Luận văn thạc sĩ hay giải pháp tăng cường quản lý sử dụng vốn ngân sách nhà nước trong phát triển nông nghiệp huyện ba chẽ tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay giải pháp tăng cường quản lý sử dụng vốn ngân sách nhà nước trong phát triển nông nghiệp huyện, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lan Thị Thu
• Người hướng dẫn: TS. Hà Quang Trung
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp tăng cường quản lý sử dụng vốn ngân sách nhà nước trong phát triển nông nghiệp huyện Ba Chẽ tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Cơ sở lý luận về quản lý sử dụng vốn ngân sách nhà nước
• 2.1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước
• 2.1.2. Bản chất và chức năng của ngân sách nhà nước
• 3. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên – Kinh tế xã hội huyện Ba Chẽ
• 3.2. Vị trí địa lý và các yếu tố tự nhiên
• 3.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập thông tin, tư liệu và số liệu
• 3.5.2. Phương pháp xử lý và tổng hợp thông tin
• 3.5.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 3.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.6.1. Nhóm chỉ tiêu các nguồn vốn ngân sách cho phát triển nông nghiệp huyện Ba Chẽ
• 3.6.2. Nhóm chỉ tiêu cân đối thu – chi NSNN cho phát triển nông nghiệp huyện Ba Chẽ
• 3.6.3. Nhóm chỉ tiêu đánh giá kết quả sử dụng NSNN cho phát triển nông nghiệp huyện Ba Chẽ
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tổ chức bộ máy quản lý NSNN huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh
• 4.2. Thực trạng sử dụng vốn NSNN trong phát triển nông nghiệp huyện Ba Chẽ
• 4.3. Tình hình thực hiện, chấp hành trong phân cấp quản lý NSNN và quy trình quản lý NSNN của huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh
• 4.4. Tình hình thực hiện lập dự toán và kết quả thu, chi ngân sách nhà nước của huyện Ba Chẽ giai đoạn 2015 - 2019
• 4.5. Thực trạng quản lý sử dụng vốn ngân sách nhà nước trong phát triển nông nghiệp huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2015 - 2019
• 4.6. Hoạt động quản lý chi ngân sách nhà nước đầu tư cho phát triển nông nghiệp
• 4.7. Kết quả đầu tư vốn ngân sách nhà nước trong phát triển nông nghiệp
• 4.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý sử dụng vốn NSNN trong phát triển nông nghiệp huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh
• 4.8.1. Yếu tố khách quan
• 4.8.2. Yếu tố chủ quan
• 4.9. Đánh giá công tác quản lý sử dụng vốn NSNN trong phát triển nông nghiệp huyện Ba Chẽ giai đoạn 2015 – 2019
• 4.10. Giải pháp tăng cường công tác quản lý sử dụng ngân sách Nhà nước trong phát triển nông nghiệp
• 4.10.1. Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách nhà nước
• 4.10.2. Hoàn thiện hệ thống chính sách và quy định về quản lý ngân sách nhà nước
• 4.10.3. Xây dựng dự toán ngân sách nhà nước đảm bảo chất lượng và hiệu quả
• 4.10.4. Tăng cường quản lý thu, khuyến khích tăng thu ngân sách nhà nước
• 4.10.5. Quản lý các khoản chi ngân sách nhà nước theo hướng hiệu quả và tiết kiệm
• 4.10.6. Nâng cao chất lượng thanh tra, kiểm tra trong quản lý ngân sách nhà nước
• 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý vốn ngân sách nhà nước trong phát triển nông nghiệp

Quản lý vốn ngân sách nhà nước (NSNN) là một trong những yếu tố quan trọng trong phát triển nông nghiệp, đặc biệt tại huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh. Việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn này không chỉ giúp nâng cao năng suất nông nghiệp mà còn góp phần cải thiện đời sống của người dân. Trong bối cảnh hiện nay, việc tối ưu hóa quản lý NSNN là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước trong nông nghiệp

Ngân sách nhà nước là nguồn lực tài chính chủ yếu cho các hoạt động phát triển nông nghiệp. Nó không chỉ đảm bảo chi phí cho các dự án mà còn hỗ trợ các chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực này.

1.2. Tình hình quản lý vốn ngân sách nhà nước tại huyện Ba Chẽ

Huyện Ba Chẽ đã có những bước tiến trong việc quản lý NSNN, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức như tình trạng đầu tư dàn trải và thiếu trọng tâm. Cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý vốn ngân sách nhà nước

Quản lý vốn NSNN trong phát triển nông nghiệp tại huyện Ba Chẽ đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp địa phương.

2.1. Tình trạng đầu tư dàn trải và thiếu trọng tâm

Nhiều dự án đầu tư không được thực hiện đúng kế hoạch, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Việc xác định rõ các dự án ưu tiên là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

2.2. Thiếu sự phối hợp giữa các cấp quản lý

Sự thiếu đồng bộ trong quản lý giữa các cấp chính quyền đã gây khó khăn trong việc triển khai các dự án nông nghiệp. Cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn để đảm bảo tính hiệu quả.

III. Giải pháp nâng cao quản lý vốn ngân sách nhà nước trong nông nghiệp

Để nâng cao hiệu quả quản lý vốn NSNN trong phát triển nông nghiệp, huyện Ba Chẽ cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực tài chính và nâng cao hiệu quả đầu tư.

3.1. Hoàn thiện hệ thống chính sách quản lý ngân sách

Cần xây dựng và hoàn thiện các chính sách quản lý NSNN để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc phân bổ nguồn lực cho nông nghiệp.

3.2. Đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý

Đội ngũ cán bộ quản lý cần được đào tạo bài bản về quản lý ngân sách để có thể thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các giải pháp quản lý vốn NSNN đã mang lại những kết quả tích cực cho huyện Ba Chẽ. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua các chỉ tiêu kinh tế mà còn qua sự cải thiện đời sống của người dân.

4.1. Kết quả đầu tư cho phát triển nông nghiệp

Các dự án đầu tư từ NSNN đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, góp phần tăng thu nhập cho người dân.

4.2. Đánh giá hiệu quả quản lý vốn ngân sách

Cần có các chỉ tiêu đánh giá cụ thể để theo dõi và đánh giá hiệu quả của việc quản lý vốn NSNN trong phát triển nông nghiệp.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý vốn ngân sách nhà nước

Quản lý vốn ngân sách nhà nước trong phát triển nông nghiệp huyện Ba Chẽ cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Các giải pháp đã đề xuất sẽ là cơ sở để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải cách quản lý ngân sách

Cải cách quản lý ngân sách là cần thiết để đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả, từ đó thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

5.2. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Huyện Ba Chẽ cần xác định rõ định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, từ đó có kế hoạch sử dụng vốn NSNN hợp lý và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế, ngân sách nhà nước giữ vai trò huyết mạch trong việc điều tiết vĩ mô nền kinh tế và thúc đẩy phát triển nông nghiệp nông thôn. Theo các định hướng tài chính quốc gia, mức động viên thuế và phí vào ngân sách thường được duy trì ở mức từ 22% đến 25% GDP nhằm bảo đảm các nhu cầu chi tiêu công. Tại huyện Ba Chẽ, một huyện miền núi thuộc tỉnh Quảng Ninh, nguồn vốn ngân sách nhà nước chiếm tỷ trọng chủ đạo, thường xuyên đóng góp trên 75% tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội cho nông nghiệp và nông thôn. Tuy nhiên, việc quản lý và phân bổ nguồn lực công tại địa phương này trong thời gian qua còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn như tình trạng đầu tư dàn trải, hiệu quả sử dụng vốn ở cấp cơ sở chưa cao và công tác phân cấp tài khóa còn nhiều lúng túng.

Luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp với đề tài nghiên cứu về giải pháp tăng cường quản lý sử dụng vốn ngân sách nhà nước tại huyện Ba Chẽ được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đồng thời đánh giá toàn diện thực trạng thu, chi và điều hành ngân sách trên địa bàn huyện trong giai đoạn 2015 - 2019. Mục tiêu trọng tâm là phân tích các nhân tố khách quan, chủ quan tác động đến hiệu quả quản lý tài chính công, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi cao nhằm tối ưu hóa dòng vốn công. Kết quả nghiên cứu hướng đến việc nâng tỷ lệ giải ngân đạt trên 95% dự toán hàng năm, hạn chế thất thoát và thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết tài chính công hiện đại và các nguyên lý phân cấp quản lý tài khóa. Hai trụ cột lý luận then chốt được vận dụng xuyên suốt đề tài gồm:

• Chức năng phân phối của ngân sách nhà nước: Quá trình phân phối và tái phân phối các nguồn lực tài chính xã hội dưới hình thức giá trị nhằm tạo lập quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước, phục vụ đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn và cung ứng dịch vụ công thiết yếu mang tính không hoàn trả trực tiếp.
• Chức năng giám đốc của ngân sách nhà nước: Hoạt động giám sát, kiểm tra bằng đồng tiền diễn ra liên tục ở cả ba giai đoạn: kiểm soát trước khi duyệt dự toán, kiểm soát trong quá trình chấp hành chi trả và kiểm soát sau khi kết thúc niên độ quyết toán.

Hệ thống khái niệm cơ bản được chuẩn hóa theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, bao gồm: chu trình ngân sách (lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán), nguyên tắc quản lý chi theo dự toán pháp lệnh, nguyên tắc chi trả trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước, và nguyên tắc cân đối hiệu quả - tiết kiệm trong chi tiêu thường xuyên lẫn chi đầu tư phát triển.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo quyết toán thu chi ngân sách, niên giám thống kê và văn bản điều hành tài chính của Ủy ban nhân dân huyện Ba Chẽ trong giai đoạn 5 năm liên tục từ năm 2015 đến năm 2019. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra xã hội học bằng phiếu khảo sát có cấu trúc.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 45 cán bộ, công chức làm công tác quản lý tài chính, kế toán và đầu tư nông nghiệp tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, Chi cục Thuế, Kho bạc Nhà nước Ba Chẽ, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng đại diện Ủy ban nhân dân các xã trên địa bàn. Phương pháp chọn mẫu được áp dụng là chọn mẫu phân tầng có chủ đích nhằm bảo đảm tính đại diện cao cho các cấp quản lý từ huyện đến cơ sở.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phương pháp so sánh số tuyệt đối và số tương đối, cùng phương pháp phân tích cơ cấu nhằm đánh giá xu hướng vận động của các chỉ tiêu tài chính. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp lượng hóa chính xác mức độ hoàn thành dự toán, làm rõ thực trạng phân bổ nguồn lực và đánh giá khách quan các yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Quy mô và tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư: Nguồn vốn ngân sách nhà nước dành cho phát triển nông nghiệp tại huyện Ba Chẽ giai đoạn 2015 - 2019 tăng trưởng bình quân khoảng 11,8%/năm. Nguồn lực công này chiếm tới hơn 80% tổng vốn đầu tư phát triển kinh tế nông thôn của huyện, phản ánh vai trò chủ đạo tuyệt đối của Nhà nước trong phát triển hạ tầng miền núi.
• Cơ cấu và hiệu quả chấp hành chi ngân sách: Tỷ trọng chi thường xuyên chiếm trung bình khoảng 62% tổng chi ngân sách cho nông nghiệp, trong khi chi đầu tư phát triển chiếm khoảng 38%. Công tác lập dự toán thu trên địa bàn đạt kết quả tích cực, hoàn thành trên 105% kế hoạch hàng năm, tuy nhiên nguồn thu nội bảng còn nhỏ lẻ, huyện phải phụ thuộc vào nguồn trợ cấp cân đối từ ngân sách cấp trên với tỷ lệ trên 85%.
• Năng lực quản lý và công nghệ tại cấp cơ sở: Kết quả điều tra 45 cán bộ quản lý cho thấy có đến 68,9% ý kiến đánh giá quy trình thanh quyết toán qua Kho bạc Nhà nước còn phát sinh nhiều thủ tục phức tạp; khoảng 35,6% cán bộ kế toán cấp xã chưa được đào tạo chuyên sâu về ứng dụng phần mềm quản lý ngân sách tự động.
• So sánh hiệu quả với các đơn vị điển hình: Đối chiếu với bài học từ thành phố Hạ Long khi thu ngân sách năm 2019 đạt 957.216 triệu đồng, bằng 195% dự toán tỉnh giao và 100% cán bộ phường được chuẩn hóa phần mềm kế toán; hay mô hình huyện Bình Liêu giai đoạn 2017 - 2019 kiên cố hóa trên 60km kênh mương, phục vụ tưới tiêu cho hơn 400ha đất lúa (đáp ứng 85% diện tích) và nâng tỷ trọng ngành chăn nuôi từ 14,5% lên 22%, huyện Ba Chẽ vẫn còn khoảng cách lớn về quy mô dự án và tốc độ xã hội hóa nguồn vốn.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phụ thuộc lớn vào ngân sách cấp trên bắt nguồn từ điều kiện tự nhiên đặc thù của huyện Ba Chẽ với địa hình đồi núi chia cắt, cơ sở hạ tầng giao thông kết nối liên vùng còn hạn chế, các doanh nghiệp nông nghiệp quy mô lớn chưa nhiều. Do đó, cơ sở tạo nguồn thu từ thuế ngoài quốc doanh và thuế tài nguyên còn khiêm tốn. Việc tỷ trọng chi thường xuyên chiếm ưu thế phản ánh gánh nặng duy trì bộ máy quản lý và các chương trình hỗ trợ an sinh xã hội tại địa bàn vùng sâu vùng xa.

Các dữ liệu nghiên cứu thu thập qua các năm có thể được minh họa trực quan bằng hệ thống bảng cân đối thu chi hàng năm kết hợp với biểu đồ cột chồng thể hiện sự thay đổi tỷ trọng giữa chi thường xuyên và chi đầu tư xây dựng cơ bản. Kết quả thảo luận khẳng định sự cần thiết phải tái cơ cấu chi ngân sách theo hướng tập trung vào các công trình hạ tầng có tính chất tạo đòn bẩy như đường lâm nghiệp, hồ chứa thủy lợi và các chuỗi liên kết trồng cây dược liệu, trồng rừng gỗ lớn bản địa nhằm tạo nguồn thu bền vững lâu dài.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa và bồi dưỡng năng lực đội ngũ cán bộ: Tổ chức các khóa tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu cho 100% cán bộ tài chính, kế toán cấp xã về lập dự toán theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 và vận hành thành thạo phần mềm kế toán công. Mục tiêu hoàn thành trong giai đoạn 2021 - 2023, do Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện chủ trì phối hợp với Kho bạc Nhà nước Ba Chẽ thực hiện.
• Đổi mới quy trình lập dự toán và phân bổ vốn: Chuyển đổi phương thức lập dự toán truyền thống sang lập kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn 3 năm gắn với mục tiêu đầu tư công có trọng tâm. Ủy ban nhân dân huyện chỉ đạo các phòng ban chuyên môn ưu tiên bố trí vốn dứt điểm cho các công trình thủy lợi, giao thông nội đồng, phấn đấu nâng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản nông nghiệp đạt trên 98% kế hoạch giao.
• Đẩy mạnh khai thác nguồn thu và phát triển cơ sở thuế: Chi cục Thuế huyện phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các xã rà soát toàn bộ các nguồn thu từ quỹ đất công ích, thuế xây dựng vãng lai và phí tài nguyên; đồng thời áp dụng chính sách ưu đãi miễn giảm thuế có thời hạn nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến lâm sản, hướng tới mục tiêu tăng thu tự chủ tại địa phương từ 10% đến 12%/năm.
• Tăng cường kiểm soát chi và nâng cao hiệu lực thanh tra: Kho bạc Nhà nước huyện Ba Chẽ đẩy mạnh kiểm soát chi trực tiếp trước, trong và sau thanh toán; thực hiện giám sát định kỳ 100% các dự án đầu tư phát triển nông thôn mới, giảm tỷ lệ nợ đọng xây dựng cơ bản và kiên quyết xử lý sai phạm trong thanh quyết toán vốn công.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý tài chính công tại các cơ quan nhà nước cấp huyện, xã: Nắm bắt phương pháp khoa học trong việc phân bổ hạn mức chi tiêu, xây dựng dự toán ngân sách hàng năm và điều hành cân đối ngân sách cơ sở.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Tài chính công, Quản lý kinh tế: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp luận nghiên cứu, hệ thống chỉ tiêu phân tích ngân sách và kỹ thuật khảo sát thực địa tại vùng miền núi.
• Cơ quan tham mưu chính sách và Ban chỉ đạo Xây dựng Nông thôn mới các cấp: Tiếp cận các phân tích thực chứng về mối liên hệ giữa dòng vốn ngân sách nhà nước với quá trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi tại các huyện nghèo.
• Doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ trang trại nông lâm nghiệp: Hiểu rõ cơ chế hỗ trợ tài chính từ ngân sách nhà nước, các quy định thanh toán qua Kho bạc để chủ động liên kết công - tư trong các dự án phát triển chuỗi giá trị nông sản.

Câu hỏi thường gặp

• Điểm nghẽn lớn nhất trong quản lý vốn ngân sách cho nông nghiệp tại huyện Ba Chẽ là gì? Vấn đề nổi cộm nhất là tình trạng đầu tư còn dàn trải, chưa tập trung dứt điểm cho các công trình hạ tầng trọng điểm. Đồng thời, nguồn thu nội tại của huyện chỉ đáp ứng dưới 15% nhu cầu chi, dẫn đến việc điều hành ngân sách phụ thuộc sâu sắc vào nguồn vốn trợ cấp bổ sung từ cấp trên.

• Chu trình quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện gồm những khâu cơ bản nào? Chu trình gồm ba khâu kế tiếp nhau theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015: lập và phân bổ dự toán thu chi trong quý 3 của năm trước, tổ chức chấp hành chi trả trực tiếp qua hệ thống Kho bạc Nhà nước trong năm tài chính, và khóa sổ thực hiện quyết toán trình cấp có thẩm quyền phê chuẩn.

• Bài học kinh nghiệm từ Bình Liêu có thể áp dụng cho Ba Chẽ như thế nào? Ba Chẽ có thể áp dụng mô hình của Bình Liêu trong việc lồng ghép vốn ngân sách để phát triển trên 60km kênh mương thủy lợi và mở rộng diện tích trồng rừng gỗ lớn trên 135ha. Việc đầu tư có trọng điểm này giúp chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ tự cấp tự túc sang sản xuất hàng hóa tập trung.

• Vai trò của Kho bạc Nhà nước trong quản lý vốn ngân sách nông nghiệp thể hiện ra sao? Kho bạc Nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát điều kiện chi trước, trong và sau khi cấp phát. Mọi khoản thanh toán phải bảo đảm nằm trong dự toán được duyệt, đúng định mức tiêu chuẩn kỹ thuật và có đầy đủ hồ sơ nghiệm thu khối lượng hoàn thành theo luật định.

• Giải pháp nào giúp huyện miền núi từng bước tăng thu tự chủ ngân sách? Huyện cần tập trung khai thác các nguồn thu bền vững thông qua chính sách thu hút doanh nghiệp chế biến nông lâm sản, quản lý chặt chẽ thuế xây dựng cơ bản vãng lai, đồng thời áp dụng cơ chế trích thưởng vượt thu để khuyến khích chính quyền cấp xã tích cực tạo lập nguồn thu mới tại chỗ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý sử dụng vốn ngân sách nhà nước và khẳng định vai trò quyết định của dòng vốn công đối với sự phát triển nông nghiệp miền núi.
• Công trình đã lượng hóa chính xác thực trạng thu, chi ngân sách nông nghiệp huyện Ba Chẽ giai đoạn 2015 - 2019 với mức tăng trưởng vốn bình quân khoảng 11,8%/năm.
• Nghiên cứu chỉ rõ những hạn chế cốt lõi về cơ cấu chi chưa hợp lý, năng lực kế toán cấp xã còn yếu và mức độ tự cân đối thu chi tại địa bàn còn rất thấp.
• Hệ sinh thái 4 nhóm giải pháp đồng bộ được xây dựng với mục tiêu chuẩn hóa 100% cán bộ, chuyển đổi sang lập dự toán trung hạn và kiểm soát nghiêm ngặt qua Kho bạc.
• Đề tài đóng góp tài liệu thực tiễn quý giá cho công tác điều hành tài chính công tại các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội tương đồng trong giai đoạn 2021 - 2025.

Quý độc giả, nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý quan tâm đến lĩnh vực tài chính công và kinh tế nông nghiệp có thể khai thác các dữ liệu, biểu mẫu phân tích thực chứng của luận văn để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn quản lý tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận về quản lý sử dụng vốn ngân sách nhà nước 1. Khái niệm ngân sách nhà nước 1. Khái niệm về ngân sách nhà nước Trong tiến trình lịch sử phát triển của nhân loại, ngân sách nhà nước đã xuất hiện và tồn tại, khái niệm về NSNN là phạm trù kinh tế - lịch sử gắn liền với sự ra đời của nhà nước, gắn với kinh tế hàng hóa - tiền tệ, NSNN chính là khoản tiền của nhà nước dùng để chi tiêu trong một thời gian nhất định.

Theo từ điển Bách khoa toàn thư kinh tế của Pháp định nghĩa: “Ngân sách là văn kiện được Nghị viện hoặc Hội đồng thảo luận và phê chuẩn mà trong đó các nghiệp vụ tài chính (thu, chi) của một tổ chức công (Nhà nước, chính quyền, địa phương, đơn vị công hoặc tư (doanh nghiệp, hiệp hội) được dự kiến và cho phép”. Theo từ điển thuật ngữ tài chính tín dụng của Viện Nghiên cứu Tài chính (1996) cho rằng: “Ngân sách được hiểu là dự toán và thực hiện mọi khoản thu nhập (tiền thu vào) và chi tiêu (tiền xuất ra) của bất kỳ một cơ quan, xí nghiệp, tổ chức, gia đình hoặc cá nhân trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm)”. Theo Luật NSNN đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII thông qua năm 2015, cho rằng: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước”. Như vậy có thể hiểu, NSNN là dự toán (kế hoạch) thu chi bằng tiền của nhà nước trong một thời gian nhất định (thường là một năm) để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.

Bản chất và chức năng của ngân sách nhà nước a. Bản chất của ngân sách nhà nước: Những khái niệm hoặc định nghĩa trên về NSNN chỉ thể hiện về tính pháp lý hoặc hình thức hoạt động của NSNN mà chưa đi sâu vào nội dung khoa học của NSNN với tư cách nó là phạm trù kinh tế, lịch sử và gắn với bản chất, chức năng của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Nhà nước đương quyền. Dựa trên cơ sở phân tích khoa học về quá trình phát sinh, tồn tại và phát triển của tài chính - ngân sách, hầu hết các nhà nghiên cứu đều thừa nhận tài chính nói chung và ngân sách nói riêng là phạm trù kinh tế - lịch sử. Là phạm trù kinh tế vì gắn với phát triển kinh tế hàng hóa, là phạm trù lịch sử vì gắn với sự ra đời và phát triển của nhà nước và trở thành công cụ kinh tế của nhà nước.

Thông qua nhà nước sử dụng ngân sách để thực hiện các quan hệ phân phối dưới hình thái giá trị các nguồn lực tài chính, bằng việc huy động một bộ phận thu nhập của xã hội dưới hình thức thuế và các hình thức động viên khác để đáp ứng nhu cầu các nhiệm vụ kinh tế xã hội của Nhà nước. Việc thực hiện các quan hệ phân phối nói trên, chủ yếu thông qua quyền lực chính trị của Nhà nước, bằng thể chế hóa của pháp luật, để động viên các nguồn tài chính có tính chất bắt buộc và hình thành quỹ tiền tệ tập trung, phục vụ cho các chức năng của Nhà nước đương quyền. Do vậy, nếu nhìn về hình thức hoạt động của NSNN, chắc chắn có nhiều điểm khác nhau về bản chất của NSNN. Bên cạnh đó, khi xem xét từ góc độ kinh tế xã hội thì NSNN phản ánh tổng thể các quan hệ kinh tế - xã hội thông qua quan hệ động viên các nguồn lực tài chính và phân phối các nguồn lực tài chính đó cho các mục tiêu kinh tế xã hội.

Xem xét trên góc độ nội dung vật chất thì NSNN là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất, được sử dụng để thực hiện các chức năng của Nhà nước. Xem xét từ góc độ quản lý thì NSNN là kế hoạch tài chính cơ bản của Nhà nước hay là bảng cân đối thu chi chủ yếu của nhà nước. Xem xét từ góc độ pháp lý thì NSNN là đạo luật tài chính cơ bản trong năm tài chính. Như vậy, bản chất sâu sa của NSNN là hệ thống (tổng thể) các quan hệ kinh tế, gắn liền với quá trình phân phối các nguồn lực tài chính của xã hội để hình thành quỹ tiền tệ tập trung nhằm thực hiện các chức năng và nhiệm vụ kinh tế xã hội của nhà nước trong từng thời kỳ nhất định.

Chức năng của ngân sách nhà nước: Chức năng phân phối của NSNN không chỉ dừng ở khâu phân phối thu nhập mà bao gồm cả phân phối các yếu tố đầu vào, phân bổ các nguồn lực tài chính cho các đối tượng sử dụng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Đối tượng phân phối của NSNN là các nguồn lực tài chính do thu nhập quốc dân mới sáng tạo thuộc các thành phần kinh tế cùng với các khoản vay, mượn của Chính phủ, gắn với việc hình thành, sử dụng các quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước trong quá trình thực hiện chức năng phân phối. Phạm vi phân phối của NSNN được giới hạn ở các nghiệp vụ có liên quan đến quyền sở hữu và quyền lực chính trị của nhà nước, cụ thể: (1) Phân phối nguồn lực tài chính và tài trợ vốn cho các doanh nghiệp, thường là các doanh nghiệp mà nhà nước chủ sở hữu toàn bộ hay một bộ phận dưới hình thức liên doanh, liên kết hoặc chi cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội bằng nguồn vốn tập trung từ NSNN. (2) Phân phối thu nhập cho nhu cầu của các cơ quan và tổ chức kinh tế nằm trong cơ cấu bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương.

Đặc trưng của phân phối NSNN: (1) Phân phối dưới hình thức giá trị, chủ yếu sử dụng tiền tệ làm đơn vị tính toán và phương tiện thanh toán; (2) Phân phối và tái phân phối được thực hiện thông qua hệ thống động viên các nguồn lực tài chính hình thanh qua hệ thống NSNN bảo đảm quan hệ cân đối trong nền kinh tế quốc dân; (3) Tham gia không đầy đủ vào quá trình phân phối các yếu tố đầu vào, chủ yếu là Nhà nước đầu tư trực tiếp, cấp vốn kinh doanh, trợ cấp đối với nền kinh tế; (4) Thực hiện phân phối kết quả của quá trình sản xuất, cung ứng hàng hóa, dịch vụ chủ yếu thông qua thuế, phí, lệ phí, thu nhập quyền sở hữu, các khoản chi NSNN cho cộng đồng; (5)Phân phối NSNN tác động đến cả hai bên cung và bên cầu của nền kinh tế, gắn liền với sự hình thành và sử dụng quỹ NSNN của Nhà nước; (6) Nhà nước luôn là chủ thể quyết định trong các quan hệ phân phối có liên quan đến NSNN, Nhà nước sử dụng tối đa quyền lực chính trị thực hiện chức năng phân phối của NSNN. Về cơ bản, quá trình phân phối lại NSNN đa phần mang đặc tính không hoàn trả. Về mục đích, suy cho cùng, phân phối NSNN hướng vào việc giải quyết một cách thỏa đáng mối quan hệ giữa tích lũy và tiêu dùng xã hội, thực hiện tái sản xuất mở rộng, xác lập cơ cấu kinh tế - xã hội hợp lý, làm nền tảng cho quá trình phát triển phù hợp với quy luật khách quan. Chức năng giám đốc là một thuộc tính khách quan vốn có của NSNN.

Giám đốc ở đây được hiểu là giám sát, đôn đốc, kiểm tra bằng đồng tiền, tiến hành một cách LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 thường xuyên, liên tục cùng với quá trình vận động của các đối tượng phân phối NSNN. (Dương Đăng Chinh, 2017) Đặc trưng cơ bản của giám đốc NSNN: (1) Giám đốc của NSNN là giám đốc bằng đồng tiền thông qua quá trình vận động của đồng tiền từ khâu huy động các nguồn lực tài chính đến khâu tái phân phối các nguồn lực đó cho các đối tượng sử dụng. (2) Giám đốc NSNN được thực hành tư khâu đầu đến khâu cuối cùng của chu kỳ phân phối của NSNN, hay nói cách khác là được thực hiện ở tất cả các giai đoạn trước, trong và sau khi thực hiện. Giám đốc trước khi thực hiện là giám đốc ở khâu lập kế hoạch nhằm đảm bảo tính đúng đắn, chính xác, hợp lý hiệu quả của dự toán NSNN trong kế hoạch tài chính của các tổ chức kinh tế, của các dự toán tại các cơ quan đơn vị hành chính sự nghiệp.

Thông qua đó điều tiết các chỉ tiêu kinh tế, bảo đảm ngân sách từ khi lập dự toán. Giám đốc trong khi thực hiện là giám đốc quá trình chấp hành thu - chi NSNN, giám đốc thực hiện kế hoạch tài chính và dự toán kinh phí. Khâu này nhằm giữ vai trò quan trọng nhất trong quản lý NSNN, bởi vì thông qua kiểm tra thực hiện NSNN, nhằm bảo đảm NSNN thường xuyên cân đối và thực hiện điều hành NSNN khi các khoản thu - chi ngân sách không bảo đảm quan hệ cân đối cục bộ hay toàn cục. Giám đốc sau khi thực hiện là giám đốc tiến hành sau khi kết thúc chu kỳ vận động của các quỹ và vốn tiền tệ thông qua các báo cáo quyết toán tài chính, ngân sách, nhằm bảo đảm xác lập cân đối NSNN cho năm kế hoạch.

Trong các giai đoạn của chức năng giám đốc thì giám đốc trong khi thực hiện có vị trí quan trọng nhất vì khâu này là yếu tố quyết định đến việc biến kế hoạch thành hiện thực. (3) Giám đốc NSNN bao gồm giám đốc tuân thủ và giám đốc hiệu quả. Giám đốc tuân thủ là giám đốc quá trình hình thành và sử dụng quỹ NSNN, xem xét trong quá trình đó, công việc thu, chi, tài trợ, cấp vốn. có tuân thủ đúng chế độ, đúng dự toán được phê chuẩn, có nằm trong khuôn khổ luật pháp cho phép hay không.

Giám đốc hiệu quả là thông qua phân phối thu chi NSNN mà xem xét việc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 phân phối và sử dụng NSNN có mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội và có xảy ra lãng phí NSNN. Về mục đích, giám đốc NSNN là hướng vào việc đảm bảo hiệu quả, tiết kiệm trong việc huy động cũng như sử dụng đồng vốn của NSNN và đảm bảo đúng pháp luật trong sử dụng NSNN. Ý nghĩa của thực hiện tốt chức năng giám đốc NSNN: Đảm bảo tính hợp lý trong mối quan hệ giữa tích tụ và tập trung vốn, cũng như giữa tích lũy và tiêu dùng xã hội.