt độ tin cậy Cronbach's Alpha từ 0,647 đến 0,857 và quy trình phân tích EFA mẫu trên SPSS 22.0 để phục vụ các đề tài nghiên cứu thực chứng tiếp theo.
4. Chuyên viên Quản lý chất lượng (QA) và Chuyên viên Chuyển đổi quy trình doanh nghiệp: Vận dụng các bài học thực tiễn về tiêu chuẩn CMMi và kịch bản kiểm thử tự động tại TMA Solutions để chuẩn hóa quy trình sản xuất phần mềm theo tiêu chuẩn chất lượng quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn đã xác định những yếu tố cốt lõi nào tạo nên thành công của dự án phần mềm? Nghiên cứu khẳng định mô hình gồm 5 yếu tố cốt lõi: Khả năng lãnh đạo của nhà quản lý dự án (điểm trung bình 3,84), Sự tham gia của khách hàng (3,82), Kỹ năng chuyên môn của các thành viên (3,76), Kỹ năng giao tiếp giữa các thành viên (3,74) và Sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao (3,61).

2. Tại sao yếu tố sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao lại có điểm đánh giá thấp nhất? Do quy mô công ty phát triển nhanh lên 6 văn phòng với hơn 2.000 kỹ sư, số lượng dự án tăng từ 32 lên 59 dự án trong khi các cuộc họp chỉ tăng nhẹ từ 19 lên 27 lần trong giai đoạn 2013-2016. Lãnh đạo cấp cao chủ yếu quản trị qua email, tạo nên khoảng trống hỗ trợ kịp thời khi dự án gặp sự cố lớn.

3. Cỡ mẫu 250 quan sát trong nghiên cứu có đảm bảo tính đại diện khoa học không? Cỡ mẫu 250 phiếu hợp lệ thu được từ 260 nhân sự chất lượng cao (gồm 56,4% kỹ sư trưởng, 11,2% quản lý dự án và 16,4% trưởng nhóm) vượt xa quy chuẩn tối thiểu 115 mẫu theo công thức EFA của Nguyễn Đình Thọ năm 2011, đảm bảo độ tin cậy và giá trị khoa học cho toàn bộ phân tích.

4. Mô hình nghiên cứu này có thể áp dụng cho các doanh nghiệp phần mềm khác tại Việt Nam không? Hoàn toàn có thể áp dụng. Mô hình được chuẩn hóa dựa trên các nghiên cứu quốc tế của Daniel, Rockart, Teng và kiểm định thực chứng tại doanh nghiệp xuất khẩu phần mềm đầu ngành, phù hợp với hầu hết các công ty công nghệ thông tin đang triển khai quy trình Agile/Scrum và CMMi tại Việt Nam.

5. Giải pháp trọng tâm nào giúp doanh nghiệp giảm nhanh tỷ lệ dự án thất bại đến năm 2020? Giải pháp đột phá nhất là thiết lập cơ chế hỗ trợ định kỳ 2 tuần/lần giữa ban quản lý cấp cao và các ban dự án, kết hợp tổ chức 12 hội thảo chuyên đề công nghệ mỗi năm để truyền tải tầm nhìn, tháo gỡ điểm nghẽn kỹ thuật và nâng cao năng lực quản trị linh hoạt.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập và kiểm định thành công mô hình 5 yếu tố cốt lõi (CSFs) với 18 biến quan sát chuẩn hóa, giải thích 67,331% sự biến thiên về mức độ thành công của các dự án phần mềm.
• Đánh giá thực trạng tại TMA Solutions giai đoạn 2013-2016 chỉ ra sự tương phản giữa năng lực quản trị dự án tại chỗ (điểm cao nhất 3,84) và mức độ đồng hành của lãnh đạo cấp cao (điểm thấp nhất 3,61).
• Tỷ lệ dự án thất bại tuy đã giảm từ 35,64% xuống 15,83% nhưng vẫn cần tiếp tục cải thiện để bảo vệ lợi nhuận 155 tỷ đồng và tối ưu hóa năng suất của hơn 2.000 kỹ sư.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp hành động được xây dựng đồng bộ với mục tiêu đưa tỷ lệ dự án thành công vượt mức 90% và nâng điểm đánh giá tất cả các yếu tố CSFs lên trên 4,20 trước năm 2020.
• Về lộ trình tiếp theo, doanh nghiệp cần triển khai ngay quy chế họp dự án cấp cao trong năm 2018, hoàn tất chuẩn hóa chứng chỉ CMMi vào năm 2019 và hoàn thiện hệ sinh thái quản trị dự án số hóa toàn diện vào năm 2020.

Các nhà quản trị công nghệ và trưởng dự án nên tham khảo và áp dụng ngay khung giải pháp của luận văn để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC YẾU TỐ CỐT LÕI TẠO NÊN SỰ THÀNH CÔNG CỦA CÁC DỰ ÁN PHÁT TRIỂN PHẦN MỀM 1. Các khái niệm cơ bản 1. Dự án phát triển phần mềm Theo tác giả Jalote (2010) của cuốn sách “Quản lý phần mềm trong thực tiễn” được dịch sang Tiếng Việt năm 2013 cho rằng một dự án phần mềm có hai nhóm hoạt động chính: phát triển và quản lý dự án. Trong đó, nhóm dự án quan tâm đến các vấn đề về thiết kế, kiểm thử, cài đặt mã, và nhóm quản lý dự án thì quan tâm đến hoạch định và quản lý các hoạt động để đạt được mục tiêu của dự án: chi phí, thời gian hoàn thành, chất lượng.

Trong những dự án lớn, việc phát triển phải được làm cẩn thận theo các phương pháp đã được thử nghiệm, và kết quả của các công việc này phải được lập tài liệu rõ ràng. Các công việc trong dự án phải được hoạch định và phân công cho các thành viên và sau đó được theo dõi khi dự án bắt đầu. Ngoài ra, để dự án lớn thành công thì phải gia tăng tính hình thức và cứng nhắc trong quản lý và thực hiện. Theo Mike (2005) trong chuyên đề “Quản lý dự án phần mềm” định nghĩa dự án phát triển phần mềm là kế hoạch dự án cụ thể hơn là trình tự công việc của phát triển phần mềm bao gồm tiến hành như thế nào, nguồn lực và trách nhiệm ra sao.

Cấu trúc của dự án phát triển phần mềm bao gồm: giới thiệu sơ lược về dự án, tổ chức gồm những ai và nhiệm vụ của họ là gì, phân tích các rủi ro, nguồn lực phần cứng và phần mềm cho dự án, các hoạt động của dự án (work breakdown), tiến độ dự án, và báo cáo tiến độ dự án. Theo PCworld Việt Nam (2009), định nghĩa quản lý dự án phần mềm là lên kế hoạch một cách khoa học và nghệ thuật trong quá trình quản lý phát triển các dự án phần mềm. Đó chính là quy trình quản lý theo các công việc được lên kế hoạch, tiến hành theo dõi và kiểm soát. 9 Theo tổ chức IEEE, việc lập trình phần mềm dễ hơn so với phần cứng, do đó, ngành công nghiệp sản xuất phần mềm nhanh chóng phát triển từ thập niên 1970 đến 1980.

Để quản lý các nỗ lực phát triển mới mẻ, các công ty ứng dụng các phương thức quản lý phần mềm. Đồng thời, tổ chức IEEE cũng chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đến quản lý phần mềm thất bại để đóng góp vào việc quản lý dự án phần mềm tốt hơn bằng việc tránh các lỗi như: dự án không có tính thực tế, không quản lý rủi ro, ước tính không chính xác các nguồn lực cần thiết, xác định yêu cầu của dự án không đúng, thiếu kinh nghiệm trong việc quản lý dự án, không có khả năng xử lý độ phức tạp của dự án, sử dụng công nghệ chưa phát triển… 1. Dự án phần mềm thành công Hầu hết các nghiên cứu trước đều định nghĩa một dự án phát triển phần mềm được gọi là thành công khi dự án đó được hoàn thành đúng kế hoạch được giao, nằm trong chi phí dự kiến và đáp ứng các yêu cầu đặt ra của khách hàng. Hay nói ngắn gọn hơn, khi một dự án phần mềm đáp ứng được tất cả các yêu cầu của khách hàng như mong đợi thì dự án đó được coi là thành công.

Còn đối với các dự án phần mềm đã hoàn thành, được cài đặt cho khách hàng nhưng vượt quá chi phí, trễ hạn hay có ít tính năng hơn mong đợi, đều không được coi là một dự án phần mềm thành công (Teng, 2016). Hay đối với Chow (2008) đánh giá sự thành công của một dự án sẽ xem xét qua 4 khía cạnh là Thời gian, Chi Phí, Chất lượng và Phạm vi. Khi một dự án phát triển phần mềm đạt đầy đủ 4 khía cạnh này thì được xem như là một dự án thành công. Tuy nhiên để tạo nên sự thành công cho một dự án phần mềm là sự đóng góp từ nhiều yếu tố khác nhau, có thể chia ra hai nhóm: quản lý và kỹ thuật.

Về mặt quản lý là: khả năng lãnh đạo, khả năng giao tiếp, sự tương tác với khách hàng là những yếu tố quan trọng. Còn về mặt kỹ thuật là khả năng xác định đúng yêu cầu của khách hàng, năng lực của các kỹ sư, sự hỗ trợ về kỹ thuật là những yếu tố được quan tâm (Sweis, 2015). Chu trình phát triển phần mềm (Software Development Life Cycle - SDLC) Trước khi xác định các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của các dự án phát triển phần mềm thì cần thiết phải hiểu các giai đoạn để phát triển một sản phẩm phần mềm hoàn chỉnh. Chu trình phát triển phần mềm là một cách tiếp cận có hệ thống và có trật tự để giải quyết các vấn đề liên quan đến hệ thống phần mềm hay nói cách khác, nó là một cấu trúc đối với sự phát triển của một sản phẩm phần mềm.

Tuỳ thuộc vào các loại mô hình phát triển phần mềm khác nhau mà các giai đoạn sau có thể được sắp xếp và tổ chức khác nhau. Các giai đoạn tiêu biểu liên quan đến chu trình phát triển phần mềm bao gồm (Schmidt và cộng sự, 2001): Phân tích tổng quát: giai đoạn này rất quan trọng, cũng là giai đoạn đầu tiên trong quá trình phát triển phần mềm. Mục tiêu của giai đoạn này là nhằm để khai thác và thu thập các yêu cầu. Các nhà phân tích sẽ đưa ra và thu thập các yêu cầu từ các chuyên gia và các bên liên quan (Schmidt và cộng sự, 2001).

Phân tích các yêu cầu: là giai đoạn có nhiệm vụ quan trọng nhất trong việc tạo ra một sản phẩm phần mềm là phải tách được các yêu cầu. Khách hàng thường biết những gì họ muốn, nhưng đó không phải là những gì phần mềm nên làm nếu các yêu cầu này không đầy đủ, không rõ ràng hoặc mâu thuẫn. Những yêu cầu này cần được công nhận và xác nhận bởi các kỹ sư phần mềm có kỹ năng và kinh nghiệm (Schmidt và cộng sự, 2001). Phân tích các phạm vi: là giai đoạn mà một khi các yêu cầu được thu thập từ khách hàng, phân tích phạm vi của sự phát triển nên được xác định và được ghi rõ.

Điều này thường được gọi là một tài liệu phạm vi (Schmidt và cộng sự, 2001). Cụ thể hóa: đó là nhiệm vụ mô tả chính xác phần mềm sẽ được viết. Trong thực tế, đặc tả thành công nhất được viết để hiểu và tinh chỉnh các ứng dụng đã được 11 phát triển hoàn thiện, mặc dù theo lý thuyết các đặc tả này nên được quy định một cách cẩn thận trước khi phát triển ứng dụng. Đặc tả quan trọng nhất cho các đối tác bên ngoài tổ chức (cổ đông, khách hàng, đối tác) và phải ổn định (ít thay đổi).

Một cách tốt để xác định xem các đặc tả có đủ chính xác là phải có một bên thứ ba xem xét các tài liệu và đảm bảo rằng các yêu cầu là hợp lý (Schmidt và cộng sự, 2001). Thiết kế/kiến trúc phần mềm: kiến trúc liên quan đến việc bảo đảm rằng hệ thống phần mềm sẽ đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của sản phẩm, cũng như đảm bảo rằng các yêu cầu trong tương lai có thể được giải quyết. Nó cũng liên quan đến việc giao tiếp giữa các hệ thống phần mềm và các sản phẩm phần mềm khác, cũng như các phần cứng cơ bản hoặc các hệ điều hành chủ (Schmidt và cộng sự, 2001). Lập trình: thiết kế phải được dịch sang một dạng máy tính có thể đọc, hiểu được.

Giai đoạn viết mã (code) sẽ thực hiện nhiệm vụ này (Schmidt và cộng sự, 2001). Kiểm thử: một khi các mã được tạo ra, thử nghiệm phần mềm bắt đầu. Các phương pháp kiểm thử khác nhau có thể được sử dụng để làm sáng tỏ những lỗi đã được cam kết trong các giai đoạn trước. Các công cụ kiểm thử tự động cũng có thể được sử dụng để tăng hiệu quả của kiểm thử phần mềm (Schmidt và cộng sự, 2001).

Triển khai: sau khi mã được kiểm tra một cách thích hợp và được chấp thuận, nó sẽ được đưa vào sử dụng trong thực tế (Schmidt và cộng sự, 2001). Tài liệu hóa: một nhiệm vụ quan trọng là viết và lưu trữ tài liệu thiết kế nội bộ của phần mềm với mục đích duy trì và tăng cường trong tương lai (Schmidt và cộng sự, 2001). Hỗ trợ và đào tạo: như một phần của giai đoạn triển khai, các lớp đào tạo cho người sử dụng phần mềm là rất quan trọng. Người sử dụng sẽ có rất nhiều câu hỏi và vấn đề phần mềm dẫn đến giai đoạn tiếp theo của phần mềm (Schmidt và cộng sự, 2001).

12 Bảo trì: đây là giai đoạn cuối của chu trình và là một quá trình không ngừng, duy trì và bảo trì và nâng cấp phần mềm để đối phó với các vấn đề mới được phát hiện hoặc yêu cầu mới có thể tốn nhiều thời gian hơn so với việc phát triển ban đầu của phần mềm (Schmidt và cộng sự, 2001). Các nghiên cứu trước có liên quan  Nghiên cứu của Chow và cộng sự (2008) Nghiên cứu của Chow và cộng sự tại đại học Cappela ở Mỹ về đề tài “Nghiên cứu các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công cho dự án phần mềm Agile”. Sau khi phân tích dữ liệu từ 109 dự án phần mềm theo mô hình Agile từ 25 quốc gia, tác giả rút ra kết luận rằng các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của dự án phát triển phần mềm là: giao tiếp mặt đối mặt, tăng động lực cho thành viên trong nhóm, quản lý có kiến thức sâu rộng về dự án phát triển phần mềm, tuân thủ các yêu cầu trong quy trình quản lý dự án. Để xác định các yếu tố cốt lõi cho dự án phát triển phần mềm thì cần có phương pháp dành cho dự án phát triển phần mềm của doanh nghiệp, môi trường làm việc, giao tiếp tốt trong các cuộc họp, kỹ năng làm việc nhóm tốt, xác định đúng những tiêu chuẩn của việc mã hóa và lập trình các thông số của phần mềm (Chow, 2008).

Mặt khác để xác định được các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công cho dự án phát triển phần mềm thì cần dựa vào các thuộc tính về chất lượng, phạm vi, thời gian và chi phí đáp ứng.  Nghiên cứu của Dubey (2011) Nghiên cứu của Dubey (2011) thực hiện để tìm ra các yếu tố cốt lõi tạo nên sự thành công của các dự án phát triển phần mềm tại Singapore.